ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ਸਭਾਯਾਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਮਂ ਪਿਂਗਲਲੋਚਨਮ੍ । ਕृष੍ਣਮੁਖਂ ਮਹਾਰੌਦ੍ਰਂ ਮृਤ੍ਯੁਵ੍ਯਾਧਿਸ਼ਤਾਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਯਮ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਪੀਲੀਆਂ, ਚਿਹਰਾ ਕਾਲਾ, ਬਹੁਤ ਡਰਾਉਣਾ, ਮੌਤ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਵਾਤਪਿਤ੍ਤ ਸ਼੍ਲੇष੍ਮਦੋषੈਰ੍ਮੂਰ੍ਤਿਮਦ੍ਭਿਸ੍ਤੁ ਸੇਵਿਤਮ੍ । ਕਾਯਸ਼ੋषਜ੍ਵਰਾਤਂਕ ਸ੍ਫੋਟਿਕਾ ਲੂਤਕਾਦਿਭਿਃ
ਉਹ ਵਾਤ, ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਕਫ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਸਰੀਰ ਦੀ ਸੁੱਕਣ, ਬੁਖਾਰ, ਪੀੜਾ, ਫੋੜੇ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ।
ਜ੍ਵਾਲਾਂਗਮਰ੍ਦਸ਼ੀਰ੍षਾਰ੍ਤਿ ਭਗਂਦਰ ਬਲਕ੍ਸ਼ਯੈਃ । ਕਂਠਮਾਲਾਕ੍ਸ਼ਿਰੋਗੈਸ਼੍ਚ ਮੂਤ੍ਰਕृਚ੍ਛ੍ਰਜ੍ਵਰਵ੍ਰਣੈਃ
ਸੜਨ, ਸਰੀਰ ਦਰਦ, ਸਿਰ ਦਰਦ, ਭਗੰਦਰ, ਤਾਕਤ ਦੀ ਘਟ, ਗਲੇ ਦੀ ਗੰਢ, ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਪੇਸ਼ਾਬ ਵਿੱਚ ਦਰਦ, ਬੁਖਾਰ ਅਤੇ ਜਖਮਾਂ ਨਾਲ।
ਵਿਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਕਾ ਗਲਗ੍ਰਾਹ ਹृਦ੍ਰੋਗੈਰ੍ਭੂਤਤਸ੍ਕਰੈਃ । ਇਤ੍ਥਂ ਬਹੁਵਿਧੈ ਰੌਦ੍ਰੈਰ੍ਨਾਨਾਰੂਪੈਰ੍ਭਯਂਕਰੈਃ
ਬੇਹੋਸ਼ੀ, ਗਲੇ ਦੀ ਫੜ, ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਭੂਤ ਅਤੇ ਚੋਰਾਂ ਨਾਲ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਡਰਾਉਣੇ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ।
ਕਪਾਲਸ਼ਿਰੋਹਸ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਸਂਗ੍ਰਾਮੇ ਨਰਕੇ ਤਥਾ । ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਰ੍ਦਾਨਵੈਰ੍ਘੋਰੈਰੁਪਵਿष੍ਟੈਃ ਪੁਰਃ ਸ੍ਥਿਤੈਃ
ਖੋਪੜੀਆਂ, ਸਿਰ ਅਤੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਨਰਕ ਦੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ, ਡਰਾਉਣੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ, ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠੇ ਅਤੇ ਖੜੇ ਹੋਏ।
ਧਰ੍ਮਾਧਿਕਾਰਿਭਿਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਚਿਤ੍ਰਗੁਪ੍ਤਾਦਿ ਲੇਖਕੈਃ । ਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਸਿਂਹ ਵਰਾਹੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਖਾਸਰ੍ਪੈਃ ਸੁਦੁਰ੍ਦ੍ਧਰੈਃ
ਉਥੇ ਧਰਮ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਚਿਤਰਗੁਪਤ ਵਰਗੇ ਲੇਖਕ, ਬਾਘ, ਸਿੰਘ, ਸੂਰ ਅਤੇ ਚੋਟੀ ਵਾਲੇ ਸੱਪ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਔਖੇ ਹਨ।
ਵृਸ਼੍ਚਿਕੈਰ੍ਦਂष੍ਟ੍ਰਿਭਿਰ੍ਭੂਤੈਃ ਕੀਟਕੈਰ੍ਮਤ੍ਕੁਣਾਦਿਭਿਃ । ਵृਕ ਚਿਤ੍ਰਾਦਿ ਸ਼ੁਨਕੈਃ ਕਂਕੈਰ੍ਗृਧ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਜਂਬੁਕੈਃ
ਬਿਛੂਆਂ, ਦੰਦ ਵਾਲੇ ਭੂਤ, ਕੀੜੇ, ਮਟਕੁਣ, ਭੇੜੇ, ਅਜੀਬ ਕੁੱਤੇ, ਬਗਲੇ, ਗਿੱਧ ਅਤੇ ਗਿੱਟੇ ਨਾਲ।
ਤਸ੍ਕਰੈਰ੍ਭੂਤਦਾਰਿਦ੍ਰੈਰ੍ਮਾਰਿਭਿਰ੍ਡਾਕਿਨੀਗ੍ਰਹੈਃ । ਮੁਕ੍ਤਕੇਸ਼ੈਃ ਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸੈਰ੍ਭ੍ਰੁਕੁਟੀ ਕੁਟਿਲਾਨਨੈਃ
ਚੋਰ, ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਗਰੀਬੀ, ਮਾਰ, ਡਾਕਣੀਆਂ, ਖੁਲ੍ਹੇ ਵਾਲ ਵਾਲੇ, ਦਮ ਅਤੇ ਖੰਘ ਨਾਲ, ਭੰਨਵੇਂ ਅਤੇ ਟੇਢੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ।
ਬृਹਤ੍ਪ੍ਰਤਾਪੈਰ੍ਨੋਭੀਤੈਃ ਸ਼ਾਸਕੈਃ ਪਾਪਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ । ਯਮਃ ਸਭਾਯਾਂ ਸ਼ੁਸ਼ੁਭੇ ਸੇਵ੍ਯਮਾਨਃ ਪਰਿਗ੍ਰਹੈਃ
ਯਮ ਦੇਵਤਾ ਆਪਣੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਨਿਡਰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਜੋ ਪਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ।
ਭੀਮਾਟਵਿਕਜੀਵੈਸ਼੍ਚ ਯਥਾ ਵ੍ਯਾਲਾਂਜਨੋ ਗਿਰਿਃ । ਤਤੋ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਃ ਪ੍ਰਾਹ ਸਮਯਃ ਕਿਂਕਰਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿ
ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਾਂਗ ਡਰਾਉਣੇ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਦ ਸਭ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਨਾਮਭ੍ਰਾਂਤੈਰ੍ਭਵਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਸਮਾਨੀਤਃ ਕਥਂ ਮੁਨਿਃ । ਭੀਮਕਸ੍ਯਾਤ੍ਮਜੋ ਗ੍ਰਾਮੇ ਕੌਂਡਿਨ੍ਯੇ ਮੁਦ੍ਗਲਾਭਿਧਃ
ਤੁਸੀਂ ਗਲਤ ਨਾਂ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਭੀਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤ, ਕੌਂਡਿਨਯ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੁਦਗਲ ਨਾਮਕ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਏ ਹੋ?
ਕ੍ਸ਼ੀਣਾਯੁਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਃ ਸੋऽਸ੍ਤਿ ਆਨੇਯੋ ਮੁਚ੍ਯਤਾਮਸੌ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੈਤਤ੍ਤੇ ਗਤਾਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦਾਯਾਤਾਃ ਪੁਨਰੇਵ ਤੇ
ਉਹ ਇੱਕ ਕਸ਼ਤਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਉਮਰ ਘੱਟ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣਾ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਓ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਉਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ ਤੇ ਮੁੜ ਆਏ।
ਧਰ੍ਮਰਾਜਂ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਾਹੁਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਯਮਕਿਂਕਰਾਃ । ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਮਾਭਿਰ੍ਗਤੈਰ੍ਦੇਹੀ ਕ੍ਸ਼ੀਣਾਯੁਰ੍ਨੋਪਲਕ੍ਸ਼ਿਤਃ
ਸਾਰੇ ਯਮ ਦੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਫਿਰ ਆਖਿਆ: 'ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਉਥੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਜੀਵ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।'
ਯਮ ਉਵਾਚ- ਕਿਂ ਕਾਰਣਮਦृਸ਼੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਭਵਤਾਂ ਨਰਾਃ । ਸੁਕृਤਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀਯੈਸ੍ਤੁ ਖ੍ਯਾਤਾ ਵੈਤਰਣੀ ਨਦੀ
ਯਮ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਕਸਰ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿਖਦੇ? ਵੈਤਰਣੀ ਨਦੀ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੁਵਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ।'
ਉਜ੍ਜਯਿਨ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਯਾਗੇ ਵਾ ਯਮੁਨਾਯਾਂ ਚ ਯੇ ਮृਤਾਃ । ਤਿਲਹਸ੍ਤਿਹਿਰਣ੍ਯਾਦਿ ਦਤ੍ਤਂ ਯੈਸ੍ਤੁ ਗਵਾਹ੍ਨਿਕਮ੍
ਉੱਜੈਨੀ, ਪ੍ਰਯਾਗ ਜਾਂ ਯਮੁਨਾ ਉੱਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਿਲ, ਸੋਨਾ ਆਦਿ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂ ਰੋਜ਼ ਗਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ—
ਦੂਤਾ ਊਚੁਃ - ਤਦ੍ਵ੍ਰਤਂ ਕੀਦृਸ਼ਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਬ੍ਰੂਹਿ ਸਰ੍ਵਮਸ਼ੇषਤਃ । ਕਿਂ ਤਤ੍ਰ ਦੇਵ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਪੁਰੁषੈਸ੍ਤਵਤੋषਦਮ੍
ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਉਹ ਵਰਤ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ? ਸਾਰਾ ਦੱਸੋ। ਉਥੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?'
ਯੇਨ ਕृਤਾ ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਕृष੍ਣਪਕ੍ਸ਼ਜਾ । ਉਪਵਾਸੇ ਚ ਤੇਨੈਵ ਕਥਂ ਪਾਪਾਤ੍ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਕਿਹੜੇ ਵਰਤ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਦੁਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ?
ਤਦ੍ਵ੍ਰਤਂ ਕੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਚ ਯਥਾ ਵਦ । ਸੁਪ੍ਰਸਨ੍ਨੇਨ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਦਯਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਦਯਾਨਿਧੇ
ਉਹ ਵਰਤ ਕਿਹੜੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ।
ਸ਼੍ਰੀਮੁਦ੍ਗਲ ਉਵਾਚ- ਦੂਤਾਨਾਂ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਉਵਾਚ ਮਧੁਰਂ ਤਦਾ । ਸਰ੍ਵਂ ਵਦਾਮਿ ਭੋ ਦੂਤਾ ਯਥਾਦृष੍ਟਂ ਯਥਾਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਮੁਦਗਲ ਨੇ ਦੂਤਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਿਆ: 'ਹੇ ਦੂਤੋ, ਜੋ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਸੁਣਿਆ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।'
ਯਮ ਉਵਾਚ- ਮਾਰ੍ਗਸ਼ੀਰ੍षਾਦਿ ਮਾਸੇ ਤੁ ਯਾ ਇਮਾਃ ਕृष੍ਣਪਕ੍ਸ਼ਜਾਃ । ਤਾਸੁ ਪੂਰ੍ਵਾਸੁ ਵਿਧਿਵਦ੍ਦੂਤਾ ਵੈਤਰਣੀਵ੍ਰਤਮ੍
ਯਮ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਤਰੀਕਾਂ ਉੱਤੇ, ਵੈਤਰਣੀ ਵਰਤ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੂਤੋ।'
