ਯੋਸੌ ਪ੍ਰਾਣਾਂਤਿਕੋ ਰੋਗਸ੍ਤਾਂ ਤृष੍ਣਾਂ ਤ੍ਯਜਤਃ ਸੁਖਂ। ਚਾਂਡਾਲ ਉਵਾਚ। ਉਗ੍ਰਾਦਿਤੋ ਭਯਾਦ੍ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਬਿਭ੍ਯਤੀ ਮੇ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਾਃ
ਇਹ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਆਖਰੀ ਰੋਗ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਚੰਡਾਲ ਨੇ ਕਿਹਾ:
ਬਲੀਯਸੋ ਦੁਰ੍ਬਲਵਤ੍ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚੈਵ ਬਿਭੇਮ੍ਯਹਮ੍। ਪਸ਼ੁਸਖ ਉਵਾਚ। ਯਦਾਚਰਂਤਿ ਵਿਦ੍ਵਾਂਸਃ ਸਦਾ ਧਰ੍ਮਪਰਾਯਣਾਃ
ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਵੱਧ ਤਾਕਤਵਰ ਹਨ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਦੇਵੋ, ਤੇ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਡਰਦਾ ਹਾਂ। ਪਸ਼ੂ-ਮਿੱਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਮ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—
ਤਦੇਵ ਵਿਦੁषਾ ਕਾਰ੍ਯਮਾਤ੍ਮਨੋ ਹਿਤਮਿਚ੍ਛਤਾ। ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਹੇਮਗਰ੍ਭਾਣਿ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਾਨਿ ਫਲਾਨਿ ਵੈ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਨੇ, ਉਹੀ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਅੰਡੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ।
ऋषਯੋ ਜਗ੍ਮੁਰਨ੍ਯਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਦृਢਵ੍ਰਤਾਃ। ਤਤਸ੍ਤੇ ਵਿਚਰਂਤੋ ਵੈ ਮਧ੍ਯਮਂ ਪੁष੍ਕਰਂ ਗਤਾਃ
ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਤਾਂ 'ਚ ਪੱਕੇ ਸਨ, ਉਥੋਂ ਹੋਰ ਥਾਂ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਉਹ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ ਮੱਧਲੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
ਦਦृਸ਼ੁਃ ਸਹਸਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਪਰਿਵ੍ਰਾਜਂ ਸ਼ੁਨਃਸਖਂ। ਤੇਨੇਹ ਸਹਿਤਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਗਤ੍ਵਾ ਕਿਂਚਿਦ੍ਵਨਾਂਤਰਂ
ਉੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਆਏ ਹੋਏ ਘੁੰਮੰਤੂ ਸੰਨਿਆਸੀ ਸ਼ੁਨਹਸਖ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਹੋਰ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
ਸਰਃ ਪਰਮਪਸ਼੍ਯਂਤ ਵृਤਂ ਪਦ੍ਮੈਰ੍ਜਲਾਸ਼ਯਮ੍। ਨਿਵਿष੍ਟਾਃ ਸਰਸਸ੍ਤੀਰੇ ਚਿਂਤਯਂਤੋ ਗਤਿਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਰੋਵਰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਬੈਠ ਕੇ ਚੰਗਾ ਰਾਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਸ਼ੁਨਃਸਖੋ ਮੁਨੀਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨੁਵਾਚ ਕ੍ਸ਼ੁਧਿਤਾਂਸ੍ਤਦਾ। ਸਰ੍ਵੇ ਵਦਂਤੁ ਸਹਿਤਾਃ ਕੀਦृਸ਼ੀ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਪ੍ਰਵੇਦਨਾ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ੁਨਹਸਖ ਨੇ ਸਾਰੇ ਭੁੱਖੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਦੱਸੋ ਕਿ ਭੁੱਖ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?'
ਤਮੂਚੁਃ ਸਹਿਤਾਸ੍ਤੇ ਤੁ ਪਰਿਵ੍ਰਾਜਂ ਸ਼ੁਨਃਸਖਂ। ऋषਯ ਊਚੁਃ। ਸ਼ਕ੍ਤਿਖਡ੍ਗਗਦਾਭਿਸ਼੍ਚ ਚਕ੍ਰਤੋਮਰਸਾਯਕੈਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਮਿਲ ਕੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਸ਼ੁਨਹਸਖ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, 'ਭਾਲਿਆਂ, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਗਦਿਆਂ, ਚੱਕਰਾਂ, ਕੁਹਾੜੀਆਂ ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ—'
ਬਾਧਿਤੇ ਵੇਦਨਾ ਯਾ ਤੁ ਕ੍ਸ਼ੁਧਯਾ ਸਾਪਿ ਨਿਰ੍ਜਿਤਾ। ਸ਼੍ਵਾਸਕੁष੍ਠਕ੍ਸ਼ਯਾष੍ਠੀਲੀ ਜ੍ਵਰਾਪਸ੍ਮਾਰ ਸ਼ੂਲਕੈਃ
'ਜੋ ਦਰਦ ਉਹ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਨੇ, ਉਹ ਭੀ ਭੁੱਖ ਦੇ ਦਰਦ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਨੇ। ਦਮਾ, ਕੋੜ੍ਹ, ਸ਼ਹਿ, ਲਕਵਾ, ਬੁਖਾਰ, ਮਿਰਗੀ ਤੇ ਪੇਟ ਦਰਦ ਨਾਲ—'
ਵ੍ਯਾਧਿਭਿਰ੍ਜਨਿਤਾ ਸਾਪਿ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਯਾ ਨਾਧਿਕਾ ਭਵੇਤ੍। ਹਿਰਣ੍ਯਾਂਗਦਕੇਯੂਰਮਕੁਟੋਜ੍ਜ੍ਵਲਕੁਂਡਲਾਃ
'ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਦੁੱਖ ਵੀ ਭੁੱਖ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਾਂਗੜ, ਗਹਣੇ, ਮੁਕੁਟ ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਕੁੰਡਲ—'
ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਯਾਂ ਨ ਵਿਰਾਜਂਤੇ ਤਤ੍ਰ ਯੇ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ ਨਰਾਃ। ਯਥਾ ਭੂਮਿਗਤਂ ਤੋਯਂ ਰਵਿਰਸ਼੍ਮਿਰ੍ਵਿਕਰ੍षਤਿ
'ਭੁੱਖੀ ਮਨੁੱਖ ਉੱਤੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਸੋਹਣੇ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੇ। ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਪਾਣੀ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦੀਆਂ ਨੇ—'
ਤਦ੍ਵਚ੍ਛਰੀਰਜਾ ਨਾਡ੍ਯਃ ਸ਼ੋष੍ਯਂਤੇ ਜਠਰਾਗ੍ਨਿਨਾ। ਨ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਨ ਚਾਘ੍ਰਾਤਿ ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ ਨੈਵ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
'ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੇਟ ਦੀ ਅੱਗ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਨਾਡੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਭੁੱਖੀ ਮਨੁੱਖ ਨਾ ਸੁਣ ਸਕਦਾ, ਨਾ ਸੁੰਘ ਸਕਦਾ, ਨਾ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖ ਸਕਦਾ—'
ਦਹ੍ਯਤੇ ਕ੍ਸ਼ੀਯਤੇ ਮੂਢਃ ਸ਼ੁष੍ਯਤੇ ਕ੍ਸ਼ੁਧਯਾਰ੍ਦਿਤਃ। ਨ ਪੂਰ੍ਵਾਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਚਾਪਿ ਪਸ਼੍ਚਿਮਾਂ ਨੋਤ੍ਤਰਾਮਪਿ
'ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਮਨੁੱਖ ਸੜ ਜਾਂਦਾ, ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ, ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪੂਰਬ, ਦੱਖਣ, ਪੱਛਮ ਜਾਂ ਉੱਤਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦਾ—'
ਨ ਚਾਧੋ ਨੈਵ ਚੋਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਂ ਚ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਵਿष੍ਟੋ ਹਿ ਵਿਂਦਤਿ। ਮੂਕਤ੍ਵਂ ਬਧਿਰਤ੍ਵਂ ਚ ਜਡਤ੍ਵਮਥ ਪਂਗੁਤਾ
'ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਹੇਠਾਂ ਜਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਗੂੰਗਾਪਣ, ਬਹਿਰਾਪਣ, ਮੰਦੇ ਅਕਲ ਤੇ ਲੰਗੜਾਪਣ ਵੀ ਆ ਜਾਂਦੇ ਨੇ—'
ਭੈਰਵਤ੍ਵਮਮਰ੍ਯਾਦਂ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਯਾਂ ਸਂਪ੍ਰਵਰ੍ਦ੍ਧਤੇ। ਜਨਕਂ ਜਨਨੀਂ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਦੁਹਿਤਰਂ ਤਥਾ
'ਭੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡਰਾਵਣਾਪਣ ਤੇ ਬੇਲਾਗਪਣ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਮਨੁੱਖ ਪਿਉ, ਮਾਂ, ਪੁੱਤ, ਵਹੁਟੀ ਤੇ ਧੀ ਨੂੰ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—'
ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਸ੍ਵਜਨਂ ਵਾਪਿ ਤ੍ਯਜਤਿ ਕ੍ਸ਼ੁਧਯਾਰ੍ਦਿਤਃ। ਨ ਪਿਤॄਨ੍ਪੂਜਯੇਤ੍ਸਮ੍ਯਕ੍ਦੇਵਂ ਚਾਪਿ ਗੁਰੁਂ ਤਥਾ
'ਭਰਾ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭੁੱਖੀ ਮਨੁੱਖ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਿਤਰਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਜਾਂ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਵੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ—'
ऋषੀਨੁਪਗਤਾਂਸ਼੍ਚਾਪਿ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਵਿष੍ਟੋ ਨ ਵਿਂਦਤਿ। ਏਵਮਨ੍ਨਵਿਹੀਨਸ੍ਯ ਭਵਂਤ੍ਯੇਤਾਨਿ ਦੇਹਿਨਾਂ
'ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਆਏ ਹੋਏ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦਾ। ਅੰਨ ਤੋਂ ਵੰਞੇ ਹੋਏ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਇਹੀ ਹਾਲਤ ਆਉਂਦੀਆਂ ਨੇ।'
ਤਦੇਵਂ ਸਂਪ੍ਰਯਚ੍ਛੇਤ ਅਨ੍ਨਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਸਮਨ੍ਵਿਤਃ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਭੂਤਸ੍ਤਤਃ ਸੋਥ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਸਹ ਮੋਦਤੇ
ਇਸ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਅੰਨ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਇਕ ਹੋ ਕੇ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਸਂਸ੍ਕृਤਂ ਚ ਯੋਪ੍ਯਨ੍ਨਂ ਦਦ੍ਯਾਦਹਰਹਰ੍ਦ੍ਵਿਜੇ। ਯਃ ਪਠੇਦਨ੍ਨਦਾਨਂ ਤੁ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਚੈਵ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਦੇ ਵੇਲੇ ਅੰਨ ਦਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ—
ਏਕਾਗ੍ਰਮਾਨਸੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਅਮਾਵਸ੍ਯੇਂਦੁਸਂਕ੍ਸ਼ਯੇ। ਭੂਤੋਪਘਾਤਸਂਪੂਰ੍ਣੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਸ਼੍ਰਾਵਯਤੇ ਸਦਾ
ਜਦੋਂ ਚਿੱਤ ਇਕਾਗਰ ਕਰਕੇ, ਅਮਾਵੱਸ ਦੀ ਰਾਤ ਜਾਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਘਟਣ ਵੇਲੇ, ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ 'ਚ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹ ਪਾਠ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪਿਤਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਤੁष੍ਯਂਤਿ ਯਾਵਜ੍ਜੀਵਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ। ਦੇਵਦ੍ਵਿਜਸਮੀਪਸ੍ਥੋਨ੍ਨਸ੍ਯਦਾਤਾ ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਪਿਉ-ਦਾਦੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧੋ ਵਾ ਪ੍ਰਮਤ੍ਤੋ ਵਾ ਪ੍ਰਸਂਗਾਦਾਗਤੋਪਿ ਵਾ। ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਿਰਹਿਤੋ ਵਾਪਿ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਪਾਪਾਦ੍ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਜਾਗਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗੁੰਮ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸਿਰਫ ਮੌਕੇ ਤੇ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਨਾ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਉਹ ਸੁਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਦਾਨੇਨ ਸਂਯੁਤਾ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਸੁਖਿਨੋ ਧਰ੍ਮਭਾਗਿਨਃ। ਯਮੋ ਦਮੋ ਵੈ ਨਿਯਮਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਸ੍ਤਤ੍ਵਾਰ੍ਥਦਰ੍ਸ਼ਿਭਿਃ
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੁਖੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਸੱਚ ਵੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਯਮ, ਸਬਰ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਹੀ ਅਸਲ ਗੁਣ ਹਨ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਦਮੋ ਧਰ੍ਮਃ ਸਨਾਤਨਃ। ਦਮਸ੍ਤੇਜੋ ਵਰ੍ਦ੍ਧਯਤਿ ਪਵਿਤ੍ਰੋ ਦਮ ਉਤ੍ਤਮਃ
ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਸੰਯਮ ਹੀ ਸਦਾ ਦਾ ਧਰਮ ਹੈ। ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਤੇਜ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਸੰਯਮ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗੁਣ ਹੈ।
ਵਿਪਾਪ੍ਮਾ ਚੈਵ ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਪੁਰੁषੋ ਦਮਤੋ ਭਵੇਤ੍। ਯੇ ਕੇਚਿਨ੍ਨਿਯਮਾ ਲੋਕੇ ਯੇ ਚ ਧਰ੍ਮਾਸ਼੍ਸ਼ੁਭਾਨ੍ਵਯਾਃ
ਸੰਯਮ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਨਿਯਮ ਹਨ ਜਾਂ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਹਨ—
ਸਰ੍ਵਯਜ੍ਞਫਲਂ ਚਾਪਿ ਦਮਸ੍ਤੇਭ੍ਯੋ ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ। ਤਪੋ ਯਜ੍ਞਸ੍ਤਥਾ ਦਾਨਂ ਦਮਾਦੇਵ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ
ਸਭ ਯਗਿਆਂ ਦੇ ਫਲਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਸੰਯਮ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਤਪ, ਯਗ, ਤੇ ਦਾਨ—all ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸੰਯਮ ਤੋਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਕਿਮਰਣ੍ਯੇਤ੍ਵਦਾਂਤਸ੍ਯ ਦਾਂਤਸ੍ਯਾਪਿ ਕਿਮਾਸ਼੍ਰਮੇ। ਯਤ੍ਰਯਤ੍ਰ ਵਸੇਦ੍ਦਾਂਤਸ੍ਤਦਰਣ੍ਯਂ ਮਹਾਸ਼੍ਰਮਃ
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਕੋਲ ਸੰਯਮ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਲਈ ਜੰਗਲ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਤੇ ਜਿਹੜਾ ਸੰਯਮੀ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਸੰਯਮੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਓਥੇ ਹੀ ਵੱਡਾ ਆਸ਼ਰਮ ਤੇ ਜੰਗਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੀਲਵृਤ੍ਤਸਮੇਤਸ੍ਯ ਨਿਗृਹੀਤੇਂਦ੍ਰਿਯਸ੍ਯ ਚ। ਆਰ੍ਜਵੇ ਵਰ੍ਤਮਾਨਸ੍ਯ ਆਸ਼੍ਰਮੈਃ ਕਿਂ ਪ੍ਰਯੋਜਨਮ੍
ਜਿਸਦੇ ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਹਨ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਹੈ, ਤੇ ਸਿੱਧੀ ਰਾਹੀਂ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
ਵਨੇਪਿ ਦੋषਾਃ ਪ੍ਰਭਵਂਤਿ ਰਾਗਿਣਾਂ ਗृਹੇਪਿ ਪਂਚੇਂਦ੍ਰਿਯਨਿਗ੍ਰਹਸ੍ਤਪਃ। ਅਕੁਤ੍ਸਿਤੇ ਕਰ੍ਮਣਿ ਯਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ਨਿਵृਤ੍ਤਰਾਗਸ੍ਯ ਗृਹਂ ਤਪੋਵਨਮ੍
ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਵਾਸਨਾ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਔਗੁਣ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਜੇ ਪੰਜੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਤਪ ਹੈ। ਜਿਸਨੇ ਵਾਸਨਾ ਛੱਡ ਦਿਤੀ ਤੇ ਨਿਰਲੇਪ ਹੋ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਘਰ ਹੀ ਤਪੋਵਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਕਰ੍ਮਧਰ੍ਮਾਰ੍ਜਿਤਜੀਵਿਤਾਨਾਂ ਸਦਾ ਚ ਸਂਤੁष੍ਯ ਗृਹੇ ਰਤਾਨਾਮ੍। ਜਿਤੇਂਦ੍ਰਿਯਾਣਾਮਤਿਥਿਪ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਗृਹੇਪਿ ਧਰ੍ਮੋ ਨਿਯਮਸ੍ਥਿਤਾਨਾਮ੍
ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਰੋਜ਼ੀ ਕਮਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਸਦਾ ਘਰ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਹੈ, ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਤੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਧਰਮ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।