ਖਰ੍ਜੂਰਵਨਮਾਸਾਦ੍ਯ ਫਲਪੁष੍ਪੋਪਸ਼ੋਭਿਤਂ। ਤਤ੍ਰੋषਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨਰ੍ਦੇਵੀ ਵਨੇ ਮੁਨਿਮਨੋਰਮੇ
ਖਜੂਰਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ 'ਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਜੋ ਫਲ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਮੁੜ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਜੰਗਲ 'ਚ ਗਈ।
ਸਰ੍ਵਰ੍ਤੁਕੁਸੁਮਾਕੀਰ੍ਣੇ ਸਿਦ੍ਧਚਾਰਣਸੇਵਿਤੇ। ਨਂਦਾ ਨਾਮ ਸਰਿਚ੍ਛ੍ਰੇष੍ਠਾ ਤ੍ਰਿषੁਲੋਕੇषੁ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ੨੫੦ 1.18.
ਹਰ ਰੁੱਤ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਿੱਧਾਂ ਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਆ ਗਿਆ, ਨੰਦਾ ਨਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ 'ਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਮੀਨਨਕ੍ਰਝषੋਪੇਤਾ ਵਿਮਲੋਦਕਪੂਰਿਤਾ। ਸੂਤ ਉਵਾਚ। ਅਥ ਦੇਵਵ੍ਰਤਃਪ੍ਰਾਹ ਕਿਮਨ੍ਯਾ ਸਾ ਸਰਿਦ੍ਵਰਾ
ਮਛੀਆਂ, ਘੜਿਆਲ ਤੇ ਹੋਰ ਜਲਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸਾਫ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ। ਸੁਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਦੇਵਵ੍ਰਤ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਉਹ ਹੋਰ ਕਿਹੜੀ ਵਧੀਆ ਨਦੀ ਹੈ?'
ਏਤਨ੍ਮੇ ਕੌਤੁਕਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਨਂਦਾ ਸ਼ਬ੍ਦਾ ਸਰਸ੍ਵਤੀ। ਯਥਾਭੂਤਾ ਯੇਨ ਕृਤਾ ਕਾਰਣੇਨ ਸਰਿਦ੍ਵਰਾ
ਮੈਨੂੰ ਨੰਦਾ, ਜੋ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਬਾਰੇ ਜਿਗਿਆਸਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਬਣੀ, ਤੇ ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਨ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਦੀ ਹੈ?
ਏਵਮੁਕ੍ਤੇ ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਃ ਸ ਭੀष੍ਮਾਯੈਤਤ੍ਪੁਰਾਤਨਂ। ਆਖ੍ਯਾਤੁਮੁਪਚਕ੍ਰਾਮ ਨਂਦਾ ਨਾਮ ਯਤਸ੍ਸ੍ਮृਤਂ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਕਿ ਨੰਦਾ ਨਾਂ ਕਿਵੇਂ ਪਿਆ।
ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਵ੍ਰਤਧਰੋ ਨਿਤ੍ਯਮਾਸੀਦ੍ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਭਂਜਨਃ। ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੋਸੌ ਮृਗਾਨ੍ਹਂਤੁਂ ਵਨੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਮਹਾਬਲਃ
ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਭੰਜਨ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯੋਧਿਆਂ ਵਾਲੀ ਰੀਤ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਜੰਗਲ 'ਚ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਸ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਮृਗੀਂ ਗੁਲ੍ਮਾਂਤਰੇ ਸ੍ਥਿਤਾਂ। ਮਾਰ੍ਗਣੇਨ ਸੁਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣੇਨ ਤਾਂ ਵਿਵ੍ਯਾਧ ਪੁਰੋਗਤਾਂ
ਉਸ ਨੇ ਝਾੜੀਆਂ ਵਿਚ ਖਲੋਤੀ ਹੋਈ ਇੱਕ ਮਿਰਗੀ ਵੇਖੀ, ਜੋ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਤੀਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਧ ਮਾਰਿਆ।
ਸਾ ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਦਿਸ਼ਃ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ਼ਰਪਾਣਿਨਂ। ਆਹ ਕਿਂ ਤੇ ਕृਤਂ ਮੂਢ ਤ੍ਵਯੈਤਤ੍ਕਰ੍ਮਦੁष੍ਕਰਂ
ਉਹ ਮਿਰਗੀ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵੇਖਣ ਲੱਗੀ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੀਰ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ: 'ਮੂਰਖਾ, ਤੂੰ ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਔਖਾ ਕੰਮ ਕਰ ਬੈਠਾ?'
ਸ੍ਤਨਂ ਤਾਵਤ੍ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਾਮਿ ਸੁਤਸ੍ਯਾਧੋਮੁਖੀ ਸ੍ਥਿਤਾ। ਮਾਂਸਲੋਭੇਨ ਵਿਦ੍ਧਾਹਂ ਤਰਸਾ ਹ੍ਯਕੁਤੋਭਯਾ
ਮੈਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਝੁਕ ਕੇ ਦੁੱਧ ਪਿਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਤੂੰ ਮਾਸ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿਚ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਡਰ ਦੇ, ਮੈਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਪਿਬਂਤਂ ਗੁਪ੍ਤਵਤ੍ਸਂ ਚ ਗੂਢਮੈਥੁਨਮਾਗਤਂ। ਏਵਂਵਿਧਂ ਮृਗਂ ਰਾਜਨ੍ਨ ਹਨ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਾਙ੍ਮਯਾ ਸ਼੍ਰੁਤਂ
ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ ਕਿ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਮਿਰਗੀ ਨਹੀਂ ਮਾਰਣੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਲੁਕਵੇਂ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਿਆ ਰਹੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜੋ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਮਿਲਣ ਆਈ ਹੋਵੇ।
ਸ੍ਤਨਂ ਤੁ ਤਨਯਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਂਤੀ ਤ੍ਵਯਾ ਹਤਾ। ਬਾਣੇਨਾਸ਼ਨਿਕਲ੍ਪੇਨ ਨਿਰ੍ਦੋषਾ ਵਨਮਾਗਤਾ
ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਇਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਿਆ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਸੀ ਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਆਈ ਹੋਈ ਸੀ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਮਪਿ ਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧੇ ਕ੍ਰਵ੍ਯਾਦਤ੍ਵਮਵਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ। ਵਨੇਸ੍ਮਿਨ੍ਕਂਟਕਾਕੀਰ੍ਣੇ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਰੂਪਂ ਤ੍ਵਮਾਪ੍ਨੁਹਿ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲਿਆ, ਤੂੰ ਵੀ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਬਣੇਂਗਾ। ਇਸ ਕੰਟਿਆਂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਤੂੰ ਬਾਘ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈ।
ਸ਼ਾਪਪ੍ਰਦਾਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੈਵਂ ਸ ਰਾਜਾਪੁਰਤਃ ਸ੍ਥਿਤਃ। ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਪ੍ਰਾਂਜਲਿਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਤਾਂ ਮृਗੀਂ ਵ੍ਯਥਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ
ਉਸ ਦੀ ਫਟਕਾਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈਆਂ ਤੇ ਉਹ ਮਿਰਗੀ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ।
ਸ੍ਤਨਂ ਤੁ ਤਨਯਸ੍ਯੇਹ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਂਤੀ ਨ ਮੇ ਮਤਾ। ਅਜ੍ਞਾਨੇਨ ਹਤਾ ਭਦ੍ਰੇ ਪ੍ਰਸੀਦ ਸੁਸਮਾਧਿਨਾ
'ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਨਹੀਂ ਮਾਰਿਆ ਸੀ ਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਿਆ ਰਹੀ ਹੈਂ। ਮੈਨੂੰ ਅਣਜਾਣੀ ਵਿਚ ਇਹ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੇ ਭਲੀਏ। ਮਿਹਰ ਕਰ, ਦਿਲ ਠੰਡਾ ਰੱਖ।'
ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਰੂਪਮਹਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਮਾਨੁषਂ ਕਦਾ। ਏਵਂਵਿਧਸ੍ਯ ਸ਼ਾਪਸ੍ਯ ਵਿਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਸ਼ਂਸ ਮੇ ਮृਗਿ
'ਮੈਂ ਕਦੋਂ ਬਾਘ ਦਾ ਰੂਪ ਛੱਡ ਕੇ ਮੁੜ ਮਨੁੱਖ ਬਣਾਂਗਾ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਹੇ ਮਿਰਗੀ, ਅਜਿਹੀ ਫਟਕਾਰ ਤੋਂ ਕਦੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲੇਗਾ?'
ਏਵਮੁਕ੍ਤੇ ਮृਗੀ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਵਚਨਂ ਸ਼ੁਭਮ੍। ਰਾਜਨ੍ਨਬ੍ਦਸ਼ਤਾਂਤੇ ਤੁ ਸ਼ਾਪਸ੍ਯਾਗਤਯਾ ਗਵਾ
ਮਿਰਗੀ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਬਚਨ ਆਖੇ: 'ਹੇ ਰਾਜਾ, ਸੌ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਜਦੋਂ ਫਟਕਾਰ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਜਾਵੇਗਾ, ਤੂੰ ਨੰਦਾ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੇਂਗਾ।'
ਨਂਦਯਾ ਸਹ ਸਂਵਾਦਮਾਸਾਦ੍ਯਾਂਤੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ। ਮृਗ੍ਯੋਕ੍ਤੇ ਵਚਨੇ ਰਾਜਾ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਏਵਾਭਵਤ੍ਤਦਾ
'ਨੰਦਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਤੇ ਗੱਲ ਕਰ ਕੇ ਤੇਰਾ ਅੰਤ ਆ ਜਾਵੇਗਾ।' ਮਿਰਗੀ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖਣ ਉਪਰੰਤ, ਰਾਜਾ ਤੁਰੰਤ ਬਾਘ ਬਣ ਗਿਆ।
ਨਖਦਂष੍ਟ੍ਰਾਯੁਧੋਪੇਤੋ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਰੂਪੋਤਿ ਭੀषਣਃ। ਤਤ੍ਰਾਸੌ ਭਕ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਸ੍ਤੇ ਮृਗਾਨ੍ਹਤ੍ਵਾ ਚਤੁष੍ਪਦਃ
ਉਹ ਬਾਘ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਨਖ ਤੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਥੇ ਚਾਰ ਪੈਰ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਖਾਂਦਾ ਰਿਹਾ।
ਦ੍ਵਿਪਦਾਨਪਿ ਤਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨ੍ਕਾਲੇਨ ਕ੍ਰਮਯੋਜਿਤਾਨ੍। ਏਵਂ ਤਤ੍ਰ ਵਨੇ ਤਸ੍ਯ ਸਂਵਤ੍ਸਰਸ਼ਤਂ ਗਤਮ੍
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਉਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਦੋ ਪੈਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਸੌ ਸਾਲ ਲੰਘ ਗਏ।
ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਨਿਂਦਮਾਨਸ੍ਯ ਮृਗਮਾਂਸਾਨਿ ਖਾਦਤਃ। ਕਦਾਹਂ ਮਾਨੁषਂ ਭਾਵਂ ਗਮਿष੍ਯਾਮੀਦृਸ਼ਂ ਪੁਨਃ
ਮਿਰਗਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਲਾਉਂਦਾ ਸੀ: 'ਮੈਂ ਮੁੜ ਕਦੋਂ ਅਜਿਹਾ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਪਾਵਾਂਗਾ?'
ਕੁਤ੍ਸਿਤਂ ਨ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਵਿਯੋਨਿਕਰਣਂ ਮਹਤ੍। ਕੁਰ੍ਵਤਾ ਮਾਂਸਲੋਭੇਨ ਮृਗਯਾਂ ਪਰਿਧਾਵਤਾ
'ਹੁਣ ਮੈਂ ਮੁੜ ਕਦੇ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਮਾੜਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ, ਨਾਂ ਹੀ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਦਿਆਂਗਾ। ਮਾਸ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਮੈਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਹਾਲ ਕਰ ਲਿਆ।'
ਆਪਦਾਸਹਿਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਮਾਨੁषਾਣਾਂ ਭਯਾਵਹਮ੍। ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਦੁਃਖਦਂ ਮਹ੍ਯਂ ਮृਗਾਣਾਂ ਮਾਨੁषੈਃ ਸਹ
'ਮੈਨੂੰ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਵਿਚ ਮੁਸੀਬਤ ਆਈ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਮਿਰਗਾਂ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।'
ਪਾਪੇਨ ਪਾਪਤਾਂ ਨੀਤੋ ਹ੍ਯਪਾਪੇऽਪਿ ਸਤਾਂ ਕੁਲੇ। ਉਤ੍ਪਨ੍ਨੋ ਵਿਕृਤਿਂ ਨੀਤਃ ਪਸ਼੍ਯ ਕਾਲਸ੍ਯ ਪਰ੍ਯਯਮ੍
'ਪਾਪ ਕਰ ਕੇ ਮੈਂ ਪਾਪੀ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਦਕਿ ਮੈਂ ਚੰਗਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਇਹ ਹਾਲ ਹੋ ਗਿਆ—ਵੇਖੋ, ਸਮੇਂ ਦਾ ਫੇਰ।'
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮੇ ਸੁਕृਤਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਹਿਂਸਾਪ੍ਯੇਕਾ ਵਿਗਰ੍ਹਿਤਾ। ਤਯਾ ਤੁ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਦੁਃਖਂ ਨ ਚ ਮੋਕ੍ਸ਼ੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
'ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ। ਇਕੋ ਹੀ ਹਿੰਸਾ ਵੀ ਮੰਦੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਦੁੱਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।'
ਕਥਂ ਮੇ ਭਵਿਤਾ ਮੋਕ੍ਸ਼ਃ ਕਥਂ ਸਤ੍ਯਾ ਮृਗੀ ਭਵੇਤ੍। ਗਤੇ ਵਰ੍षਸ਼ਤੇ ਤਸ੍ਯ ਵਸਤਸ੍ਤਦ੍ਵਨੇ ਤਦਾ
ਮੈਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲੇਗੀ? ਉਹ ਹਰਣੀ ਕਿਵੇਂ ਸੱਚ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ? ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਨਸਾਨ ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸੌ ਸਾਲ ਰਹਿ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ—
ਆਯਾਤਂ ਗੋਕੁਲਂ ਕਾਲੇ ਯਵਸੋਦਕਕਾਰਣਾਤ੍। ਗੋਵਾਟਵਾਟੀਸਂਸ੍ਥਾਨਂ ਤਤ੍ਤਤ੍ਰ ਸਮਵਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਜਦੋਂ ਜੌ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜ ਪਈ, ਉਹ ਗੋਕੁਲ ਆਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਵਾਟ ਤੇ ਬਾੜਾਂ ਸਨ, ਉਥੇ ਹੀ ਉਹ ਟਿਕ ਗਿਆ।
ਵਨੋਪਕਣ੍ਠੇ ਮਂਥਾਨਰਵੇਣਾਪੂਰਿਤਂ ਚ ਯਤ੍। ਕ੍ਸ਼ੀਬੈਰ੍ਗੋਪੈਃ ਸਮਾਕੀਰ੍ਣਂ ਪਾਦਪੈਰਪਿਤਦ੍ਵਨਮ੍
ਜੰਗਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉਥੇ ਮਥਣ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਗੁਆਂਢੀ ਗਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਜੰਗਲ ਸੀ।
ਨਿਸ਼ਿਵਂਸ਼ਰਵੋਪੇਤਂ ਗੋਪੀਨਾਂ ਚ ਸ਼ੁਭਪ੍ਰਦਮ੍। ਏਵਂ ਤੁ ਵਸਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਖਰ੍ਜੂਰਵਨਸਂਸਦਿ
ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਰਾਤ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਵੱਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਗਵਾਲਣਾਂ ਲਈ ਭਲਾਈ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਇੰਝ ਉਹ ਖਜੂਰਾਂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਰਿਹਾ।
ਹृष੍ਟਾ ਤੁष੍ਟਾ ਚ ਪੁष੍ਟਾ ਚ ਨਂਦਾ ਵੈ ਨਾਮ ਨਾਮਤਃ। ਗੋਮਂਡਲਸ੍ਯ ਸਾਮੁਖ੍ਯਾ ਹਂਸਵਰ੍ਣਾ ਘਟਸ੍ਰਵਾ
ਉਥੇ ਨੰਦਾ ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਗਾਂ ਸੀ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼, ਤੰਦਰੁਸਤ ਤੇ ਮਾਣੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿਚੋਂ ਸਿਰਮੌਰ ਸੀ, ਹੰਸ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਸੀ ਤੇ ਚਲਣ ਵਿੱਚ ਸੁਹਾਵਣੀ।
ਦੀਰ੍ਘਘੋਣਾ ਵਿਭਕ੍ਤਾਂਗੀ ਬਂਧੁਰਾਂਗੀ ਤਨੁਤ੍ਵਚਾ। ਨੀਲਕਂਠਾ ਸ਼ੁਭਗ੍ਰੀਵਾ ਘਂਟਾਲੀ ਮਧੁਰਸ੍ਵਨਾ
ਉਸ ਦੀ ਨੱਕ ਲੰਮੀ ਸੀ, ਅੰਗ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਸਰੀਰ ਪਤਲਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਗਲਾ ਨੀਲਾ ਤੇ ਸੋਹਣਾ ਸੀ, ਘੰਟੀ ਪਈ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਬੋਲੀ ਮਿੱਠੀ ਸੀ।