ਯਦ੍ਯਧੀਤੇ षਡਂਗਾਨਿ ਵੇਦਤਤ੍ਤ੍ਵਾਰ੍ਥਵਿਦ੍ਦ੍ਵਿਜਃ। ਦਮੇਨ ਤੁ ਵਿਹੀਨਸ਼੍ਚ ਪੂਜ੍ਯਤ੍ਵਂ ਨੇਹ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਾ ਛੇ ਅੰਗ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਅਸਲ ਅਰਥ ਵੀ ਜਾਣਦਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਜੇ ਦਮ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
ਦਮੇਨਹੀਨਂ ਨ ਪੁਨਂਤਿ ਵੇਦਾ ਯਦ੍ਯਪ੍ਯਧੀਤਾਃ ਸਹ षਡ੍ਭਿਰਂਗੈਃ। ਸਾਂਖ੍ਯਂ ਚ ਯੋਗਸ਼੍ਚ ਕੁਲਂ ਚ ਜਨ੍ਮ ਤੀਰ੍ਥਾਭਿषੇਕਸ਼੍ਚ ਨਿਰਰ੍ਥਕਾਨਿ
ਜੇਕਰ ਦਮ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੇ ਛੇ ਅੰਗ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਸਾਂਖਿਆ, ਜੋਗ, ਕੁਲ, ਜਨਮ ਤੇ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ—all ਕੁਝ ਵਿਅਰਥ ਹਨ।
ਅਪਮਾਨਾਤ੍ਤਪੋਵृਦ੍ਧਿਃ ਸਂਮਾਨਾਚ੍ਚ ਤਪਃਕ੍ਸ਼ਯਃ। ਅਰ੍ਚਿਤਃ ਪੂਜਿਤੋ ਵਿਪ੍ਰੋ ਦੁਗ੍ਧਾ ਗੌਰਿਵ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਨਾਲ ਤਪ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਤਪ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਨਮਾਨਤ ਤੇ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੁੱਧ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਵਾਂਗ ਚਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਨਰਾਪ੍ਯਾਯਤੇ ਧੇਨੁਃ ਸਤृਣੈਃ ਸਲਿਲੈਰ੍ਯਥਾ। ਏਵਂ ਜਪੈਸ਼੍ਚ ਹੋਮੈਸ਼੍ਚ ਪੁਨਰਾਪ੍ਯਾਯਤੇ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਜਿਵੇਂ ਗਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਘਾਹ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਦੁੱਧ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਜਪ ਤੇ ਹੋਮ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਫਿਰ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਕ੍ਰੋਸ਼ਕਸਮੋ ਲੋਕੇ ਸੁਹृਦਨ੍ਯੋ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ। ਯਸ੍ਤੁ ਦੁष੍ਕृਤਮਾਦਾਯ ਸੁਕृਤਂ ਸ੍ਵਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਦੋਸਤ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਦੂਜੇ ਦੀ ਬੁਰਾਈ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਵਾਪਸ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਆਕ੍ਰੋਸ਼ਮਾਨਾਨ੍ਨਾਕ੍ਰੋਸ਼ੇਨ੍ਮਨ੍ਯੁਂ ਸ੍ਵਂ ਵਿਨਿਵਰ੍ਤਯੇਤ੍। ਸਨ੍ਨਿਯਮ੍ਯ ਤਦਾਤ੍ਮਾਨਮਮृਤੇਨਾਭਿषਿਂਚਤਿ
ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਬੁਰਾ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਬੁਰਾ ਨਾ ਆਖ। ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖ। ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ, ਤਦ ਤੂੰ ਅਮਰਤਾ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ।
ਕਪਾਲਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਮੂਲਾਨਿ ਕੁਚੇਲਮਸਹਾਯਤਾ। ਅਨਪੇਕ੍ਸ਼ਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਂ ਨਯਨ੍ਤਿ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍
ਖੋਪੜੀ, ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਜੜਾਂ, ਮੋਟਾ-ਕਪੜਾ, ਇਕੱਲਾਪਣ, ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਨੀ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰੀ ਜੀਵਨ—ਇਹ ਸਭ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਾਮਕ੍ਰੋਧੌ ਵਿਨਿਰ੍ਜਿਤ੍ਯ ਕਿਮਰਣ੍ਯੇ ਕਰਿष੍ਯਤਿ। ਅਭ੍ਯਾਸੇਨ ਤੁ ਵੈ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਕੁਲਂ ਸ਼ੀਲੇਨ ਧਾਰ੍ਯਤੇ
ਜਦ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਲਾਲਚ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਫਿਰ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਕੀ ਕਰੇਗਾ? ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਹੀ ਗਿਆਨ ਯਾਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਚੰਗੇ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਨਾਲ ਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਗੁਣੈਰ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਾ ਵਿਧਾਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਕ੍ਰੋਧਸ੍ਸਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਧਾਰ੍ਯਤੇ। ਯਸ੍ਤੁ ਕ੍ਰੋਧਂ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸਂਧਾਰਯਤਿ ਚਾਤ੍ਮਨਃ
ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਮੰਤਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਸਥਿਰਤਾ ਨਾਲ ਰੋਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਉਠੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—
ਅਕ੍ਰੋਧੇਨ ਜਯੇਦ੍ਵੀਰਃ ਕਸ੍ਤੇਨ ਸਦृਸ਼ੋ ਭੁਵਿ। ਯਸ੍ਤੁ ਕ੍ਰੋਧਂ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸਂਤਂ ਸਂਯਮ੍ਯ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਜੋ ਬਹਾਦਰ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਹਿੰਸਾ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਕੌਣ ਹੈ? ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗੁੱਸਾ ਆਉਣ ਤੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—
ਤਂ ਸਤ੍ਸਾਰਤਮਮ੍ਮਨ੍ਯੇ ਨਾਸ੍ਮਿਨ੍ਸੀਦਤਿ ਯਃ ਪੁਮਾਨ੍। ਏष ਪੈਤਾਮਹੋ ਗੁਹ੍ਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰਾਸ਼ਿਸ੍ਸਨਾਤਨਃ
ਮੈਂ ਉਸੇ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬਦਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੀ ਤੇ ਗੁਪਤ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਦਾ ਲਈ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਨਿਯਮੋ ਯੋ ਹਿ ਮਯਾ ਤੇ ਕਥਿਤੋ ਭृਸ਼ਮ੍। ਅਨ੍ਯੇ ਚ ਯਜ੍ਵਨਾਂ ਲੋਕਾ ਅਨ੍ਯੇ ਚਾਪਿ ਤਪਸ੍ਵਿਨਾਂ
ਧਰਮ ਦੀ ਜੋ ਰੀਤ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਯਜਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵੱਖਰੇ ਲੋਕ ਹਨ, ਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵੱਖਰੇ।
ਅਨ੍ਯੇ ਦਮਵਤਾਂ ਲੋਕਾਸ੍ਤੇ ਵੈ ਪਰਮਪੂਜਿਤਾਃ। ਏਕਃ ਕ੍ਸ਼ਮਾਵਤਾਂ ਦੋषੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋ ਨੋਪਪਦ੍ਯਤੇ
ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਹੋਰ ਲੋਕ ਹਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਆਦਰਯੋਗ ਹਨ। ਧੀਰਜ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਕਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਦੂਜੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਯਦਿਦਂ ਕ੍ਸ਼ਮਯਾ ਯੁਕ੍ਤਮਸ਼ਕ੍ਤਮ੍ਮਨ੍ਯਤੇ ਜਨਃ। ਨ ਚੈष ਦੋषੋ ਮਂਤਵ੍ਯਃ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਵਤਾਂ ਬਲਮ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਧੀਰਜ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਸਮਝੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ। ਧੀਰਜ ਤਾਂ ਸਮਝਦਾਰਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਮਂ ਯੋਭਿਜਾਨਾਤਿ ਇष੍ਟਾਪੂਰ੍ਤਂ ਮਹੀਯਤੇ। ਯਤ੍ਕ੍ਰੋਧਯੁਕ੍ਤੋ ਜਪਤਿ ਜੁਹੋਤਿ ਚ ਯਦਰ੍ਚਤਿ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯਜਨਾ ਤੇ ਦਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਜਪਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਹਵਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਜਾਂ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—
ਸਰ੍ਵਂ ਕ੍ਸ਼ਰਤਿ ਤਤ੍ਤਸ੍ਯ ਭਿਨ੍ਨਕੁਂਭਾਦਿਵੋਦਕਮ੍। ਦਮਾਧ੍ਯਾਯਮਿਮਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਤਰੁਤ੍ਥਾਯ ਯਃ ਪਠੇਤ੍
ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਲਈ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਟੁੱਟੇ ਘੜੇ ਵਿਚੋਂ ਪਾਣੀ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਸਵੇਰ ਉਠ ਕੇ ਇਹ ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਵਾਲਾ ਪਵਿੱਤਰ ਅਧਿਆਇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ—
ਸ ਧਰ੍ਮਨਾਵਮਾਰੁਹ੍ਯ ਦੁਰ੍ਗਾਣ੍ਯਤਿ ਤਰਿष੍ਯਤਿ। ਦਮਾਧ੍ਯਾਯਮਿਮਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਸਤਤਂ ਸ਼੍ਰਾਵਯੇਦਿਦ੍ਵਜਃ
ਉਹ ਧਰਮ ਦੀ ਨੌਕਾ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਸਭ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਪਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਵਾਲਾ ਪਵਿੱਤਰ ਅਧਿਆਇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ—
ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨ ਚ੍ਯਵਤੇ ਪੁਨਃ। ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਧਰ੍ਮਸਰ੍ਵਸ੍ਵਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚੈਤਤ੍ਪ੍ਰਧਾਰ੍ਯਤਾਮ੍
ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਥੋਂ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਦਾ। ਹੁਣ ਧਰਮ ਦਾ ਸਾਰ ਸੁਣ, ਤੇ ਸੁਣ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਪੱਕਾ ਕਰ।
ਆਤ੍ਮਨਃ ਪ੍ਰਤਿਕੂਲਾਨਿ ਪਰੇषਾਂ ਨ ਸਮਾਚਰੇਤ੍। ਮਾਤृਵਤ੍ਪਰਦਾਰਾਂਸ਼੍ਚ ਪਰਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਲੋष੍ਠਵਤ੍
ਜੋ ਗੱਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਾੜੀ ਲੱਗਦੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਮਾਂ ਵਾਂਗ, ਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਵਾਂਗ ਸਮਝੋ।
ਆਤ੍ਮਵਤ੍ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਿ ਯਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸ ਪਸ਼੍ਯਤਿ। ਪਚਨਂ ਵੈਸ਼੍ਵਦੇਵਾਰ੍ਥੇ ਪਰਾਰ੍ਥੇ ਯਚ੍ਚ ਜੀਵਿਤਮ੍
ਜੋ ਹਰ ਜੀਵ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਰਗਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਵੈਸ਼ਦੇਵਾਂ ਲਈ ਪਕਾਉਣਾ ਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਜੀਉਣਾ—
ਏਤਦ੍ਭਵੇਚ੍ਚ ਸਰ੍ਵਸ੍ਵਂ ਧਾਤੂਨਾਮਿਵ ਕਾਂਚਨਮ੍। ਸਰ੍ਵਭੂਤਹਿਤਂ ਰਾਜਨ੍ਨਧੀਤ੍ਯਾਮृਤਮਸ਼੍ਨੁਤੇ
ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਧਾਤਾਂ ਵਿਚ ਸੋਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਾਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਮਰਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ।
ਏਵਂ ਵੈ ਧਰ੍ਮਸਰ੍ਵਸ੍ਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੇ ਤੁ ਸ਼ੁਨਃਸਖਮ੍। ਤੇਨੈਵ ਸਹਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਨਿਵਿष੍ਟਾਸ੍ਸਰਸਸ੍ਤਟੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਰਮ ਦਾ ਸਾਰ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਕੇ, ਹੇ ਸ਼ੁਨਹਸ਼ਖ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਟਿਕ ਗਏ।
ਸਰੋਪਸ਼੍ਯਨ੍ਸੁਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਂ ਪਦ੍ਮੋਤ੍ਪਲਜਲਾਵृਤਮ੍। ਤਤ੍ਰਾਵਤਾਰਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੇ ਬਿਸਾਨਿ ਚ ਕਲਾਪਸ਼ਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਝੀਲ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਕੌਮਲ ਤੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਥੇ ਉਤਰ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਡੰਡੀਆਂ ਗੁੱਛਿਆਂ ਵਿਚ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ।
ਤੀਰੇ ਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਸਰਸਸ਼੍ਚਕ੍ਰੁਃ ਪੁਣ੍ਯਾਂ ਜਲਕ੍ਰਿਯਾਮ੍। ਅਥੋਤ੍ਤੀਰ੍ਯ ਜਲਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੇ ਸਮੇਤ੍ਯ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹ ਗੁੱਛੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ-ਕਿਰਿਆ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਪਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਉਹ ਆਪਸ ਵਿਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ।
ਬਿਸਾਨ੍ਯੇਤਾਨ੍ਯਪਸ਼੍ਯਂਤ ਇਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰੁਵਨ੍। ऋषਯ ਊਚੁਃ। ਕੇਨ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਭਿਤਪ੍ਤਾਨਾਮਸ੍ਮਾਕਂ ਪਾਪਕਰ੍ਮਣਾਮ੍
ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਕੰਡੇ ਗੁੰਮ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਆਖਣ ਲੱਗੇ: ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ— ਸਾਡੀਆਂ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਪਦੀਆਂ ਅਤੇ ਪਾਪੀ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਜਿੰਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸ ਨੇ ਇਹ ਕੰਡੇ ਚੁੱਕ ਲਏ ਹਨ?
ਨृਸ਼ਂਸੇਨਾਪਨੀਤਾਨਿ ਬਿਸਾਨ੍ਯਾਹਾਰਕਾਂਕ੍ਸ਼ਿਣਾ। ਤੇ ਸ਼ਂਕਮਾਨਾਸ੍ਤ੍ਵਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਪਰ੍ਯਪृਚ੍ਛਨ੍ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਕਿਸੇ ਨੇ ਭੁੱਖ ਦੇ ਮਾਰੇ ਨਿਰਦਈ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਕੰਡੇ ਚੁੱਕ ਲਏ ਹਨ? ਫਿਰ ਉਹ ਸਭ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਚਕ੍ਰੁਸ਼੍ਚ ਨਿਸ਼੍ਚਯਂ ਸਰ੍ਵੇ ਸ਼ਪਥਂ ਪ੍ਰਤਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵ। ਕਸ਼੍ਯਪ ਉਵਾਚ। ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਂ ਹਰਤੁ ਨ੍ਯਾਸਲੋਪਂ ਕਰੋਤੁ ਚ
ਸਾਰੇ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਸਮ ਖਾਈਏ। ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਿਸ ਨੇ ਕੰਡੇ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਆਪਣੀ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਗਵਾ ਬੈਠੇ ਤੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਅਮਾਨਤ ਵਿੱਚ ਧੋਖਾ ਕਰੇ।
ਕੂਟਸਾਕ੍ਸ਼ਿਤ੍ਵਮਭ੍ਯੇਤੁ ਬਿਸਸ੍ਤੈਨ੍ਯਂ ਕਰੋਤਿ ਯਃ। ਦਂਭੇਨ ਧਰ੍ਮਂ ਚਰਤੁ ਰਾਜਾਨਂ ਚੋਪਸੇਵਤਾਮ੍
ਜਿਸ ਨੇ ਕੰਡੇ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹ ਝੂਠੀ ਗਵਾਹੀ ਦੇਵੇ, ਦਿਖਾਵੇ ਲਈ ਨੇਕ ਕੰਮ ਕਰੇ ਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਚਾਕਰੀ ਕਰੇ।
ਮਧੁਮਾਂਸਂ ਸਮਸ਼੍ਨਾਤੁ ਬਿਸਸ੍ਤੈਨ੍ਯਂ ਕਰੋਤਿ ਯਃ। ਅਨृਤਂ ਭਾषਤੁ ਸਦਾ ਵਿषਯਾਂਸ਼੍ਚੋਪਸੇਵਤੁ
ਜਿਸ ਨੇ ਕੰਡੇ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੀਹ ਤੇ ਮਾਸ ਖਾਏ, ਸਦਾ ਝੂਠ ਬੋਲਦਾ ਰਹੇ ਤੇ ਵਿਅਸਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹੇ।
ਦਦਾਤੁ ਕਨ੍ਯਾਂ ਸ਼ੁਲ੍ਕੇਨ ਬਿਸਸ੍ਤੈਨ੍ਯਂ ਕਰੋਤਿ ਯਃ। ਵਸਿष੍ਠ ਉਵਾਚ। ਅਨृਤੌ ਮੈਥੁਨਂ ਯਾਤੁ ਦਿਵਾਸ੍ਵਪ੍ਨਂ ਨਿषੇਵਤੁ
ਜਿਸ ਨੇ ਕੰਡੇ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਧੀ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਵੇਚੇ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਹ ਝੂਠ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰੇ ਤੇ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੁਪਨੇ ਵੇਖਦਾ ਰਹੇ।