ਹਂਸਸਾਰਸਯੁਕ੍ਤੇਨ ਕਿਂਕਿਣੀਜਾਲਮਾਲਿਨਾ।। ਵਿਮਾਨੇਨਾਪ੍ਸਰੋਭਿਸ਼੍ਚ ਸਿਦ੍ਧਵਿਦ੍ਯਾਧਰੈਰ੍ਵृਤਃ
ਹੰਸ ਤੇ ਸਾਰਸ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਜਾਲ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਸਿੱਧ ਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਚਰੇਤ੍ਪਿਤृਭਿਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਯਾਵਦਾਭੂਤਸਂਪ੍ਲਵਮ੍।। ਅਥਾਤਃ ਸਂਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਰਤ੍ਨਾਚਲਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਵਿਗਾੜ ਹੋਣ ਤੱਕ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਮੁਕ੍ਤਾਫਲਸਹਸ੍ਰੇਣ ਪਰ੍ਵਤਸ੍ਸ੍ਯਾਦਨੁਤ੍ਤਮਃ।। ਮਧ੍ਯਮਃ ਪਂਚਸ਼ਤਿਕਸ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ਤੇਨਾਧਮਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਹਾੜ ਹਜ਼ਾਰ ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮੱਧਮ ਪੰਜ ਸੌ ਨਾਲ, ਤੇ ਘੱਟ ਤਿੰਨ ਸੌ ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਥਾਂਸ਼ੇਨ ਵਿष੍ਕਂਭ ਪਰ੍ਵਤਾਃ ਸ੍ਯੁਃ ਸਮਨ੍ਤਤਃ।। ਪੂਰ੍ਵੇਣ ਵਜ੍ਰਗੋਮੇਦੈਰ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇਨੇਂਦ੍ਰਨੀਲਕੈਃ
ਚੌਥੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਧਾਨ ਦੇ ਪਹਾੜ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਬਣਾਏ ਜਾਣ। ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹੀਰੇ ਤੇ ਗੋਮੇਦ ਨਾਲ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਨੀਲਮ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਜਾਣ।
ਪੁष੍ਯਰਾਗੈਰ੍ਯੁਤਃ ਕਾਰ੍ਯੋ ਵਿਦ੍ਵਦ੍ਭਿਰ੍ਗਂਧਮਾਦਨਃ।। ਵੈਡੂਰ੍ਯਵਿਦ੍ਰੁਮੈਃ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਸਂਮਿਸ਼੍ਰੋ ਵਿਪੁਲਾਚਲਃ
ਵਿਦਵਾਨ ਲੋਕ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਲਾਲ ਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਉਣ। ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਪਹਾੜ ਵਿਦੂਰ ਤੇ ਮੂੰਗਾ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ।
ਪਦ੍ਮਰਾਗੈਃ ਸ ਸੌਵਰ੍ਣੈਰੁਤ੍ਤਰੇਣਾਪਿ ਵਿਨ੍ਯਸੇਤ੍।। ਧਾਨ੍ਯਪਰ੍ਵਤਵਤ੍ਸਰ੍ਵਮਤ੍ਰਾਪਿ ਪਰਿਕਲ੍ਪਯੇਤ੍
ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਪਦਮਰਾਗ ਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਇੱਥੇ ਵੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਧਾਨ ਦੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ।
ਤਦ੍ਵਦਾਵਾਹਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਦੇਵਾਂਸ਼੍ਚ ਕਾਂਚਨਾਨ੍।। ਪੂਜਯੇਤ੍ਪੁष੍ਪਗਨ੍ਧਾਦ੍ਯੈਃ ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਿਸਰ੍ਜਨਮ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਵਾਹਨ ਕਰਕੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਰੁੱਖ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ। ਫੁੱਲ, ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ। ਸਵੇਰੇ ਵਿਸਰਜਨ ਕਰਨਾ।
ਪੂਰ੍ਵਵਦ੍ਗੁਰੁऋਤ੍ਵਿਗ੍ਭ੍ਯ ਇਮਂ ਮਂਤ੍ਰਮੁਦੀਰਯੇਤ੍।। ਯਥਾ ਦੇਵਗਣਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਰ੍ਵਰਤ੍ਨੇष੍ਵਵਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਅਧਿਆਪਕ ਤੇ ਪੰਡਿਤਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: 'ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਸਭ ਰਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ,'
