शिवस्य सन्निधौ, भगवता धर्मवेद्या कथायाः प्रवाहः एवम् आरभ्यते। यः जनः ब्रह्मकर्मणां विधिं दीर्घकालं उपेक्षितवान् अपि, स एकवारं पुष्करतीर्थयात्रां कृत्वा वेदशुद्धिं प्राप्नोति। तत्र, हे शङ्कर, विस्तरेण किं वदामि? यत्र दुर्लभं लभ्यते, पापं च नश्यति। सर्वयज्ञानां तथा सर्वतीर्थानां फलसमानं तद् पुष्करयात्रा ददाति; तया सर्ववेदसमाप्तिः साध्यते। यः जनः पुष्करे सन्ध्योपासनां कृत्वा, स्वपत्नीहस्तेन पुष्करपात्रेण जलं समर्प्य सवित्रीं पूजयति, स एव पुण्यं लभते। लोहपात्रे, ताम्रपात्रे, वा मृण्मये पात्रे, हे शङ्कर, यः तद् पुण्यजलं आनयति, दिनान्ते सन्ध्योपासनां यत्नपूर्वकं, प्राणायामपूर्वकं च, एकाग्रचित्तेन कर्तव्यम्। तत् कृत्वा, हे हर, द्वादशवर्षाणि सन्ध्योपासनायाः फलम् लभ्यते; स्नाने दाने च अश्वमेधस्य दशगुणं पुण्यं स्यात्। उपवासे अपि अनन्तं पुण्यं, यथा मया स्वयं उक्तम्, हे निष्पाप; यः जनः सवित्रीसामक्षे दम्पत्यौ तृप्त्यै भोजनं ददाति— तत्र, अहं तत्र तृप्तो भूत्वा भोजनं प्राप्नोमि—नात्र संशयः। द्वितीयं दम्पत्यौ यः तर्पयति, स केशवं तर्पयति। लक्ष्मीसहितः वरदः तस्य इच्छितं ददाति; तृतीयं दम्पत्यौ तर्पयति, उमासहितः त्वं तेन तर्पितः—नात्र संशयः। यदि काञ्चन्यः भक्त्या भोजनं ददाति, तस्य वंशे कदापि वन्ध्या न स्यात्, न च दुःखिता। कदाचित् पुत्री मातृहीना न स्यात्, न च पतिसम्मता न स्यात्; अतः सर्वयत्नेन सवित्रीसामक्षे भोजनं दातव्यम्। यः लोकपार्थिवं वा, पारलौकिकं वा फलम् इच्छति, सदा भोजनं दद्यात्, हे भीष्म, तीक्ष्णतैलं वर्जयित्वा। महिलाभिः कदापि अम्लं वा क्षारं वा भोजनं न दातव्यम्; पञ्चविधं, सर्वरसयुक्तं, सुव्यक्तं भोजनं दातव्यम्। घृतपूर्णं, सुविपाकं, क्षीरसमृद्धं भोजनं च; शिखरिणी तथा दधिक्षीरमिश्रितं पेयं च। पुरुषाणां प्रियं, स्त्रीणां विशेषतः प्रियं तद्; गृहं धनधान्यपूर्णं स्यात्, स्त्रियः शतशः परिवृताः स्युः। तत्र, अपूपाः शष्कुला च उत्पाद्यन्ते—नात्र संशयः; ज्वरः, दुःखम्, शोकः, न च वियोगः तत्र स्यात्। सा स्त्री स्ववंशस्य एकविंशति पीढ्यः, बान्धवान्, पुत्रान्, दासीदासान् च उद्धारयति। या स्त्री पूरिका ददाति, तस्य कुलं पुत्रपौत्रसम्पन्नं दीर्घकालं समृद्धं भवति। यः शष्कुला कुलाय ददाति, तद् कुलं पुत्रीभिः बान्धव्या च समृद्धम्। या युवती शिखरिणी ददाति, तस्य कुलं सर्वसिद्धिसम्पन्नं हर्षितम्। प्रजापतिः मोदकदानं विषये एवमुक्तवान्—एतत् गौरीभोजनं विशेषतः प्रशस्तम्। या स्त्री मोदकं ददाति, सा सौभाग्यवती, पुत्रमाता, धर्मिष्ठा, धनसमृद्धा च भवति; सर्वजन्मसु शम्भुना सह सहस्राणि तर्पयति। शुभा अपूपाः, मधुराः, सुविपाकाः, द्राक्षारसप्रधानाः, गुडखण्डयुक्ताः, शरदधान्येन निर्मिताः, मिश्रिताः, ताः महिलाभिः द्विजैः च पेयाः खाद्याः च। अत्र, वर्षायोग्यं ऊर्णावस्त्रं, यथायोग्यं पेयं च दातव्यम्। संपूज्य, धनवस्त्रैः सत्कार्य, केसरलेपनं, पुष्पमालाभिः शोभितं, पादसन्दलान्, हस्ते नारिकेलं, नेत्रे अञ्जनं, ललाटे कुङ्कुमं दत्वा, गुडं, फलानि, यानि सुकुमाराणि इच्छन्ति, तानि पात्रे हस्ते स्थाप्य, नमित्वा विसर्जयेत्। पश्चात्, स्वजनैः पुत्रैः सह स्वयं खादेत्; यदि समृद्धिः नास्ति, तीर्थे दानं युक्तम्। गृहं प्रत्यागत्य, हर्षेण दास्यामि—हे प्रभो, प्रसन्नो भव; एवं स्वगृहे पितृभ्यः तर्पणं कर्तव्यम्। पिण्डदानपूर्वं शास्त्रानुसारं श्राद्धं कर्तव्यम्; पितरः ब्रह्मदिने तृप्ताः भवन्ति। हे शिव, गृहदानं तीर्थदानात् अष्टगुणं पुण्यं ददाति; अधमाः द्विजैः कृतं श्राद्धं न पश्यन्ति। गृहस्थाने, एकान्ते रक्षिते च श्राद्धं कर्तव्यम्; यदि अधमैः दृश्यते, तद् श्राद्धं क्षीणं, पितृभ्यः न गच्छति। अतः, सर्वयत्नेन गुप्तश्राद्धं कर्तव्यम्; स्वयम्भुवा उक्तं—एतत् पितृभ्यः तृप्तिदायकम्। यद् गौरीभक्त्या कृतं, यद् विद्वद्भिः ज्ञातं, तद् श्रेष्ठम्; मनसि राजवत् ज्ञातं, जनानां कीर्तिदायकम्। स्वकल्याणमिच्छन् सदा गुप्तदानं कुर्यात्; पक्तं भोजनं यदा खुले दत्तं, तदा लोकैः दृश्यते। खुले दत्तं केवलं तृप्त्यर्थं दृश्यते, अन्यथा न; एकं ब्राह्मणं तर्पयन्, कोटिब्राह्मणान् तर्पितं मन्यते। नात्र संशयः, प्राचीनवचनं सत्यम्; तीर्थस्थले ब्राह्मणं कदापि न परीक्षेत्। मनुना उक्तम्—यः अन्नमर्थी आगच्छति, तस्य अन्नं दातव्यम्; सक्तुना, पिण्डैः, संयावैः, वा क्षीरोदनैः।