ਪ੍ਰਤਿਮਾਸਂ ਚ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਯਾਵਦ੍ਵਰ੍षਂ ਭਵੇਦ੍ਧ੍ਰੁਵਮ੍ । ਯਾਂ ਤੁ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਭੋ ਦੂਤਾ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਇਹ ਵਰਤ ਹਰ ਮਹੀਨੇ, ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਦੂਤੋ, ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਉਪਵਾਸਸ੍ਯ ਨਿਯਮਃ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯੋ ਵਿष੍ਣੁ ਤੁष੍ਟਿਦਃ । ਅਦ੍ਯ ਮੇ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ ਉਪਵਾਸੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਉਪਵਾਸ ਦਾ ਨਿਯਮ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। 'ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਉਪਵਾਸ ਹੋਵੇਗਾ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ।'
ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਪੂਜ੍ਯ ਗੋਵਿਂਦਂ ਭਕ੍ਤਿਭਾਵਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਸ੍ਵਪ੍ਨੇਂਦ੍ਰਿਯਸ੍ਯ ਵੈਕਲ੍ਯਾਦ੍ਭੋਜਨਂ ਯਚ੍ਚ ਮੈਥੁਨਮ੍
ਦੁਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਗੋਵਿੰਦ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਸੁਪਨੇ ਜਾਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਉਤਲ-ਪਤਲ ਨਾਲ ਖਾਣਾ ਜਾਂ ਸੰਭੋਗ ਹੋ ਜਾਵੇ—
ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਕ੍ਸ਼ਮ ਮੇ ਦੇਵ ਕृਪਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਮੋਪਰਿ । ਏਵਂ ਵੈ ਨਿਯਮਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇ ਤੀਰ੍ਥਮਾਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਾਰਾ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿਓ। ਇੰਝ ਨਿਯਮ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਮੱਧ ਦਿਨ ਤੀਰਥ ਉੱਤੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮृਦ੍ਗੋਮਯ ਤਿਲਾਨ੍ਨੀਤ੍ਵਾ ਗਂਤਵ੍ਯਂ ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍ । ਸ੍ਨਾਨਂ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਵ੍ਰਤਸਂਪੂਰ੍ਣਹੇਤਵੇ
ਮਿੱਟੀ, ਗੋ-ਮਯ ਤੇ ਤਿਲ ਲੈ ਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਤੀਰਥ ਉੱਤੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਵਰਤ ਦੀ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਲਈ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਸ਼੍ਵਕ੍ਰਾਂਤੇਤਿ ਮਂਤ੍ਰੇਣ ਸ੍ਨਾਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਿਸ਼ੇषਤਃ । ਅਸ਼੍ਵਕ੍ਰਾਂਤੇ ਰਥਕ੍ਰਾਂਤੇ ਵਿष੍ਣੁਕ੍ਰਾਂਤੇ ਵਸੁਂਧਰੇ
ਅਸ਼ਵਕ੍ਰਾਂਤ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: 'ਹੇ ਧਰਤੀ, ਜੋ ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਰੌਂਦੀ ਗਈ, ਹੇ ਵਸੁੰਧਰਾ—'
ਮृਤ੍ਤਿਕੇ ਹਰ ਮੇ ਪਾਪਂ ਯਨ੍ਮਯਾ ਪੂਰ੍ਵਸਂਚਿਤਮ੍ । ਤਯਾ ਹਤੇਨ ਪਾਪੇਨ ਸਰ੍ਵਪਾਪੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ, ਮੇਰੇ ਪਿਛਲੇ ਕੀਤੇ ਪਾਪ ਮਿਟਾ ਦੇ। ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਉਹ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਤੇ, ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਚੈਵ ਤੁ ਸਂਭੂਤਾਸ੍ਤਿਲਾ ਵੈ ਵਿष੍ਣੁਰੂਪਿਣਃ । ਤਿਲਸ੍ਨਾਨੇਨ ਗੋਵਿਂਦਃ ਸਰ੍ਵਂ ਪਾਪਂ ਵ੍ਯਪੋਹਤਿ
ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਉੱਗੇ ਤਿਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ। ਤਿਲ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਤੇ ਗੋਵਿੰਦ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਵਿष੍ਣੁਦੇਹੋਦ੍ਭਵਾ ਦੇਵਿ ਮਹਾਪਾਪਾਪਹਾਰਿਣੀ । ਸਰ੍ਵਂ ਪਾਪਂ ਹਰ ਤ੍ਵਂ ਵੈ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਹਿ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਜੰਮੀ ਹੈ, ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਮਿਟਾ ਦੇ। ਸਾਰੇ ਦੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ।
ਤੁਲਸੀਪਤ੍ਰਕਂ ਧृਤ੍ਵਾ ਨਾਮੋਚ੍ਚਾਰਣਪੂਰ੍ਵਕਮ੍ । ਸ੍ਨਾਨਂ ਸੁਕृਤਿਭਿਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍
ਤੁਲਸੀ ਦਾ ਪੱਤਾ ਫੜ ਕੇ, ਨਾਮ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸਿਆ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।