हरेः वचनानि श्रुत्वा दैत्यः कोपाविष्टः तं प्रत्युवाच—“यदि त्वं समर्थः, तर्हि अद्यैव एतां मम गृहीतां विमोचय।” ततः माधवः तानि वचनानि उक्तवान्, दैत्यः तस्य क्रोधदृष्ट्या ताडितः तुर्यं भस्मीकृतः, वृन्दा तस्मात् दूरं स्थितवती। ततः विश्वेश्वरस्य मायया मोहितवती वृन्दा सस्मार—“कोऽसि त्वं, करुणासिन्धो, येन अहं अत्र रक्षिता?” तदनन्तरं सा पुनः उक्तवती—“मम शरीरे मनसि च यः तापः, तपस्विनां दुःखं, तव मधुरवाक्यैः दैत्यस्य विनाशेन च नष्टः।” तदनन्तरं सा निवेदयति—“त्वदीये आश्रमे, सौम्य, अहं तपः करिष्यामि, तपःसंपदे।” तपस्वी तदा प्रत्युवाच—“अहं भारद्वाजस्य पुत्रः, देवशर्मा नाम्ना विख्यातः, सर्वसुखानि परित्यज्य, अत्र घोरवनं प्राप्तः।” “एष बालनासिका मम शिष्यः, प्रेमिणः अत्र सन्ति; अन्ये अपि मम शिष्याः, ये इच्छया रूपं धारयन्ति।” “यदि त्वं मम आश्रमे तपः कर्तुमिच्छसि, उत्तमा, तर्हि आगच्छ, अन्यं वनं गच्छामः, एतत् स्थलं राजा दूरं अस्ति।” इति राजपत्नीं उक्त्वा हरिः पूर्वदिशं प्रति प्रस्थितः; राजा शनैः भूतप्रेतसमाकीर्णं वनं प्रविष्टः। वृन्दा अश्रुपूर्णनेत्रा तस्य पृष्ठतः अनुगता; प्रेमदूतः पृष्ठतः गच्छन् उक्तवान्—“माम् प्रतीक्षस्व।” तस्मिन्नेव काले, पापरूपः दुष्टः वनमध्ये जालं प्रसारितवान्, तत् शीघ्रं जीवैः पूर्णम् अभवत्। ततः दुष्टनायकः जालं आकर्ष्य, तत्र बद्धान् जीवांश् मुक्तवान्। तदा व्याधः तयोः स्त्रियोः दृष्ट्वा, प्रेमदूताय उक्तवान्—“भद्रे, तव सखी मम समीपं आगच्छतु, मम हस्तं गृह्णातु।” इति श्रुत्वा, वृन्दा तं विकृतमुखं निरीक्ष्य, भयवायुनाऽकम्पिता, सिन्धुप्रियाः तं पश्यति। सा सखी सहितं दुःखिता वनं भ्रान्त्वा, मित्रेण सह दौत्य, तपस्विनां आश्रमं प्राप्तवती। तत्र, तपस्विनां वने, सा अद्भुतं दृश्यं अपश्यत्—हिरण्यमयं पक्षिणः, विविधैः शब्दैः निनादयन्तः। हिरण्यमयीं कमलैः समृद्धां सरः अपश्यत्, भूमिः हिरण्यमयी, नद्यः क्षीरवाहिनीः, वृक्षाः मधु स्रवयन्ति। तत्र शर्करायाः पर्वताः, स्वादूनां खाद्यानां च राशयः, भूषणानि च बहूनि। दिव्यास्त्राणि आकाशे विचरन्ति; तृप्तवानराः उत्पत्य क्रीडन्ति। वृन्दा मनोहरमठे तपस्विनं व्याघ्रचर्मोपविष्टं त्रैलोक्यप्रभां दृष्टवती। सा तं अभ्यधावत्—“भगवन्, रक्ष, रक्ष, पापशत्रोः; तपसा, धर्मेण, मौनेन, जपेन वा।” “भीतानां रक्षणात् महत् पुण्यं नास्ति; तपःसंपद्, इति सा कम्पमाना, मुनिं आलिङ्ग्य उक्तवती।” तस्मिन्नेव काले, पापात्मा सर्वजीवग्रहणकर्ता आगतः; वृन्दा भयात् हरिग्रीवं आलिङ्ग्य, तं स्पर्शं सुखानुभवं अनुभवति, शोकलता इव आलिङ्गनं कृत्वा, तव आलिङ्गनात् पुनः स्थिरीभविष्यति। तस्य शिरः सर्वाङ्गसम्पन्नं, तव पतिं गुणैः अतिक्रान्तम्; ततः, स्त्री, पतिसंयोगार्थं दिव्यसभां गच्छ। इति उपदिष्टा सा मुनिना सह दिव्यसभां प्रविष्टवती; दिव्यशय्यां आरोह्य, प्रियस्य शिरः आदत्तवती। तस्य ओष्ठात् पिबन्ती, नेत्राणि मिलित्वा, कामावेशे; तस्मिन्नेव क्षणे राजा जलन्धररूपं धारयामास। तस्य रूपं प्रियस्य समं, वक्षः, आकृतिः च समानं, वचनं च मनः च तुल्यं; स जगत्पतिः अभवत्। तदा प्रियस्य पूर्णाङ्गं दृष्ट्वा, वृन्दा उक्तवती—“यद् प्रियं तव, तत् करिष्यामि, प्रभो; इच्छां वद, श्रोतुम् इच्छामि।” वृन्दायाः वचनं श्रुत्वा, समुद्रमायासंभूतः प्रत्युवाच—“देवि, शम्भुना मम युद्धं यथा अभवत्, शृणु।” “प्रिय, रुद्रस्य तीक्ष्णचक्रेण मम शिरः छिन्नम्; तव शक्त्या, आत्मसंयोगेन च, छिन्नं शिरः अत्र आनितम्, जीवः तेन संयोजितः; त्वं दुःखिता अभवः, वियोगात्। युद्धाय त्वां परित्यज्य गतोऽस्मि, तद् अपराधं क्षमस्व।” इति तया तस्मिन्काले स्मारितम्। ततः ताम्बूलैः, क्रीडया, वस्त्रैः, भूषणैः च, देवी वृन्दारिका सर्वसुखानि उपभोगयामास। प्रियं दृढमालिङ्ग्य, चुम्बन्ती, कामेन मोहितवती; वृन्दा मोहनजं मोक्षात् अधिकं सुखं अनुभवति। नारायणः लक्ष्म्याः प्रेमामृतं अतिक्रान्तम् इति चिन्तितवान्; माधवः वृन्दावियोगदुःखं निवारयामास। तस्य रम्यक्रीडायां, मनोहरसरोवरसमीपे, राजहंसैः यत्र वासः, कृष्णः तस्य रूपभावेन पद्मायाः कामं विस्मृतवान्। तस्मिन् वृन्दावने, सा तुलसीरूपं धारयामास; वृन्दायाः शरीरस्नेदात् भूमौ प्रादुरभवत्, परमपवित्रा। वृन्दाशरीरसंयोगजं सुखं अनुभव्यास्य, हरिः जगत्पतिः शिवकार्यं किञ्चिद् दिनानि चिन्तितवान्। एकदा, रमणान्ते, वृन्दा तस्य ग्रीवायां आलिङ्ग्य, द्विभुजं तपस्विनं परमपुरुषं दृष्टवती।