ਤ੍ਵਂ ਚ ਰਤ੍ਨਮਯੋ ਨਿਤ੍ਯਮਤਃ ਪਾਹਿ ਮਹਾਚਲ।। ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਰਤ੍ਨਪ੍ਰਦਾਨੇਨ ਤੁष੍ਟਿਮੇਤਿ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ
'ਤੇ ਤੂੰ ਸਦਾ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ, ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ, ਸਾਨੂੰ ਬਚਾਓ। ਕਿਉਂਕਿ ਰਤਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਜਨਾਰਦਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,'
ਪੂਜਾਮਂਤ੍ਰਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਃ ਪਾਹਿ ਪਰ੍ਵਤ।। ਅਨੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਯਸ੍ਤੁ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਰਤ੍ਨਮਯਂ ਗਿਰਿਮ੍
'ਪੂਜਾ ਮੰਤਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਪਹਾੜ, ਸਾਨੂੰ ਬਚਾਓ। ਜੋ ਵੀ ਇਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਰਤਨਾਂ ਦਾ ਪਹਾੜ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ,'
ਸ ਯਾਤਿ ਵੈष੍ਣਵਂ ਲੋਕਮਮਰੇਸ਼੍ਵਰਪੂਜਿਤਃ।। ਯਾਵਤ੍ਕਲ੍ਪਸ਼ਤਂ ਸਾਗ੍ਰਂ ਵਸੇਤ੍ਤਤ੍ਰ ਨਰਾਧਿਪ
ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਮਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਪੂਜਿਆ ਹੈ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਉੱਥੇ ਪੂਰੇ ਸੌ ਕਲਪਾਂ ਤੱਕ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਰੂਪਾਰੋਗ੍ਯਗੁਣੋਪੇਤਃ ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪਾਧਿਪੋ ਭਵੇਤ੍।। ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਦਿਕਂ ਕਿਂਚਿਦਤ੍ਰਾਮੁਤ੍ਰਾਥਵਾ ਕृਤਮ੍
ਸੁੰਦਰਤਾ, ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉਹ ਸੱਤ ਦਵੀਪਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਤੇ, ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਾਪ ਹੋਏ ਹੋਣ,
ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਨਾਸ਼ਮਾਯਾਤਿ ਗਿਰਿਰ੍ਵਜ੍ਰਾਹਤੋ ਯਥਾ।। ਅਥਾਤਃ ਸਂਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਰੌਪ੍ਯਾਚਲਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਵਜਰ ਦੀ ਚੋਟ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਦੇ ਨਾਸ ਹੋਣ ਵਾਂਗ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਉੱਤਮ ਪਹਾੜ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ।
ਯਤ੍ਪ੍ਰਦਾਨਾਨ੍ਨਰੋ ਯਾਤਿ ਸੋਮਲੋਕਂ ਨਰੋਤ੍ਤਮ।। ਦਸ਼ਭਿਃ ਪਲਸਾਹਸ੍ਰੈਰੁਤ੍ਤਮੋ ਰਜਤਾਚਲਃ
ਇਸ ਦੀ ਭੇਟ ਦੇਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸੋਮ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਮਨੁੱਖ। ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਉੱਤਮ ਪਹਾੜ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਪਲਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪਂਚਭਿਰ੍ਮਧ੍ਯਮਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਸ੍ਤਦਰ੍ਧੇਨਾਧਮਃ ਸ੍ਮृਤਃ।। ਅਸ਼ਕ੍ਤੋ ਵਿਂਸ਼ਤੇਰੂਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਂ ਕਾਰਯੇਚ੍ਛਕ੍ਤਿਤਃ ਸਦਾ
ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਪਲਾਂ ਵਾਲਾ ਮੱਧਮ ਪਹਾੜ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਅੱਧਾ ਘੱਟ ਦਰਜੇ ਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਵੀਹ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਿष੍ਕਂਭਪਰ੍ਵਤਾਂਸ੍ਤਦ੍ਵਤ੍ਤੁਰੀਯਾਂਸ਼ੇਨ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍।। ਪੂਰ੍ਵਵਦ੍ਰਾਜਤਾਨ੍ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਮਂਦਰਾਦੀਨ੍ਵਿਧਾਨਤਃ
ਸਹਾਇਕ ਪਹਾੜ ਵੀ ਚੌਥੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਮੰਦਰ ਆਦਿ ਪਹਾੜ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਕਲਧੌਤਮਯਾਂਸ੍ਤਦ੍ਵਲ੍ਲੋਕੇਸ਼ਾਨ੍ਕਾਰਯੇਦ੍ਬੁਧਃ।। ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣ੍ਵਰ੍ਕਵਾਨ੍ਕਾਰ੍ਯੋ ਨਿਤਂਬੋਤ੍ਰ ਹਿਰਣ੍ਮਯਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਦਵਾਨ refined ਚਾਂਦੀ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਬਣਾਉਣ। ਇੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਸੂਰਜ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਣਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਰਾਜਤਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਦਨ੍ਯੇषਾਂ ਪਰ੍ਵਤਾਂਨਾ ਚ ਕਾਂਚਨਮ੍।। ਸ਼ੇषਂ ਚ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਧੋਮਜਾਗਰਣਾਦਿਕਮ੍
ਹੋਰ ਪਹਾੜਾਂ ਲਈ ਚਾਂਦੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸੋਨਾ ਨਹੀਂ। ਬਾਕੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਾਂਗ ਬਣਾਉਣ, ਧੂੰਆਂ, ਜਾਗਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਮੇਤ।
ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਤਦ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਤੁ ਗੁਰਵੇ ਰੌਪ੍ਯਪਰ੍ਵਤਮ੍।। ਵਿष੍ਕਂਭਸ਼ੈਲਾਨृਤ੍ਵਿਗ੍ਭ੍ਯਃ ਪੂਜ੍ਯ ਵਸ੍ਤ੍ਰਵਿਭੂषਣੈਃ
ਸਵੇਰੇ, ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਪਹਾੜ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਹਾਇਕ ਪਹਾੜ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ, ਯਾਜਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਇਮਂ ਮਂਤ੍ਰਂ ਪਠਨ੍ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਦਰ੍ਭਪਾਣਿਰ੍ਵਿਮਤ੍ਸਰਃ।। ਪਿਤॄਣਾਂ ਵਲ੍ਲਭਂ ਯਸ੍ਮਾਦਿਨ੍ਦੋਰ੍ਵਾ ਸ਼ਂਕਰਸ੍ਯ ਚ
ਇਹ ਮੰਤਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ, ਈਰਖਾ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: 'ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਿਤਰਾਂ, ਚੰਦ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।'
ਰਜਤਂ ਪਾਹਿ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਃ ਸ਼ੋਕਸਂਸਾਰਸਾਗਰਾਤ੍।। ਇਤ੍ਥਂ ਨਿਵੇਸ਼੍ਯ ਯੋ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਰਜਤਾਚਲਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
'ਹੇ ਚਾਂਦੀ, ਸਾਨੂੰ ਦੁਖ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਬਚਾ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਉੱਤਮ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਪਹਾੜ ਬਣਾਉਂਦਾ ਤੇ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਗਵਾਮਯੁਤਸਾਹਸ੍ਰਫਲਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਮਾਨਵਃ।। ਸੋਮਲੋਕੇ ਸਗਂਧਰ੍ਵੈਃ ਕਿਨ੍ਨਰਾਪ੍ਸਰਸਾਂਗਣੈਃ
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੋਮ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਕਿਨਰਾਂ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ—
ਪੂਜ੍ਯਮਾਨੋ ਵਸੇਦ੍ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਯਾਵਦਾਭੂਤਸਂਪ੍ਲਵਮ੍।। ਅਥਾਤਃ ਸਂਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਚਲਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਹ ਵਿਦਵਾਨ ਉਥੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਲੈ ਤੱਕ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਸ਼ੱਕਰ ਦੇ ਉੱਤਮ ਪਹਾੜ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ।
ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਦਾਨਾਦ੍ਵਿष੍ਣ੍ਵਰ੍ਕਰੁਦ੍ਰਾਸ੍ਤੁष੍ਯਂਤਿ ਸਰ੍ਵਦਾ।। ਅष੍ਟਭਿਃ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਭਾਰੈਰੁਤ੍ਤਮਃ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਹਾਚਲਃ
ਜਿਸ ਦੀ ਭੇਟ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਰੁਦਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅੱਠ ਭਾਰ ਸ਼ੱਕਰ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਭਿਰ੍ਮਧ੍ਯਮਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਭਾਰਾਭ੍ਯਾਮਧਮਃ ਸ੍ਮृਤਃ।। ਭਾਰੇਣ ਚਾਰ੍ਦ੍ਧਭਾਰੇਣਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯਃ ਸ੍ਵਲ੍ਪਵਿਤ੍ਤਵਾਨ੍
ਚਾਰ ਭਾਰ ਵਾਲਾ ਮੱਧਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਦੋ ਭਾਰ ਘੱਟ ਦਰਜੇ ਦਾ। ਜਿਸ ਕੋਲ ਘੱਟ ਦੌਲਤ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਇੱਕ ਜਾਂ ਅੱਧਾ ਭਾਰ ਨਾਲ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਵਿष੍ਕਂਭਪਰ੍ਵਤਾਨ੍ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਤੁਰੀਯਾਂਸ਼ੇਨ ਮਾਨਵਃ।। ਧਾਨ੍ਯਪਰ੍ਵਤਵਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਹੈਮਾਂਬਰਸੁਸਂਯੁਤਮ੍
ਮਨੁੱਖ ਸਹਾਇਕ ਪਹਾੜ ਚੌਥੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਬਣਾਏ। ਸਭ ਕੁਝ ਧਾਨ ਦੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ।
ਮੇਰੋਰੁਪਰਿਤਃ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯਂ ਹੈਮਂ ਤਤ੍ਰ ਤਰੁਤ੍ਰਯਮ੍।। ਮਂਦਾਰਃ ਪਾਰਿਜਾਤਸ਼੍ਚ ਤृਤੀਯਃ ਕਲ੍ਪਪਾਦਪਃ
ਮੇਰੂ ਦੇ ਉਪਰ, ਉਥੇ ਤਿੰਨ ਸੋਨੇ ਦੇ ਰੁੱਖ ਰੱਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ: ਮੰਦਰ, ਪਾਰਿਜਾਤ ਤੇ ਤੀਜਾ ਕਲਪ ਰੁੱਖ।
ਏਤਦ੍ਵृਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਯਂ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਸਰ੍ਵੇष੍ਵਪਿ ਨਿਵੇਸ਼ਯੇਤ੍।। ਹਰਿਚਂਦਨਸਂਤਾਨੌ ਪੂਰ੍ਵਪਸ਼੍ਚਿਮਭਾਗਯੋਃ
ਇਹ ਤਿੰਨ ਰੁੱਖ ਸਭ ਦੇ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਰੱਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਪੂਰਬ-ਪੱਛਮ ਪਾਸੇ ਚੰਦਨ ਤੇ ਚੰਪਾ ਦੇ ਰੁੱਖ।
ਨਿਵੇਸ਼੍ਯੌ ਸਰ੍ਵਸ਼ੈਲੇषੁ ਵਿਸ਼ੇषਾਚ੍ਛਰ੍ਕਰਾਚਲੇ।। ਮਂਦਰੇ ਕਾਮਦੇਵਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਤ੍ਯਗ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਃ ਸਦਾ ਭਵੇਤ੍
ਇਹ ਰੁੱਖ ਹਰ ਪਹਾੜ 'ਤੇ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸ਼ੱਕਰ ਦੇ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਰੱਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਮੰਦਰ 'ਤੇ ਕਾਮਦੇਵ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਹੋਵੇ।
ਗਂਧਮਾਦਨਸ਼ृਂਗੇ ਤੁ ਧਨਦਃ ਸ੍ਯਾਦੁਦਙ੍ਮੁਖਃ।। ਪ੍ਰਾਙ੍ਮੁਖੋ ਵੇਦਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਸ੍ਤੁ ਹਂਸਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਿਪੁਲਾਚਲੇ੨੦੦ 1.21.
ਗੰਧਮਾਦਨ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਧਨ ਦੇਵਤਾ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਹੋਵੇ। ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ 'ਤੇ, ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਹੰਸ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਹੋਵੇ।