ਦਕ੍ਸ਼ਾਧ੍ਵਰੇ ਚ ਨਯਨੇ ਚ ਤਥਾ ਭਗਸ੍ਯ ਪੂष੍ਣਸ੍ਤਥਾ ਦਸ਼ਨਪਂਕ੍ਤਿਮਪਾਤਯਚ੍ਚ। ਤਸ੍ਤਂਭਯਃ ਕੁਲਿਸ਼ਯੁਕ੍ਤਮਥੇਂਦ੍ਰਹਸ੍ਤਂ ਤਂ ਸ਼ਂਕਰਂ ਸ਼ਰਣਦਂ ਸ਼ਰਣਂ ਵ੍ਰਜਾਮਿ
ਜਿਸ ਨੇ, ਦਕਸ਼ ਦੇ ਯਜਨ ਵਿਚ, ਭਗਾ ਤੇ ਪੂਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਢਾਹ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਜਰ ਵਾਲੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਅਸਥਿਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ—ਉਸ ਸ਼ੰਕਰ, ਆਸਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਆਇਆ ਹਾਂ।
ਏਨਃਕृਤੋਪਿਵਿषਯੇष੍ਵਪਿਸਕ੍ਤਚਿਤ੍ਤਾਜ੍ਞਾਨਾਨ੍ਵਯਸ਼੍ਰੁਤਗੁਣੈਰਪਿਨੈਵਯੁਕ੍ਤਾਃ। ਯਂ ਸਂਸ਼੍ਰਿਤਾਃ ਸੁਖਭੁਜਃ ਪੁਰੁषਾ ਭਵਂਤਿ ਤਂ ਸ਼ਂਕਰਂ ਸ਼ਰਣਦਂ ਸ਼ਰਣਂ ਵ੍ਰਜਾਮਿ
ਜਿਸ ਨੂੰ, ਪਾਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚ ਰੁਝੇ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਗਿਆਨ, ਵੰਸ਼ ਜਾਂ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਲੋਕ, ਜਦ ਉਸ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੁਖ ਭੋਗਣ ਵਾਲੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਉਸ ਸ਼ੰਕਰ, ਆਸਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਆਇਆ ਹਾਂ।
ਅਤ੍ਰਿਪ੍ਰਸੂਤਿਰਵਿਕੋਟਿਸਮਾਨਤੇਜਾਃ ਸਂਤ੍ਰਾਸਨਂ ਵਿਬੁਧਦਾਨਵਸਤ੍ਤਮਾਨਾਮ੍। ਯਃ ਕਾਲਕੂਟਮਪਿਬਤ੍ਪ੍ਰਸਭਂ ਸੁਦੀਪ੍ਤਂ ਤਂ ਸ਼ਂਕਰਂ ਸ਼ਰਣਦਂ ਸ਼ਰਣਂ ਵ੍ਰਜਾਮਿ
ਜਿਸ ਦੀ ਪੈਦائش ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਮਕ ਕਈ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਾਲਕੂਟ ਜ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਜਬਰ ਨਾਲ ਪੀ ਲਿਆ, ਉਹ ਸ਼ੰਕਰ ਜੋ ਆਸਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਂਦ੍ਰਰੁਦ੍ਰਮਰੁਤਾਂ ਚ ਸषਣ੍ਮੁਖਾਨਾਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਰਂ ਸੁਬਹੁਸ਼ੋ ਭਗਵਾਨ੍ਮਹੇਸ਼ਃ। ਨਨ੍ਦਿਂ ਚ ਮृਤ੍ਯੁਵਦਨਾਤ੍ਪੁਨਰੁਜ੍ਜਹਾਰ ਤਂ ਸ਼ਂਕਰਂ ਸ਼ਰਣਦਂ ਸ਼ਰਣਂ ਵ੍ਰਜਾਮਿ
ਮਹੇਸ਼, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦ੍ਰ, ਰੁਦ੍ਰ, ਮਰੁਤਾਂ ਅਤੇ ਛੇ-ਮੁਖ ਵਾਲੇ ਕਾਰਤਿਕੇ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਨੰਦੀ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਮੁਕਾਇਆ, ਉਹ ਸ਼ੰਕਰ ਜੋ ਆਸਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
ਆਰਾਧਿਤਃ ਸੁਤਪਸਾ ਹਿਮਵਨ੍ਨਿਕੁਂਜੇ ਧੂਮਵ੍ਰਤੇਨ ਮਨਸਾਪਿ ਪਰੈਰਗਮ੍ਯੇ। ਸਂਜੀਵਨੀਮਕਥਯਦ੍ਭृਗਵੇ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਤਂ ਸ਼ਂਕਰਂ ਸ਼ਰਣਦਂ ਸ਼ਰਣਂ ਵ੍ਰਜਾਮਿ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਿਮਾਲਾ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਧੂਮਵ੍ਰਤ ਨੇ ਭਾਰੀ ਤਪ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਉਹਥੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਿਥੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਭਰਗੂ ਨੂੰ ਸੰਜੀਵਨੀ ਦਾ ਭੇਦ ਦੱਸਿਆ, ਉਹ ਸ਼ੰਕਰ ਜੋ ਆਸਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
ਨਾਨਾਵਿਧੈਰ੍ਗਜਬਿਡਾਲਸਮਾਨਵਕ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਦਕ੍ਸ਼ਾਧ੍ਵਰਪ੍ਰਮਥਨੈਰ੍ਬਲਿਭਿਰ੍ਗਣੈਂਦ੍ਰੈਃ । ਯੋਭ੍ਯਰ੍ਚਿਤੋਮਰਗਣੈਸ਼੍ਚ ਸਲੋਕਪਾਲੈਸ੍ਤਂ ਸ਼ਂਕਰਂ ਸ਼ਰਣਦਂ ਸ਼ਰਣਂ ਵ੍ਰਜਾਮਿ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਦਕਸ਼ ਦੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ, ਬਾਂਦਰ ਤੇ ਬਿੱਲੀ ਵਰਗੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਗਣਾਂ, ਭੂਤਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਪੂਜਿਆ, ਉਹ ਸ਼ੰਕਰ ਜੋ ਆਸਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
ਸ਼ਂਖੇਂਦੁਕੁਂਦਧਵਲਂ ਵृषਭਂ ਪ੍ਰਵੀਰਮਾਰੁਹ੍ਯ ਯਃ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਧਰੇਂਦ੍ਰਸੁਤਾਨੁਯਾਤਃ। ਯਾਤ੍ਯਂਬਰਂ ਪ੍ਰਲਯਮੇਘਵਿਭੂषਿਤਂ ਚ ਤਂ ਸ਼ਂਕਰਂ ਸ਼ਰਣਦਂ ਸ਼ਰਣਂ ਵ੍ਰਜਾਮਿ
ਜੋ ਸ਼ੰਖ, ਚੰਦ ਤੇ ਚਮਬੇ ਦੀ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟਾ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਵੱਛ ਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਪਹਾੜ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਤੂਫਾਨੀ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ੰਕਰ ਜੋ ਆਸਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
ਸ਼ਾਂਤਂ ਮੁਨਿਂ ਯਮਨਿਯੋਗਪਰਾਯਣੈਸ੍ਤੈਰ੍ਭੀਮੈਰ੍ਮਹੋਗ੍ਰਪੁਰੁषੈਃ ਪ੍ਰਤਿਨੀਯਮਾਨਮ੍। ਭਕ੍ਤ੍ਯਾਨਤਂ ਸ੍ਤੁਤਿਪਰਂ ਪ੍ਰਸਭਂ ਰਰਕ੍ਸ਼ ਤਂ ਸ਼ਂਕਰਂ ਸ਼ਰਣਦਂ ਸ਼ਰਣਂ ਵ੍ਰਜਾਮਿ
ਜੋ ਸ਼ਾਂਤ ਮੁਨੀ, ਜੋ ਯਮ ਤੇ ਨਿਯਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਖਿੱਚਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਨਮਨ ਕਰਕੇ ਤੇ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ; ਉਹ ਸ਼ੰਕਰ ਜੋ ਆਸਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
ਯਃ ਸਵ੍ਯਪਾਣਿ ਕਮਲਾਗ੍ਰਨਖੇਨ ਦੇਵਸ੍ਤਤ੍ਪਂਚਮਂ ਪ੍ਰਸਭਮੇਵ ਪੁਰਸ੍ਸੁਰਾਣਾਮ੍। ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਂ ਸ਼ਿਰਸ੍ਤਰੁਣਪਦ੍ਮਨਿਭਂ ਚਕਰ੍ਤ੍ਤ ਤਂ ਸ਼ਂਕਰਂ ਸ਼ਰਣਦਂ ਸ਼ਰਣਂ ਵ੍ਰਜਾਮਿ
ਜੋ ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਤੇ ਕਮਲ ਦੀ ਉਂਗਲੀ ਦੇ ਨਖ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਸਿਰ ਜੋ ਨੌਜਵਾਨ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਜਬਰ ਨਾਲ ਵੱਢ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਸ਼ੰਕਰ ਜੋ ਆਸਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਚਰਣੌ ਵਰਦਸ੍ਯ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਚ ਵਾਗ੍ਭਿਰਮਲਾਭਿਰਤਂਦ੍ਰਿਤਾਤ੍ਮਾ। ਦੀਪ੍ਤਸ੍ਤਮਾਂਸਿ ਨੁਦਤੇ ਸ੍ਵਕਰੈਰ੍ਵਿਵਸ੍ਵਾਂਸ੍ਤਂ ਸ਼ਂਕਰਂ ਸ਼ਰਣਦਂ ਸ਼ਰਣਂ ਵ੍ਰਜਾਮਿ
ਜਿਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਕਰਕੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਥੱਕਦੀ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਚਮਕਦਾ ਸੂਰਜ ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸ਼ੰਕਰ ਜੋ ਆਸਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
ਯੇ ਤ੍ਵਾਂ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮਗੁਰੁਂ ਪੁਰੁषਾ ਵਿਮੂਢਾ ਜਾਨਂਤਿ ਨਾਸ੍ਯ ਜਗਤਃ ਸਚਰਾਚਰਸ੍ਯ। ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯਮਾਨਨਿਗਮਾਨੁਸ਼ਯੇਨ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਤੇ ਯਾਤਨਾਮਨੁਭਵਂਤ੍ਯਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਾਃ
ਜੋ ਮੂਰਖ ਮਨੁੱਖ ਤੈਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਗੁਰੂ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲਦੇ ਸਭ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਉਹ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਝੂਠੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਦੁੱਖ ਭੋਗਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਯੈਵਂ ਸ੍ਤੁਵਤੋऽਵੋਚਚ੍ਛੂਲਪਾਣਿਰ੍ਵृषਧ੍ਵਜਃ। ਉਵਾਚ ਵਚਨਂ ਹृष੍ਟੋ ਰਾਘਵਂ ਤੁष੍ਟਮਾਨਸਃ
ਜਦ ਉਹ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਸਤੁਤੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਧਾਰੀ, ਵੱਛ ਦਾ ਝੰਡਾ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ।
ਰੁਦ੍ਰ ਉਵਾਚ। ਰਾਮ ਹृष੍ਟੋਸ੍ਮਿ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਜਾਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਨਿਰ੍ਮਲੇ ਕੁਲੇ। ਤ੍ਵਂ ਚਾਪਿ ਜਗਤਾਂ ਵਂਦ੍ਯੋ ਦੇਵੋ ਮਾਨੁषਰੂਪਧृਤ੍
ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਰਾਮਾ, ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ। ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਹੈ। ਤੂੰ ਵੀ ਸੰਸਾਰ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਾ ਹੈ।'
ਤ੍ਵਯਾ ਨਾਥੇਨ ਵੈ ਦੇਵਾਃ ਸੁਖਿਨਃ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੀਃ ਸਮਾ। ਸੇਵਿष੍ਯਂਤੇ ਚਿਰਂ ਕਾਲਂ ਗਤੇ ਵਰ੍षੇ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ੇ
ਤੇਰੇ ਰੱਖਵਾਲਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਕਈ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਸੁਖੀ ਰਹਿਣਗੇ; ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਬੀਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸੇਵਾ ਹੋਣਗੇ।
ਅਯੋਧ੍ਯਾਮਾਗਤਂ ਤ੍ਵਾਂ ਯੇ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਂਤਿ ਭੁਵਿ ਮਾਨਵਾਃ। ਸੁਖਂ ਤੇऽਤ੍ਰ ਭਜਿष੍ਯਂਤਿ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਵਾਸਨ੍ਤਥਾਕ੍ਸ਼ਯਮ੍
ਜੋ ਲੋਕ ਧਰਤੀ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਅਯੋਧਿਆ ਆਉਂਦੇ ਵੇਲੇ ਵੇਖਣਗੇ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਸੁਖ ਪਾਵਣਗੇ ਤੇ ਸਦਾ ਲਈ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵਸਣਗੇ।
ਦੇਵਕਾਰ੍ਯਂ ਮਹਤ੍ਕृਤ੍ਵਾ ਆਗਚ੍ਛੇਥਾਃ ਪੁਨਃ ਪੁਰੀਮ੍। ਰਾਘਵਸ੍ਤੁ ਤਥਾ ਦੇਵਂ ਨਤ੍ਵਾ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਵਿਨਿਰ੍ਗਤਃ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਆਵੇਂਗਾ; ਤੇ ਰਾਘਵ ਨੇ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਜਲਦੀ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।
ਇਂਦ੍ਰਮਾਰ੍ਗਾਂ ਨਦੀਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਜਟਾਜੂਟਂ ਨਿਯਮ੍ਯ ਚ। ਅਬ੍ਰਵੀਲ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਰਾਮ ਇਦਮਰ੍ਪਯ ਮੇ ਧਨੁਃ
ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਾਲੀ ਨਦੀ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਜਟਾ ਬੰਨ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਮੇਰਾ ਧਨੁਸ ਮੈਨੂੰ ਦੇ।'
ਰਾਮਵਾਕ੍ਯਂ ਤੁ ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸੀਤਾਂ ਵੈ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਦੇਵਿ ਰਾਮੇਣ ਤ੍ਯਕ੍ਤੋਹਂ ਕਾਰਣਂ ਵਿਨਾ
ਰਾਮ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਦੇਵੀ, ਰਾਮ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਵਜ੍ਹਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ?'
ਅਪਰਾਧਂ ਨ ਜਾਨਾਮਿ ਕੁਪਿਤੋ ਯਨ੍ਮਹਾਭੁਜਃ। ਰਾਮੇਣਾਹਂ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਸਂਸ਼ਯਮ੍
'ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਹੜਾ ਅਪਰਾਧ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਮਹਾਂਬਾਹੂ ਰਾਮ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਨਿਸਚਿਤ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗਾ।'
ਨੈਵ ਮੇ ਜੀਵਿਤੇਨਾਰ੍ਥੋ ਧਿਗ੍ਧਿਙ੍ਮਾਂ ਕੁਲਪਾਂਸਨਮ੍। ਆਰ੍ਯਸ੍ਯ ਯੇਨ ਵੈ ਮਨ੍ਯੁਰ੍ਜਨਿਤਃ ਪਾਪਕਾਰਿਣਾ
'ਮੈਨੂੰ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ; ਸ਼ਰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਬਦਨਾਮੀ ਬਣਿਆ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਆਰੀ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਕਿਸੇ ਪਾਪ ਕਰਤੂਤ ਨਾਲ ਆਇਆ।'
ਕਾਂਸ੍ਤੁ ਲੋਕਾਨ੍ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਅਪਧ੍ਯਾਤੋ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ। ਉਭੌ ਹਸ੍ਤੌ ਮੁਖੇ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਾਸ਼੍ਰੁਕਂਠੋऽਬ੍ਰਵੀਦਿਦਮ੍
ਮੈਂ ਕਿਹੜੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਵਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਵਲੋਂ ਨਿੰਦਤ ਹੋਇਆ ਹਾਂ? ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਨਾਪਰਾਧ੍ਯਾਮਿ ਰਾਮਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਣਾ ਮਨਸਾ ਗਿਰਾ। ਸ੍ਪृष੍ਟੌ ਤੇ ਚਰਣੌ ਦੇਵਿ ਮਮ ਨਾਨ੍ਯਾ ਗਤਿਰ੍ਭਵੇਤ੍
ਮੈਂ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਨਾ ਕੰਮ ਨਾਲ, ਨਾ ਮਨ ਨਾਲ, ਨਾ ਬੋਲ ਨਾਲ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਚਰਨ ਛੂਹ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ।
ਤਤਃ ਸੀਤਾऽਬ੍ਰਵੀਦ੍ਰਾਮਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤਃ ਕਿਮਨੁਜਸ੍ਤ੍ਵਯਾ। ਵੈषਮ੍ਯਂ ਤ੍ਯਜ੍ਯਤਾਂ ਬਾਲੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਿਵਰ੍ਧਨੇ
ਫਿਰ ਸੀਤਾ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ? ਹੇ ਬੱਚੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਸੌਭਾਗ ਦਾ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਇਹ ਬੇਇਨਸਾਫੀ ਨਾ ਕਰ।
ਰਾਘਵਸ੍ਤ੍ਵਬ੍ਰਵੀਤ੍ਸੀਤਾਂ ਨਾਹਂ ਤ੍ਯਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮ੍। ਨ ਕਦਾਚਿਦਪਿ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ੍ਯ ਮਤਂ ਪ੍ਰਿਯੇ
ਰਾਘਵ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗਾ। ਹੇ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨੂੰ ਅਣਡਿੱਠਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਸ਼੍ਰੁਤਪੂਰ੍ਵਂ ਚ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣਿ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਵਿਚੇष੍ਟਿਤਮ੍। ਅਤ੍ਰ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਜਨਾਸ੍ਸਤ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵੇ ਹਿ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥਤਤ੍ਪਰਾਃ
ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਨੀਤ ਵਾਲੀ, ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਰਤਾਵ ਕਿਵੇਂ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹਰ ਕੋਈ ਸੱਚਮੁੱਚ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਵਾਰਥ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪਰਸ੍ਪਰਂ ਨ ਪਸ਼੍ਯਂਤਿ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨਸ਼੍ਚ ਹਿਤਂ ਵਚਃ। ਨ ਸ਼ृਣ੍ਵਂਤਿ ਪਿਤੁਃ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਪਿਤਰਸ੍ਤਥਾ
ਇਥੇ ਲੋਕ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਦੇ ਹਨ। ਪੁੱਤਰ ਪਿਉ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ, ਤੇ ਪਿਉ ਵੀ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੇ।
ਨ ਸ਼ਿष੍ਯਾ ਹਿ ਗੁਰੋਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਸ਼ਿष੍ਯਸ੍ਯਾਪਿ ਤਥਾ ਗੁਰੁਃ। ਅਰ੍ਥਾਨੁਬਂਧਿਨੀਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ਪ੍ਰਿਯਃ
ਇਥੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ, ਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੇ। ਇੱਥੇ ਪਿਆਰ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ ਲਾਭ ਨਾਲ ਹੀ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਦਾ ਸੱਚਾ ਸੱਜਣ ਨਹੀਂ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਕਥਯਨ੍ਨੇਵ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਰੇਵਾਂ ਮਹਾਨਦੀਮ੍। ਚਕ੍ਰੇਭਿषੇਕਂ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਃ ਸਾਨੁਜਃ ਸਹ ਸੀਤਯਾ
ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਦਰਿਆ ਰੇਵਾ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਕਕੁਤਥ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਤੇ ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ, ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ।
ਤਰ੍ਪਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਸਲਿਲੈਃ ਸ੍ਵਾਨ੍ਪਿਤॄਨ੍ਦੈਵਤਾਨ੍ਯਪਿ। ਉਦੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਚ ਮੁਹੁਃ ਸੂਰ੍ਯਂ ਦੇਵਤਾਸ਼੍ਚ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਰ-ਬਾਰ ਸੂਰਜ ਵਲ ਤੱਕ ਕੇ, ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ।
ਕृਤਾਭਿषੇਕਸ੍ਤੁ ਰਰਾਜ ਰਾਮਃ ਸੀਤਾ ਦ੍ਵਿਤੀਯਃ ਸਹ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨ। ਕृਤਾਭਿषੇਕਃ ਸਹ ਸ਼ੈਲਪੁਤ੍ਰ੍ਯਾ ਗੁਹੇਨ ਸਾਰ੍ਧਂ ਭਗਵਾਨਿਵੇਸ਼ਃ
ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਰਾਮ ਜੀ, ਨਾਲ ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਤੇ ਗੁਹਾ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ।