ਯਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਯਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤਤਃ ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍ਪਿਤਾਮਹਮ੍। ਅਨੁਲੋਮਵਿਲੋਮਾਭ੍ਯਾਂ ਤਥਾ ਵ੍ਯਸ੍ਤਸਮਸ੍ਤਯੋਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਪਿਤਾਮਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਤੇ ਉਲਟ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੇ ਇਕੱਠੇ, ਸਭ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਨਾਤਵ੍ਯਂ ਪੁष੍ਕਰੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਮਭੀਪ੍ਸਿਤਾ। ਤ੍ਰੀਣਿ ਸ਼ृਂਗਾਣਿ ਸ਼ੁਭ੍ਰਾਣਿ ਤ੍ਰੀਣਿ ਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣਾਨਿ ਚ
ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੁਸ਼ਕਰ 'ਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ। ਉੱਥੇ ਤਿੰਨ ਸੁੱਚੇ ਪਹਾੜ ਹਨ ਤੇ ਤਿੰਨ ਸਰੋਵਰ ਹਨ।
ਪੁष੍ਕਰਾਣਿ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਾਨਿ ਨ ਵਿਦ੍ਮਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕਾਰਣਂ। ਕਨੀਯਾਂਸਂ ਮਧ੍ਯਮਂ ਚ ਤृਤੀਯਂ ਜ੍ਯੇष੍ਠਪੁष੍ਕਰਂ
ਪੁਸ਼ਕਰਾਂ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ, ਪਰ ਉੱਥੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ। ਉੱਥੇ ਛੋਟਾ, ਮੱਧ ਤੇ ਤੀਜਾ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁਸ਼ਕਰ ਹੈ।
ਸ਼ृਂਗਸ਼ਦ੍ਬਾਭਿਧਾਨਾਨਿ ਸ਼ੁਭਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣਾਨਿ ਚ। ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕਾਮਮੋਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਸਂਕਲ੍ਪੈਰਫਲਂ ਨਰਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਚੰਗੇ ਸਰੋਵਰਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਧਰਮ, ਧਨ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਨੀਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਂਤ੍ਯਜੇਦ੍ਦੇਹਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਸਂਸ਼ਯਮ੍। ਪ੍ਰਯਤਃ ਸਂਯਤਸ੍ਤਸ੍ਯਾਂ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਜੇ ਸ਼ੁਭਾਮ੍
ਜੋ ਉੱਥੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਉੱਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਭੇਟ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਗਾਮੇਕਾਂ ਮਂਤ੍ਰਪੂਤਾਂ ਚ ਲੋਕਾਨਾਪ੍ਨੋਤਿਮੋਕ੍ਸ਼ਦਾਨ੍। ਕਿਮਤ੍ਰ ਬਹੁਨੋਕ੍ਤੇਨ ਰਾਤ੍ਰਾਵਪਿ ਹਿ ਯੋਰ੍ਥਿਨੇ
ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤੀ ਇਕ ਗਾਂ ਭੇਟ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਵਧੇਰੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ; ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਰਾਤ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤੇ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਸੋਨਨ੍ਤਂ ਸੁਖਮਸ਼੍ਨੁਤੇ। ਤਤ੍ਰ ਦਾਨਂ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਂਤਿ ਤਿਲਾਨਾਂ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੰਤਹੀਨ ਸੁਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਤਿਲਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੀ ਮਹਾਤਮਤਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵਡਿਆਈ ਹੈ।
ਕृष੍ਣਪਕ੍ਸ਼ੇ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਸ੍ਨਾਨਂ ਚ ਵਿਹਿਤਂ ਸਦਾ। ਪਿਣ੍ਯਾਕੇਨ ਗੁਡੇਨਾਪਿ ਪਿਂਡਂ ਯੋਤ੍ਰ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਚੌਦਵੀ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਜੋ ਉੱਥੇ ਆਟੇ ਜਾਂ ਗੁੜ ਨਾਲ ਬਣੀ ਪਿੰਡੀ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪਿਤॄਣਾਂ ਪ੍ਰਯਤੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਪਿਤृਲੋਕਂ ਸ ਯਛਤਿ। ਪੁष੍ਕਰਾਰਣ੍ਯਮਾਸਾਦ੍ਯ ਪੁਨਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰਸ੍ਵਤੀ
ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਪਿਤਰ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਜੰਗਲ 'ਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਫਿਰ ਉੱਥੋਂ ਸਰਸਵਤੀ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਂਤਰ੍ਦ੍ਧਾਨਂ ਗਤਾ ਗਂਤੁਂ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾਗਪਸ਼੍ਚਿਮਾਮੁਖੀ। ਨਾਤਿਦੂਰੇ ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪੁष੍ਕਰਸ੍ਯ ਸੁਸ਼ੋਭਨਾ
ਛੁਪ ਕੇ, ਉਹ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਚਲ ਪਈ। ਉੱਥੋਂ ਕੁਝ ਦੂਰ, ਉਸ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਥਾਂ ਹੈ।
ਖਰ੍ਜੂਰਵਨਮਾਸਾਦ੍ਯ ਫਲਪੁष੍ਪੋਪਸ਼ੋਭਿਤਂ। ਤਤ੍ਰੋषਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨਰ੍ਦੇਵੀ ਵਨੇ ਮੁਨਿਮਨੋਰਮੇ
ਖਜੂਰਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ 'ਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਜੋ ਫਲ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਮੁੜ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਜੰਗਲ 'ਚ ਗਈ।
ਸਰ੍ਵਰ੍ਤੁਕੁਸੁਮਾਕੀਰ੍ਣੇ ਸਿਦ੍ਧਚਾਰਣਸੇਵਿਤੇ। ਨਂਦਾ ਨਾਮ ਸਰਿਚ੍ਛ੍ਰੇष੍ਠਾ ਤ੍ਰਿषੁਲੋਕੇषੁ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ੨੫੦ 1.18.
ਹਰ ਰੁੱਤ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਿੱਧਾਂ ਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਆ ਗਿਆ, ਨੰਦਾ ਨਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ 'ਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਮੀਨਨਕ੍ਰਝषੋਪੇਤਾ ਵਿਮਲੋਦਕਪੂਰਿਤਾ। ਸੂਤ ਉਵਾਚ। ਅਥ ਦੇਵਵ੍ਰਤਃਪ੍ਰਾਹ ਕਿਮਨ੍ਯਾ ਸਾ ਸਰਿਦ੍ਵਰਾ
ਮਛੀਆਂ, ਘੜਿਆਲ ਤੇ ਹੋਰ ਜਲਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸਾਫ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ। ਸੁਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਦੇਵਵ੍ਰਤ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਉਹ ਹੋਰ ਕਿਹੜੀ ਵਧੀਆ ਨਦੀ ਹੈ?'
ਏਤਨ੍ਮੇ ਕੌਤੁਕਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਨਂਦਾ ਸ਼ਬ੍ਦਾ ਸਰਸ੍ਵਤੀ। ਯਥਾਭੂਤਾ ਯੇਨ ਕृਤਾ ਕਾਰਣੇਨ ਸਰਿਦ੍ਵਰਾ
ਮੈਨੂੰ ਨੰਦਾ, ਜੋ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਬਾਰੇ ਜਿਗਿਆਸਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਬਣੀ, ਤੇ ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਨ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਦੀ ਹੈ?
ਏਵਮੁਕ੍ਤੇ ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਃ ਸ ਭੀष੍ਮਾਯੈਤਤ੍ਪੁਰਾਤਨਂ। ਆਖ੍ਯਾਤੁਮੁਪਚਕ੍ਰਾਮ ਨਂਦਾ ਨਾਮ ਯਤਸ੍ਸ੍ਮृਤਂ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਕਿ ਨੰਦਾ ਨਾਂ ਕਿਵੇਂ ਪਿਆ।
ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਵ੍ਰਤਧਰੋ ਨਿਤ੍ਯਮਾਸੀਦ੍ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਭਂਜਨਃ। ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੋਸੌ ਮृਗਾਨ੍ਹਂਤੁਂ ਵਨੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਮਹਾਬਲਃ
ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਭੰਜਨ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯੋਧਿਆਂ ਵਾਲੀ ਰੀਤ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਜੰਗਲ 'ਚ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਸ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਮृਗੀਂ ਗੁਲ੍ਮਾਂਤਰੇ ਸ੍ਥਿਤਾਂ। ਮਾਰ੍ਗਣੇਨ ਸੁਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣੇਨ ਤਾਂ ਵਿਵ੍ਯਾਧ ਪੁਰੋਗਤਾਂ
ਉਸ ਨੇ ਝਾੜੀਆਂ ਵਿਚ ਖਲੋਤੀ ਹੋਈ ਇੱਕ ਮਿਰਗੀ ਵੇਖੀ, ਜੋ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਤੀਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਧ ਮਾਰਿਆ।
ਸਾ ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਦਿਸ਼ਃ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ਼ਰਪਾਣਿਨਂ। ਆਹ ਕਿਂ ਤੇ ਕृਤਂ ਮੂਢ ਤ੍ਵਯੈਤਤ੍ਕਰ੍ਮਦੁष੍ਕਰਂ
ਉਹ ਮਿਰਗੀ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵੇਖਣ ਲੱਗੀ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੀਰ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ: 'ਮੂਰਖਾ, ਤੂੰ ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਔਖਾ ਕੰਮ ਕਰ ਬੈਠਾ?'
ਸ੍ਤਨਂ ਤਾਵਤ੍ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਾਮਿ ਸੁਤਸ੍ਯਾਧੋਮੁਖੀ ਸ੍ਥਿਤਾ। ਮਾਂਸਲੋਭੇਨ ਵਿਦ੍ਧਾਹਂ ਤਰਸਾ ਹ੍ਯਕੁਤੋਭਯਾ
ਮੈਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਝੁਕ ਕੇ ਦੁੱਧ ਪਿਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਤੂੰ ਮਾਸ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿਚ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਡਰ ਦੇ, ਮੈਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਪਿਬਂਤਂ ਗੁਪ੍ਤਵਤ੍ਸਂ ਚ ਗੂਢਮੈਥੁਨਮਾਗਤਂ। ਏਵਂਵਿਧਂ ਮृਗਂ ਰਾਜਨ੍ਨ ਹਨ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਾਙ੍ਮਯਾ ਸ਼੍ਰੁਤਂ
ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ ਕਿ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਮਿਰਗੀ ਨਹੀਂ ਮਾਰਣੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਲੁਕਵੇਂ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਿਆ ਰਹੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜੋ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਮਿਲਣ ਆਈ ਹੋਵੇ।
ਸ੍ਤਨਂ ਤੁ ਤਨਯਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਂਤੀ ਤ੍ਵਯਾ ਹਤਾ। ਬਾਣੇਨਾਸ਼ਨਿਕਲ੍ਪੇਨ ਨਿਰ੍ਦੋषਾ ਵਨਮਾਗਤਾ
ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਇਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਿਆ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਸੀ ਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਆਈ ਹੋਈ ਸੀ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਮਪਿ ਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧੇ ਕ੍ਰਵ੍ਯਾਦਤ੍ਵਮਵਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ। ਵਨੇਸ੍ਮਿਨ੍ਕਂਟਕਾਕੀਰ੍ਣੇ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਰੂਪਂ ਤ੍ਵਮਾਪ੍ਨੁਹਿ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲਿਆ, ਤੂੰ ਵੀ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਬਣੇਂਗਾ। ਇਸ ਕੰਟਿਆਂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਤੂੰ ਬਾਘ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈ।
ਸ਼ਾਪਪ੍ਰਦਾਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੈਵਂ ਸ ਰਾਜਾਪੁਰਤਃ ਸ੍ਥਿਤਃ। ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਪ੍ਰਾਂਜਲਿਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਤਾਂ ਮृਗੀਂ ਵ੍ਯਥਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ
ਉਸ ਦੀ ਫਟਕਾਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈਆਂ ਤੇ ਉਹ ਮਿਰਗੀ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ।
ਸ੍ਤਨਂ ਤੁ ਤਨਯਸ੍ਯੇਹ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਂਤੀ ਨ ਮੇ ਮਤਾ। ਅਜ੍ਞਾਨੇਨ ਹਤਾ ਭਦ੍ਰੇ ਪ੍ਰਸੀਦ ਸੁਸਮਾਧਿਨਾ
'ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਨਹੀਂ ਮਾਰਿਆ ਸੀ ਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਿਆ ਰਹੀ ਹੈਂ। ਮੈਨੂੰ ਅਣਜਾਣੀ ਵਿਚ ਇਹ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੇ ਭਲੀਏ। ਮਿਹਰ ਕਰ, ਦਿਲ ਠੰਡਾ ਰੱਖ।'
ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਰੂਪਮਹਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਮਾਨੁषਂ ਕਦਾ। ਏਵਂਵਿਧਸ੍ਯ ਸ਼ਾਪਸ੍ਯ ਵਿਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਸ਼ਂਸ ਮੇ ਮृਗਿ
'ਮੈਂ ਕਦੋਂ ਬਾਘ ਦਾ ਰੂਪ ਛੱਡ ਕੇ ਮੁੜ ਮਨੁੱਖ ਬਣਾਂਗਾ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਹੇ ਮਿਰਗੀ, ਅਜਿਹੀ ਫਟਕਾਰ ਤੋਂ ਕਦੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲੇਗਾ?'
ਏਵਮੁਕ੍ਤੇ ਮृਗੀ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਵਚਨਂ ਸ਼ੁਭਮ੍। ਰਾਜਨ੍ਨਬ੍ਦਸ਼ਤਾਂਤੇ ਤੁ ਸ਼ਾਪਸ੍ਯਾਗਤਯਾ ਗਵਾ
ਮਿਰਗੀ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਬਚਨ ਆਖੇ: 'ਹੇ ਰਾਜਾ, ਸੌ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਜਦੋਂ ਫਟਕਾਰ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਜਾਵੇਗਾ, ਤੂੰ ਨੰਦਾ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੇਂਗਾ।'
ਨਂਦਯਾ ਸਹ ਸਂਵਾਦਮਾਸਾਦ੍ਯਾਂਤੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ। ਮृਗ੍ਯੋਕ੍ਤੇ ਵਚਨੇ ਰਾਜਾ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਏਵਾਭਵਤ੍ਤਦਾ
'ਨੰਦਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਤੇ ਗੱਲ ਕਰ ਕੇ ਤੇਰਾ ਅੰਤ ਆ ਜਾਵੇਗਾ।' ਮਿਰਗੀ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖਣ ਉਪਰੰਤ, ਰਾਜਾ ਤੁਰੰਤ ਬਾਘ ਬਣ ਗਿਆ।
ਨਖਦਂष੍ਟ੍ਰਾਯੁਧੋਪੇਤੋ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਰੂਪੋਤਿ ਭੀषਣਃ। ਤਤ੍ਰਾਸੌ ਭਕ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਸ੍ਤੇ ਮृਗਾਨ੍ਹਤ੍ਵਾ ਚਤੁष੍ਪਦਃ
ਉਹ ਬਾਘ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਨਖ ਤੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਥੇ ਚਾਰ ਪੈਰ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਖਾਂਦਾ ਰਿਹਾ।
ਦ੍ਵਿਪਦਾਨਪਿ ਤਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨ੍ਕਾਲੇਨ ਕ੍ਰਮਯੋਜਿਤਾਨ੍। ਏਵਂ ਤਤ੍ਰ ਵਨੇ ਤਸ੍ਯ ਸਂਵਤ੍ਸਰਸ਼ਤਂ ਗਤਮ੍
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਉਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਦੋ ਪੈਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਸੌ ਸਾਲ ਲੰਘ ਗਏ।
ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਨਿਂਦਮਾਨਸ੍ਯ ਮृਗਮਾਂਸਾਨਿ ਖਾਦਤਃ। ਕਦਾਹਂ ਮਾਨੁषਂ ਭਾਵਂ ਗਮਿष੍ਯਾਮੀਦृਸ਼ਂ ਪੁਨਃ
ਮਿਰਗਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਲਾਉਂਦਾ ਸੀ: 'ਮੈਂ ਮੁੜ ਕਦੋਂ ਅਜਿਹਾ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਪਾਵਾਂਗਾ?'