ਸ੍ਵਦੇਹਭੂषਣਾਨ੍ਯੇਵ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਨੀਤਾਨਿ ਤੇਨ ਵੈ । ਗਣਿਕਾਭਿਃ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤੋ ਨਿਂਦਿਤਸ਼੍ਚ ਧਨਕ੍ਸ਼ਯਾਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਜਾਵਟ ਲਈ ਆਪਣੇ ਗਹਨੇ ਵੀ ਖਰਚ ਦਿੱਤੇ; ਗਣਿਕਾਵਾਂ ਨੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਧਨ ਖਤਮ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਨਿੰਦਿਆ।
ਤਤਸ਼੍ਚਿਂਤਾਪਰੋ ਜਾਤੋ ਵਸ੍ਤ੍ਰਹੀਨਃ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਰ੍ਦਿਤਃ । ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ ਕ੍ਵਗਚ੍ਛਾਮਿ ਕੇਨੋਪਾਯੇਨ ਜੀਵ੍ਯਤੇ
ਫਿਰ ਉਹ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ, ਕੱਪੜੇ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਤੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਫਦਾ, ਸੋਚਦਾ— ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ? ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜੀਵਾਂ?
ਤਸ੍ਕਰਤ੍ਵਂ ਸਮਾਰਬ੍ਧਂ ਤਤ੍ਰੈਵ ਨਗਰੇ ਪਿਤੁਃ । ਗृਹੀਤੋ ਰਾਜਪੁਰੁषੈਰ੍ਮੁਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਪਿਤृਗੌਰਵਾਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਚੋਰੀ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਰਾਜਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ, ਪਰ ਪਿਤਾ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਕਰਕੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਪੁਨਰ੍ਬਦ੍ਧਃ ਪੁਨਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤਃ ਪੁਨਰ੍ਬਦ੍ਧਃ ਸਸਂਭ੍ਰਮੈਃ । ਧृष੍ਟਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਦੁਰਾਚਾਰੋ ਨਿਬਧ੍ਯ ਨਿਗਡੈ ਰ੍ਦृਢੈਃ
ਉਹ ਮੁੜ ਫੜਿਆ ਗਿਆ, ਮੁੜ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਫਿਰ ਡਰ-ਘਬਰਾਹਟ ਵਿੱਚ ਫੜਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਸੋਚ ਬੇਅਦਬ ਸੀ, ਆਚਰਨ ਮਾੜਾ ਸੀ, ਆਖਰਕਾਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬੇੜੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਕਸ਼ਾਘਾਤੈਸ੍ਤਾਡਿਤਸ਼੍ਚ ਪੀਡਿਤਸ਼੍ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਨ ਸ੍ਥਾਤਵ੍ਯਂ ਹਿ ਮਂਦਾਤ੍ਮਂਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਮਦ੍ਦੇਸ਼ਗੋਚਰੇ
ਉਸ ਨੂੰ ਕੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਤਕਲੀਫ਼ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। 'ਤੂੰ ਮੂਰਖ, ਮੇਰੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ,' ਇਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਰਾਜ੍ਞਾ ਮੋਚਿਤੋ ਦृਢਬਂਧਨਾਤ੍ । ਨਿਰ੍ਜਗਾਮ ਭਯਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਗਤੋऽਸੌ ਗਹਨਂ ਵਨਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬੰਨ੍ਹ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਉਥੋਂ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਤੇ ਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਤृषਾਪੀਡਿਤਸ਼੍ਚਾਯਮਿਤਸ਼੍ਚੇਤਸ਼੍ਚ ਧਾਵਤਿ । ਸਿਂਹਵਨ੍ਨਿਜਘਾਨਾਸੌ ਮृਗ ਸ਼ੂਕਰ ਚਿਤ੍ਰਲਾਨ੍
ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਮਨ ਬੇਚੈਨ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦੌੜਦਾ ਫਿਰਦਾ। ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਨੇ ਹਿਰਨ, ਸੂਰ ਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ।
ਆਮਿषਾਹਾਰ ਨਿਰਤੋ ਵਨੇ ਤਿष੍ਠਤਿ ਸਰ੍ਵਦਾ । ਕਰੇ ਸ਼ਰਾਸਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਨਿषਂਗਂ ਪृष੍ਠ ਸਂਗਤਮ੍
ਮਾਸ ਖਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ। ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਪਿੱਠ 'ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਝੋਲੀ ਲੈ ਕੇ।
ਅਰਣ੍ਯਚਾਰਿਣੋ ਹਂਤਿ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਸ਼੍ਚ ਪਦਾਚਰਨ੍ । ਚਕੋਰਾਂਸ਼੍ਚ ਮਯੂਰਾਂਸ਼੍ਚ ਕਂਕ ਤਿਤ੍ਤਿਰ ਮੂषਿਕਾਨ੍
ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਿਆਂ, ਉਹ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਜਾਂਦਾ—ਚਕੋਰ, ਮੋਰ, ਕਾਂਕ, ਟਿੱਟਰ ਤੇ ਚੂਹੇ।
ਏਤਾਨਨ੍ਯਾਨ੍ਹਿਨਸ੍ਤ੍ਯਂਧੋ ਧृष੍ਟਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਤੁ ਨਿਰ੍ਘृਣਃ । ਪੂਰ੍ਵਜਨ੍ਮਕृਤੈਃ ਪਾਪੈਰ੍ਨਿਮਗ੍ਨਃ ਪਾਪਕਰ੍ਦਮੇ
ਇਹ ਨਿਰਦਈ, ਬੇਅਦਬ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਪਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋਇਆ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ। ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਕਰਕੇ ਪਾਪ ਦੀ ਚੀਕੜ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ।
ਦੁਃਖਸ਼ੋਕਸਮਾਵਿष੍ਟਃ ਪੀਡ੍ਯਮਾਨੋ ਦਿਵਾਨਿਸ਼ਮ੍ । ਕੌਂਡਿਨ੍ਯਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਪਦਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਪੁਣ੍ਯਾਗਮਾਤ੍ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਦੁੱਖ ਤੇ ਗਮ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਤਕਲੀਫ਼ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਵਾਰ ਪੂਣ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ ਕੌਂਡਿਨਿਆ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ 'ਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਮਾਧਵੇ ਮਾਸਿ ਜਾਹ੍ਨਵ੍ਯਾਃ ਕृਤਸ੍ਨਾਨਂ ਤਪੋਧਨਮ੍ । ਆਸਸਾਦ ਧृष੍ਟਬੁਦ੍ਧਿਃ ਸ਼ੋਕਭਾਰੇਣ ਪੀਡਿਤਃ
ਮਾਧਵ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਇਆ ਹੋਇਆ ਰਿਸ਼ੀ, ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਬੁੱਧੀ ਆਪਣੇ ਗਮ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸੀ।
ਤਦ੍ਵਸ੍ਤ੍ਰਬਿਂਦੁਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇਨ ਗਤਪਾਪੋ ਹਤਾਸ਼ੁਭਃ । ਕੌਂਡਿਨ੍ਯਸ੍ਯਾਗ੍ਰਤਃ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਕृਤਾਂਜਲਿ
ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਦੀ ਇਕ ਬੂੰਦ ਦੇ ਛੂਹਣ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਪਾਪ ਤੇ ਦੁੱਖ ਮਿਟ ਗਏ। ਕੌਂਡਿਨਿਆ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਬੋਲਿਆ।
ਧृष੍ਟਬੁਦ੍ਧਿਰੁਵਾਚ- ਭੋ ਭੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਦਯਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਮੋਪਰਿ । ਯੇਨ ਪੁਣ੍ਯਪ੍ਰਭਾਵੇਨ ਮੁਕ੍ਤਿਰ੍ਭਵਤਿ ਤਦ੍ਵਦ
ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਬੁੱਧੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—'ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰੋ। ਜਿਸ ਪੂਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਦੱਸੋ।'
ਕੌਂਡਿਨ੍ਯ ਉਵਾਚ- ਸ਼ृਣੁष੍ਵੈਕਮਨਾਭੂਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਪਾਪਕ੍ਸ਼ਯਸ੍ਤਵ । ਵੈਸ਼ਾਖਸ੍ਯ ਸਿਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ੇ ਮੋਹਿਨੀ ਨਾਮ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ
ਕੌਂਡਿਨਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ—'ਇਕਾਗਰ ਮਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਪਾਪ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਸਾਖ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਮੋਹਿਨੀ ਨਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਹੈ।'
ਏਕਾਦਸ਼ੀਵ੍ਰਤਂ ਤਸ੍ਯਾਃ ਕੁਰੁ ਮਦ੍ਵਾਕ੍ਯਨੋਦਿਤਃ । ਮੇਰੁਤੁਲ੍ਯਾਨਿ ਪਾਪਾਨਿ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਗਚ੍ਛਂਤਿ ਦੇਹਿਨਾਮ੍
'ਉਸ ਦਿਨ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਵਰਤ ਮੇਰੇ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰ। ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਵੀ ਇਸ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।'
ਬਹੁਜਨ੍ਮਾਰ੍ਜਿਤਾਨ੍ਯੇषਾ ਮੋਹਿਨੀ ਸਮੁਪੋषਿਤਾ । ਇਤਿ ਵਾਕ੍ਯਂ ਮੁਨੇਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਧृष੍ਟਬੁਦ੍ਧਿਃ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਧੀਃ
'ਮੋਹਿਨੀ ਏਕਾਦਸ਼ੀ, ਜਦੋਂ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।' ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਬੁੱਧੀ ਦਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਵ੍ਰਤਂ ਚਕਾਰ ਵਿਧਿਵਤ੍ਕੌਂਡਿਨ੍ਯਸ੍ਯੋਪਦੇਸ਼ਤਃ । ਕृਤੇ ਵ੍ਰਤੇ ਨृਪਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਗਤਪਾਪੋ ਬਭੂਵ ਸਃ
ਉਸ ਨੇ ਕੌਂਡਿਨਿਆ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ। ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਦਿਵ੍ਯਦੇਹਸ੍ਤਤੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਗਰੁਡੋਪਰਿਸਂਸ੍ਥਿਤਃ । ਜਗਾਮ ਵੈष੍ਣਵਂ ਲੋਕਂ ਸਰ੍ਵੋਪਦ੍ਰਵ ਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਫਿਰ, ਦਿਵਿਆ ਦੇਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਗਰੁੜ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ।
ਇਤੀਦृਸ਼ਂ ਰਾਮਚਂਦ੍ਰ ਉਤ੍ਤਮਂ ਮੋਹਿਨੀ ਵ੍ਰਤਮ੍ । ਨਾਤਃ ਪਰਤਰਂ ਕਿਂਚਿਤ੍ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੇ ਸਚਰਾਚਰੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਮ, ਮੋਹਿਨੀ ਵਰਤ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਯਜ੍ਞਾਦਿਤੀਰ੍ਥਦਾਨਾਨਿ ਕਲਾਂ ਨਾਰ੍ਹਂਤਿ षੋਡਸ਼ੀਮ੍ । ਪਠਨਾਚ੍ਛ੍ਰਵਣਾਦ੍ਰਾਜਨ੍ਗੋਸਹਸ੍ਰ ਫਲਂ ਲਭੇਤ੍
ਯਜਨ, ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਦਾਨ, ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਛੇਹਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਪਾਠ ਕਰੇ ਜਾਂ ਸੁਣੇ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਾਦ੍ਮੇਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪਂਚਪਂਚਾਸ਼ਤ੍ਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਖਂਡੇ ਉਮਾਪਤਿਨਾਰਦਸਂਵਾਦੇ ਵੈਸ਼ਾਖਸ਼ੁਕ੍ਲੇ ਮੋਹਨ੍ਯੇਕਾਦਸ਼ੀਨਾਮ ਏਕੋਨਪਂਚਾਸ਼ਤ੍ਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਦਮ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਉਮਾ ਪਤੀ ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਦੇ ਸੰਵਾਦ 'ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਮੋਹਨੀ ਏਕਾਦਸ਼ੀ' ਨਾਮਕ ਉਨੰਜਾ ਚੈਪਟਰ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਚਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ- ਯਮਸ੍ਯਾਰਾਧਨਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਮਦ੍ਧਿਤਾਰ੍ਥਂ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮ । ਕਥਂ ਨ ਗਮ੍ਯਤੇ ਦੇਵ ਨਰੇਣ ਨਰਕਾਂਤਰੇ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੇਰੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਯਮ ਦੇ ਪੂਜਨ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ; ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਯਮਲੋਕੇ ਤੁ ਸਦਾ ਵੈਤਰਣੀ ਨਦੀ । ਅਨਾਧृष੍ਯਾਤ੍ਵਪਾਰਾ ਚ ਦੁਸ੍ਤਰਾ ਬਹੁਸ਼ੋਣਿਤਾ
ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਯਮ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੈਤਰਨੀ ਨਦੀ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਅਸੰਭਵ, ਬੇਹੱਦ, ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਅਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਦੁਸ੍ਤਰਾ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਸਾ ਕਥਂ ਸੁਤਰਾ ਭਵੇਤ੍ । ਭਯਮੇਤਨ੍ਮਹਾਦੇਵ ਯਮਲੋਕਂ ਪ੍ਰਤਿ ਪ੍ਰਭੋ
ਉਹ ਨਦੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ; ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਾਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਯਮ ਲੋਕ ਬਾਰੇ ਇਹ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਡਰ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਮੋਚਨਾਰ੍ਥਾਯ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕृਤ੍ਯਮਸ਼ੇषਤਃ । ਭਗਵਨ੍ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ ਕृਪਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਮੋਪਰਿ
ਉਸ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੋ ਕਿ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮਹਾਦੇਵ ਉਵਾਚ- ਦ੍ਵਾਰਵਤ੍ਯਾਂ ਪੁਰਾ ਵਿਪ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤੋऽਹਂ ਲਵਣਾਂਭਸਿ । ਦਦृਸ਼ੇ ਮੁਨਿਮਾਯਾਂਤਂ ਮੁਦ੍ਗਲਂ ਨਾਮ ਵਾਡਵ
ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਦਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਲੂਣ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ; ਉਥੇ ਮੈਂ ਮੁਨਿ ਮੁਦਗਲ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ।
ਜ੍ਵਲਂਤਮਿਵਚਾਦਿਤ੍ਯਂ ਤਪਸਾ ਦ੍ਯੋਤਤਾਂਗਕਮ੍ । ਮਾਂ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਮੁਨਿਃ ਪ੍ਰਾਹ ਮੁਦ੍ਗਲੋ ਵਿਸ੍ਮਯਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਉਹ ਤਪਸਿਆ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਮੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਮੁਦਗਲ ਮੁਨਿ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ।
ਮੁਦ੍ਗਲ ਉਵਾਚ- ਅਕਸ੍ਮਾਨ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤੋ ਦੇਵ ਪਤਿਤੋऽਸ੍ਮਿ ਧਰਾਤਲੇ । ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਂਤਿ ਮਮਾਂਗਾਨਿ ਗृਹੀਤੋ ਯਮਕਿਂਕਰੈਃ
ਮੁਦਗਲ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਅਚਾਨਕ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਮੇਰੇ ਅੰਗ ਸੜ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ।
ਬਲਾਦਾਕृष੍ਯਮਾਣੋऽਹਂ ਪੁਰੁषੴਗੁष੍ਠਮਾਤ੍ਰਕਃ । ਬਦ੍ਧੋ ਯਮਭਟੈਰ੍ਗਾਢਂ ਨੀਤੋऽਸ੍ਮਿ ਸ਼ਮਨਾਂਤਿਕਮ੍
ਮੈਨੂੰ ਜਬਰਦਸਤੀ ਖਿੱਚ ਕੇ, ਮੈਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਗੂਠੇ ਜਿੰਨਾ ਛੋਟਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਯਮ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਮੌਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਕੋਲ ਲੈ ਗਏ।