ਸਪਿਣ੍ਡੀਕਰਣਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪृਥਕ੍ਤਸ੍ਮੈ ਨ ਦੀਯਤੇ। ਪਿਤृष੍ਵੇਵ ਚ ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਤਤ੍ਪਿਂਡਂ ਯੇषੁ ਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਸਪੀੰਡੀਕਰਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਪਿੰਡ ਸਿਰਫ ਉਹਨਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਵਿਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਸਂਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾਵੁਪਰਾਗਾਦਿ ਪਰ੍ਵਸੁ। ਤ੍ਰਿਪਿਂਡਮਾਚਰੇਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਮੇਕੋਦ੍ਦਿष੍ਟਂ ਮृਤੇਹਨਿ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀ, ਗ੍ਰਹਣ ਤੇ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨਾਂ 'ਤੇ, ਤ੍ਰਿਪਿੰਡ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਇਕੋਦੀਸ਼ਟ ਰੀਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਏਕੋਦ੍ਦਿष੍ਟਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਮृਤਾਹੇ ਯਃ ਸਮਾਚਰੇਤ੍। ਸ ਦੈਵਂ ਪਿਤृਹਾ ਸ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਥਾ ਭ੍ਰਾਤृਵਿਨਾਸ਼ਕਃ
ਜੋ ਇੱਕੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਸਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਦਿਨ ਰਸਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਹਤਿਆਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵੀ।
ਮृਤਾਹੇ ਪਾਰ੍ਵਣਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨਧੋ ਯਾਤਿ ਸ ਮਾਨਵਃ। ਸਂਪृਕ੍ਤੇ ਸ੍ਵਰ੍ਗਤੀ ਭਾਵੇ ਪ੍ਰੇਤਮੋਕ੍ਸ਼ੋ ਯਤੋ ਭਵੇਤ੍
ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਦਿਨ ਪਰਵਣ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਹੇਠਲੇ ਦਰਜੇ 'ਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਦੇ ਰਾਹ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰੇਤ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਆਮਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਤਦਾ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਿਧਿਜ੍ਞਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਦਸ੍ਤਤਃ। ਤੇਨਾਗ੍ਨੌਕਰਣਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪਿਂਡਾਂਸ੍ਤੇਨੈਵ ਨਿਰ੍ਵਪੇਤ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜੋ ਰਸਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਮਾ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹਾ ਕਰੇ, ਫਿਰ ਆਮ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹਾ ਕਰੇ; ਇਸ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰੇ ਤੇ ਪਿੰਡ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਸਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਚੜ੍ਹਾਏ।
ਤ੍ਰਿਭਿਃ ਸਪਿਂਡੀਕਰਣਂ ਮਾਸੈਕ੍ਯੇ ਤ੍ਰਿਤਯੇ ਤਥਾ। ਯਦਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਤਿ ਕਾਲੇਨ ਤਦਾ ਮੁਚ੍ਯੇਤ ਬਂਧਨਾਤ੍
ਜਦੋਂ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ 'ਚ ਤਿੰਨ ਪਿੰਡਾਂ ਨਾਲ ਸਪੀੰਡੀਕਰਨ ਦੀ ਰਸਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਮਾਂ ਆਉਣ 'ਤੇ ਪ੍ਰੇਤ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੁਕ੍ਤੋਪਿ ਲੇਪਭਾਗਿਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਕੁਸ਼ਮਾਰ੍ਜਨਾਤ੍। ਲੇਪਭਾਜਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਥਾਦ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ ਸ੍ਯੁਃ ਪਿਂਡਭਾਗਿਨਃ
ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਕੁਸ਼ ਘਾਸ ਨਾਲ ਸਾਫ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਲੇਪ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਚੌਥੇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਤਿੰਨ ਲੇਪ ਦੇ ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਪਿਣ੍ਡਦਃ ਸਪ੍ਤਮਸ੍ਤੇषਾਂ ਸਪਿਂਡਾਃ ਸਪ੍ਤਪੂਰੁषਾਃ। ਭੀष੍ਮ ਉਵਾਚ। ਕਥਂ ਹਵ੍ਯਾਨਿ ਦੇਯਾਨਿ ਕਵ੍ਯਾਨਿ ਚ ਜਨੈਰਿਹ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੱਤਵਾਂ ਪਿੰਡ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਸਪੀੰਡਾ ਸੱਤ ਪੁਰਖ ਹਨ। ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਇੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹਵਨ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ?
ਗृਹ੍ਣਂਤਿ ਪਿਤृਲੋਕੇ ਵਾ ਪ੍ਰਾਯਃ ਕੇ ਕੈਰ੍ਨਿਗਦ੍ਯਤੇ। ਯਦਿ ਮਰ੍ਤ੍ਯੇ ਦ੍ਵਿਜੋ ਭੁਂਕ੍ਤੇ ਹੂਯਤੇ ਯਦਿ ਵਾਨਲੇ
ਪਿਤਰ ਲੋਕ 'ਚ ਕੌਣ ਇਹ ਭੇਟਾਂ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਜੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਭੋਜਨ ਕਰੇ ਜਾਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾਏ, ਤਾਂ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਾਤ੍ਮਕਾਃ ਪ੍ਰੇਤਾਸ੍ਤਦਨ੍ਨਂ ਭੁਂਜਤੇ ਕਥਮ੍। ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ। ਵਸੁਸ੍ਵਰੂਪਾਃ ਪਿਤਰੋ ਰੁਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚੈਵ ਪਿਤਾਮਹਾਃ
ਜੋ ਪ੍ਰੇਤ ਚੰਗੇ ਤੇ ਮਾੜੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਖਾਂਦੇ ਹਨ? ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪਿਤਰ ਵਸੁ ਰੂਪ 'ਚ ਹਨ, ਤੇ ਪਿਤਾਮਾ ਰੁਦਰ ਹਨ।
ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਾਸ੍ਤਥਾਦਿਤ੍ਯਾ ਇਤ੍ਯੇषਾ ਵੈਦਿਕੀ ਸ਼੍ਰੁਤਿਃ। ਨਾਮਗੋਤ੍ਰਂ ਪਿਤॄਣਾਂ ਤੁ ਪ੍ਰਾਪਕਂ ਹਵ੍ਯਕਵ੍ਯਯੋਃ
ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਾ ਵੀ ਆਦਿਤਿਆ ਹਨ — ਇਹ ਵੈਦਿਕ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਹੈ। ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਤੇ ਗੋਤ੍ਰ ਹੀ ਹਵਨ ਤੇ ਕਵਨ ਦੀ ਭੇਟ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਸ੍ਯ ਮਨ੍ਤ੍ਰਤਸ੍ਤਤ੍ਵਮੁਪਲਭ੍ਯੇਤ ਭਕ੍ਤਿਤਃ। ਅਗ੍ਨਿष੍ਵਾਤ੍ਤਾਦਯਸ੍ਤੇषਾਮਾਧਿਪਤ੍ਯੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹਾ ਦਾ ਸੱਚਾ ਅਰਥ ਮੰਤਰ ਤੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸਮਝ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਅਗਨਿਸਵਾਤ ਤੇ ਹੋਰ ਪਿਤਰ ਮੁਖੀ ਦੇਵਤਾ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਨਾਮਗੋਤ੍ਰਾਸ੍ਤਦਾ ਦੇਸ਼ਾ ਭਵਂਤ੍ਯੁਦ੍ਭਵਤਾਮਪਿ। ਪ੍ਰਾਣਿਨਃ ਪ੍ਰੀਣਯਤ੍ਯੇਤਦਰ੍ਹਣਂ ਸਮੁਪਾਗਤਂ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ, ਗੋਤ੍ਰ ਤੇ ਥਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਸਤਿਕਾਰ ਜਦੋਂ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਦਿਵ੍ਯੋ ਯਦਿ ਪਿਤਾ ਮਾਤਾ ਗੁਰੁਃ ਕਰ੍ਮਾਨੁਯੋਗਤਃ। ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਨਮਮृਤਂ ਭੂਤ੍ਵਾ ਦਿਵ੍ਯਤ੍ਤ੍ਵੇਪ੍ਯਨੁਗਚ੍ਛਤਿ
ਜੇ ਪਿਤਾ, ਮਾਤਾ ਜਾਂ ਅਧਿਆਪਕ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਦਿਵਯ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਅਮਰ ਹੋ ਕੇ, ਦਿਵਯ ਅਵਸਥਾ 'ਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੈਤ੍ਯਤ੍ਵੇ ਭੋਗਰੂਪੇਣ ਪਸ਼ੁਤ੍ਵੇਪਿ ਤृਣਂ ਭਵੇਤ੍। ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਨ੍ਨਂ ਵਾਯੁਰੂਪੇਣ ਨਾਗਤ੍ਵੇਪ੍ਯੁਪਤਿष੍ਠਤਿ
ਦੇਤਿਆ ਅਵਸਥਾ 'ਚ ਇਹ ਭੋਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਸ਼ੂ ਅਵਸਥਾ 'ਚ ਘਾਹ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹਾ ਦਾ ਭੋਜਨ ਹਵਾ ਰੂਪ 'ਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਏ।
ਪਾਨਂ ਭਵਤਿ ਯਕ੍ਸ਼ਤ੍ਵੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਤ੍ਵੇ ਤਥਾਮਿषਂ। ਦਾਨਵਤ੍ਵੇ ਤਥਾ ਪਾਨਂ ਪ੍ਰੇਤਤ੍ਵੇ ਰੁਧਿਰੋਦਕਮ੍
ਯਕਸ਼ ਅਵਸਥਾ 'ਚ ਇਹ ਪੀਣ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਰਾਖਸ਼ ਅਵਸਥਾ 'ਚ ਮਾਸ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਦਾਨਵ ਅਵਸਥਾ 'ਚ ਵੀ ਪੀਣ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪ੍ਰੇਤ ਅਵਸਥਾ 'ਚ ਇਹ ਲਹੂ ਤੇ ਪਾਣੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਨੁष੍ਯਤ੍ਵੇਨ੍ਨਪਾਨਾਦਿ ਨਾਨਾਭੋਗਵਤਾਂ ਭਵੇਤ੍। ਰਤਿਸ਼ਕ੍ਤਿਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ਕਾਨ੍ਤੇऽਨ੍ਯੇषਾਂ ਭੋਜਨਸ਼ਕ੍ਤਿਤਾ
ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ 'ਚ ਇਹ ਭੋਜਨ, ਪੀਣ ਆਦਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੋਗ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਇਹ ਰਤੀ ਤੇ ਸੋਹਣੇਪਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਇਹ ਖਾਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦਾਨਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਸ ਵਿਭਵਾ ਰੂਪਮਾਰੋਗ੍ਯਮੇਵ ਚ। ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਪੁष੍ਪਮਿਦਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਫਲਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਮਾਗਮਃ
ਇਹ ਦਾਨ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਧਨ, ਰੂਪ ਤੇ ਸਿਹਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹਾ ਦਾ ਫੁੱਲ ਇਹ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਫਲ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਹੈ।
ਆਯੁਃ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਧਨਂ ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਸੁਖਾਨਿ ਚ। ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਤਥਾ ਰਾਜ੍ਯਂ ਪ੍ਰੀਤਾਃ ਪਿਤृਗਣਾ ਨृਪ
ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਪੁੱਤਰ, ਧਨ, ਗਿਆਨ, ਸਵਰਗ, ਮੁਕਤੀ ਤੇ ਸੁਖ, ਰਾਜ ਵੀ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜਾ।
ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਚ ਪੁਰਾ ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃ ਕੌਸ਼ਿਕਸੂਨਵਃ। ਪਂਚਭਿਰ੍ਜਨ੍ਮਸਂਬਂਧੈਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਰਂ ਪਦਮ੍
ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ 'ਚ ਕਉਸ਼ਿਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਏ; ਪੰਜ ਪੀੜੀਆਂ ਦੀ ਸੰਬੰਧਤਾ ਨਾਲ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਏ।
ਭੀष੍ਮ ਉਵਾਚ। ਕਥਂ ਕੌਸ਼ਿਕਦਾਯਾਦਾਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਯੋਗਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍। ਪਂਚਭਿਰ੍ਜਨ੍ਮਸਂਬਨ੍ਧੈਃ ਕਥਂ ਕਰ੍ਮਕ੍ਸ਼ਯੋ ਭਵੇਤ੍
ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਕੌਸ਼ਿਕ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ supreme ਯੋਗ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਏ? ਤੇ ਪੰਜ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਨਾਲ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਖਤਮਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ?
ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ। ਕੌਸ਼ਿਕੋ ਨਾਮ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਮਹਾਨृषਿਃ। ਨਾਮਤਃ ਕਰ੍ਮਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਤਨ੍ਨਿਬੋਧ ਮੇ
ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਕੌਸ਼ਿਕ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਧਰਮਵਾਨ ਮਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਕੁਰੁਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਕਰਮ ਬਾਰੇ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣੋ।
ਸ੍ਵਸृਪਃ ਕ੍ਰੋਧਨੋ ਹਿਂਸ੍ਰਃ ਪਿਸ਼ੁਨਃ ਕਵਿਰੇਵ ਚ। ਵਾਗ੍ਦੁष੍ਟਃ ਪਿਤृਵਰ੍ਤੀ ਚ ਗਰ੍ਗਸ਼ਿष੍ਯਾਸ੍ਤਦਾਭਵਨ੍੫੦ 1.10.
ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਸਵਸ੍ਰਪ, ਕ੍ਰੋਧਨ, ਹਿੰਸ੍ਰ, ਪਿਸ਼ੁਨ ਤੇ ਕਵੀ ਸਨ; ਵਾਗਦੁਸ਼ਟ ਤੇ ਪਿਤ੍ਰਵਰਤੀ ਵੀ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਗਰਗ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ ਬਣੇ।
ਪਿਤਰ੍ਯੁਪਰਤੇ ਤੇषਾਮਭੂਦ੍ਦੁਰ੍ਭਿਕ੍ਸ਼ਮੁਲ੍ਬਣਂ। ਅਨਾਵृष੍ਟਿਸ਼੍ਚ ਮਹਤੀ ਸਰ੍ਵਲੋਕਭਯਂਕਰੀ
ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਚਲ ਬਸੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਭਿਆਨਕ ਅਕਾਲ ਆ ਗਿਆ। ਵੱਡੀ ਸੁੱਕਾ ਪਈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਡਰਾਉਣੀ ਸੀ।
ਗਰ੍ਗਾਦੇਸ਼ਾਦ੍ਵਨੇ ਦੋਗ੍ਧ੍ਰੀਂ ਰਕ੍ਸ਼ਂਤਿ ਚ ਤਪੋਧਨਾਃ। ਖਾਦਾਮਃ ਕਪਿਲਾਮੇਤਾਂ ਵਯਂ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਪੀਡਿਤਾ ਭृਸ਼ਂ
ਗਰਗ ਦੀ ਆਗਿਆ 'ਤੇ ਉਹ ਤਪਸੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਤੰਗ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ, 'ਆਓ, ਇਸ ਗਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਲਈਏ।'
ਇਤਿ ਚਿਂਤਯਤਾਂ ਪਾਪਂ ਲਘੁਃ ਪ੍ਰਾਹ ਤਦਾਨੁਜਃ। ਯਦ੍ਯਵਸ਼੍ਯਮਿਯਂ ਵਧ੍ਯਾ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਰੂਪੇਣ ਯੋਜ੍ਯਤਾਂ
ਜਦ ਉਹ ਇਹ ਪਾਪ ਕਰਨ ਦੀ ਸੋਚ ਰਹੇ ਸਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਬੋਲੇ: 'ਜੇ ਇਹ ਗਾਂ ਮਾਰਨੀ ਹੀ ਪੈਣੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਕਰੀਏ।'
ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਨਿਯੋਜ੍ਯਮਾਨਾਯਾਂ ਪਾਪਂ ਨਸ਼੍ਯਤਿ ਨੋ ਧ੍ਰੁਵਂ। ਏਵਂ ਕੁਰ੍ਵਿਤ੍ਯਨੁਜ੍ਞਾਤਃ ਪਿਤृਵਰ੍ਤੀ ਤਦਾਨੁਜੈਃ
'ਜੇ ਗਾਂ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾਈ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਪਾਪ ਪੱਕਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੋਟੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ ਪਿਤ੍ਰਵਰਤੀ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
ਚਕ੍ਰੇ ਸਮਾਹਿਤਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਮੁਪਯੁਜ੍ਯਾਥ ਤਾਂ ਪੁਨਃ। ਦ੍ਵੌ ਦੈਵੇ ਭ੍ਰਾਤਰੋ ਕृਤ੍ਵਾ ਪਿਤ੍ਰ੍ਯੇ ਤ੍ਰੀਂਸ਼੍ਚਾਪਰਾਨ੍ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਉਸ ਗਾਂ ਨੂੰ ਖਾਇਆ। ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਵਾਲਾ ਹਿੱਸਾ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਨੂੰ ਪਿਤਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ।
ਤਥੈਕਮਤਿਥਿਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਦਃ ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਤੁ। ਚਕਾਰ ਮਂਤ੍ਰਵਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਸ੍ਮਰਨ੍ਪਿਤृਪਰਾਯਣਃ
ਫਿਰ, ਇੱਕ ਨੂੰ ਅਤਿਥੀ ਬਣਾਇਆ, ਤੇ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਪ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ ਕਰਮ ਕੀਤਾ।
ਤਦਾ ਗਤ੍ਵਾ ਵਿਸ਼ਂਕਾਸ੍ਤੇ ਗੁਰਵੇ ਚ ਨ੍ਯਵੇਦਯਨ੍। ਵ੍ਯਾਘ੍ਰੇਣ ਨਿਹਤਾ ਧੇਨੁਰ੍ਵਤ੍ਸੋਯਂ ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਯਤਾਂ
ਫਿਰ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਕੋਲ ਗਏ ਤੇ ਦੱਸਿਆ: 'ਗਾਂ ਨੂੰ ਬਾਘ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਇਹ ਵੱਛਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਵੋ।'