ਹਾਟਕਕ੍ਸ਼ਿਤਿਗੌਰੀਣਾਂ ਨਂਦਾਤੀਰ੍ਥੇ ਮਹੋਦਯਂ। ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਤਂ ਨਰੈਃ ਸ੍ਨਾਤੈਰ੍ਜਨਯਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਯਂ ਫਲਂ
ਨੰਦਾ ਤੀਰਥ ਉੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਨੂੰ, ਨ੍ਹਾਏ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਮਰ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਧਾਨ੍ਯਪ੍ਰਦਾਨਂ ਪ੍ਰਵਦਂਤਿ ਸ਼ਸ੍ਤਂ ਵਸੁਪ੍ਰਦਾਨਂ ਚ ਤਥਾ ਮੁਨੀਂਦ੍ਰਾਃ । ਯੈਸ੍ਤੇषੁ ਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਨਰੈਃ ਪ੍ਰਦਤ੍ਤਂ ਤਦ੍ਧਰ੍ਮਹੇਤੁਃ ਪ੍ਰਵਰਂ ਪ੍ਰਦਿष੍ਟਮ੍
ਵੱਡੇ ਮੁਨੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉੱਥੇ ਅਨਾਜ ਤੇ ਧਨ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਕੁਝ ਮਨੁੱਖ ਉਹਨਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਧਰਮ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਯੋਪਵੇਸ਼ਂ ਪ੍ਰਯਤਃ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਾਦ੍ਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਮਦਾ ਪੁਮਾਨ੍ਵਾ। ਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਸਾਯੁਜ੍ਯਮਵਾਪ੍ਯ ਸੋऽਯਂ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਫਲਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਗृਹੇ ਯਥੇष੍ਟਂ
ਜੋ ਮਰਣ ਤੱਕ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨ ਦਾ ਵ੍ਰਤ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਜਤਨ ਨਾਲ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਮਹਿਲਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੁਰਖ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਫਲ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯੋਪਕਂਠੇ ਤੁ ਮृਤਾਸ੍ਤੁ ਯੇ ਵੈ ਕਰ੍ਮਕ੍ਸ਼ਯਾਤ੍ਸ੍ਥਾਵਰਜਂਗਮਾਸ਼੍ਚ। ਤੈਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸਰ੍ਵੈਃ ਸਹਸਾ ਪ੍ਰਸਹ੍ਯ ਲਭ੍ਯੇਤ ਯਜ੍ਞਸ੍ਯ ਫਲਂ ਦੁਰਾਪਮ੍
ਉਸ ਥਾਂ ਨੇੜੇ ਜਿਹੜੇ ਜੀਵ, ਚਾਹੇ ਜੜ ਜਾਂ ਚਲਣ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਮੁਕਾ ਕੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਸਾਰੇ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਅਚਾਨਕ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਯਜਨ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਮਿਲਣਾ ਔਖਾ ਹੈ।
ਤਤਸ੍ਤੁ ਸਾ ਧਰ੍ਮਫਲਪ੍ਰਦਾ ਭਵੇਜ੍ਜਨ੍ਮਾਦਿ ਦੁਃਖਾਰ੍ਦਿਤ ਚੇਤਸਾਂ ਨृਣਾਮ੍। ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨਾ ਪੁਣ੍ਯਫਲਾ ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਸੇਵ੍ਯਾ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਾਤ੍ਪੁਰੁषੈਰ੍ਮਹਾਨਦੀ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਦਰਿਆ ਸਰਸਵਤੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਲੋਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਜਨਮ ਆਦਿਕ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਨ, ਪੂਰੀ ਲਗਨ ਨਾਲ ਸੇਵਣ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਚੰਗੇ ਫਲ ਤੇ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਭੀष੍ਮ ਉਵਾਚ। ਪੁष੍ਕਰਸ੍ਯ ਚ ਨਂਦਾਯਾਃ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਂ। ऋषਿਕੋਟਿਰ੍ਯਦਾਯਾਤਾ ਪੁष੍ਕਰੇ ਮੁਖਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍
ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਪੁਸ਼ਕਰ ਅਤੇ ਨੰਦਾ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਪੁਸ਼ਕਰ ਆਈ, ਸਿਰਫ਼ ਓਸ ਦੀ ਝਲਕ ਪਾ ਕੇ—
ਸਰ੍ਵੈਃ ਸੁਰੂਪਤਾ ਲਬ੍ਧਾ ਸਰ੍ਵਮੇਤਨ੍ਮਯਾ ਸ਼੍ਰੁਤਂ। ਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤੈਰ੍ਭਕ੍ਤਾਨਿ ਯਾਨਿ ਤਾਨਿ ਵਦਸ੍ਵ ਮੇ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਗਏ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਸੁਣ ਲਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਉਥੇ ਜਜਮਾਨੀ ਧਾਗਿਆਂ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਕਿਹੜੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਥਂ ਤੀਰ੍ਥਵਿਭਾਗਸ੍ਤੁ ਕृਤਸ੍ਤੈਸ੍ਸੁ ਮਹਾਤ੍ਮਭਿਃ। ਆਸ਼੍ਰਮੇ ਯਾਨਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਕृਤਾਨ੍ਯਪਿ ਮਹਰ੍षਿਭਿਃ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ? ਅਤੇ ਉਹ ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੇ ਤੀਰਥ ਬਣਾਏ?
ਪਦਨ੍ਯਾਸਃ ਕृਤਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਯਜ੍ਞਪਰ੍ਵਤੇ। ਨਾਗੈਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪਂਚਤੀਰ੍ਥਂ ਕृਤਂ ਤੈਸ੍ਤੁ ਮਹਾਵਿषੈਃ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਯਜਨ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਛੱਡੇ। ਉਥੇ ਵੱਡੇ ਨਾਗਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਪੰਜ ਤੀਰਥ ਬਣਾਏ।
ਪਿਂਡਪ੍ਰਦਾਨਵਾਪੀ ਚ ਕੇਨ ਪੂਰ੍ਵਂ ਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਾ। ਉਦਙ੍ਮੁਖੀ ਭੂਮਿਗਤਾ ਕਥਂ ਗਂਗਾਸਰਸ੍ਵਤੀ
ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਵਾਲੀ ਵਾਪੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸ ਨੇ ਬਣਾਈ? ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀ ਗੰਗਾ ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਧਰਤੀ ਹੇਠਾਂ ਕਿਵੇਂ ਗਈਆਂ?
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਰ੍ਵੇਦਵਿਦ੍ਵਦ੍ਭਿਃ ਕਥਂ ਯਾਤ੍ਰਾ ਤ੍ਰਿਪੁष੍ਕਰੇ। ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਯਤ੍ਫਲਂ ਤਸ੍ਯਾ ਜਾਯਤੇ ਤਦ੍ਵਦਸ੍ਵ ਮੇ
ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤ੍ਰਿਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨ? ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਕਿਹੜਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ। ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਭਾਰੋ ਮਹਾਨੇष ਭਵਤਾ ਪਰਿਕਲ੍ਪਿਤਃ। ਤਦੇਕਾਗ੍ਰਮਨਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸ਼ृਣੁ ਤੀਰ੍ਥ ਮਹਾਫਲਂ
ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਤੇ ਭਾਰੀ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਇਕਾਗਰ ਕਰਕੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਫਲ ਸੁਣੋ।
ਯਸ੍ਯ ਹਸ੍ਤੌ ਚ ਪਾਦੌ ਚ ਮਨਸ਼੍ਚੈਵ ਸੁਸਂਯਤਂ। ਵਿਦ੍ਯਾਤਪਸ਼੍ਚ ਕੀਰ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਸ ਤੀਰ੍ਥਫਲਮਸ਼੍ਨੁਤੇ
ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ, ਪੈਰ ਤੇ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਯਮ ਵਿਚ ਹਨ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਗਿਆਨ, ਤਪ ਅਤੇ ਇੱਜ਼ਤ ਹੈ, ਉਹ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਾਦੁਪਾਵृਤ੍ਤਃ ਸਂਤੁष੍ਟੋ ਯੇਨਕੇਨ ਚਿਤ੍। ਅਹਂਕਾਰਨਿਵृਤ੍ਤਸ਼੍ਚ ਸ ਤੀਰ੍ਥਫਲਮਸ਼੍ਨੁਤੇ
ਜੋ ਦਾਨ ਲੈਣ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਜੋ ਵੀ ਮਿਲੇ, ਉਸ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅਕ੍ਰੋਧਨਸ਼੍ਚ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ ਸਤ੍ਯਸ਼ੀਲੋ ਦृਢਵ੍ਰਤਃ। ਆਤ੍ਮੋਪਮਸ਼੍ਚ ਭੂਤੇषੁ ਸ ਤੀਰ੍ਥਫਲਮਸ਼੍ਨੁਤੇ
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸੱਚੇ ਚਲਣ ਵਾਲਾ, ਪੱਕੇ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਰਗਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ऋषੀਣਾਂ ਪਰਮਂ ਗੁਹ੍ਯਮਿਦਂ ਭਰਤਸਤ੍ਤਮ। ਪੂਰ੍ਵਂ ਯਤ੍ਰ ਮਹਾਰਾਜ ਸਤ੍ਰੇ ਪੈਤਾਮਹੇ ਤਥਾ
ਹੇ ਭਾਰਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਇਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜ਼ ਹੈ—ਜਿੱਥੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਯਜਨ ਹੋਏ ਸਨ—
ਯਤੀਨਾਮੁਗ੍ਰਤਪਸਾਂ ਯੇषਾਂ ਕੋਟਿਃ ਸਮਾਗਤਾ। ਮੁਖਦਰ੍ਸ਼ਨਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਸ੍ਥਿਤਾਸ੍ਤੇ ਜ੍ਯੇष੍ਠਪੁष੍ਕਰੇ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਯਤੀਆਂ ਦੀ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਭੀੜ, ਜੋ ਤਪ ਵਿਚ ਕਠੋਰ ਸਨ, ਇਕੱਠੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਓਸ ਥਾਂ ਦੀ ਝਲਕ ਦੇ ਆਸਰੇ, ਜੇਠੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਗਈ।
ਸੁਰੂਪਤਾਂ ਪਰਾਂ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਪ੍ਰੀਤਾਸ੍ਤੇ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਾਃ। ਹਰ੍षੇਣ ਮਹਤਾਵਿष੍ਟਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਰ੍ਸ਼ਨਕਾਂਕ੍ਸ਼ਿਣਃ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ, ਉੱਚੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਪਾ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
ਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤੈਸ੍ਤੇ ਭੂਮਿਂ ਮਾਪ੍ਯ ਸਰ੍ਵੇ ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਦਿਸ਼ਂ। ਕृਤ੍ਵਾ ਤੀਰ੍ਥਂ ਵਿਭਾਗਂ ਚ ਸ੍ਥਿਤਾ ਭਕ੍ਤਿਪਰਾਯਣਾਃ
ਉਹ ਸਭ ਨੇ ਜਜਮਾਨੀ ਧਾਗਿਆਂ ਨਾਲ ਚਾਰੋ ਪਾਸੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਮਾਪਿਆ, ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹੇ।
ਆਸਨ੍ਨਸ਼੍ਚ ਤਤਸ੍ਤੇषਾਂ ਤਦਾ ਤੁष੍ਟਃ ਪਿਤਾਮਹਃ। ਕੋਟਿਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਦਾ ਤੇषਾਂ ਮਾਨਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਨੀषਿਣਾਂ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਜਦ ਉਹ ਨੇੜੇ ਖੜੇ ਸਨ, ਪਿਤਾਮਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਣ ਦਿੱਤਾ।
ਅਦ੍ਯਪ੍ਰਭृਤਿ ਯੁष੍ਮਾਕਂ ਧਰ੍ਮਵृਦ੍ਧਿਰ੍ਭਵਿष੍ਯਤਿ। ਇਹਾਗਤ੍ਯ ਨਰੋ ਯੋ ਵੈ ਯਦਂਗਂ ਪ੍ਰਥਮਂ ਜਲੇ
ਅੱਜ ਤੋਂ ਤੁਹਾਡੀ ਨੇਕੀਂ ਵਧੇਗੀ। ਜੋ ਵੀ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਅੰਗ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੜੇਗਾ,
ਪ੍ਲਾਵਵਿष੍ਯਤਿ ਰੂਪਾਰ੍ਥਂ ਰੂਪਿਤਾ ਤੀਰ੍ਥਕਾਰਿਤਾ। ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਨ ਸਂਦੇਹੋ ਯੋਜਨਾਯਤਮਂਡਲੇ
ਉਹ ਰੂਪ ਲਈ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਤੈਰ ਜਾਵੇਗਾ ਤੇ ਇਥੇ ਆ ਕੇ ਤੀਰਥ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਯੋਜਨ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇਥੋਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਲੈ ਲਵੇਗਾ।
ਅਰ੍ਧਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤਾਰਂ ਦੀਰ੍ਘਂ ਸਾਰ੍ਧਂ ਹਿ ਯੋਜਨਮ੍। ਏਤਤ੍ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਯ ऋषਿਕੋਟਿਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਿਤਮ੍
ਇਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਅੱਧ ਯੋਜਨ ਹੈ ਤੇ ਲੰਬਾਈ ਡੇਢ ਯੋਜਨ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਪ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।
ਗਮਨਾਦੇਵ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ ਪੁष੍ਕਰਸ੍ਯ ਤ੍ਵਰਿਂਦਮ। ਰਾਜਸੂਯਾਸ਼੍ਵਮੇਧਾਭ੍ਯਾਂ ਫਲਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਮਾਨਵਃ
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸਿਰਫ ਪੁਸ਼ਕਰ ਜਾਣ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਰਾਜਸੂਯ ਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗਾਂ ਦੇ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਾ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾ ਜ੍ਯੇष੍ਠਪੁष੍ਕਰੇ। ਤਤ੍ਰਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਯੋ ਦੇਵਾ ऋषਯਃ ਸਿਦ੍ਧਚਾਰਣਾਃ
ਵੱਡੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰਸਵਤੀ ਨਦੀ ਵੱਡੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ, ਸਿੱਧ ਤੇ ਚਾਰਣ ਵੀ ਹਨ।
ਅਭਿਗਚ੍ਛਂਤਿ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ ਚੈਤ੍ਰਸ਼ੁਕ੍ਲ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ੀਂ। ਤਤ੍ਰਾਭਿषੇਕਂ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਪਿਤृਦੇਵਾਰ੍ਚਨੇ ਰਤਃ
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਚੈਤ੍ਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਚੌਦਸ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਗੋਮੇਧਂ ਚ ਤਦਾਪ੍ਨੋਤਿ ਕੁਲਂ ਚੈਵ ਸਮੁਦ੍ਧਰੇਤ੍। ਏਵਂ ਤੀਰ੍ਥਵਿਭਾਗਸ੍ਤੁ ਕृਤਸ੍ਤੈਸ੍ਤੁ ਮਹਰ੍षਿਭਿਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਗੋਮੇਧ ਯਗ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣਾ ਕੁਲ ਵੀ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਐਸਾ ਇਹ ਤੀਰਥ ਵੰਡ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਪਿਤॄਨ੍ਦੇਵਾਂਸ਼੍ਚ ਸਨ੍ਤਰ੍ਪ੍ਯ ਵਿष੍ਣੁਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ। ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਭਵੇਨ੍ਮਰ੍ਤ੍ਯੋ ਵਿਮਲਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾ ਯਥਾ
ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਰਾਜੀ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਚੰਨਣ ਵਾਂਗ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਗਤਿਂ ਚ ਪਰਮਾਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍। ਨृਲੋਕੇ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਤੀਰ੍ਥਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉੱਚੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਦਾ ਇਹ ਤੀਰਥ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਪੁष੍ਕਰਂ ਨਾਮ ਵਿਖ੍ਯਾਤਂ ਮਹਾਪਾਤਕਨਾਸ਼ਨਮ੍। ਦਸ਼ਕੋਟਿਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਵੈ ਮਹੀਪਤੇ
ਪੁਸ਼ਕਰ ਨਾਮਕ ਇਹ ਤੀਰਥ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦਸ ਕਰੋੜ ਹਜ਼ਾਰ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ,