ਸਾਧਰ੍ਮ੍ਯਮਾਨਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਚ ਵਿਧਰ੍ਮਿ ਚ। ਕਾਰਣਤ੍ਵਂ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤ੍ਵਂ ਕਾਮ੍ਯਤ੍ਵਮਿਦਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਸਮਾਨਤਾ, ਇਸ਼ਵਰਤਾ, ਮੁੱਖ ਤੇ ਵੱਖਰਾ ਹੋਣਾ, ਕਾਰਨ ਹੋਣਾ, ਬ੍ਰਹਮ ਹੋਣਾ ਤੇ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਹੋਣਾ — ਇਹ ਸਭ ਐਸਾ ਹੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਧਾਨਸ੍ਯ ਵੈਧਰ੍ਮ੍ਯਮਿਦਮੁਚ੍ਯਤੇ। ਸਰ੍ਵਤ੍ਰਕਰ੍ਤृਸ੍ਯਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਰੁषਸ੍ਯਾਪ੍ਯਕਰ੍ਤृਤਾ
ਮੁੱਖ ਦੀ ਵਰਤਣਯੋਗਤਾ ਇਸ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਹੋਣਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹਰ ਥਾਂ ਬ੍ਰਹਮ-ਪੁਰੁਸ਼ ਕਰਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਅਕਰਤਾ ਵੀ ਹੈ।
ਚੇਤਨਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਧਾਨੇ ਚ ਸਾਧਰ੍ਮ੍ਯਮਿਦਮੁਚ੍ਯਤੇ। ਤਤ੍ਵਾਂਤਰਂ ਚ ਤਤ੍ਵਾਨਾਂ ਕਰ੍ਮਕਾਰਣਮੇਵ ਚ
ਮੁੱਖ ਵਿੱਚ ਚੇਤਨਤਾ ਹੋਣਾ ਸਮਾਨਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋਣਾ ਤੇ ਕਰਮ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵੀ।
ਪ੍ਰਯੋਜਨਂ ਚ ਨੈਯੋਜ੍ਯਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਤਤ੍ਵਸਂਖ੍ਯਯਾ। ਸਂਖ੍ਯਾਸ੍ਤੀਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੈਰ੍ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯਾਰ੍ਥਚਿਂਤਕੈਃ
ਉਦੇਸ਼, ਅਨਉਦੇਸ਼, ਇਸ਼ਵਰਤਾ — ਇਹ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ; ਸੰਖਿਆ ਮਤ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਅਰਥ ਨਿਰਣੇ ਕਰਕੇ ਐਸਾ ਹੀ ਕਿਹਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਤਤ੍ਵਸ੍ਯ ਸਂਭਾਰਂ ਤਤ੍ਵਸਂਖ੍ਯਾ ਚ ਤਤ੍ਵਤਃ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਤਤ੍ਵਾਧਿਕਂ ਚਾਪਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਵਂ ਵਿਦੁਰ੍ਬੁਧਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੋਈ; ਬ੍ਰਹਮ-ਤੱਤ ਦੀ ਵਧੀਆਤਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਸੱਚ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਸਾਂਖ੍ਯਕृਦ੍ਭਕ੍ਤਿਰੇषਾ ਚ ਸਦ੍ਭਿਰਾਧ੍ਯਾਤ੍ਮਿਕੀ ਕृਤਾ। ਯੋਗਜਾਮਪਿ ਭਕ੍ਤਾਨਾਂ ਸ਼ृਣੁ ਭਕ੍ਤਿਂ ਪਿਤਾਮਹੇ
ਸੰਖਿਆ ਮਤ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਇਹ ਭਕਤੀ ਸਚੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਤਮਕ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ; ਹੁਣ ਯੋਗ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਭਕਤੀ ਵੀ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ।
ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਪਰੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਧ੍ਯਾਨਵਾਨ੍ਨਿਯਤੇਂਦ੍ਰਿਯਃ। ਭੈਕ੍ਸ਼੍ਯਭਕ੍ਸ਼ੀ ਵ੍ਰਤੀ ਵਾਪਿ ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਤ੍ਯਾਹृਤੇਂਦ੍ਰਿਯਃ
ਜੋ ਸਦਾ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ, ਭਿਖਿਆ ਖਾਂਦਾ, ਵ੍ਰਤ ਰੱਖਦਾ, ਤੇ ਸਭ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈਂਦਾ।
ਧਾਰਣਂ ਹृਦਯੇ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਧ੍ਯਾਯਮਾਨਃ ਪ੍ਰਜੇਸ਼੍ਵਰਮ੍। ਹृਤ੍ਪਦ੍ਮਕਰ੍ਣਿਕਾਸੀਨਂ ਰਕ੍ਤਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਸੁਲੋਚਨਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਧਾਰਨਾ ਕਰੇ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ, ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਲਾਲ ਹੈ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਸੁੰਦਰ ਹਨ।
ਪਰਿਤੋ ਦ੍ਯੋਤਿਤਮੁਖਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸੂਤ੍ਰਕਟੀਤਟਮ੍। ਚਤੁਰ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਚਤੁਰ੍ਬਾਹੁਂ ਵਰਦਾਭਯਹਸ੍ਤਕਮ੍
ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਕਮਰ 'ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਸੂਤਰ ਹੈ, ਚਾਰ ਚਿਹਰੇ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਹਨ, ਤੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰ ਤੇ ਨਿਡਰਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਯੋਗਜਾ ਮਾਨਸੀ ਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਭਕ੍ਤਿਃ ਪਰਾ ਸ੍ਮृਤਾ। ਯ ਏਵਂ ਭਕ੍ਤਿਮਾਨ੍ਦੇਵੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭਕ੍ਤਃ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਯੋਗ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿੱਧੀ ਉੱਚੀ ਬ੍ਰਹਮ-ਭਕਤੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਐਸਾ ਭਕਤ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ-ਭਕਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵृਤ੍ਤਿਂ ਚ ਸ਼ृਣੁ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ ਯਾ ਸ੍ਮृਤਾ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਵਾਸਿਨਾਮ੍। ਸ੍ਵਯਂ ਦੇਵੇਨ ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਂ ਵਿष੍ਣ੍ਵਾਦੀਨਾਂ ਸਮਾਗਮੇ
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਚਲਣ ਵੀ ਸੁਣੋ ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ; ਜਿਸਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਆਪ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਆਦਿ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ।
ਕਥਿਤਾ ਵਿਸ੍ਤਰਾਤ੍ਪੂਰ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਤਤ੍ਰ ਸਨ੍ਨਿਧੌ। ਨਿਰ੍ਮਮਾ ਨਿਰਹਂਕਾਰਾ ਨਿਃਸਂਗਾ ਨਿष੍ਪਰਿਗ੍ਰਹਾਃ
ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਭ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮਮਤਾ, ਅਹੰਕਾਰ, ਲਗਾਵ ਜਾਂ ਸੰਪਤੀ ਨਹੀਂ।
ਬਂਧੁਵਰ੍ਗੇ ਚ ਨਿਃਸ੍ਨੇਹਾਸ੍ਸਮਲੋष੍ਟਾਸ਼੍ਮਕਾਂਚਨਾਃ। ਭੂਤਾਨਾਂ ਕਰ੍ਮਭਿਰ੍ਨਿਤ੍ਯੈਰ੍ਵਿਵਿਧੈਰਭਯਪ੍ਰਦਾਃ
ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮੋਹ ਨਹੀਂ, ਮਿੱਟੀ, ਪੱਥਰ ਤੇ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਜਾਣਦੇ ਹਨ; ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਨਿਡਰਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਪਰਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪਰਧ੍ਯਾਨਪਰਾਯਣਾਃ। ਯਾਜਿਨਃ ਸ਼ੁਚਯੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਯਤਿਧਰ੍ਮਪਰਾਯਣਾਃ
ਸਦਾ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਪਰਾਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ, ਯਜਨਾ ਕਰਦੇ, ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦੇ, ਤੇ ਯਤੀ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ।
ਸਾਂਖ੍ਯਯੋਗਵਿਧਿਜ੍ਞਾਸ਼੍ਚ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਾਸ਼੍ਛਿਨ੍ਨਸਂਸ਼ਯਾਃ। ਯਜਂਤੇ ਵਿਧਿਨਾਨੇਨ ਯੇ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਵਾਸਿਨਃ
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ 'ਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਸਾਂਖਿਆ ਤੇ ਯੋਗ ਦੇ ਢੰਗ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਧਰਮ ਦੀ ਸਮਝ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ 'ਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਇਸ ਰੀਤ ਨਾਲ ਯਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਰਣ੍ਯੇ ਪੌष੍ਕਰੇ ਤੇषਾਂ ਮृਤਾਨਾਂ ਸਤ੍ਫਲਂ ਸ਼ृਣੁ। ਵ੍ਰਜਂਤਿ ਤੇ ਸੁਦੁष੍ਪ੍ਰਾਪਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਾਯੁਜ੍ਯਮਕ੍ਸ਼ਯਮ੍
ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਪਉਸ਼ਕਰ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਜੰਗਲ 'ਚ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਵਧੀਆ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ: ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਯਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਨ ਪੁਨਰ੍ਜਨ੍ਮ ਲਭਨ੍ਤੇ ਮृਤ੍ਯੁਦਾਯਕਮ੍। ਪੁਨਰਾਵਰ੍ਤਨਂ ਹਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀਵਿਦ੍ਯਾਂ ਸਮਾਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਉਹ ਹਾਲਤ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੁੜ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਮੁੜ ਆਉਣ ਦੀ ਚੱਕਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਗਿਆਨ 'ਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪੁਨਰਾਵृਤ੍ਤਿਰਨ੍ਯੇषਾਂ ਪ੍ਰਪਂਚਾਸ਼੍ਰਮਵਾਸਿਨਾਮ੍। ਗਾਰ੍ਹਸ੍ਥ੍ਯਵਿਧਿਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ षਟ੍ਕਰ੍ਮਨਿਰਤਃ ਸਦਾ
ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਸ਼ਰਮਾਂ 'ਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਤੀ ਦੀ ਰੀਤ ਅਪਣਾ ਕੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਛੇ ਕਰਮਾਂ 'ਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਜੁਹੋਤਿ ਵਿਧਿਨਾ ਸਮ੍ਯਙ੍ਮਂਤ੍ਰੈਰ੍ਯਜ੍ਞੇ ਨਿਮਂਤ੍ਰਿਤਃ। ਅਧਿਕਂ ਫਲਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸਰ੍ਵਦੁਃਖਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਯਜਨ 'ਚ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਮੰਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹਵਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਧੇਰੇ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਲੋਕੇषੁ ਚਾਪ੍ਯਸ੍ਯ ਗਤਿਰ੍ਨ ਪ੍ਰਤਿਹਨ੍ਯਤੇ। ਦਿਵ੍ਯੇਨੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਯੋਗੇਨ ਸ੍ਵਾਰੂਢਃ ਸਪਰਿਗ੍ਰਹਃ੨੦੦ 1.15.
ਸਭ ਲੋਕਾਂ 'ਚ ਉਸ ਦੀ ਰਾਹ ਕਦੇ ਰੋਕੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ; ਦਿਵਿਆ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਵੈਭਵ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉੱਚਾ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਲਸੂਰ੍ਯਪ੍ਰਕਾਸ਼ੇਨ ਵਿਮਾਨੇਨ ਸੁਵਰ੍ਚਸਾ। ਵृਤਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਸਹਸ੍ਰੈਸ੍ਤੁ ਸ੍ਵਂਚ੍ਛਦਗਮਨਾਲਯਃ
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਵੇਂ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਵਿਮਾਨ 'ਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।
ਵਿਚਰਤ੍ਯਨਿਵਾਰ੍ਯੇਣ ਸਰ੍ਵਲੋਕਾਨ੍ਯਦृਚ੍ਛਯਾ। ਸ੍ਪृਹਣੀਯਤਮਃ ਪੁਂਸਾਂ ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮੋਤ੍ਤਮੋ ਧਨੀ
ਉਹ ਸਭ ਲੋਕਾਂ 'ਚ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਰੋਕ-ਟੋਕ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ; ਮਨੁੱਖਾਂ 'ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਸਭ ਧਰਮਾਂ 'ਚ ਸਰਵੋਤਮ ਤੇ ਧਨਵਾਨ ਹੈ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗਚ੍ਯੁਤਃ ਪ੍ਰਜਾਯੇਤ ਕੁਲੇ ਮਹਤਿ ਰੂਪਵਾਨ੍। ਧਰ੍ਮਜ੍ਞੋ ਧਰ੍ਮਭਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਵਿਦ੍ਯਾਰ੍ਥਪਾਰਗਃ
ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਕੁਲ 'ਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਸੁੰਦਰ, ਧਰਮ ਦੀ ਸਮਝ ਵਾਲਾ, ਧਰਮ ਦਾ ਭਗਤ ਤੇ ਸਭ ਵਿਦਿਆਵਾਂ 'ਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤਥੈਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯੇਣ ਗੁਰੁਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਣੇਨ ਚ। ਵੇਦਾਧ੍ਯਯਨਸਂਯੁਕ੍ਤੋ ਭੈਕ੍ਸ਼੍ਯਵृਤਿਰ੍ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ, ਭੀਖ ਮੰਗਣ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਰੀਤ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਉਹ ਸਜਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤੇ ਯੁਕ੍ਤਃ ਸ੍ਵਧਰ੍ਮੇष੍ਵਪ੍ਰਮਾਦਵਾਨ੍। ਸਰ੍ਵਕਾਮਸਮृਦ੍ਧੇਨ ਸਰ੍ਵਕਾਮਾਵਲਂਬਿਨਾ
ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੱਚ ਦੀ ਰੀਤ 'ਚ ਟਿਕਿਆ, ਆਪਣੇ ਧਰਮ 'ਚ ਚੁਕ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਤੇ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸੂਰ੍ਯੇਣੇਵ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇਨ ਵਿਮਾਨੇਨਾਨਿਵਾਰਿਤਃ। ਗੁਹ੍ਯਕਾਨਾਮਬ੍ਰਹ੍ਮਾਖ੍ਯ ਗਣਾਃ ਪਰਮਸਂਮਤਾਃ
ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਦੂਜੇ ਵਿਮਾਨ 'ਚ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਚਲਦਾ ਹੈ; ਗੁਹ੍ਯਕਾਂ ਦੇ ਗਣ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਨਹੀਂ ਕਹਾਏ ਜਾਂਦੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਾਣਦੇ ਹਨ।
ਅਪ੍ਰਮੇਯਬਲੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਾ ਦੇਵਦਾਨਵਪੂਜਿਤਾਃ। ਤੇषਾਂ ਸ ਸਮਤਾ ਯਾਤਿ ਤੁਲ੍ਯੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਅਣਗਣਤ ਤਾਕਤ ਤੇ ਵੈਭਵ ਨਾਲ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦਾਨਵ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਮਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ।
ਦੇਵਦਾਨਵਮਰ੍ਤ੍ਯੇषੁ ਭਵਤ੍ਯਨਿਯਤਾਯੁਧਃ। ਵਰ੍षਕੋਟਿਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਰ੍षਕੋਟਿਸ਼ਤਾਨਿ ਚ
ਦੇਵਤੇ, ਦਾਨਵ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ 'ਚ, ਉਹ ਲੜਾਈ 'ਚ ਅਜਿੱਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਸਾਲਾਂ ਲਈ।
ਏਵਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਸਂਯੁਕ੍ਤੋ ਵਿष੍ਣੁਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ। ਉषਿਤ੍ਵਾऽਸੌ ਵਿਭੂਤ੍ਯੈਵਂ ਯਦਾ ਪ੍ਰਚ੍ਯਵਤੇ ਪੁਨਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੈਭਵ ਨਾਲ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਲੋਕ 'ਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ ਵੈਭਵ ਨਾਲ ਰਹਿ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਮੁੜ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ—
ਵਿष੍ਣੁਲੋਕਾਤ੍ਸ੍ਵਕृਤ੍ਯੇਨ ਸ੍ਵਰ੍ਗਸ੍ਥਾਨੇषੁ ਜਾਯਤੇ
ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਲੋਕ ਤੋਂ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਦੇ ਥਾਵਾਂ 'ਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।