ਤਸ੍ਮਾਦਰ੍ਥਮਨਰ੍ਥਾਖ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੇਯੋਰ੍ਥੀ ਦੂਰਤਸ੍ਤ੍ਯਜੇਤ੍। ਯਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਮਰ੍ਥੇਹਾ ਤਸ੍ਯਾਨੀਹਾ ਗਰੀਯਸੀ
ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਭਲਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਨਰਥ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਪਰੇ ਛੱਡ ਦੇਵੇ। ਜਿਸਦਾ ਧਨ ਧਰਮ ਲਈ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਨਾ ਲੋੜਣਾ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲਨਾਦ੍ਧਿ ਪਂਕਸ੍ਯ ਦੂਰਾਦਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਂ ਵਰਂ। ਯੋਰ੍ਥੇਨ ਸਾਧ੍ਯਤੇ ਧਰ੍ਮਃ ਕ੍ਸ਼ਯਿष੍ਣੁਃ ਸ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ
ਕਾਦੀ ਨੂੰ ਧੋਣ ਨਾਲੋਂ ਦੂਰੋਂ ਨਾ ਛੂਹਣਾ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਜੋ ਧਰਮ ਧਨ ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਟਿਕਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਯਃ ਪਰਾਰ੍ਥੇ ਪਰਿਤ੍ਯਾਗਃ ਸੋਕ੍ਸ਼ਯੋ ਮੁਕ੍ਤਿਲਕ੍ਸ਼ਣਃ। ਭਰਦ੍ਵਾਜ ਉਵਾਚ। ਜੀਰ੍ਯਂਤਿ ਜੀਰ੍ਯਤਃ ਕੇਸ਼ਾ ਦਂਤਾ ਜੀਰ੍ਯਂਤਿ ਜੀਰ੍ਯਤਃ
ਜੋ ਪਰਾਏ ਲਈ ਤਿਆਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਘਾਟ ਆ ਜਾਵੇ। ਭਰਦਵਾਜ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਿਵੇਂ ਉਮਰ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਵਾਲ ਤੇ ਦੰਦ ਸੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਧਨਾਸ਼ਾ ਜੀਵਿਤਾਸ਼ਾ ਚ ਜੀਰ੍ਯਤੋऽਪਿ ਨ ਜੀਰ੍ਯਤਿ। ਚਕ੍ਸ਼ੁਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰੇ ਚ ਜੀਰ੍ਯੇਤੇ ਤृष੍ਣੈਕਾ ਨਿਰੁਪਦ੍ਰਵਾ੨੫੦ 1.19.
ਧਨ ਦੀ ਆਸ ਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਆਸ ਉਮਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮੁੱਕਦੀਆਂ। ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਕੰਨ ਤਾਂ ਸੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ।
ਸੂਚ੍ਯਾ ਸੂਤ੍ਰਂ ਯਥਾ ਵਸ੍ਤ੍ਰੇ ਸਮਾਨਯਤਿ ਸੂਚਕਃ। ਤਦ੍ਵਤ੍ਸਂਸਾਰਸੂਤ੍ਰਂ ਹਿ ਤृष੍ਣਾਸੂਚ੍ਯੋਪਨੀਯਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਸੂਈ ਨਾਲ ਦਰਜ਼ੀ ਕੱਪੜੇ ਵਿੱਚ ਧਾਗਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਧਾਗਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਸੂਈ ਨਾਲ ਲੰਘਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾ ਸ਼ृਂਗਂ ਰੁਰੋਃ ਕਾਯੇ ਵਰ੍ਦ੍ਧਮਾਨੇ ਚ ਵਰ੍ਦ੍ਧਤੇ। ਅਨਂਤਪਾਰਾ ਦੁष੍ਪੂਰਾ ਤृष੍ਣਾ ਦੁਃਖਸ਼ਤਾਵਹਾ
ਜਿਵੇਂ ਜਾਨਵਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਸੀੰਗ ਵਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅੰਤ ਰਹਿਤ, ਕਦੇ ਨਾ ਭਰਨ ਵਾਲੀ ਤੇ ਸੌਂ ਦੁੱਖ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਅਧਰ੍ਮਬਹੁਲਾ ਚੈਵ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਾਂ ਪਰਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍। ਗੌਤਮ ਉਵਾਚ। ਸਂਤੁष੍ਟਃ ਕੋ ਨ ਸ਼ਕ੍ਨੋਤਿ ਫਲੈਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਤਿਵਰ੍ਤਿਤੁਮ੍
ਇਹ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗੌਤਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੈ, ਉਹ ਫਲਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ?
ਲੁਬ੍ਧਇਂਦ੍ਰਿਯਲੌਲ੍ਯੇਨ ਸਂਕਟਾਨ੍ਯਵਗਾਹਤੇ। ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਂਪਦਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸਂਤੁष੍ਟਂ ਯਸ੍ਯ ਮਾਨਸਂ
ਜਿਸ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਾਲਚ ਤੇ ਲੋਭ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਉਪਾਨਦ੍ਗੂਢਪਾਦਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਚਰ੍ਮਾਵृਤੇਵ ਭੂਃ। ਸਂਤੋषਾਮृਤਤृਪ੍ਤਾਨਾਂ ਯਤ੍ਸੁਖਂ ਸ਼ਾਂਤਚੇਤਸਾਂ
ਜਿਸ ਦੇ ਪੈਰ ਜੁੱਤੀਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਣ, ਉਸ ਲਈ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਚਮੜੇ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਸਮਝੋ। ਜਿਵੇਂ ਸੰਤੋਖ ਦੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਵਾਲਿਆਂ, ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਅਸਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਕੁਤਸ੍ਤਦ੍ਧਨਲੁਬ੍ਧਾਨਾਮਿਤਸ਼੍ਚੇਤਸ਼੍ਚ ਧਾਵਤਾਮ੍। ਅਸਂਤੋषਃ ਪਰਂ ਦੁਃਖਂ ਸਂਤੋषਃ ਪਰਮਂ ਸੁਖਮ੍
ਜੋ ਧਨ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਮਗਨ ਹਨ ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਹਰ ਥਾਂ ਦੌੜਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇਹ ਖੁਸ਼ੀ ਕਿੱਥੋਂ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਅਸੰਤੋਖ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੈ, ਤੇ ਸੰਤੋਖ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ।
ਸੁਖਾਰ੍ਥੀ ਪੁਰੁषਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਂਤੁष੍ਟਃ ਸਂਤਤਂ ਭਵੇਤ੍। ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਉਵਾਚ। ਕਾਮਂ ਕਾਮਯਮਾਨਸ੍ਯ ਯਦਿ ਕਾਮਃ ਸਮृਦ੍ਧ੍ਯਤਿ
ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਖੁਸ਼ੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇ ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਵੇ—
ਅਥੈਨਮਪਰਃ ਕਾਮੋ ਭੂਯੋ ਵਿਧ੍ਯਤਿ ਬਾਣਵਤ੍। ਨ ਜਾਤੁਕਾਮਃ ਕਾਮਾਨਾਮੁਪਭੋਗੇਨ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ
ਤਾਂ ਫਿਰ ਦੂਜੀ ਇੱਛਾ ਤੀਰ ਵਾਂਗ ਉਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਵੱਢ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਕਦੇ ਵੀ ਇੱਛਾਵਾਂ ਭੋਗਣ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ।
ਹਵਿषਾ ਕृष੍ਣਵਰ੍ਤ੍ਮੇਵ ਭੂਯ ਏਵਾਭਿਵਰ੍ਦ੍ਧਤੇ। ਕਾਮਾਨਭਿਲषਨ੍ਮੋਹਾਨ੍ਨ ਨਰਃ ਸੁਖਮੇਧਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਘਿਉ ਪਾਉਣ ਨਾਲ ਅੱਗ ਹੋਰ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵੀ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮੋਹ ਵਿਚ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ।
ਸ਼੍ਯੇਨਾਲਯਤਰੁਚ੍ਛਾਯਾਂ ਵ੍ਰਜਨ੍ਨਿਵ ਕਪਿਂਜਲਃ। ਚਤੁਸ੍ਸਾਗਰਪਰ੍ਯਨ੍ਤਾਂ ਯੋ ਭੁਂਕ੍ਤੇ ਪृਥਿਵੀਮਿਮਾਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਕਬੂਤਰ ਬਾਜ਼ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਚਾਰ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਤੱਕ ਧਰਤੀ ਦੇ ਭੋਗ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਹੈ।
ਤੁਲ੍ਯਾਸ਼੍ਮਕਾਞ੍ਚਨੋਯਸ਼੍ਚ ਸਕृਤਾਰ੍ਥੋ ਨ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ। ਜਮਦਗ੍ਨਿਰੁਵਾਚ। ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਸਮਰ੍ਥੋਪਿ ਨਾਦਤ੍ਤੇ ਯਃ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਮ੍
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਉਸ ਲਈ ਪੱਥਰ ਤੇ ਸੋਨਾ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ। ਜਮਦਗਨਿ ਨੇ ਕਿਹਾ:
ਯੇ ਲੋਕਾ ਦਾਨਸ਼ੀਲਾਨਾਂ ਸ ਤਾਨਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਾਨ੍। ਯੋਰ੍ਥਾਨਿਚ੍ਛੇਨ੍ਨृਪਾਦ੍ਵਿਪ੍ਰਃ ਸ਼ੋਚਿਤਵ੍ਯੋ ਮਹਰ੍षਿਭਿਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦਾਨ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ, ਉਹ ਉਹੀ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਾਜੇ ਕੋਲੋਂ ਧਨ ਮੰਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਤਰਸ ਜੋਗਾ ਹੈ।
ਨ ਸ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਮੂਢਾਤ੍ਮਾ ਨਰਕੇ ਯਾਤਨਾਭਯਮ੍। ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਸਮਰ੍ਥੋਪਿ ਨ ਪ੍ਰਸਜ੍ਯੇਤ੍ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹੇ
ਓਹ ਮੂੜ੍ਹ ਆਤਮਾ ਨਰਕ ਦੀ ਯਾਤਨਾ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਦਾਨ ਲੈ ਸਕਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦਾਨ ਲੈਣ ਨਾਲ ਲਗਾਵ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹੇਣ ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਂ ਤੇਜਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ। ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਸਮਰ੍ਥਾਨਾਂ ਨਿਵृਤ੍ਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਾਤ੍
ਦਾਨ ਲੈਣ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਆਤਮਿਕ ਤਾਕਤ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਦਾਨ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, ਉਹ ਵੀ ਉਹੀ ਲੋਕ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਯ ਏਵ ਦਦਤਾਂ ਲੋਕਾਸ੍ਤ ਏਵਾਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਣਤਾਮ੍। ਅਰੁਨ੍ਧਤ੍ਯੁਵਾਚ। ਬਿਸਤਂਤੁਰ੍ਯਥਾਨਿਤ੍ਯਮਂਭਸ੍ਥਸ੍ਸਤਤਂ ਵਿਸ਼ੇਤ੍
ਜੋ ਲੋਕ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਲੋਕ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਲੋਕ ਦਾਨ ਨਾ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਅਰੁੰਧਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਦੀ ਤੰਤੂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ—
ਤृष੍ਣਾ ਚੈਵਮਨਾਦ੍ਯਂਤਾ ਤਥਾ ਦੇਹਗਤਾ ਸਦਾ। ਯਾ ਦੁਸ੍ਤ੍ਯਜਾ ਦੁਰ੍ਮਤਿਭਿਰ੍ਯਾ ਨ ਜੀਰ੍ਯਤਿ ਜੀਰ੍ਯਤਃ
ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵੀ ਅੰਤ ਰਹਿਤ ਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਸਦਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੂਰਖਾਂ ਵਲੋਂ ਛੱਡੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ ਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਬੁੱਢੇ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮੁੱਕਦੀ।
ਯੋਸੌ ਪ੍ਰਾਣਾਂਤਿਕੋ ਰੋਗਸ੍ਤਾਂ ਤृष੍ਣਾਂ ਤ੍ਯਜਤਃ ਸੁਖਂ। ਚਾਂਡਾਲ ਉਵਾਚ। ਉਗ੍ਰਾਦਿਤੋ ਭਯਾਦ੍ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਬਿਭ੍ਯਤੀ ਮੇ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਾਃ
ਇਹ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਆਖਰੀ ਰੋਗ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਚੰਡਾਲ ਨੇ ਕਿਹਾ:
ਬਲੀਯਸੋ ਦੁਰ੍ਬਲਵਤ੍ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚੈਵ ਬਿਭੇਮ੍ਯਹਮ੍। ਪਸ਼ੁਸਖ ਉਵਾਚ। ਯਦਾਚਰਂਤਿ ਵਿਦ੍ਵਾਂਸਃ ਸਦਾ ਧਰ੍ਮਪਰਾਯਣਾਃ
ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਵੱਧ ਤਾਕਤਵਰ ਹਨ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਦੇਵੋ, ਤੇ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਡਰਦਾ ਹਾਂ। ਪਸ਼ੂ-ਮਿੱਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਮ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—
ਤਦੇਵ ਵਿਦੁषਾ ਕਾਰ੍ਯਮਾਤ੍ਮਨੋ ਹਿਤਮਿਚ੍ਛਤਾ। ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਹੇਮਗਰ੍ਭਾਣਿ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਾਨਿ ਫਲਾਨਿ ਵੈ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਨੇ, ਉਹੀ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਅੰਡੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ।
ऋषਯੋ ਜਗ੍ਮੁਰਨ੍ਯਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਦृਢਵ੍ਰਤਾਃ। ਤਤਸ੍ਤੇ ਵਿਚਰਂਤੋ ਵੈ ਮਧ੍ਯਮਂ ਪੁष੍ਕਰਂ ਗਤਾਃ
ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਤਾਂ 'ਚ ਪੱਕੇ ਸਨ, ਉਥੋਂ ਹੋਰ ਥਾਂ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਉਹ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ ਮੱਧਲੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
ਦਦृਸ਼ੁਃ ਸਹਸਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਪਰਿਵ੍ਰਾਜਂ ਸ਼ੁਨਃਸਖਂ। ਤੇਨੇਹ ਸਹਿਤਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਗਤ੍ਵਾ ਕਿਂਚਿਦ੍ਵਨਾਂਤਰਂ
ਉੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਆਏ ਹੋਏ ਘੁੰਮੰਤੂ ਸੰਨਿਆਸੀ ਸ਼ੁਨਹਸਖ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਹੋਰ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
ਸਰਃ ਪਰਮਪਸ਼੍ਯਂਤ ਵृਤਂ ਪਦ੍ਮੈਰ੍ਜਲਾਸ਼ਯਮ੍। ਨਿਵਿष੍ਟਾਃ ਸਰਸਸ੍ਤੀਰੇ ਚਿਂਤਯਂਤੋ ਗਤਿਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਰੋਵਰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਬੈਠ ਕੇ ਚੰਗਾ ਰਾਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਸ਼ੁਨਃਸਖੋ ਮੁਨੀਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨੁਵਾਚ ਕ੍ਸ਼ੁਧਿਤਾਂਸ੍ਤਦਾ। ਸਰ੍ਵੇ ਵਦਂਤੁ ਸਹਿਤਾਃ ਕੀਦृਸ਼ੀ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਪ੍ਰਵੇਦਨਾ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ੁਨਹਸਖ ਨੇ ਸਾਰੇ ਭੁੱਖੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਦੱਸੋ ਕਿ ਭੁੱਖ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?'
ਤਮੂਚੁਃ ਸਹਿਤਾਸ੍ਤੇ ਤੁ ਪਰਿਵ੍ਰਾਜਂ ਸ਼ੁਨਃਸਖਂ। ऋषਯ ਊਚੁਃ। ਸ਼ਕ੍ਤਿਖਡ੍ਗਗਦਾਭਿਸ਼੍ਚ ਚਕ੍ਰਤੋਮਰਸਾਯਕੈਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਮਿਲ ਕੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਸ਼ੁਨਹਸਖ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, 'ਭਾਲਿਆਂ, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਗਦਿਆਂ, ਚੱਕਰਾਂ, ਕੁਹਾੜੀਆਂ ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ—'
ਬਾਧਿਤੇ ਵੇਦਨਾ ਯਾ ਤੁ ਕ੍ਸ਼ੁਧਯਾ ਸਾਪਿ ਨਿਰ੍ਜਿਤਾ। ਸ਼੍ਵਾਸਕੁष੍ਠਕ੍ਸ਼ਯਾष੍ਠੀਲੀ ਜ੍ਵਰਾਪਸ੍ਮਾਰ ਸ਼ੂਲਕੈਃ
'ਜੋ ਦਰਦ ਉਹ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਨੇ, ਉਹ ਭੀ ਭੁੱਖ ਦੇ ਦਰਦ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਨੇ। ਦਮਾ, ਕੋੜ੍ਹ, ਸ਼ਹਿ, ਲਕਵਾ, ਬੁਖਾਰ, ਮਿਰਗੀ ਤੇ ਪੇਟ ਦਰਦ ਨਾਲ—'
ਵ੍ਯਾਧਿਭਿਰ੍ਜਨਿਤਾ ਸਾਪਿ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਯਾ ਨਾਧਿਕਾ ਭਵੇਤ੍। ਹਿਰਣ੍ਯਾਂਗਦਕੇਯੂਰਮਕੁਟੋਜ੍ਜ੍ਵਲਕੁਂਡਲਾਃ
'ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਦੁੱਖ ਵੀ ਭੁੱਖ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਾਂਗੜ, ਗਹਣੇ, ਮੁਕੁਟ ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਕੁੰਡਲ—'