ਪ੍ਰਥਮਂ ਪੁष੍ਕਰਾਰਣ੍ਯੇ ਨੈਮਿषੇ ਤਦਨਂਤਰਂ। ਧਰ੍ਮਾਰਣ੍ਯਂ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਤਿ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁਸ਼ਕਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਫਿਰ ਨੈਮੀਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਫਿਰ ਧਰਮ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰੇਗਾ।
ਗਯਾਯਾਂ ਧਰ੍ਮਪृष੍ਠੇ ਵਾ ਸਰਸਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ੍ਤਥਾ। ਗਯਾਸ਼ੀਰ੍षਵਟੇ ਚੈਵ ਪਿਤॄਣਾਂ ਦਤ੍ਤਮਕ੍ਸ਼ਯਮ੍
ਗਯਾ ਵਿੱਚ, ਧਰਮਪ੍ਰਸ਼ਠ ਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਗਯਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਵਟ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ — ਉਥੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਦਾਨ ਕਦੇ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਵ੍ਰਜਨ੍ਕृਤ੍ਵਾ ਨਿਵਾਪਂ ਯਸ੍ਤ੍ਵਧ੍ਵਾਨਂ ਪਰਿਸਰ੍ਪਤਿ। ਨਰਕਸ੍ਥਾਨ੍ਪਿਤॄਨ੍ਸੋਪਿ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਨਯਤਿ ਸਤ੍ਵਰਂ
ਜੋ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰ ਕੇ ਰਸਤਾ ਤੈਅ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕੁਲੇ ਤਸ੍ਯ ਨ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ ਪ੍ਰੇਤੋ ਭਵਤਿ ਕਸ਼੍ਚਨ। ਪ੍ਰੇਤਤ੍ਵਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਭਾਵਂ ਚ ਪਿਂਡਦਾਨਾਚ੍ਚ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਉਸ ਦੇ ਘਰਾਣੇ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਕੋਈ ਭੂਤ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ; ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਨਾਲ ਭੂਤਪਣ ਤੇ ਬੰਧਨ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਏਕੋ ਮੁਨਿਸ੍ਤਾਮ੍ਰਕਰਾਗ੍ਰਹਸ੍ਤੋ ਹ੍ਯਾਮ੍ਰੇषੁ ਮੂਲੇ ਸਲਿਲਂ ਦਦਾਤਿ। ਆਮ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਸਿਕ੍ਤਾਃ ਪਿਤਰਸ਼੍ਚ ਤृਪ੍ਤਾ ਏਕਾ ਕ੍ਰਿਯਾ ਦ੍ਵ੍ਯਰ੍ਥਕਰੀ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਾ
ਇੱਕ ਮুনি, ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਤਾਮਬੇ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਆਮ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ ਪਾਣੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਆਮ ਦੇ ਰੁੱਖ ਤਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪੂਰਵਜ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ — ਇੱਕ ਕੰਮ, ਜੋ ਦੋ ਲਾਭ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਗਯਾਯਾਂ ਪਿਣ੍ਡਦਾਨਸ੍ਯ ਨਾਨ੍ਯਦ੍ਦਾਨਂ ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ। ਏਕੇਨ ਪਿਂਡਦਾਨੇਨ ਤृਪ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਮੋਕ੍ਸ਼ਗਾਮਿਨਃ
ਗਯਾ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋਰ ਕੋਈ ਦਾਨ ਨਹੀਂ; ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਪੂਰਵਜ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਧਾਨ੍ਯਪ੍ਰਦਾਨਂ ਪ੍ਰਵਰਂ ਵਦਂਤਿ ਵਸੁਪ੍ਰਦਾਨਂ ਚ ਤਥਾਮੁਨੀਂਦ੍ਰਾਃ। ਗਯਾ ਸੁਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਨਰੈਃ ਪ੍ਰਦਤ੍ਤਂ ਤਦ੍ਧਰ੍ਮਹੇਤੁਂ ਪ੍ਰਵਰਂ ਵਦਂਤਿ
ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੁਨੀ ਦਾਣਾ ਤੇ ਧਨ ਦੇਣ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਦੇ ਹਨ; ਗਯਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਦਾਨ ਧਰਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨਾ ਸੁਰੁਚਿਨਾ ਮਹਾਚਲ ਮਹਾਨਦੀ। ਯੇ ਤੁ ਪਸ਼੍ਯਂਤਿ ਤਾਂ ਗਤ੍ਵਾ ਮਾਨਸੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋਤ੍ਤਰੇ
ਜੋ ਮਨ ਤੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਪੂਰੀ ਨਿਭਰਤਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਤੇ ਵੱਡਾ ਦਰਿਆ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਮਾਨਸਾ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਜਾਂ ਉੱਤਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ—
ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਦ੍ਵਿਜਮੁਖ੍ਯੇਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਤੈਰ੍ਜਨ੍ਮਨਃ ਫਲਂ। ਯਦ੍ਯਦਿਚ੍ਛਤਿ ਵੈ ਮਰ੍ਤ੍ਯਸ੍ਤਤ੍ਤਦਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਸਂਸ਼ਯਮ੍
ਉਹ ਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਕੁਝ ਮਨੁੱਖ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏष ਤੂਦ੍ਦੇਸ਼ਤਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਸ੍ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਸਗ੍ਰਹੋ ਮਯਾ। ਵਾਗੀਸ਼ੋਪਿ ਨ ਸ਼ਕ੍ਨੋਤਿ ਵਿਸ੍ਤਰਾਤ੍ਕਿਮੁ ਮਾਨੁषਃ
ਮੈਂ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਹੈ; ਵਾਕ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦੇ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਕਿਵੇਂ ਦੱਸੇ?
ਸਤ੍ਯਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਦਯਾ ਤੀਰ੍ਥਂ ਤੀਰ੍ਥਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨਿਗ੍ਰਹਃ। ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਾਣਾਂ ਗੇਹੇਪਿ ਤੀਰ੍ਥਂ ਸ਼ਮ ਉਦਾਹृਤਮ੍
ਸਚਾਈ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਦਇਆ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਤੀਰਥ ਹੈ; ਵਰਣ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਤੀਰਥ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਯੇषੁ ਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਯਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਤਤ੍ਕੋਟਿਗੁਣਮਿष੍ਯਤੇ। ਗਯਾਯਾਂ ਯਤ੍ਤੁ ਵੈ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਤਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਮਪਵਰ੍ਗਦਮ੍
ਜਿਸ ਤੀਰਥ ਤੇ ਜਿਹੜਾ ਸ਼ਰਾਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੱਖ ਗੁਣਾ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਗਯਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸ਼ਰਾਧ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਤੀਰ੍ਥੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਵਿਧੀਯਤੇ। ਪ੍ਰਾਤਃਕਾਲੋ ਮੁਹੂਰ੍ਤਾਂਸ੍ਤ੍ਰੀਨ੍ਸਂਗਵਸ੍ਤਾਵਦੇਵ ਤੁ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ 'ਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ ਦਾ ਸਮਾਂ ਤਿੰਨ ਮੁਹੂਰਤਾਂ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸੰਗਵ ਸਮਾਂ ਵੀ ਇੰਨਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨਸ੍ਤ੍ਰਿਮੁਹੂਰ੍ਤਃ ਸ੍ਯਾਦਪਰਾਹ੍ਣਸ੍ਤਤਃ ਪਰਮ੍। ਸਾਯਾਹ੍ਨਸ੍ਤ੍ਰਿਮੁਹੂਰ੍ਤਃ ਸ੍ਯਾਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਤਤ੍ਰ ਨ ਕਾਰਯੇਤ੍
ਮੱਧਿਆਨ ਵੀ ਤਿੰਨ ਮੁਹੂਰਤਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਪਹਿਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਮ ਦਾ ਸਮਾਂ ਵੀ ਤਿੰਨ ਮੁਹੂਰਤਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀ ਨਾਮ ਸਾ ਵੇਲਾ ਗਰ੍ਹਿਤਾ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਸੁ। ਅਹ੍ਨੋ ਮੁਹੂਰ੍ਤਾ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਾ ਦਸ਼ਪਂਚ ਚ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਉਹ ਸਮਾਂ 'ਰਾਕਸ਼ਸੀ' ਵੈਲਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਨਿੰਦਤ ਹੈ। ਦਿਨ ਦੇ ਮੁਹੂਰਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਪੰਜ ਤੇ ਦਸ, ਕੁੱਲ ਪੰਦਰਾਂ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰਾष੍ਟਮੋ ਮੁਹੂਰ੍ਤੋ ਯਃ ਸ ਕਾਲਃ ਕੁਤਪਃ ਸ੍ਮृਤਃ। ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨਾਤ੍ਸਰ੍ਵਦਾ ਯਸ੍ਮਾਨ੍ਮਂਦੀ ਭਵਤਿ ਭਾਸ੍ਕਰਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅਠਵਾਂ ਮੁਹੂਰਤ 'ਕੁਟਪ' ਵੈਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੱਧਿਆਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਾਪ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦਨਂਤਫਲਦਸ੍ਤਤ੍ਰਾਰਂਭੋ ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ। ਖਡ੍ਗਪਾਤ੍ਰਂ ਚ ਕੁਤਪਸ੍ਤਥਾ ਨੈਪਾਲਕਂਬਲਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੀਤਾ ਕੰਮ ਅੰਤਹੀਣ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕੁਟਪ ਨਾਲ ਖੜਗ ਪਾਤਰ ਤੇ ਨੇਪਾਲੀ ਕੰਬਲ ਵੀ ਜੋੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਰੁਕ੍ਮਂ ਦਰ੍ਭਾਸ੍ਤਿਲਾ ਗਾਵੋ ਦੌਹਿਤ੍ਰਸ਼੍ਚਾष੍ਟਮਃ ਸ੍ਮृਤਃ। ਪਾਪਂ ਕੁਤ੍ਸਿਤਮਿਤ੍ਯਾਹੁਸ੍ਤਸ੍ਯ ਤਤ੍ਤਾਪਕਾਰਿਣਃ
ਸੋਨਾ, ਦਰਭਾ ਘਾਸ, ਤਿਲ, ਗਾਂ, ਤੇ ਧੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਅਠਵਾਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਪੀ ਤੇ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅष੍ਟਾਵੇਤੇ ਯਤਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕੁਤਪਾ ਇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ। ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਮੁਹੁਰ੍ਤ੍ਤਾਤ੍ਕੁਤਪਾਨ੍ਮਹੂਰ੍ਤ੍ਤਂ ਚ ਚਤੁष੍ਟਯਮ੍
ਇਹ ਅੱਠ ਚੀਜ਼ਾਂ ਕਰਕੇ ਹੀ 'ਕੁਟਪ' ਵੈਲਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਕੁਟਪ ਮੁਹੂਰਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਚਾਰ ਮੁਹੂਰਤਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮੁਹੂਰ੍ਤ੍ਤਪਂਚਕਂ ਚੈਵ ਸ੍ਵਧਾਵਾਚਨਮਿष੍ਯਤੇ। ਵਿष੍ਣੁਦੇਹਸਮੁਦ੍ਭੂਤਾਃ ਕੁਸ਼ਾਃ ਕृष੍ਣਤਿਲਾਸ੍ਤਥਾ
ਪੰਜ ਮੁਹੂਰਤਾਂ ਵੀ ਸਵਧਾ ਦੀ ਭੇਟ ਲਈ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹਨ। ਕੁਸ਼ ਘਾਸ ਤੇ ਕਾਲਾ ਤਿਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਕਾਲਮਿਤਿ ਪ੍ਰਾਹੁਰ੍ਮਨੀषਿਣਃ। ਤਿਲੋਦਕਾਂਜਲਿਰ੍ਦੇਯੋ ਜਲਾਂਤੇ ਤੀਰ੍ਥਵਾਸਿਭਿਃ
ਬੁਧਵਾਨ ਲੋਕ ਇਸ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦਾ ਲਕਸ਼ਣ ਸਮਾਂ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਤੀਰਥ ਵਾਸੀ ਜਲ-ਕਰਮ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਤਿਲ-ਜਲ ਦੀ ਭੇਟ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸਦਰ੍ਭਹਸ੍ਤੇਨੈਕੇਨ ਗृਹੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਗਮਿष੍ਯਤਿ। ਪੁਣ੍ਯਂ ਪਵਿਤ੍ਰਮਾਯੁष੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਹੱਥ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਘਰ 'ਚ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਨ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ, ਪੁੰਨਿਆ, ਆਯੁਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਚੈਵ ਕਥਿਤਂ ਤੀਰ੍ਥਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਨੁਕੀਰ੍ਤਨਮ੍। ਸ਼ृਣੋਤਿ ਯਃ ਪਠੇਦ੍ਵਾਪਿ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਸਂਜਾਯਤੇ ਨਰਃ
ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਭਾਗਾ ਮਨੁੱਖ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਾਲੇ ਚ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਤਥਾ ਤੀਰ੍ਥਨਿਵਾਸਿਭਿਃ। ਸਰ੍ਵਪਾਪੋਪਸ਼ਾਂਨ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਨਾਸ਼ਨਂ ਮਤਂ
ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਤੀਰਥ ਵਾਸੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਤੇ ਅਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਦਂ ਪਵਿਤ੍ਰਂ ਯਸ਼ਸੋ ਨਿਧਾਨਮਿਦਂ ਮਹਾਪਾਤਕਨਾਸ਼ਨਂ ਚ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਰ੍ਕਰੁਦ੍ਰੈਰਭਿਪੂਜਿਤਂ ਚ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮੁਸ਼ਂਤਿ ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਃ
ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਯਸ਼ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਹੈ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸਕ ਹੈ। ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਰੁਦਰ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਤ ਹੈ।
ਭੀष੍ਮ ਉਵਾਚ। ਸੋਮਵਂਸ਼ਃ ਕਥਂ ਜਾਤਃ ਕਥਯਾਤ੍ਰ ਵਿਸ਼ਾਰਦ। ਤਦ੍ਵਂਸ਼ੇ ਕੇਤੁਰਾਜਾਨੋ ਬਭੂਵੁਃ ਕੀਰ੍ਤਿਵਰ੍ਦ੍ਧਨਾਃ
ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਚੰਦ੍ਰ ਵੰਸ਼ ਕਿਵੇਂ ਜੰਮਿਆ? ਦੱਸੋ, ਵਿਦਵਾਨ ਜੀ। ਉਸ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜੇ ਹੋਏ?
ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ। ਆਦਿष੍ਟੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਪੂਰ੍ਵਮਤ੍ਰਿਃ ਸਰ੍ਗਵਿਧੌ ਪੁਰਾ। ਅਨਂਤਰਂ ਨਾਮ ਤਪਃ ਸृष੍ਟ੍ਯਰ੍ਥਂ ਤਪ੍ਤਵਾਨ੍ਵਿਭੁਃ
ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪਹਿਲਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਅਤਰੀ ਨੂੰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਲਈ, ਮਹਾਨ ਅਤਰੀ ਨੇ 'ਅਨੰਤਰਾ' ਨਾਮ ਦੀ ਤਪस्या ਕੀਤੀ।
ਯਦਾਨਂਦਕਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਭਗਵਨ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਨਾਸ਼ਨਂ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਰੁਦ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਸੂਰ੍ਯਾਣਾਮਭ੍ਯਂਤਰਮਤੀਂਦ੍ਰਿਯਂ
ਜਦੋਂ ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜੋ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਰੁਦਰ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹਨ,
ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਂ ਕृਤ੍ਵਾਤ੍ਮਮਨਸਾ ਤਦਤ੍ਰਿਃ ਸਂਯਮੇ ਸ੍ਥਿਤਃ। ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਤਪਸੋ ਵਾਪਿ ਪਰਮਾਨਂਦਕਾਰਕਂ
ਅਤਰੀ ਨੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ, ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਰਹੇ। ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਵਂਸ਼ਪਤਿਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਸਮਯੇ ਤਦਧਿष੍ਠਿਤਃ। ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾਚष੍ਟ ਸੋਮੇਨ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸੋਮੋਭਵਦ੍ਵਿਭੁਃ
ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਵੰਸ਼ਪਤੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਉਸ ਸਮੇਂ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸੋਮ ਨੇ ਬੋਲਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਸੋਮ ਜੰਮਿਆ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।