ਆਸ੍ਤੇ ਵਿਸ੍ਫੂਰ੍ਜਿਤਮੁਖਸ੍ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਦਂष੍ਟ੍ਰੋ ਭਯਾਵਹਃ। ਤਾਵਤ੍ਤਸ੍ਯਾਃ ਸੁਤੋ ਵਤ੍ਸ ਊਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਪੁਚ੍ਛੋਤਿਵੇਗਵਾਨ੍
ਉਹ ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ, ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਬੈਠਾ ਸੀ; ਇਸ ਵੇਲੇ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤ, ਬੱਚਾ, ਪੂੰਛ ਉੱਚੀ ਕਰਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆ ਗਿਆ।
ਆਗਤ੍ਯ ਮਾਤੁਰਗ੍ਰੇਸੌ ਮृਗੇਂਦ੍ਰਸ੍ਯਾਗ੍ਰਤੋऽਭਵਤ੍। ਆਗਤਂ ਤੁ ਸੁਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮृਤ੍ਯੁਂ ਤਮਗ੍ਰਤਃ ਸ੍ਥਿਤਂ
ਉਹ ਮਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਤੇ ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਾਂ ਨੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਵੇਖਿਆ।
ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੁ ਸਾ ਧੇਨੁਰਿਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਭੋਭੋ ਮृਗੇਂਦ੍ਰਾਗਤਾਹਂ ਸਤ੍ਯਧਰ੍ਮਵ੍ਰਤੇ ਸ੍ਥਿਤਾ
ਵਿਆਘਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਗਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਆ ਗਈ ਹਾਂ, ਸੱਚ ਤੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ।'
ਕੁਰੁ ਤृਪ੍ਤਿਂ ਯਥਾਕਾਮਮਸ੍ਮਨ੍ਮਾਂਸੇਨ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍। ਸਂਤਰ੍ਪਯ ਸ੍ਵਭੂਤਾਨਿ ਪਿਬ ਤ੍ਵਂ ਸ਼ੋਣਿਤਂ ਮਮ
ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ, ਮੇਰੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਭੁੱਖ ਮਿਟਾ; ਆਪਣੇ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰ, ਮੇਰਾ ਲਹੂ ਪੀ ਲੈ।
ਮृਤਾਯਾਂ ਤੁ ਮਯਿ ਤ੍ਵਂ ਭੋ ਭਕ੍ਸ਼ਯੇਮਂ ਤੁ ਬਾਲਕਮ੍। ਦ੍ਵੀਪ੍ਯੁਵਾਚ। ਸ੍ਵਾਗਤਂ ਤਵ ਕਲ੍ਯਾਣਿ ਧੇਨੁਕੇ ਸਤ੍ਯਵਾਦਿਨੀ
ਜਦ ਮੈਂ ਮਰ ਜਾਵਾਂ, ਤਦ ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਖਾ ਲੈ; ਵਿਆਘਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਸੁਆਗਤ ਹੈ ਤੇਰਾ, ਭਲਾਈ ਵਾਲੀ ਗਾਂ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ।'
ਨ ਹਿ ਸਤ੍ਯਵਤਾਂ ਕਿਂਚਿਦਸ਼ੁਭਂ ਭਵਤਿ ਕ੍ਵਚਿਤ੍। ਤ੍ਵਯੋਕ੍ਤਂ ਧੇਨੁਕੇ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਗਮੇ ਪੁਨਃ
ਸੱਚ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਅਸ਼ੁਭ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਗਾਂ, ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਸੱਚ ਸੀ, ਤੇ ਤੂੰ ਮੁੜ ਆ ਗਈ।
ਤੇਨ ਮੇ ਕੌਤੁਕਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ਕਥਂ ਪੁਨਃ। ਤਵ ਸਤ੍ਯਪਰੀਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰੇषਿਤਾਸਿ ਮਯਾ ਪੁਨਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਅਜੀਬ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਤੂੰ ਮੁੜ ਆ ਸਕੀ; ਤੇਰੇ ਸੱਚ ਦੀ ਪਰਖ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਫਿਰ ਭੇਜਿਆ।
ਅਨ੍ਯਥਾ ਮਾਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਜੀਵਂਤੀ ਯਾਸ੍ਯਸੇ ਕਥਮ੍। ਯਚ੍ਚ ਨਃ ਕੌਤੁਕਂ ਜਾਤਂ ਸਤ੍ਯਮਨ੍ਵੇषਣਂ ਮਮ
ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਤੂੰ ਜਿੰਦਾ ਕਿਵੇਂ ਜਾ ਸਕਦੀ? ਮੇਰੀ ਰੁਚੀ ਸੱਚ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਜਾਗੀ।
ਤਸ੍ਮਾਦਨੇਨ ਸਤ੍ਯੇਨ ਮੁਕ੍ਤਾਸਿ ਚ ਮਯਾऽਧੁਨਾ। ਭਗਿਨੀ ਭਵਤੀ ਮਹ੍ਯਂ ਭਾਗਿਨੇਯਃ ਸੁਤਸ੍ਤਵ
ਇਸ ਸੱਚ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ; ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਹੈਂ, ਤੇਰਾ ਪੁੱਤ ਮੇਰਾ ਭਾਣਜਾ ਹੈ।
ਦਤ੍ਤੋਪਦੇਸ਼ਸ੍ਯ ਸ਼ੁਭੇ ਮਮ ਪਾਪਿष੍ਠਕਰ੍ਮਣਃ। ਸਤ੍ਯੇ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾ ਲੋਕਾ ਧਰ੍ਮਃ ਸਤ੍ਯੇ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਃ
ਭਲਾਈ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਜਦ ਕਿ ਮੇਰੇ ਕਰਮ ਮਾੜੇ ਹਨ; ਲੋਕ ਸੱਚ ਤੇ ਟਿਕੇ ਹਨ, ਧਰਮ ਵੀ ਸੱਚ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੈ।
ਸਤ੍ਯੇਨ ਗੌਃ ਕ੍ਸ਼ੀਰਧਾਰਾਂ ਪ੍ਰਮੁਂਚਤਿ ਹਵਿਃ ਪ੍ਰਿਯਾਮ੍। ਸ ਵੈ ਧਨ੍ਯਤਮੋ ਗੋਪੋ ਯਸ੍ਤ੍ਵਤ੍ਕ੍ਸ਼ੀਰੇਣ ਜੀਵਤਿ
ਸੱਚ ਕਰਕੇ, ਗਾਂ ਪਿਆਰਾ ਹਵਨ ਲਈ ਦੁੱਧ ਵਹਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਗੋਆਲਾ ਧਨਿਆ ਹੈ ਜੋ ਤੇਰੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ।
ਭੂਮਿਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾ ਧਨ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਸਤृਣਾ ਵੀਰੁਧਃ ਸ਼ੁਭੇ। ਤੇ ਧਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਕृਤਾਰ੍ਥਾਸ਼੍ਚ ਤੈਰੇਵ ਸੁਕृਤਂ ਕृਤਮ੍
ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਧਨਿਆ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਤੇਰਾ ਘਾਹ ਉੱਗਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਲੋਕ ਧਨਿਆ ਤੇ ਸਫਲ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗਾ ਕੀਤਾ।
ਤੈਰਾਪ੍ਤਂ ਜਨ੍ਮਨਃ ਸਾਰਂ ਯੇ ਪਿਬਂਤਿ ਪਯਸ੍ਤਵ। ਮृਗੇਂਦ੍ਰਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਯਂ ਗਤ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਮਯਂ ਪਰਮਂ ਗਤਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੇਰਾ ਦੁੱਧ ਪੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਨਮ ਦਾ ਮੂਲ ਲਾਭ ਲਿਆ; ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਯਕੀਨ ਪਾ ਕੇ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਦੇਸ਼ੋऽਯਮਸ੍ਮਾਕਂ ਸਤ੍ਯਂ ਦੇਵੈਃ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਿਤਃ। ਸਤ੍ਯਮਿष੍ਟਂ ਗਵਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨ ਮੇ ਵਾਞ੍ਛਾਸ੍ਤਿ ਜੀਵਿਤੁਮ੍
ਇਹ ਆਦੇਸ਼ ਸਾਡਾ ਹੈ, ਸੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ; ਗਾਂ ਦਾ ਸੱਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਜੀਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰਹੀ।
ਤਤ੍ਕਰਿष੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਕਰ੍ਮ ਯੇਨ ਮੁਚ੍ਯੇਯ ਕਿਲ੍ਬਿषਾਤ੍। ਮਯਾ ਜੀਵਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਭਕ੍ਸ਼ਿਤਾਨਿ ਸ਼ਤਾਨਿ ਚ
ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਉਹ ਕੰਮ ਕਰਾਂਗਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲੇ; ਮੈਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਜੀਵ ਖਾ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ।
ਗਤਿਂ ਕਾਮਿਹ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਗੋਃ ਸਤ੍ਯਮੀਦृਸ਼ਮ੍। ਅਹਂ ਪਾਪੋ ਦੁਰਾਚਾਰੋ ਨृਸ਼ਂਸੋ ਜੀਵਘਾਤਕਃ
ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਰਾਹ ਚਾਹ ਕੇ, ਮੈਂ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਗਾਂ ਵਿਚ ਐਸਾ ਸੱਚ ਵੇਖ ਕੇ; ਮੈਂ ਪਾਪੀ, ਮਾੜਾ ਚਲਣ ਵਾਲਾ, ਨਿਰਦਈ, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਘਾਤਕ ਹਾਂ।
ਕਾਂਸ੍ਤੁ ਲੋਕਾਨ੍ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਕਰ੍ਮ ਸੁਦਾਰੁਣਮ੍। ਗਮਿष੍ਯੇ ਪੁਣ੍ਯਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਕਰਿष੍ਯੇ ਪਾਪਸ਼ੋਧਨਮ੍
ਮੈਂ ਜਿਹੜੇ ਭਿਆਨਕ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਨੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਿਹੜੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਵਾਂਗਾ? ਹੁਣ ਮੈਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਜਾਵਾਂਗਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਧੋਵਾਂਗਾ।
ਪਤਿष੍ਯੇ ਗਿਰਿਮਾਰੁਹ੍ਯ ਪ੍ਰਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਵਾ ਹੁਤਾਸ਼ਨਮ੍। ਧੇਨੋऽਦ੍ਯ ਯਨ੍ਮਯਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਤਪਃ ਪਾਪਾਦ੍ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਯੇ
ਮੈਂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁੱਟ ਦਿਆਂ ਜਾਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਰਵেশ ਕਰ ਲਵਾਂ, ਦੱਸੋ ਗਾਂ ਮਾਤਾ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਕਿਹੜਾ ਤਪ ਕਰਾਂ ਜੋ ਮੇਰੇ ਪਾਪ ਸਾਫ ਹੋ ਜਾਣ?
ਤਦਾਦਿਸ਼ਸ੍ਵ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਾਨ੍ਨ ਕਾਲੋ ਵਿਸ੍ਤਰਸ੍ਯ ਤੁ। ਧੇਨੁਰੁਵਾਚ। ਤਪਃ ਕृਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਂਤਿ ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਂ ਜ੍ਞਾਨਮੇਵ ਚ
ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਲੰਬੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ। ਗਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਤਪ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਹੈ, ਤੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਦੀ।
ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਯਜ੍ਞਮਿਤ੍ਯਾਹੁਰ੍ਦਾਨਮੇਕਂ ਕਲੌ ਯੁਗੇ। ਸਰ੍ਵੇषਾਮੇਵ ਦਾਨਾਨਾਮਿਦਮੇਵੈਕਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਯਜਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਆਖੀ ਗਈ ਹੈ, ਤੇ ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਦਾਨ ਦੀ। ਸਾਰੇ ਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਅਭਯਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਦਾਨਮਤਃ ਪਰਮ੍। ਚਰਾਚਰਾਣਾਂ ਭੂਤਾਨਾਮਭਯਂ ਯਃ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ
ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਡਰਤਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਦਾਨ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਚਲਦੇ ਫਿਰਦੇ ਤੇ ਅਡੋਲ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਡਰਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ,
ਸ ਚ ਸਰ੍ਵਭਯਾਨ੍ਮੁਕ੍ਤਃ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਧਿਗਚ੍ਛਤਿ। ਨਾਸ੍ਤ੍ਯਹਿਂਸਾ ਸਮਂ ਦਾਨਂ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯਹਿਂਸਾ ਸਮਂ ਤਪਃ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਡਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਹਿੰਸਾ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਦਾਨ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਅਹਿੰਸਾ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਤਪ ਨਹੀਂ।
ਯਥਾ ਹਸ੍ਤਿਪਦੇष੍ਵਨ੍ਯਤ੍ਪਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਲੀਯਤੇ। ਸਰ੍ਵੇ ਧਰ੍ਮਾਸ੍ਤਥਾ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਪ੍ਰਲੀਯਂਤੇ ਹ੍ਯਹਿਂਸਯਾ
ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਧਰਮ ਵੀ, ਹੇ ਵਿਆਘਰ, ਅਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯੋਗਵृਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਛਾਯਾ ਯਾ ਤਾਪਤ੍ਰਯਵਿਨਾਸ਼ਿਨੀ। ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਾਨੇ ਚ ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮੋਕ੍ਸ਼ੌ ਫਲਾਨਿ ਚ
ਯੋਗ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਾਂ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਧਰਮ ਦਾ ਗਿਆਨ ਉਸ ਦੇ ਫੁੱਲ ਹਨ, ਤੇ ਸੁੱਖ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਉਸ ਦੇ ਫਲ ਹਨ।
ਦੁਃਖਤ੍ਰਯਾਭਿਤਪ੍ਤਸ੍ਯ ਛਾਯਾ ਯੋਗਤਰੋਃ ਸ੍ਮृਤਾ। ਨ ਬਾਧ੍ਯਤੇ ਪੁਨਰ੍ਦੁਃਖੈਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਨਿਰ੍ਵਾਣਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਜੋ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸੜ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਯੋਗ ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਾਂ ਯਾਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਉੱਚੀ ਨਿਵਾਣੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਡੌਂਗਦੇ।
ਇਤ੍ਯੇਤਤ੍ਪਰਮਂ ਸ਼੍ਰੇਯਃ ਕੀਰ੍ਤਿਤਂ ਤੇ ਸਮਾਸਤਃ। ਜ੍ਞਾਤਂ ਚੈਵ ਤ੍ਵਯਾ ਸਰ੍ਵਂ ਕੇਵਲਂ ਮਾਂ ਤੁ ਪृਚ੍ਛਸਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਗਲ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣ ਲਿਆ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।
ਦ੍ਵੀਪ੍ਯੁਵਾਚ। ਅਹਂ ਮृਗ੍ਯਾ ਪੁਰਾ ਸ਼ਪ੍ਤੋ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਰੂਪੇਣ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ। ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਣਿਵਧਾਤ੍ਸਰ੍ਵਮਸ਼ੇषਂ ਮਮ ਵਿਸ੍ਮृਤਮ੍
ਵਿਆਘਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਹਿਰਣ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਵਿਆਘਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਹਾਂ। ਫਿਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਕਰਕੇ ਮੇਰੀ ਸਾਰੀ ਯਾਦ ਭੁੱਲ ਗਈ।
ਤ੍ਵਤ੍ਸਂਪਰ੍ਕੋਪਦੇਸ਼ਾਭ੍ਯਾਂ ਸਂਜਾਤਂ ਸ੍ਮਰਣਂ ਪੁਨਃ। ਤ੍ਵਂ ਚਾਪ੍ਯਨੇਨ ਸਤ੍ਯੇਨ ਗਮਿष੍ਯਸਿ ਪਰਾਂ ਗਤਿਂ
ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਤੇ ਤੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਯਾਦ ਮੁੜ ਆ ਗਈ। ਤੇ ਇਸ ਸੱਚ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਤੂੰ ਵੀ ਉੱਚੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਂਗੀ।
ਤਦਹਂ ਤ੍ਵਾਂ ਪੁਨਃ ਪृਚ੍ਛੇ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਮੇਕਂ ਹृਦਿ ਸ੍ਥਿਤਮ੍। ਸਾਗ੍ਰਂ ਵਰ੍षਸ਼ਤਂ ਜਾਤਂ ਚਿਂਤਯਾਨਸ੍ਯ ਮੇ ਸ਼ੁਭੇ
ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਫਿਰ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਲਗਭਗ ਸੌ ਸਾਲ ਤੋਂ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਭਵਤ੍ਯਾ ਭਾਗ੍ਯਯੋਗੇਨ ਕਦਾਚਿਤ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗਸ਼ੋਭਨੇ। ਕृਤਂ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਸਂਸ੍ਥਾਨਂ ਸਤਾਂ ਮਾਰ੍ਗੇ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍
ਤੇਰੇ ਭਾਗਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ, ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਸੁੰਦਰ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ, ਧਰਮ ਦੀ ਨੀਵ ਪਈ ਸੀ, ਜੋ ਚੰਗਿਆਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਸੀ।