ਦਾਨਂ ਹਿ ਭੂਤਾਭਯਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਯਾਃ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਦਾਨਾਨ੍ਯਧਿਤਿष੍ਠਤੀਹ। ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣੇ ਤਨੁਂ ਯਃ ਪ੍ਰਥਮਂ ਜੁਹੋਤਿ ਸੋਨਂਤਮਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਭਯਂ ਪ੍ਰਜਾਭ੍ਯਃ
ਸੱਚਮੁੱਚ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਭੈਤਾ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦਾਨ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਅੰਤਹੀਨ ਨਿਰਭੈਤਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਉਤ੍ਤਾਨਮਾਸ੍ਯੇਨ ਹਵਿਰ੍ਜੁਹੋਤਿ ਅਨਂਤਮਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਭਿਤਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਮ੍। ਤਸ੍ਯਾਂਗਸਂਗਾਦਭਿਨਿष੍ਕृਤਂ ਚ ਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰਂ ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ ਪ੍ਰਪੇਦੇ
ਜੋ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਹਵਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੰਤਹੀਨ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਟਿਕਾਉ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਸਰੀਰਕ ਸੰਬੰਧ ਤੋਂ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਵਿਸ਼ਵਨਰ ਅੱਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਦੇਸ਼ਮਾਤ੍ਰਂ ਹृਦਭਿਸ੍ਰੁਤਂ ਯਤ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਪ੍ਰਾਣੇਨਾਤ੍ਮਯਾਜੀ ਜੁਹੋਤਿ। ਤਸ੍ਯਾਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰੇ ਹੁਤਮਾਤ੍ਮਸਂਸ੍ਥਂ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਲੋਕੇषੁ ਸਦੈਵ ਤੇषੁ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ, ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ, ਸਵਾਂਸ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਯਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਅਗਨਿਹੋਤਰ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਸਦਾ ਉਸਦੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਦੇਵਂ ਵਿਧਾਤੁਂ ਤ੍ਰਿਵृਤਂ ਸੁਵਰ੍ਣਂ ਯੇ ਵੈ ਵਿਦੁਸ੍ਤਂ ਪਰਮਾਰ੍ਥਭੂਤਮ੍। ਤੇ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਮਹੀਯਮਾਨਾ ਦੇਵਾਃ ਸਮਰ੍ਥਾ ਅਮृਤਂ ਵ੍ਰਜਂਤਿ
ਜੋ ਲੋਕ ਉਸ ਪਰਮ ਸਤ੍ਯ, ਰਚਨਹਾਰ, ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਦੇਵ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਦਰਯੋਗ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ, ਅਮਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਵੇਦਾਂਸ਼੍ਚ ਵੇਦ੍ਯਂ ਚ ਵਿਧਿਂ ਚ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਮਥੋ ਨਿਰੁਕ੍ਤਂ ਪਰਮਾਰ੍ਥਤਾਂ ਚ। ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ਰੀਰਾਤ੍ਮਨਿ ਯਃ ਪ੍ਰਵੇਦ ਤਸ੍ਯਾਭਿਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਚਰਂਤਿ ਨਿਤ੍ਯਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਵੇਦ, ਜਾਣਣ ਯੋਗ, ਸਾਰੇ ਵਿਧੀਆਂ, ਨਿਰੁਕਤ ਤੇ ਪਰਮ ਸਤ੍ਯ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ-ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਸਦਾ ਉਸਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਚਲਦੇ ਹਨ।
ਭੂਮਾਵਸਕ੍ਤਂ ਦਿਵਿ ਚਾਪ੍ਰਮੇਯਂ ਹਿਰਣ੍ਮਯਂ ਤਂ ਚ ਸਮਂਡਲਾਂਤੇ। ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮਂਤਰਿਕ੍ਸ਼ੇ ਯੋ ਵੇਦਨਾਪ੍ਯਾਤ੍ਮਨਿ ਦੀਪ੍ਤਰਸ਼੍ਮਿਃ
ਜੋ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਜੋ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਣਮਾਪ ਹੈ, ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਹੈ, ਦੱਖਣੀ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੱਜੇ ਵੱਲ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਸਦੇ ਰੋਸ਼ਨ ਕਿਰਣਾਂ ਉਸਦੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਹਨ—
ਆਵਰ੍ਤਮਾਨਂ ਚ ਵਿਵਰ੍ਤਮਾਨਂ षਣ੍ਨੇਮਿ ਯਦ੍ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਰਂ ਤ੍ਰਿਪਰ੍ਵ। ਯਸ੍ਯੇਦਮਾਸ੍ਯਂ ਪਰਿਪਾਤਿ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਤਤ੍ਕਾਲਚਕ੍ਰਂ ਨਿਹਿਤਂ ਗੁਹਾਯਾਮ੍
ਜੋ ਚੀਜ਼ ਘੁੰਮਦੀ ਤੇ ਬਦਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਛੇ ਨੇਮੀਆਂ ਤੇ ਬਾਰਾਂ ਰਿਮਾਂ ਵਾਲੀ, ਤਿੰਨ ਜੋੜਾਂ ਵਾਲੀ, ਜਿਸਦਾ ਮੂੰਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਕਾਲ ਦਾ ਚੱਕਰ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਯਤਃ ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਜਗਤਃ ਸ਼ਰੀਰਂ ਸਰ੍ਵਾਂਸ਼੍ਚ ਲੋਕਾਨਧਿਗਚ੍ਛਤੀਹ। ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਹਿ ਸਂਤਰ੍ਪਯਤੀਹ ਦੇਵਾਨ੍ਸ ਵੈ ਵਿਮੁਕ੍ਤੋ ਭਵਤੀਹ ਨਿਤ੍ਯਮ੍
ਜਿਸਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਰੀਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਥੇ ਸਦਾ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤੇਜੋਮਯੋ ਨਿਤ੍ਯਮਤਃ ਪੁਰਾਣੋ ਲੋਕੇ ਭਵਤ੍ਯਰ੍ਥਭਯਾਦੁਪੈਤਿ। ਭੂਤਾਨਿ ਯਸ੍ਮਾਨ੍ਨਭਯਂ ਵ੍ਰਜਂਤਿ ਭੂਤੇਭ੍ਯੋ ਯੋ ਨੋ ਦ੍ਵਿਜਤੇ ਕਦਾਚਿਤ੍
ਜੋ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸਦਾ, ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਸਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਜਿਸ ਤੋਂ ਜੀਵ ਡਰਦੇ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਜੋ ਕਦੇ ਵੀ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ—
ਅਗਰ੍ਹਣੀਯੋ ਨ ਚ ਗਰ੍ਹਤੇਨ੍ਯਾਨ੍ਸ ਵੈ ਵਿਪ੍ਰਃ ਪ੍ਰਵਰਂ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨੀਕ੍ਸ਼ੇਤ੍। ਵਿਨੀਤਮੋਹੋਪ੍ਯਪਨੀਤਕਲ੍ਮषੋ ਨ ਚੇਹ ਨਾਮੁਤ੍ਰ ਚ ਯੋਰ੍ਥਮृਚ੍ਛਤਿ
ਜੋ ਨਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਿੰਦਾ ਯੋਗ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਆਤਮ-ਸਵਰੂਪ ਵੇਖੇ; ਜੋ ਮੋਹ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਤੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਇਥੇ ਜਾਂ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦਾ।
ਅਰੋषਮੋਹਃ ਸਮਲੋष੍ਟਕਾਂਚਨਃ ਪ੍ਰਹੀਣਸ਼ੋਕੋ ਗਤਸਂਧਿਵਿਗ੍ਰਹਃ। ਅਪੇਤਨਿਂਦਾਸ੍ਤੁਤਿਰਪ੍ਰਿਯਾਪ੍ਰਿਯਸ਼੍ਚਰਨ੍ਨੁਦਾਸੀਨਵਦੇਵ ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਃ
ਜੋ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਮੋਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਕੋਈ ਵਿਵਾਦ ਜਾਂ ਸਾਂਝ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਨਿੰਦਾ ਤੇ ਵਡਿਆਈ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਚੰਗੇ-ਮੰਦੇ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭਿਖਾਰੀ ਉਦਾਸੀਨ ਵਾਂਗ, ਸਾਕਸ਼ੀ ਬਣ ਕੇ ਫਿਰਦਾ ਹੈ।
ਭੀष੍ਮ ਉਵਾਚ। ਯਦੇਤਤ੍ਕਥਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਂਸ੍ਤੀਰ੍ਥਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍। ਕਮਲਸ੍ਯਾਭਿਪਾਤੇਨ ਤੀਰ੍ਥਂ ਜਾਤਂ ਧਰਾਤਲੇ
ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਉੱਚਾ ਤੀਰਥ ਦਾ ਮਹਾਤਮਿਆ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਮਲ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਬਣਿਆ, ਉਹ ਤੀਰਥ—
ਤਤ੍ਰਸ੍ਥੇਨ ਭਗਵਤਾ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਸ਼ਂਕਰੇਣ ਚ। ਯਤ੍ਕृਤਂ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤਯ
ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਉਥੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਵੇਰਵਾ ਕਰੋ।
ਕਥਂ ਯਜ੍ਞੋ ਹਿ ਦੇਵੇਨ ਵਿਭੁਨਾ ਤਤ੍ਰ ਕਾਰਿਤਃ। ਕੇ ਸਦਸ੍ਯਾ ऋਤ੍ਵਿਜਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਃ ਕੇ ਸਮਾਗਤਾਃ
ਉਥੇ ਦਿਵਤਾ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਯਜਨ ਕੀਤਾ? ਕੌਣ ਕੌਣ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਰਿਤਵਿਕ ਤੇ ਯਜਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ?
ਕੇ ਭਾਗਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਯਜ੍ਞਸ੍ਯ ਕਿਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਕਾ ਚਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ। ਕਾ ਵੇਦੀ ਕਿਂ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਚ ਕृਤਂ ਤਤ੍ਰ ਵਿਰਂਚਿਨਾ
ਉਸ ਯਜਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਕੀ ਸਨ, ਕਿਹੜਾ ਸਮਾਨ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ, ਦਕਸ਼ਣਾ ਕੀ ਸੀ? ਵੇਦੀ ਕਿਹੜੀ ਸੀ, ਤੇ ਵਿਰਿੰਚੀ ਨੇ ਕੀ ਮਾਪ ਬਣਾਇਆ?
ਯੋ ਯਾਜ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਦੇਵਾਨਾਂ ਵੇਦੈਃ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਪਠ੍ਯਤੇ। ਕਂ ਚ ਕਾਮਮਭਿਧ੍ਯਾਯਨ੍ਵੇਧਾ ਯਜ੍ਞਂ ਚਕਾਰ ਹ
ਉਹ ਯਜਨ ਕਿਸ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਭ ਦੇਵਤਾ ਵੈਦਾਂ ਵਿਚ ਪੂਜਦੇ ਹਨ? ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਨੇ ਕਿਹੜੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖ ਕੇ ਯਜਨ ਕੀਤਾ?
ਯਥਾਸੌ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ੋ ਹ੍ਯਜਰਸ਼੍ਚਾਮਰਸ਼੍ਚ ਹ। ਤਥਾ ਚੈਵਾਕ੍ਸ਼ਯਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਸ੍ਤਸ੍ਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਰਤਾਜ ਅਮਰ ਤੇ ਅਜਰ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਸਵਰਗ ਵੀ ਅਟੱਲ ਤੇ ਨਾਸ-ਰਹਿਤ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯੇषਾਂ ਚੈਵ ਦੇਵਾਨਾਂ ਦਤ੍ਤਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗੋ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ। ਅਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਾਰ੍ਥਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਵੇਦਾ ਓषਧਯਸ੍ਤਥਾ
ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਸਵਰਗ ਦਿੱਤਾ; ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਲਈ ਵੈਦ ਤੇ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਵੀ ਉਪਜੀਆਂ।
ਯੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਪਸ਼ਵੋ ਭੂਮੌ ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਯਜ੍ਞਕਾਰਣਾਤ੍। ਸृष੍ਟਾ ਭਗਵਤਾਨੇਨ ਇਤ੍ਯੇषਾ ਵੈਦਿਕੀ ਸ਼੍ਰੁਤਿਃ
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਜਾਨਵਰ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਯਜਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਣਾਏ; ਇਹ ਵੈਦਿਕ ਪਰੰਪਰਾਂ ਹੈ।
ਤਦਤ੍ਰ ਕੌਤੁਕਂ ਮਹ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੇਦਂ ਤਵ ਭਾषਿਤਮ੍। ਯਂ ਕਾਮਮਧਿਕृਤ੍ਯੈਕਂ ਯਤ੍ਫਲਂ ਯਾਂ ਚ ਭਾਵਨਾਂ
ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣਨ ਦੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਦੱਸਿਆ, ਉਸ ਵਿਚ ਕਿਹੜੀ ਇੱਛਾ, ਕਿਹੜਾ ਫਲ ਤੇ ਕਿਹੜੀ ਭਾਵਨਾ ਸੀ?
ਕृਤਸ਼੍ਚਾਨੇਨ ਵੈ ਯਜ੍ਞਃ ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ਂਸਿਤੁਮਰ੍ਹਸਿ। ਸ਼ਤਰੂਪਾ ਚ ਯਾ ਨਾਰੀ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਸਾ ਤ੍ਵਿਹੋਚ੍ਯਤੇ
ਉਸ ਨੇ ਜੋ ਯਜਨ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਤੁਸੀਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੋ; ਅਤੇ ਜੋ ਨਾਰੀ ਸ਼ਤਰੂਪਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਸਾਵਿਤਰੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭਾਰ੍ਯਾ ਸਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਃ ऋषੀਣਾਂ ਜਨਨੀ ਚ ਸਾ। ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਾਦ੍ਯਾਨ੍ਮੁਨੀਨ੍ਸਪ੍ਤ ਦਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਯਾਂਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਨ੍
ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਨੇ ਪੁਲਸਤਿਆ ਆਦਿ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦਕਸ਼ ਆਦਿ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵਾਦੀਂਸ਼੍ਚ ਮਨੂਨ੍ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਸਮਜੀਜਨਤ੍। ਧਰ੍ਮਪਤ੍ਨੀਂ ਤੁ ਤਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪੁਤ੍ਰਿਣੀਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪ੍ਰਿਯਃ
ਸਾਵਿਤਰੀ ਨੇ ਸਵਾਇੰਭੂ ਆਦਿ ਮਨੂਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧਰਮਪਤਨੀ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ।
ਪਤਿਵ੍ਰਤਾਂ ਮਹਾਭਾਗਾਂ ਸੁਵ੍ਰਤਾਂ ਚਾਰੁਹਾਸਿਨੀਂ। ਕਥਂ ਸਤੀਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾਮਨ੍ਯਾਮਵਿਂਦਤ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ, ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੀ, ਸੁਵ੍ਰਤਾ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਕਿਵੇਂ ਲੱਭੀ?
ਕਿਂ ਨਾਮ੍ਨੀ ਕਿਂ ਸਮਾਚਾਰਾ ਕਸ੍ਯ ਸਾ ਤਨਯਾ ਵਿਭੋਃ। ਕ੍ਵ ਸਾ ਦृष੍ਟਾ ਹਿ ਦੇਵੇਨ ਕੇਨ ਚਾਸ੍ਯ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਿਤਾ
ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕੀ ਹੈ, ਗੁਣ ਕੀ ਹਨ, ਉਹ ਕਿਸ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ? ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਦਿਵਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲੀ, ਤੇ ਕਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ?
ਕਿਂ ਰੂਪਾ ਸਾ ਤੁ ਦੇਵੇਸ਼ੀ ਦृष੍ਟਾ ਚਿਤ੍ਤਵਿਮੋਹਿਨੀ। ਯਾਂ ਤੁ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ ਦੇਵੇਸ਼ਃ ਕਾਮਸ੍ਯ ਵਸ਼ਮੇਯਿਵਾਨ੍
ਉਹ ਦੇਵੀ ਦਾ ਰੂਪ ਕੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ?
ਵਰ੍ਣਤੋ ਰੂਪਤਸ਼੍ਚੈਵ ਸਾਵਿਤ੍ਰ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਵਧਿਕਾ ਮੁਨੇ। ਯਾ ਮੋਹਿਤਵਤੀ ਦੇਵਂ ਸਰ੍ਵਲੋਕੇਸ਼੍ਵਰਂ ਵਿਭੁਮ੍
ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਰੰਗ ਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿਚ ਉਹ ਸਾਵਿਤਰੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ; ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲਿਆ।
ਯਥਾ ਗृਹੀਤਵਾਨ੍ਦੇਵੋ ਨਾਰੀਂ ਤਾਂ ਲੋਕਸੁਂਦਰੀਂ। ਯਥਾ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੋ ਯਜ੍ਞੋਸੌ ਤਥਾ ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਯ
ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਉਹ ਲੋਕ-ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਯਜਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ, ਇਹ ਸਭ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।
ਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਕਿਂ ਚਕਾਰ ਹ। ਸਾਵਿਤ੍ਰ੍ਯਾਂ ਤੁ ਤਦਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਕਾਂ ਤੁ ਵृਤ੍ਤਿਮਵਰ੍ਤ੍ਤਤ
ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਕੋਲ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਸਾਵਿਤਰੀ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸਾਵਿਤਰੀ ਨਾਲ ਕਿਹੜਾ ਵਿਵਹਾਰ ਕੀਤਾ?
ਸਨ੍ਨਿਧੌ ਕਾਨਿ ਵਾਕ੍ਯਾਨਿ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਤਦਾ। ਉਕ੍ਤਾਪ੍ਯੁਕ੍ਤਵਤੀ ਭੂਯਃ ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ਂਸਿਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਾਵਿਤਰੀ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਕੀ ਬੋਲਿਆ? ਚਾਹੇ ਜੋ ਕਿਹਾ ਜਾਂ ਨਾ ਕਿਹਾ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੋ।