ਸਹਸ੍ਰਗੁਣਿਤਂ ਹ੍ਯੇਵਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਪਾਰਣੇ ਕृਤੇ । ਅष੍ਟਮ੍ਯੇਕਾਦਸ਼ੀ षष੍ਠੀ ਤृਤੀਯਾ ਚ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ੀ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਖੋਲ੍ਹਣ ਨਾਲ ਪੁਣ ਦਾ ਫਲ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਸ਼ਟਮੀ, ਇਕਾਦਸ਼ੀ, ਛੱਠੀ, ਤੀਜੀ ਤੇ ਚੌਦਹਵੀਂ ਤਿਥੀ—
ਪੂਰ੍ਵਵਿਦ੍ਧਾ ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਪਰਵਿਦ੍ਧਾਮੁਪੋषਯੇਤ੍ । ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਹ੍ਯਹੋਰਾਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਘਟਿਕਾ ਭਵੇਤ੍
ਜੇ ਉਹ ਪਿਛਲੀ ਤਿਥੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਪਰ ਜੇ ਅਗਲੀ ਤਿਥੀ ਨਾਲ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸਵੇਰੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਾ ਤਿਥਿਃ ਪਰਿਹਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਉਪੋष੍ਯਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀਯੁਤਾ । ਏਵਂਵਿਧਾ ਮਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਪਕ੍ਸ਼ਯੋਰੁਭਯੋਰਪਿ
ਉਹ ਤਿਥੀ ਛੱਡ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਤਿਥੀ ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਪੱਖਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਮੈਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵੀਤ ਹ੍ਯੁਪਵਾਸਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਤੇ ਯਾਂਤਿ ਵੈष੍ਣਵਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਯਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਗਰੁਡਧ੍ਵਜਃ
ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਜਰੂਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਲੋਕ ਇਹ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੈਸ਼ਣਵ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਾਸ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਗਰੁੜ-ਧਵਜ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਧਨ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਮਾਨਵਾ ਲੋਕੇ ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤਿਪਰਾਯਣਾਃ । ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਕਾਲੇषੁ ਯਃ ਪਠੇਤ੍
ਉਹ ਲੋਕ ਧਨਵੰਤ ਹਨ ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਭਕਤੀ ਵਿੱਚ ਲਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਕੋਈ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹਰ ਸਮੇਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ—
ਗੋਸਹਸ੍ਰਫਲਂ ਸੋऽਪਿ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਮਾਨਵਃ । ਦਿਵਾ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਰਾਤ੍ਰੌ ਯੇ ਵੈ ਸ਼ृਣ੍ਵਂਤਿ ਭਕ੍ਤਿਤਃ
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੁਣ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਦਿਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਰਾਤ, ਜੋ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣਦੇ ਹਨ—
ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਦਿਪਾਪੇਭ੍ਯੋ ਮੁਚ੍ਯਂਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਵਿष੍ਣੁਧਰ੍ਮਸਮਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਗੀਤਾਰ੍ਥਂ ਚ ਨृਪੋਤ੍ਤਮ । ਏਕਾਦਸ਼ੀਸਮਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਵ੍ਰਤਂ ਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਨਮ੍
ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ-ਹੱਤਿਆ ਵਰਗੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਧਰਮ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਗੀਤਾ ਦੇ ਅਰਥ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ; ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਵਰਗਾ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਰਤ ਨਹੀਂ।
ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ ਉਵਾਚ- ਸਾਧੁ ਕृष੍ਣ ਜਗਨ੍ਨਾਥ ਆਦਿਦੇਵ ਜਗਤ੍ਪਤੇ । ਕਥਯਸ੍ਵ ਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਕृਪਾਂ ਕੁਰੁ ਮਮੋਪਰਿ
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਆਦਿ ਦੇਵ, ਜਗਤਪਤੀ, ਮਿਹਰ ਕਰ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਤੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰੋ।
ਮਾਘਸ੍ਯ ਕृष੍ਣਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਕਾ ਵਾ ਚੈਕਾਦਸ਼ੀ ਭਵੇਤ੍ । ਕਿਂ ਨਾਮ ਕੋ ਵਿਧਿਸ੍ਤਸ੍ਯਾ ਏਤਦ੍ਵਿਸ੍ਤਰਤੋ ਵਦ
ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕੀ ਹੈ ਤੇ ਵਿਧੀ ਕੀ ਹੈ? ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।
ਦਾਲਭ੍ਯ ਉਵਾਚ- ਮਰ੍ਤ੍ਯਲੋਕਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃ ਪਾਪਂ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਜਂਤਵਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਦਿਪਾਪੈਸ਼੍ਚ ਯੁਕ੍ਤਾ ਯੇ ਵਿਵਿਧਾਦਿਭਿਃ
ਦਾਲਭਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਜੀਵ ਮਰਤਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਹੱਤਿਆ ਵਰਗੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਪਰਦ੍ਰਵ੍ਯਾਪਹਾਰਾਸ਼੍ਚ ਪਰਵ੍ਯਸਨਮੋਹਿਤਾਃ । ਕਥਂ ਨ ਯਾਂਤਿ ਨਰਕਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਂਸ੍ਤਦ੍ਬ੍ਰੂਹਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਚੁਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਬੁਰਾਈ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ? ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸੋ।
ਅਨਾਯਾਸੇਨ ਭਗਵਨ੍ਦਾਨੇਨਾਲ੍ਪੇਨ ਕੇਨਚਿਤ੍ । ਪਾਪਂ ਪ੍ਰਸ਼ਮਨਂ ਯਾਤਿ ਏਤਨ੍ਮੇ ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਕਿਸੇ ਆਸਾਨ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦਾਤ ਦੇਣ ਨਾਲ ਪਾਪ ਕਿਵੇਂ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਣ ਯੋਗ ਹੈ।
ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ- ਸਾਧੁਸਾਧੁ ਮਹਾਭਾਗ ਗੁਹ੍ਯਮੇਤਤ੍ਸੁਦੁਰ੍ਲ੍ਲਭਮ੍ । ਯਨ੍ਨ ਕਸ੍ਯਚਿਦਾਖ੍ਯਾਤਂ ਵਿष੍ਣੁਬ੍ਰਹ੍ਮੇਂਦ੍ਰਦੈਵਤੈਃ
ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਧੀਆ, ਵਧੀਆ, ਹੇ ਮਹਾਨ! ਇਹ ਰਾਜ਼ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਰਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦ੍ਰ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ।
ਤਦਹਂ ਕਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਤ੍ਵਯਾ ਪृष੍ਟੋ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ । ਮਾਘਮਾਸੇ ਤੁ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਸ਼ੁਚਿਸ੍ਨਾਤੋ ਜਿਤੇਂਦ੍ਰਿਯਃ
ਪਰ ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਹਮਣ। ਜਦੋਂ ਮਾਘ ਮਹੀਨਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਵਿੱਤਰ, ਨ੍ਹਾਇਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ—
ਕਾਮਕ੍ਰੋਧਾਭਿਮਾਨੇਰ੍ष੍ਯਾਲੋਭ ਪੈਸ਼ੁਨ੍ਯ ਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਦੇਵਦੇਵਂ ਚ ਸਂਸ੍ਮृਤ੍ਯ ਪਾਦੌ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲ੍ਯ ਵਾਰਿਭਿਃ
ਜੋ ਕਾਮ, ਗੁੱਸਾ, ਅਹੰਕਾਰ, ਈਰਖਾ, ਲੋਭ ਤੇ ਨਿੰਦਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੇ ਤੇ ਪੈਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਵੇ—
ਭੂਮਾਵਪਤਿਤਂ ਗृਹ੍ਯ ਗੋਮਯਂ ਤਤ੍ਰ ਮਾਨਵਃ । ਤਿਲਾਨ੍ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਕਾਰ੍ਪਾਂਸਂ ਪਿਂਡਿਕਾਸ਼੍ਚੈਵ ਕਾਰਯੇਤ੍
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਗੋ-ਮਯ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਤਿਲ ਤੇ ਕਪੜਾ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਛੋਟੀਆਂ ਗੋਲੀ ਬਣਾਵੇ।
ਅष੍ਟੋਤ੍ਤਰਸ਼ਤਂ ਚੈਵ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ । ਤਤੋ ਮਾਘੇ ਚ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਹ੍ਯਾषਾਢਰ੍ਕ੍ਸ਼ਂ ਭਵੇਦ੍ਯਦਿ
ਅਠ ਸੌ ਅੱਠ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਮਾਘ ਮਹੀਨਾ ਆਵੇ, ਜੇ ਆਢਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਹੋਵੇ—
ਮੂਲਂ ਵਾ ਕृष੍ਣਪਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯੈਕਾਦਸ਼ੀ ਨਿਯਮਾਂਸ੍ਤਤਃ । ਗृਹ੍ਣੀਯਾਤ੍ਪੁਣ੍ਯਕਾਲੇ ਚ ਵਿਧਾਨਂ ਤਤ੍ਰ ਮੇ ਸ਼ृਣੁ
ਜਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਮੂਲ ਤिथि ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਨਿਯਮ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸਮੇਂ ਤੇ ਇਹ ਰਸਮ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਉਸ ਦਾ ਢੰਗ ਸੁਣ।
ਦੇਵਦੇਵਂ ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਸੁਸ੍ਨਾਤਃ ਪ੍ਰਯਤਃ ਸ਼ੁਚਿਃ । ਕृष੍ਣਨਾਮਾਨਿ ਸਂਕੀਰ੍ਤ੍ਯ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਸ੍ਖਲਿਤਾਦਿषੁ
ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਇਕਾਗਰ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਮ ਜਾਪਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੇ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਜਾਂ ਭੁੱਲ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਰਾਤ੍ਰੌ ਜਾਗਰਣਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦਾਦੌ ਹੋਮਂ ਚ ਕਾਰਯੇਤ੍ । ਅਰ੍ਚਯੇਦ੍ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇऽਹ੍ਨਿ ਪੁਨਰ੍ਹਰਿਮ੍
ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਹਵਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਫਿਰ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੀਏ।
ਚਂਦਨਾਗੁਰੁਕਰ੍ਪੂਰੈਰ੍ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਕृਸਰਂ ਤਥਾ । ਸਂਸ੍ਮृਤ੍ਯ ਨਾਮ੍ਨਾ ਚ ਤਤਃ ਕृष੍ਣਾਖ੍ਯੇਨ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਚੰਦਨ, ਅਗਰ, ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਰ ਦਾ ਭੋਗ ਚੜਾ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰੀਏ।
ਕੂष੍ਮਾਂਡੈਰ੍ਨਾਰਿਕੇਰੈਸ਼੍ਚ ਹ੍ਯਥਵਾ ਬੀਜਪੂਰਕੈਃ । ਸਰ੍ਵਾਭਾਵੇऽਪਿ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰ ਸ਼ਸ੍ਤਪੂਗਫਲੈਰ੍ਵृਤਮ੍ । ਅਰ੍ਘਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਧਾਨੇਨ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਜਨਾਰ੍ਦਨਮ੍
ਕੂਸਮਾਂਡ, ਨਾਰੀਅਲ ਜਾਂ ਬੀਜ ਭਰੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਨਾਲ, ਜੇ ਇਹ ਵੀ ਨਾ ਹੋਣ ਤਾਂ, ਵਧੀਆ ਸੁਪਾਰੀ ਨਾਲ, ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਰਘ ਚੜਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕृष੍ਣਕृष੍ਣ ਕृਪਾਲੁਸ੍ਤ੍ਵਮਗਤੀਨਾਂ ਗਤਿਰ੍ਭਵ । ਸਂਸਾਰਾਰ੍ਣਵ ਮਗ੍ਨਾਨਾਂ ਪ੍ਰਸੀਦ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਦਇਆਲੂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਬਣ। ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰ।
ਨਮਸ੍ਤੇ ਪੁਂਡਰੀਕਾਕ੍ਸ਼ ਨਮਸ੍ਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵਭਾਵਨ । ਸੁਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯ ਨਮਸ੍ਤੇऽਸ੍ਤੁ ਮਹਾਪੁਰੁषਪੂਰ੍ਵਜ । ਗृਹਾਣਾਰ੍ਘ੍ਯਂ ਮਯਾ ਦਤ੍ਤਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ ਸਹ ਜਗਤ੍ਪਤੇ
ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਤੈਨੂੰ, ਕੰਵਲ-ਅੱਖ ਵਾਲੇ; ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਤੈਨੂੰ, ਜਗਤ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ; ਸੁਬ੍ਰਹਮਣਿਆ, ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਤੈਨੂੰ, ਮਹਾਨ ਪੁਰਖਾਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜ; ਲਕਸ਼ਮੀ ਸਮੇਤ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਅਰਘਾ, ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਕਬੂਲ ਕਰ।
ਇਤ੍ਯਰ੍ਘਮਂਤ੍ਰਃ । ਤਤਸ੍ਤੁ ਪੂਜਯੇਦ੍ਵਿਪ੍ਰਮੁਦਕੁਂਭਂ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍ । ਛਤ੍ਰੋਪਾਨਹਵਸ੍ਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਕृष੍ਣੋ ਮੇ ਪ੍ਰੀਯਤਾਮਿਤਿ
ਇਹ ਅਰਘਾ ਮੰਤਰ ਹੈ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਲ ਭਰਿਆ ਘੜਾ, ਛਤਰੀ, ਜੁੱਤੇ ਤੇ ਕਪੜਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਹਿਣਾ, 'ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ।'
ਕृष੍ਣਾ ਧੇਨੁਃ ਪ੍ਰਦਾਤਵ੍ਯਾ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤਿ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮੇ । ਤਿਲਪਾਤ੍ਰਂ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਪਾਤ੍ਰਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਕਾਲੀ ਗਾਂ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ, ਸਮਝਦਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ, ਤਿਲ ਭਰੀ ਪਾਤਰ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਨਾਨੇ ਪ੍ਰਾਸ਼ਨਕੇ ਸ਼ਸ੍ਤਾਸ੍ਤਥਾ ਕृष੍ਣਤਿਲਾ ਮੁਨੇ । ਤਾਨ੍ਪ੍ਰਦਦ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤਿ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮੇ । ਤਿਲਪ੍ਰਰੋਹਜਾਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੇ ਯਾਵਤ੍ਸਂਖ੍ਯਾਸ੍ਤਿਲਾ ਦ੍ਵਿਜ
ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੇ ਖਾਣ ਲਈ ਕਾਲੇ ਤਿਲ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਹਨ, ਹੇ ਮੁਨੀ। ਇਹ ਤਿਲ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜਿੰਨੇ ਤਿਲ ਉੱਗ ਆਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਾਵਦ੍ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ । ਤਿਲਸ੍ਨਾਯੀ ਤਿਲੋਦ੍ਵਰ੍ਤੀ ਤਿਲਹੋਮੀ ਤਿਲੋਦਕੀ
ਜਿੰਨੇ ਤਿਲ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਉਨਮਾਸ, ਹਵਨ ਤੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ, ਇਨਸਾਨ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤਿਲਦਾਤਾ ਚ ਭੋਕ੍ਤਾ ਚ षਟ੍ਤਿਲਾਃ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਾਃ । ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ- ਕृष੍ਣਕृष੍ਣ ਮਹਾਬਾਹੋ ਨਮਸ੍ਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵਭਾਵਨ
ਤਿਲ ਦੇਣ, ਖਾਣ, ਇਸ਼ਨਾਨ, ਉਨਮਾਸ, ਹਵਨ ਤੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਤਿਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ—ਇਹ ਛੇ ਤਰੀਕੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਮਹਾਬਾਹੂ, ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ ਤੈਨੂੰ, ਜਗਤ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ।'
षਟ੍ਤਿਲੈਕਾਦਸ਼ੀਭੂਤਂ ਕੀਦृਸ਼ਂ ਫਲਮਸ੍ਤਿ ਵੈ । ਸੋਪਾਖ੍ਯਾਨਂ ਮਮ ਬ੍ਰੂਹਿ ਯਦਿ ਤੁष੍ਟੋऽਸਿ ਯਾਦਵ । ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ ਸ਼ृਣੁ ਰਾਜਨ੍ਯਥਾਵृਤ੍ਤਂ ਦृष੍ਟਂ ਤਤ੍ਕਥਯਾਮਿ ਤੇ । ਮਰ੍ਤ੍ਯਲੋਕੇ ਪੁਰਾ ਹ੍ਯਾਸੀਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ੍ਯੇਕਾ ਚ ਨਾਰਦ । ਵ੍ਰਤਚਰ੍ਯਾਰਤਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦੇਵਪੂਜਾਰਤਾ ਸਦਾ
ਛਤਿਲਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਕੀ ਫਲ ਹੈ? ਉਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸਮੇਤ ਦੱਸ, ਜੇ ਤੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਯਾਦਵ। ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਸੁਣ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਤੀ ਤੇ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਸੀ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਰਤ ਤੇ ਦੇਵ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ।'