ਤਸ੍ਥੁਃ ਪਾਤਾਲਨਿਲਯੇ ਮੁਦਿਤੇਨਾਂਤਰਾਤ੍ਮਨਾ। ਤਤਃ ਕਾਲਾਂਤ ਰੇਭੂਤੇ ਪੁਨਰੇਵਂ ਵ੍ਯਚਿਂਤਯਨ੍
ਉਹ ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਫਿਰ, ਸਮਾਂ ਲੰਘਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਫੇਰ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਏ—
ਭਵਿਤਾ ਭਰਤੋ ਰਾਜਾ ਪਾਂਡਵੇਯੋ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ। ਅਸ੍ਮਾਕਂ ਤੁ ਕ੍ਸ਼ਯਕਰੋ ਦੈਵਯੋਗੇਨ ਕੇਨਚਿਤ੍
'ਭਾਰਤ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ, ਪਾਂਡਵ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਤੇ ਵੱਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਵਾਲਾ, ਜੰਮੇਗਾ; ਕਿਸੇ ਦਿਵਿਆ ਜੋੜ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਡਾ ਨਾਸ ਕਰੇਗਾ।'
ਕਥਂ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨੇ ਨਾਥਃ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਚ ਪਿਤਾਮਹਃ। ਸृष੍ਟਿਕਰ੍ਤਾ ਜਗਦ੍ਵਂਦ੍ਯਃ ਸ਼ਾਪਮਸ੍ਮਾਸੁ ਦਤ੍ਤਵਾਨ੍
'ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਜਗਤ ਵਲੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਨੇ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਪ ਕਿਉਂ ਲਾਇਆ?'
ਦੇਵਂ ਵਿਰਂਚਿਨਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਗਤਿਰਨ੍ਯਾ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ। ਵੈਰਾਜੇ ਭਵਨਸ਼੍ਰੇष੍ਠੇ ਤਤ੍ਰ ਦੇਵਃ ਸ ਤਿष੍ਠਤਿ
'ਦੇਵਤਾ ਵਿਸ਼ਵਚਿਨਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਸਾਡਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ। ਵੈਰਾਜਾ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।'
ਸ ਦੇਵਃ ਪੁष੍ਕਰਸ੍ਥੋ ਵੈ ਯਜ੍ਞਂ ਯਜਤਿ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍। ਗਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਸਾਦਯਾਮਸ੍ਤਂ ਵਰਂ ਤੁष੍ਟਃ ਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਤਿ1.31.
'ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਹੁਣ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿਚ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਯੱਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਓ, ਅਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਮਨਾਵੀਏ; ਜੇ ਉਹ ਰਾਜੀ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਵਰ ਦੇਵੇਗਾ।'
ਏਵਂ ਵਿਚਿਂਤ੍ਯ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਨਾਗਾ ਗਤ੍ਵਾ ਚ ਪੁष੍ਕਰਮ੍। ਯਜ੍ਞਪਰ੍ਵਤਮਾਸਾਦ੍ਯ ਸ਼ੈਲਭਿਤ੍ਤਿਮੁਪਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਨਾਗ ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਯੱਗ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਪੱਥਰਾਂ ਵਾਲੀ ਢਲਾਨ ਤੇ ਠਹਿਰ ਗਏ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨਾਗਾਂਸ੍ਤਥਾ ਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਾਨ੍ਵਾਰਿਧਾਰਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ੀਤਲਾਃ। ਉਦਙ੍ਮੁਖਾ ਵੈ ਨਿष੍ਕ੍ਰਾਂਤਾਸ੍ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਤੁ ਸੁਖਪ੍ਰਦਾਃ
ਨਾਗਾਂ ਨੂੰ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਠੰਢੀਆਂ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ, ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ।
ਨਾਗਤੀਰ੍ਥਂ ਤਤੋ ਜਾਤਂ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਭਰਤਰ੍षਭ। ਨਾਗਕੁਂਡਂ ਚ ਵੈ ਕੇਚਿਤ੍ਸਰਿਤਂ ਚਾਪਰੇऽਬ੍ਰੁਵਨ੍
ਉਸ ਤੋ ਬਾਅਦ, ਹੇ ਭਾਰਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਾਗ-ਤੀਰਥ ਬਣ ਗਿਆ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਨਾਗ-ਕੁੰਡ ਆਖਿਆ, ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦਰਿਆ ਵੀ ਕਿਹਾ।
ਪੁਣ੍ਯਂ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਸਰ੍ਪਾਣਾਂ ਵਿषਨਾਸ਼ਨਮ੍। ਮਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਰ ਯੇ ਮਰ੍ਤ੍ਯਾ ਅਧਿਸ਼੍ਰਾਵਣ ਪਂਚਮਿ
ਉਹ ਥਾਂ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੱਖ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ,
ਨ ਤੇषਾਂ ਤੁ ਕੁਲੇ ਸਰ੍ਪਾਃ ਪੀਡਾਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍। ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਪਿਤॄਣਾਂ ਯੇ ਤਤ੍ਰ ਕਰਿष੍ਯਂਤਿ ਨਰਾ ਭੁਵਿ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰਾਣੇ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਸੱਪ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਥੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਦੇ ਹਨ,
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤੇषਾਂ ਪਰਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਦਾਸ੍ਯਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ। ਨਾਗਾਨਾਂ ਤੁ ਭਯਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਲੋਕਪਿਤਾਮਹਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਥਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ
ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਂ ਤੁ ਪੁਨਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਨਾਗਾਨਸ਼੍ਰਾਵਯਤ੍ਤਦਾ। ਪਂਚਮੀ ਸਾ ਤਿਥਿਰ੍ਧਨ੍ਯਾ ਸਰ੍ਵਪਾਪਹਰਾ ਸ਼ੁਭਾ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਬਚਨ ਮੁੜ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ: 'ਉਹ ਪੰਜਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਬੜੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।'
ਯਤੋऽਸ੍ਯਾਮੇਵ ਸੁਤਿਥੌ ਨਾਗਾਨਾਂ ਕਾਰ੍ਯਮੁਦ੍ਧृਤਮ੍। ਏਤਸ੍ਯਾਂ ਸਰ੍ਵਤੋ ਯਸ੍ਤੁ ਕਟ੍ਵਮ੍ਲਂ ਪਰਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍
ਕਿਉਂਕਿ ਓਸੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਉਸ ਦਿਨ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਿੱਖਾ ਤੇ ਖੱਟਾ ਖਾਣਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ,
ਕ੍ਸ਼ੀਰੇਣ ਸ੍ਨਾਪਯੇਨ੍ਨਾਗਾਂਸ੍ਤਸ੍ਯ ਤੇ ਯਾਂਤਿ ਮਿਤ੍ਰਤਾਮ੍। ਭੀष੍ਮ ਉਵਾਚ। ਸ਼ਿਵਦੂਤੀ ਯਥਾ ਜਾਤਾ ਯੇਨ ਚੈਵ ਨਿਵੇਸ਼ਿਤਾ
ਅਤੇ ਜੇ ਉਹ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਨ੍ਹੁੰਢਾ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੱਪ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਸ਼ਿਵਦੂਤੀ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਸ ਨੇ ਥਾਂ ਦਿੱਤੀ?'
ਤਨ੍ਮੇ ਸਰ੍ਵਂ ਯਥਾਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਭਵਾਨ੍ਸ਼ਂਸਿਤੁਰ੍ਮਹਤਿ। ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ। ਸ਼ਿਵਾ ਨੀਲਗਿਰਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਤਪਸੇ ਧृਤਮਾਨਸਾ
'ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਮਹਾਨ!' ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਸ਼ਿਵਾ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨੀਲ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ।'
ਰੌਦ੍ਰੀ ਜਟੋਦ੍ਭਵਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਸ੍ਤਸ੍ਯਾਃ ਸ਼ृਣੁ ਨृਪ ਵ੍ਰਤਮ੍। ਤਪਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਚਿਰਂ ਕਾਲਂ ਗ੍ਰਸਿष੍ਯਾਮ੍ਯਖਿਲਂ ਜਗਤ੍
'ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਜੋ ਜਟਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜੰਮੀ ਸੀ, ਬੜੀ ਭਿਆਨਕ ਸੀ। ਸੁਣੋ ਰਾਜਨ, ਉਸਦਾ ਵਰਤ: ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਨਿਗਲ ਜਾਵਾਂਗੀ।'
ਏਵਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਪਂਚਾਗ੍ਨਿਂ ਸਾਧਯਾਮਾਸ ਭਾਮਿਨੀ। ਤਸ੍ਯਾਃ ਕਾਲਾਂਤਰੇ ਦੇਵ੍ਯਾਸ੍ਤਪਂਤ੍ਯਾਸ੍ਤਪ ਉਤ੍ਤਮਮ੍
ਇਹ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਦੇਵੀ ਪੰਜ ਅੱਗੀਆਂ ਵਾਲਾ ਤਪ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈ। ਫਿਰ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੇਵੀ ਉੱਚੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ,
ਰੁਰੁਰ੍ਨਾਮਮਹਾਤੇਜਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤਵਰੋऽਸੁਰਃ। ਸਮੁਦ੍ਰਮਧ੍ਯੇ ਰਤ੍ਨਾਖ੍ਯਂ ਪੁਰਮਸ੍ਤਿ ਮਹਾਧਨਮ੍
ਰੁਰੂ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅਸੁਰ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਅੰਦਰ ਬੜਾ ਤੇਜ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਲੋਂ ਵਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਤਨ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ, ਜੋ ਬੜੀ ਦੌਲਤ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਤਤ੍ਰਾਤਿष੍ਠਤ੍ਸ ਦੈਤ੍ਯੇਂਦ੍ਰਸ੍ਸਰ੍ਵਦੇਵਭਯਂਕਰਃ। ਅਨੇਕ ਸ਼ਤਸਾਹਸ੍ਰ ਕੋਟਿਕੋਟਿਸ਼ਤੋਤ੍ਤਮੈਃ
ਉਥੇ ਉਹ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਚੋਟੀ ਦੇ ਅਸੁਰ ਸਾਥੀ ਸਨ।
ਅਸੁਰੈਰਰ੍ਚਿਤਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਦ੍ਵਿਤੀਯੋ ਨਮੁਚਿਰ੍ਯਥਾ। ਕਾਲੇਨ ਮਹਤਾ ਸੋऽਥ ਲੋਕਪਾਲਪੁਰਂ ਯਯੌ
ਅਸੁਰ ਉਸਦੀ ਬੜੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਦੂਜੇ ਨਾਮੁਚੀ ਵਾਂਗ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਗਿਆ।
ਜਿਗੀषੁਃ ਸੈਨ੍ਯਸਂਵੀਤੋ ਦੇਵੈਰ੍ਵੈਰਮਰੋਚਯਤ੍। ਉਤ੍ਤਿष੍ਠਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਸੁਰਸ੍ਯ ਸਮੁਦ੍ਰਤੋਯਂ ਵਵृਧੇਤਿ ਵੇਗਾਤ੍
ਉਹ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਲੈ ਲਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰ ਉੱਠਿਆ, ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
ਅਨੇਕ ਨਾਗ ਗ੍ਰਹ ਮੀਨਜੁष੍ਟਮਾਪ੍ਲਾਵਯਤ੍ਪਰ੍ਵਤਸਾਨੁਦੇਸ਼ਾਨ੍। ਅਂਤਃਸ੍ਥਿਤਾਨੇਕਸੁਰਾਰਿਸਂਘਂ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵਰ੍ਮਾਯੁਧਚਿਤ੍ਰਸ਼ੋਭਮ੍
ਉਹ ਪਾਣੀ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਢਲਾਣਾਂ ਉੱਤੇ ਵਗ ਪਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸੱਪ, ਮਗਰਮੱਛ ਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਕਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਟੋਲੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਅਜੀਬ-ਅਜੀਬ ਬਰਚੀਆਂ ਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਭੀਮਂ ਬਲਂ ਚਲਿਤਂ ਚਾਰੁਯੋਧਂ ਵਿਨਿਰ੍ਯਯੌ ਸਿਂਧੁਜਲਾਦ੍ਵਿਸ਼ਾਲਮ੍। ਤਤ੍ਰ ਦ੍ਵਿਪਾ ਦੈਤ੍ਯਭਠਾਭ੍ਯੁਪੇਤਾਃ ਸਯਾਨਘਂਟਾਸ਼੍ਚ ਸਮृਦ੍ਧਿਯੁਕ੍ਤਾਃ
ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੀ ਫੌਜ, ਜੋ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲ ਆਈ। ਉਥੇ ਹਾਥੀਆਂ ਉੱਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀ ਚੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਘੰਟੀਆਂ ਲੱਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਸਭ ਕੁਝ ਵੱਡੀ ਰੌਣਕ ਨਾਲ।
ਵਿਨਿਰ੍ਯਯੁਃ ਸ੍ਵਾਕृਤਿਭਿਰ੍ਝषਾਣਾਂ ਸਮਤ੍ਵਮੁਚ੍ਚੈਃ ਖਲੁ ਦਰ੍ਸ਼ਯਂਤਃ। ਅਸ਼੍ਵਾਸ੍ਤਥਾ ਕਾਂਚਨਸੂਤ੍ਰਨਦ੍ਧਾ ਰੋਹੀਤਮਤ੍ਸ੍ਯਾ ਇਵ ਤੇ ਜਲਾਂਤੇ
ਉਹ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਵੱਡੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਵਿਖਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਘੋੜੇ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨੇ ਹੋਏ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਲਾਲ ਰੋਹਿਤ ਮੱਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਹੇ ਸਨ।
ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਸ੍ਤੈਃ ਸਮਮੇਵ ਤੂਰ੍ਣਂ ਵਿਨਿਰ੍ਯਯੁਰ੍ਲਕ੍ਸ਼ਸ਼ਃ ਕੋਟਿਸ਼ਸ਼੍ਚ। ਤਥਾ ਰਵਿਸ੍ਯਂਦਨਤੁਲ੍ਯਵੇਗਾਃ ਸਚਕ੍ਰਦਂਡਾਕ੍ਸ਼ਤਵੇਣੁਯੁਕ੍ਤਾਃ
ਉਹ ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਬੜੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲ ਆਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਥ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਲਾਠੀ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਾਂਸਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ।
ਰਥਾਸ਼੍ਚ ਯਂਤ੍ਰੋਪਰਿਪੀਡਿਤਾਂਗਾਸ਼੍ਚਲਤ੍ਪਤਾਕਾਃ ਸ੍ਵਨਿਤਂ ਵਿਚਕ੍ਰੁਃ। ਤਥੈਵ ਯੋਧਾਃ ਸ੍ਥਗਿਤਾਸ੍ਤਰੀਭਿਸ੍ਤਿਤੀਰ੍षਵਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰਵਰਾਸ੍ਤ੍ਰਪਾਣਯਃ
ਰਥ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨਾਲ ਦਬੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਝੁੱਲਦੀਆਂ ਝੰਡੀਆਂ ਨਾਲ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੰਗੀ ਸਿਪਾਹੀ ਵੀ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਖੜੇ, ਪਾਰ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ, ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਫੜੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਰਣੇਰਣੇ ਲਬ੍ਧਜਯਾਃ ਪ੍ਰਹਾਰਿਣੋ ਵਿਰੇਜੁਰੁਚ੍ਚੈਰਸੁਰਾਨੁਗਾ ਭृਸ਼ਂ। ਦੇਵੇषੁ ਵੈ ਰਣੇ ਤੇषੁ ਵਿਦ੍ਰੁਤੇषੁ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਸਾਥੀ ਬਹੁਤ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਉਥੋਂ ਹਾਰ ਕੇ ਭੱਜ ਗਏ।
ਅਸੁਰਾਸ੍ਸਰ੍ਵਦੇਵਾਨਾਮਨ੍ਵਧਾਵਂਸ੍ਤਤਸ੍ਤਤਃ। ਤਤੋ ਦੇਵਗਣਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦ੍ਰਵਂਤੋ ਭਯਵਿਹ੍ਵਲਾਃ
ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ, ਕਦੇ ਇੱਧਰ ਤੇ ਕਦੇ ਉੱਧਰ। ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਡਰ ਨਾਲ ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ ਭੱਜ ਪਏ।
ਨੀਲਂ ਗਿਰਿਵਰਂ ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਯਤ੍ਰ ਦੇਵੀ ਸ੍ਵਯਂ ਸ੍ਥਿਤਾ। ਰੌਦ੍ਰੀ ਤਪੋਨ੍ਵਿਤਾ ਧਨ੍ਯਾ ਸ਼ਾਂਭਵੀ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰੁਤ੍ਤਮਾ
ਉਹ ਨੀਲੇ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਮਾਤਾ ਆਪ ਖੜੀ ਸੀ—ਡਰਾਉਣੀ, ਤਪ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੀ, ਧੰਨ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸ਼ਕਤੀ।
ਸਂਹਾਰਕਾਰਿਣੀ ਦੇਵੀ ਕਾਲਰਾਤ੍ਰੀਤਿ ਯਾਂ ਵਿਦੁਃ। ਸਾ ਤੁ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਦਾ ਦੇਵਾਨ੍ਭਯਤ੍ਰਸ੍ਤਾਨ੍ਵਿਚੇਤਸਃ
ਉਹ ਮਾਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਭ 'ਕਾਲਰਾਤਰੀ' ਆਖਦੇ ਹਨ ਤੇ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਨੇ ਡਰੇ ਤੇ ਹੱਕ-ਬੱਕ ਰਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।