ਅਨਭ੍ਯਾਹਤਚਿਤ੍ਤਸ਼੍ਚ ਦਾਂਤਸ਼੍ਚਾਹਤਧੀਸ੍ਤਥਾ। ਵਿਮੁਕ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਪਾਪੇਭ੍ਯੋ ਨਰੋ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ਤਤੋ ਦਿਵਮ੍
ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਅਟੱਲ, ਆਪ ਤੇ ਕਾਬੂ, ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਅਡੋਲ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਭਯਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇਭ੍ਯੋ ਭੂਤਾਨਾਮਭਯਂ ਯਤਃ। ਤਸ੍ਯ ਦੇਹਵਿਮੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਭਯਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਕੁਤਸ਼੍ਚਨ
ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਭੈ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਜਿਸ ਤੋਂ ਜੀਵ ਡਰਦੇ ਨਹੀਂ—ਜਦ ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਉਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪਾਸੋਂ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਯਥਾ ਨਾਗਪਦੇऽਨ੍ਯਾਨਿ ਪਦਾਨਿ ਪਦਗਾਮਿਨਾਮ੍। ਸਰ੍ਵਾਣ੍ਯੇਵਾਵਲੀਯਂਤੇ ਤਥਾ ਜ੍ਞਾਨਾਨਿ ਚੇਤਸਿ
ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਦੇ ਪੈਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਗਿਆਨ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਏਵਂ ਸਰ੍ਵਮਹਿਂਸਾਯਾਂ ਧਰ੍ਮੋऽਰ੍ਥਸ਼੍ਚ ਮਹੀਯਤੇ। ਮृਤਃ ਸ ਨਿਤ੍ਯਂ ਭਵਤਿ ਯੋ ਹਿਂਸਾਂ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਧਰਮ ਤੇ ਲਾਭ ਵਧਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜੋ ਹਿੰਸਾ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਜੀਉਂਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵਰਗਾ ਹੈ।
ਅਹਿਂਸਕਸ੍ਤਤਃ ਸਮ੍ਯਗ੍ਧृਤਿਮਾਨ੍ਨਿਯਤੇਂਦ੍ਰਿਯਃ। ਸ਼ਰਣ੍ਯਸ੍ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਗਤਿਮਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਨੁਤ੍ਤਮਾਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਨਤृਪ੍ਤਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਭਯਸ੍ਯ ਮਨੀषਿਣਃ। ਨ ਮृਤ੍ਯੁਰਧਿਕੋਭਾਵਃ ਸੋਮृਤਤ੍ਵਂ ਚ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਤੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਨਿਰਭੈ ਹੈ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਕੋਈ ਵਸ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਅਮਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਮੁਕ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਸਂਗੇਭ੍ਯੋ ਮੁਨਿਰਾਕਾਸ਼ਵਤ੍ਸ੍ਥਿਤਃ। ਵਿष੍ਣੁਪ੍ਰਿਯਕਰਃ ਸ਼ਾਂਤਸ੍ਤਂ ਦੇਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਵਿਦੁਃ
ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਮੋਹ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਜੀਵਿਤਂ ਯਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਂ ਧਰ੍ਮੋਰਤ੍ਯਰ੍ਥਮੇਵ ਚ। ਅਹੋਰਾਤ੍ਰਾਦਿ ਪੁਣ੍ਯਾਰ੍ਥਂ ਤਂ ਦੇਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਵਿਦੁਃ
ਜਿਸਦਾ ਜੀਵਨ ਧਰਮ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਪੂਣ ਲਈ ਲਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਨਿਵਾਰਿਤਸਮਾਰਂਭਂ ਨਿਰ੍ਨਮਸ੍ਕਾਰਮਸ੍ਤੁਤਿਮ੍। ਅਕ੍ਸ਼ੀਣਂ ਕ੍ਸ਼ੀਣਕਰ੍ਮਾਣਂ ਤਂ ਦੇਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਵਿਦੁਃ
ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਰੋਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਨਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਕਰਮ ਮੁਕ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਪਰ ਸਰੀਰ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਭੂਤਾਨਿ ਸੁਖਂ ਰਮਂਤੇ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਦੁਃਖਾਨਿ ਭृਸ਼ਂ ਭਵਂਤਿ। ਤੇषਾਂ ਭਵੋਤ੍ਪਾਦਨਜਾਤਖੇਦਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਤੁ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਚ ਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਾਨਃ
ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਖੁਸ਼ੀ ਲੱਭਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਵੀ ਭੋਗਦੇ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਤੇ ਉਤਪਤੀ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਦਾਨਂ ਹਿ ਭੂਤਾਭਯਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਯਾਃ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਦਾਨਾਨ੍ਯਧਿਤਿष੍ਠਤੀਹ। ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣੇ ਤਨੁਂ ਯਃ ਪ੍ਰਥਮਂ ਜੁਹੋਤਿ ਸੋਨਂਤਮਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਭਯਂ ਪ੍ਰਜਾਭ੍ਯਃ
ਸੱਚਮੁੱਚ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਭੈਤਾ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦਾਨ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਅੰਤਹੀਨ ਨਿਰਭੈਤਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਉਤ੍ਤਾਨਮਾਸ੍ਯੇਨ ਹਵਿਰ੍ਜੁਹੋਤਿ ਅਨਂਤਮਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਭਿਤਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਮ੍। ਤਸ੍ਯਾਂਗਸਂਗਾਦਭਿਨਿष੍ਕृਤਂ ਚ ਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰਂ ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ ਪ੍ਰਪੇਦੇ
ਜੋ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਹਵਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੰਤਹੀਨ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਟਿਕਾਉ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਸਰੀਰਕ ਸੰਬੰਧ ਤੋਂ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਵਿਸ਼ਵਨਰ ਅੱਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਦੇਸ਼ਮਾਤ੍ਰਂ ਹृਦਭਿਸ੍ਰੁਤਂ ਯਤ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਪ੍ਰਾਣੇਨਾਤ੍ਮਯਾਜੀ ਜੁਹੋਤਿ। ਤਸ੍ਯਾਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰੇ ਹੁਤਮਾਤ੍ਮਸਂਸ੍ਥਂ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਲੋਕੇषੁ ਸਦੈਵ ਤੇषੁ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ, ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ, ਸਵਾਂਸ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਯਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਅਗਨਿਹੋਤਰ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਸਦਾ ਉਸਦੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਦੇਵਂ ਵਿਧਾਤੁਂ ਤ੍ਰਿਵृਤਂ ਸੁਵਰ੍ਣਂ ਯੇ ਵੈ ਵਿਦੁਸ੍ਤਂ ਪਰਮਾਰ੍ਥਭੂਤਮ੍। ਤੇ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਮਹੀਯਮਾਨਾ ਦੇਵਾਃ ਸਮਰ੍ਥਾ ਅਮृਤਂ ਵ੍ਰਜਂਤਿ
ਜੋ ਲੋਕ ਉਸ ਪਰਮ ਸਤ੍ਯ, ਰਚਨਹਾਰ, ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਦੇਵ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਦਰਯੋਗ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ, ਅਮਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਵੇਦਾਂਸ਼੍ਚ ਵੇਦ੍ਯਂ ਚ ਵਿਧਿਂ ਚ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਮਥੋ ਨਿਰੁਕ੍ਤਂ ਪਰਮਾਰ੍ਥਤਾਂ ਚ। ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ਰੀਰਾਤ੍ਮਨਿ ਯਃ ਪ੍ਰਵੇਦ ਤਸ੍ਯਾਭਿਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਚਰਂਤਿ ਨਿਤ੍ਯਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਵੇਦ, ਜਾਣਣ ਯੋਗ, ਸਾਰੇ ਵਿਧੀਆਂ, ਨਿਰੁਕਤ ਤੇ ਪਰਮ ਸਤ੍ਯ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ-ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਸਦਾ ਉਸਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਚਲਦੇ ਹਨ।
ਭੂਮਾਵਸਕ੍ਤਂ ਦਿਵਿ ਚਾਪ੍ਰਮੇਯਂ ਹਿਰਣ੍ਮਯਂ ਤਂ ਚ ਸਮਂਡਲਾਂਤੇ। ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮਂਤਰਿਕ੍ਸ਼ੇ ਯੋ ਵੇਦਨਾਪ੍ਯਾਤ੍ਮਨਿ ਦੀਪ੍ਤਰਸ਼੍ਮਿਃ
ਜੋ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਜੋ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਣਮਾਪ ਹੈ, ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਹੈ, ਦੱਖਣੀ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੱਜੇ ਵੱਲ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਸਦੇ ਰੋਸ਼ਨ ਕਿਰਣਾਂ ਉਸਦੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਹਨ—
ਆਵਰ੍ਤਮਾਨਂ ਚ ਵਿਵਰ੍ਤਮਾਨਂ षਣ੍ਨੇਮਿ ਯਦ੍ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਰਂ ਤ੍ਰਿਪਰ੍ਵ। ਯਸ੍ਯੇਦਮਾਸ੍ਯਂ ਪਰਿਪਾਤਿ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਤਤ੍ਕਾਲਚਕ੍ਰਂ ਨਿਹਿਤਂ ਗੁਹਾਯਾਮ੍
ਜੋ ਚੀਜ਼ ਘੁੰਮਦੀ ਤੇ ਬਦਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਛੇ ਨੇਮੀਆਂ ਤੇ ਬਾਰਾਂ ਰਿਮਾਂ ਵਾਲੀ, ਤਿੰਨ ਜੋੜਾਂ ਵਾਲੀ, ਜਿਸਦਾ ਮੂੰਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਕਾਲ ਦਾ ਚੱਕਰ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਯਤਃ ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਜਗਤਃ ਸ਼ਰੀਰਂ ਸਰ੍ਵਾਂਸ਼੍ਚ ਲੋਕਾਨਧਿਗਚ੍ਛਤੀਹ। ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਹਿ ਸਂਤਰ੍ਪਯਤੀਹ ਦੇਵਾਨ੍ਸ ਵੈ ਵਿਮੁਕ੍ਤੋ ਭਵਤੀਹ ਨਿਤ੍ਯਮ੍
ਜਿਸਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਰੀਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਥੇ ਸਦਾ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤੇਜੋਮਯੋ ਨਿਤ੍ਯਮਤਃ ਪੁਰਾਣੋ ਲੋਕੇ ਭਵਤ੍ਯਰ੍ਥਭਯਾਦੁਪੈਤਿ। ਭੂਤਾਨਿ ਯਸ੍ਮਾਨ੍ਨਭਯਂ ਵ੍ਰਜਂਤਿ ਭੂਤੇਭ੍ਯੋ ਯੋ ਨੋ ਦ੍ਵਿਜਤੇ ਕਦਾਚਿਤ੍
ਜੋ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸਦਾ, ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਸਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਜਿਸ ਤੋਂ ਜੀਵ ਡਰਦੇ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਜੋ ਕਦੇ ਵੀ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ—
ਅਗਰ੍ਹਣੀਯੋ ਨ ਚ ਗਰ੍ਹਤੇਨ੍ਯਾਨ੍ਸ ਵੈ ਵਿਪ੍ਰਃ ਪ੍ਰਵਰਂ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨੀਕ੍ਸ਼ੇਤ੍। ਵਿਨੀਤਮੋਹੋਪ੍ਯਪਨੀਤਕਲ੍ਮषੋ ਨ ਚੇਹ ਨਾਮੁਤ੍ਰ ਚ ਯੋਰ੍ਥਮृਚ੍ਛਤਿ
ਜੋ ਨਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਿੰਦਾ ਯੋਗ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਆਤਮ-ਸਵਰੂਪ ਵੇਖੇ; ਜੋ ਮੋਹ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਤੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਇਥੇ ਜਾਂ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦਾ।
ਅਰੋषਮੋਹਃ ਸਮਲੋष੍ਟਕਾਂਚਨਃ ਪ੍ਰਹੀਣਸ਼ੋਕੋ ਗਤਸਂਧਿਵਿਗ੍ਰਹਃ। ਅਪੇਤਨਿਂਦਾਸ੍ਤੁਤਿਰਪ੍ਰਿਯਾਪ੍ਰਿਯਸ਼੍ਚਰਨ੍ਨੁਦਾਸੀਨਵਦੇਵ ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਃ
ਜੋ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਮੋਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਕੋਈ ਵਿਵਾਦ ਜਾਂ ਸਾਂਝ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਨਿੰਦਾ ਤੇ ਵਡਿਆਈ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਚੰਗੇ-ਮੰਦੇ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭਿਖਾਰੀ ਉਦਾਸੀਨ ਵਾਂਗ, ਸਾਕਸ਼ੀ ਬਣ ਕੇ ਫਿਰਦਾ ਹੈ।
ਭੀष੍ਮ ਉਵਾਚ। ਯਦੇਤਤ੍ਕਥਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਂਸ੍ਤੀਰ੍ਥਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍। ਕਮਲਸ੍ਯਾਭਿਪਾਤੇਨ ਤੀਰ੍ਥਂ ਜਾਤਂ ਧਰਾਤਲੇ
ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਉੱਚਾ ਤੀਰਥ ਦਾ ਮਹਾਤਮਿਆ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਮਲ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਬਣਿਆ, ਉਹ ਤੀਰਥ—
ਤਤ੍ਰਸ੍ਥੇਨ ਭਗਵਤਾ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਸ਼ਂਕਰੇਣ ਚ। ਯਤ੍ਕृਤਂ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤਯ
ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਉਥੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਵੇਰਵਾ ਕਰੋ।
ਕਥਂ ਯਜ੍ਞੋ ਹਿ ਦੇਵੇਨ ਵਿਭੁਨਾ ਤਤ੍ਰ ਕਾਰਿਤਃ। ਕੇ ਸਦਸ੍ਯਾ ऋਤ੍ਵਿਜਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਃ ਕੇ ਸਮਾਗਤਾਃ
ਉਥੇ ਦਿਵਤਾ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਯਜਨ ਕੀਤਾ? ਕੌਣ ਕੌਣ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਰਿਤਵਿਕ ਤੇ ਯਜਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ?
ਕੇ ਭਾਗਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਯਜ੍ਞਸ੍ਯ ਕਿਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਕਾ ਚਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ। ਕਾ ਵੇਦੀ ਕਿਂ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਚ ਕृਤਂ ਤਤ੍ਰ ਵਿਰਂਚਿਨਾ
ਉਸ ਯਜਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਕੀ ਸਨ, ਕਿਹੜਾ ਸਮਾਨ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ, ਦਕਸ਼ਣਾ ਕੀ ਸੀ? ਵੇਦੀ ਕਿਹੜੀ ਸੀ, ਤੇ ਵਿਰਿੰਚੀ ਨੇ ਕੀ ਮਾਪ ਬਣਾਇਆ?
ਯੋ ਯਾਜ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਦੇਵਾਨਾਂ ਵੇਦੈਃ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਪਠ੍ਯਤੇ। ਕਂ ਚ ਕਾਮਮਭਿਧ੍ਯਾਯਨ੍ਵੇਧਾ ਯਜ੍ਞਂ ਚਕਾਰ ਹ
ਉਹ ਯਜਨ ਕਿਸ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਭ ਦੇਵਤਾ ਵੈਦਾਂ ਵਿਚ ਪੂਜਦੇ ਹਨ? ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਨੇ ਕਿਹੜੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖ ਕੇ ਯਜਨ ਕੀਤਾ?
ਯਥਾਸੌ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ੋ ਹ੍ਯਜਰਸ਼੍ਚਾਮਰਸ਼੍ਚ ਹ। ਤਥਾ ਚੈਵਾਕ੍ਸ਼ਯਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਸ੍ਤਸ੍ਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਰਤਾਜ ਅਮਰ ਤੇ ਅਜਰ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਸਵਰਗ ਵੀ ਅਟੱਲ ਤੇ ਨਾਸ-ਰਹਿਤ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯੇषਾਂ ਚੈਵ ਦੇਵਾਨਾਂ ਦਤ੍ਤਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗੋ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ। ਅਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਾਰ੍ਥਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਵੇਦਾ ਓषਧਯਸ੍ਤਥਾ
ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਸਵਰਗ ਦਿੱਤਾ; ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਲਈ ਵੈਦ ਤੇ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਵੀ ਉਪਜੀਆਂ।
ਯੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਪਸ਼ਵੋ ਭੂਮੌ ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਯਜ੍ਞਕਾਰਣਾਤ੍। ਸृष੍ਟਾ ਭਗਵਤਾਨੇਨ ਇਤ੍ਯੇषਾ ਵੈਦਿਕੀ ਸ਼੍ਰੁਤਿਃ
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਜਾਨਵਰ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਯਜਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਣਾਏ; ਇਹ ਵੈਦਿਕ ਪਰੰਪਰਾਂ ਹੈ।
ਤਦਤ੍ਰ ਕੌਤੁਕਂ ਮਹ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੇਦਂ ਤਵ ਭਾषਿਤਮ੍। ਯਂ ਕਾਮਮਧਿਕृਤ੍ਯੈਕਂ ਯਤ੍ਫਲਂ ਯਾਂ ਚ ਭਾਵਨਾਂ
ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣਨ ਦੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਦੱਸਿਆ, ਉਸ ਵਿਚ ਕਿਹੜੀ ਇੱਛਾ, ਕਿਹੜਾ ਫਲ ਤੇ ਕਿਹੜੀ ਭਾਵਨਾ ਸੀ?