ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਚ ਕृਤਾ ਸਂਜ੍ਞਾ ਭੂਮੇਸ੍ਸਾ ਪਾਰਿਭਾषਿਕੀ। ਗੌਰਿਤੀਯਂ ਚ ਸਂਜ੍ਞਾ ਵਾ ਭੁਵਃ ਕਸ੍ਮਾਦ੍ਬ੍ਰਵੀਹਿ ਮੇ
ਇਹ ਭੂਮੀ ਨਾਮ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ? ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਗੌਰੀ ਕਿਉਂ ਆਖਦੇ ਹਨ? ਇਹਨਾਂ ਨਾਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ। ਪੁਰਾ ਕृਤਯੁਗਸ੍ਯਾਸੀਦਂਗੋ ਨਾਮ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ। ਮृਤ੍ਯੋਸ੍ਤੁ ਦੁਹਿਤਾ ਤੇਨ ਪਰਿਣੀਤਾਤਿਦੁਰ੍ਮੁਖੀ
ਪੁਲਸਤਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਕਲਯੁਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਅੰਗ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਮੌਤ ਦੀ ਧੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭੈੜੀ ਸੀ, ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ।
ਸੁਨੀਥਾ ਨਾਮ ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਵੇਨੋ ਨਾਮ ਸੁਤਃ ਪੁਰਾ। ਅਧਰ੍ਮਨਿਰਤਃ ਕਾਮੀ ਬਲਵਾਨ੍ਵਸੁਧਾਧਿਪਃ
ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਨੀਥਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਵੇਨ ਨਾਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਪਰ ਅਧਰਮ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇ ਕਾਮੀ ਸੀ।
ਲੋਕਸ੍ਯਾਧਰ੍ਮਕृਚ੍ਚਾਪਿ ਪਰਭਾਰ੍ਯਾਪਹਾਰਕਃ। ਅਥ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਯਰ੍ਥਂ ਜਗਦਰ੍ਥਂ ਮਹਰ੍षਿਭਿਃ
ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਅਧਰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਆਹਤੀਆਂ ਨੂੰ ਚੱਕ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜਗਤ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ—
ਅਨੁਨੀਤੋਪਿ ਨ ਦਦਾਵਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾऽਭਯਂ ਤਤਃ। ਸ਼ਾਪੇਨ ਮਾਰਯਿਤ੍ਵੈਨਮਰਾਜਕਭਯਾਰ੍ਦਿਤਾਃ
ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਲ ਵਾਲਾ, ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਤੇ ਵੀ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਮਮਂਥੁਰ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਬਲਾਦ੍ਦੇਹਮਕਲ੍ਮषਾਃ। ਤਤ੍ਕਾਯਾਨ੍ਮਥ੍ਯਮਾਨਾਤ੍ਤੁ ਜਨਿਤਾ ਮ੍ਲੇਚ੍ਛਜਾਤਯਃ
ਉਹ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਮਥਿਆ। ਉਸ ਸਰੀਰ ਦੇ ਮਥਣ ਨਾਲੋਂ ਹੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਜਾਤੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ।
ਸ਼ਰੀਰੇ ਮਾਤੁਰਂਸ਼ੇਨ ਕृष੍ਣਾਂਜਨਸਮਪ੍ਰਭਾਃ। ਪਿਤੁਰਂਸ਼ਸ੍ਯ ਸਂਗੇਨ ਧਾਰ੍ਮਿਕੋ ਧਰ੍ਮਕਾਰਕਃ
ਮਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ, ਕਾਲੇ ਅੰਜਨ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਪਿਉ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਇਕ ਨੇਕ ਅਤੇ ਧਰਮ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਜਨਮਿਆ।
ਉਤ੍ਪਨ੍ਨੋ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਦ੍ਧਸ੍ਤਾਤ੍ਸਧਨੁਃ ਸਸ਼ਰੋ ਗਦੀ। ਦਿਵ੍ਯਤੇਜੋਮਯਃ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਸਰਤ੍ਨਕਵਚਾਂਗਦਃ
ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਤੋਂ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਧਨੁਸ਼, ਤੀਰ ਤੇ ਗਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਕੀਮਤੀ ਕਵਚ ਤੇ ਕੰਗਣ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸੀ।
ਪृਥੁਰੇਵਾਭਵਨ੍ਨਾਮ੍ਨਾ ਸ ਚ ਵਿष੍ਣੁਰਜਾਯਤ। ਸ ਵਿਪ੍ਰੈਰਭਿषਿਕ੍ਤਃ ਸਂਸ੍ਤਪਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਸੁਦੁष੍ਕਰਂ
ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਿਥੂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਾਂਗ ਜਨਮਿਆ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।
ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਵਰੇਣ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭੁਤ੍ਵਮਗਮਤ੍ਪ੍ਰਭੁਃ। ਨਿਃਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਵषਟ੍ਕਾਰਂ ਨਿਰ੍ਦ੍ਧਰ੍ਮਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਭੂਤਲਂ
ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਵਰ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਮਿਲਿਆ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉੱਥੇ ਨਾ ਪਾਠ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ, ਨਾ ਹਵਨ, ਨਾ ਹੀ ਧਰਮ, ਤਾਂ—
ਵੇਦ੍ਧੁਮੇਵੋਦ੍ਯਤਃ ਕੋਪਾਚ੍ਛਰੇਣਾਮਿਤਵਿਕ੍ਰਮਃ। ਤਤੋ ਗੋਰੂਪਮਾਸ੍ਥਾਯ ਭੂਃ ਪਲਾਯਿਤੁਮੁਦ੍ਯਤਾ
ਉਹ ਬੇਹੱਦ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਤੀਰ ਨਾਲ ਛੇਦਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਗਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਭੱਜਣ ਲੱਗ ਪਈ।
ਪृष੍ਠੇ ਤ੍ਵਨ੍ਵਗਮਤ੍ਤਸ੍ਯਾਃ ਪृਥੁਃ ਸੇषੁਸ਼ਰਾਸਨਃ। ਤਤਃ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵੈਕਦੇਸ਼ੇ ਤੁ ਕਿਂ ਕਰੋਮੀਤਿ ਚਾਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਪ੍ਰਿਥੂ, ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਇੱਕ ਥਾਂ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?'
ਪृਥੁਰਪ੍ਯਵਦਦ੍ਵਾਕ੍ਯਮੀਪ੍ਸਿਤਂ ਦੇਹਿ ਸੁਵ੍ਰਤੇ। ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਜਗਤਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਸ੍ਥਾਵਰਸ੍ਯ ਚਰਸ੍ਯ ਚ
ਪ੍ਰਿਥੂ ਨੇ ਵੀ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਚੰਗੀ ਚਾਲ ਵਾਲੀ, ਜਲਦੀ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਦੇ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਲਈ, ਚਾਹੇ ਜੜ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਚਲਣ ਵਾਲਾ, ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੈ।'
ਤਥੇਤਿ ਚਾਬ੍ਰਵੀਦ੍ਭੂਮਿਰ੍ਦੁਦੋਹ ਸ ਨਰਾਧਿਪਃ। ਸ੍ਵਕੇ ਪਾਣੌ ਪृਥੁਰ੍ਵਤ੍ਸਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵਂ ਮਨੁਂ
ਧਰਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਐਸਾ ਹੋਵੇ।' ਫਿਰ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸਵਯੰਭੂ ਮਨੂ ਨੂੰ ਵੱਛਾ ਬਣਾਕੇ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਲਿਆ।
ਤਦਨ੍ਨਮਭਵਦ੍ਦੁਗ੍ਧਂ ਪ੍ਰਜਾ ਜੀਵਂਤਿ ਯੇਨ ਤੁ। ਤਤਸ੍ਤੁ ऋषਿਭਿਰ੍ਦੁਗ੍ਧਾ ਵਤ੍ਸਃ ਸੋਮਸ੍ਤਦਾਭਵਤ੍
ਉਹ ਦੁੱਧ ਹੀ ਰੋਟੀ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੋਕ ਜੀਊਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਲਿਆ, ਤੇ ਸੋਮ ਵੱਛਾ ਬਣਿਆ।
ਦੋਗ੍ਧਾ ਵਾਚਸ੍ਪਤਿਰਭੂਤ੍ਪਾਤ੍ਰਂ ਵੇਦਸ੍ਤਪੋ ਰਸਃ। ਦੇਵੈਸ਼੍ਚ ਵਸੁਧਾ ਦੁਗ੍ਧਾ ਮਰੁਦ੍ਦੋਗ੍ਧਾ ਤਦਾਭਵਤ੍
ਵਾਚਸਪਤੀ ਦੁੱਧ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਬਣਿਆ, ਪਾਤਰ ਵੇਦ ਸੀ, ਤੇ ਤੱਤ ਤਪੱਸਿਆ ਸੀ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਲਿਆ, ਮਰੁਤ ਦੁੱਧ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਬਣਿਆ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਵਤ੍ਸਃ ਸਮਭਵਤ੍ਕ੍ਸ਼ੀਰਮੂਰ੍ਜ੍ਜਸ੍ਵਲਂ ਬਲਂ। ਦੇਵਾਨਾਂ ਕਾਂਚਨਂ ਪਾਤ੍ਰਂ ਪਿਤृਣਾਂ ਰਾਜਤਂ ਤਥਾ
ਇੰਦਰ ਵੱਛਾ ਬਣਿਆ, ਦੁੱਧ ਤਾਕਤ ਸੀ ਜੋ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਪਾਤਰ ਸੋਨਾ ਸੀ, ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਪਾਤਰ ਸੀ।
ਅਂਤਕਸ਼੍ਚਾਭਵਦ੍ਦੋਗ੍ਧਾ ਯਮੋ ਵਤ੍ਸਃ ਸ੍ਵਧਾ ਰਸਃ। ਬਿਲਂ ਚ ਪਾਤ੍ਰਂ ਨਾਗਾਨਾਂ ਤਕ੍ਸ਼ਕੋ ਵਤ੍ਸਕੋਭਵਤ੍
ਅੰਤਕ ਦੁੱਧ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਬਣਿਆ, ਯਮ ਵੱਛਾ ਬਣਿਆ, ਤੇ ਤੱਤ ਸਵਧਾ ਸੀ। ਨਾਗਾਂ ਲਈ ਪਾਤਰ ਬਿਲ ਸੀ, ਤੇ ਤਕਸ਼ਕ ਵੱਛਾ ਬਣਿਆ।
ਵਿषਂ ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਤਤੋ ਦੋਗ੍ਧਾ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰੋਭਵਤ੍ਪੁਨਃ। ਅਸੁਰੈਰਪਿ ਦੁਗ੍ਧੇਯਂ ਆਯਸੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਪੀਡਨਮ੍
ਫਿਰ ਵਿਸ਼ ਦੁੱਧ ਬਣ ਗਿਆ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੁੱਧ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਬਣਿਆ। ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਲਿਆ, ਲੋਹੇ ਦੇ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜਨ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਪਾਤ੍ਰੇ ਮਾਯਾਮਭੂਦ੍ਵਤ੍ਸਃਪ੍ਰਾਲ੍ਹਾਦਿਸ੍ਤੁਵਿਰੋਚਨਃ। ਦੋਗ੍ਧਾ ਤ੍ਰਿਮੂਰ੍ਦ੍ਧਾ ਤਤ੍ਰਾਸੀਨ੍ਮਾਯਾ ਯੇਨ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਿਤਾ
ਅਸੁਰਾਂ ਲਈ ਮਾਇਆ ਪਾਤਰ ਸੀ, ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਤੇ ਵਿਰੋਚਨ ਵੱਛੇ ਬਣੇ। ਉਥੇ ਤ੍ਰਿਮੂਰਤੀ ਦੁੱਧ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਾਇਆ ਪੈਦਾ ਹੋਈ।
ਯਕ੍ਸ਼ੈਸ਼੍ਚ ਵਸੁਧਾ ਦੁਗ੍ਧਾ ਪੁਰਾਂਤਰ੍ਦ੍ਧਾਨਮੀਪ੍ਸੁਭਿਃ। ਕृਤ੍ਵਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਵਸੁਂ ਵਤ੍ਸਂ ਮਣਿਮਂਤਂ ਮਹੀਪਤੇ
ਯਕਸ਼ਾਂ ਨੇ ਵੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਲਿਆ, ਲੁਕਵੇਂ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ ਨੂੰ ਵੱਛਾ ਤੇ ਮਣੀ ਨੂੰ ਪਾਤਰ ਬਣਾਇਆ, ਹੇ ਰਾਜਨ।
ਪ੍ਰੇਤਰਕ੍ਸ਼ੋਗਣੈਰ੍ਦੁਗ੍ਧਾ ਵਸਾ ਰੁਧਿਰਮੁਲ੍ਬਣਂ। ਰੌਪ੍ਯਨਾਭੋਭਵਦ੍ਦੋਗ੍ਧਾ ਸੁਮਾਲੀ ਵਤ੍ਸ ਏਵ ਚ
ਪ੍ਰੇਤ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਚਰਬੀ ਤੇ ਡਰਾਉਣ ਲਾਲ ਖੂਨ ਦੁੱਧ ਵਜੋਂ ਲਿਆ। ਸੁਮਾਲੀ ਦੁੱਧ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਪਾਤਰ ਤੇ ਉਹੀ ਵੱਛਾ ਵੀ ਸੀ।
ਗਂਧਰ੍ਵੈਸ਼੍ਚ ਪੁਨਰ੍ਦੁਗ੍ਧਾ ਵਸੁਧਾ ਸਾਪ੍ਸਰੋਗਣੈਃ। ਵਤ੍ਸਂ ਚਿਤ੍ਰਰਥਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਗਂਧਾਨ੍ਪਦ੍ਮਦਲੇ ਤਥਾ
ਗੰਧਰਵਾਂ ਤੇ ਅਪਸਰਾ ਦੇ ਸੰਗ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਦੁੱਧਿਆ ਗਿਆ, ਵੱਛਾ ਚਿਤਰਰਥ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਪਦਮ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ 'ਤੇ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਦੋਗ੍ਧਾਵਸੁਰੁਚਿਰ੍ਨਾਮਾਥਰ੍ਵਵੇਦਸ੍ਯ ਪਾਰਗਃ। ਗਿਰਿਭਿਰ੍ਵਸੁਧਾ ਦੁਗ੍ਧਾ ਰਤ੍ਨਾਨਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ
ਸੁਰੁਚਿਰ ਨਾਂ ਦੇ, ਅਥਰਵ ਵੇਦ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਡੋਗਧਾ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਵੱਛਾ ਬਣਾਕੇ ਦੁੱਧਿਆ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ।
ਔषਧਾਨਿ ਚ ਦਿਵ੍ਯਾਨਿ ਦੋਗ੍ਧਾ ਮੇਰੁਰ੍ਮਹੀਧਰਃ। ਵਤ੍ਸੋਭੂਦ੍ਧਿਮਵਾਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪਾਤ੍ਰਂ ਸ਼ੈਲਮਯਂ ਪੁਨਃ
ਮੇਰੂ ਮਹਾਂ ਪਹਾੜ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦਿਵਯ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਲਈ ਦੁੱਧਿਆ, ਵੱਛਾ ਹਿਮਵਤ ਸੀ, ਤੇ ਪਤ੍ਰ ਪੱਥਰ ਦਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
ਵृਕ੍ਸ਼ੈਸ਼੍ਚ ਵਸੁਧਾ ਦੁਗ੍ਧਾ ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਛਿਨ੍ਨਪ੍ਰਰੋਹਣਂ। ਪਾਲਾਸ਼ਪਾਤ੍ਰੇ ਦੋਗ੍ਧਾ ਤੁ ਸਾਲਃ ਪੁष੍ਪਵਨਾਕੁਲਃ
ਵਿਰਖਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧਿਆ, ਚੀਰ (ਰਸ) ਲਈ, ਪਾਲਾਸ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਪਤ੍ਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਸਾਲ ਦਾ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਵਿਰਖ ਦੁੱਧਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ੋਭਵਤ੍ਤਤੋ ਵਤ੍ਸਃ ਸਰ੍ਵਵृਕ੍ਸ਼ਵਨਾਧਿਪਃ। ਏਵਮਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਵਸੁਧਾ ਤਥਾ ਦੁਗ੍ਧਾ ਯਥੇਚ੍ਛਤਃ
ਫਿਰ ਪਲਕਸ਼ ਸਭ ਵਿਰਖਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਵੱਛਾ ਬਣਿਆ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧਿਆ।
ਆਯੁਰ੍ਦ੍ਧਨਾਨਿ ਸੌਖ੍ਯਂ ਚ ਪृਥੌ ਰਾਜ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਤਿ। ਨ ਦਾਰਿਦ੍ਰ੍ਯਂ ਤਥਾ ਰੋਗੀ ਨਾਧਨੋਨਚਪਾਪਕृਤ੍
ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਿਥੂ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਧਨ ਤੇ ਸੁਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਨਾ ਤਾਂ ਗਰੀਬੀ ਹੁੰਦੀ, ਨਾ ਰੋਗ, ਨਾ ਕੋਈ ਅਧਨ, ਨਾ ਪਾਪੀ।
ਨੋਪਸਰ੍ਗਾ ਨ ਚਾਘਾਤਃ ਪृਥੌ ਰਾਜ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਤਿ। ਨਿਤ੍ਯਂਪ੍ਰਮੁਦਿਤਾਲੋਕਾ ਦੁਃਖਸ਼ੋਕਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ
ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਿਥੂ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਉਪਦ੍ਰਵ ਜਾਂ ਚੋਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਸ਼ੋਕ ਤੋਂ ਰਹਿਤ।
ਧਨੁਃ ਕੋਟ੍ਯਾ ਚ ਸ਼ੈਲੇਂਦ੍ਰਾਨੁਤ੍ਸਾਰ੍ਯ ਸ ਮਹਾਬਲਃ। ਭੂਮਂਡਲਂ ਸਮਂ ਚਕ੍ਰੇ ਲੋਕਾਨਾਂ ਹਿਤਕਾਮ੍ਯਯਾ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਧਨੁ ਨਾਲ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੀ।