ਕृਤ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾਨਂ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤਿ ਪਰਮਂ ਪਦਂ। ਸਾਵਰ੍ਣ੍ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਮਨੋਰ੍ਭਾਵਿ ਤਥਾਂਤਰਂ
ਇਹ ਸਾਰੇ ਧਰਮ ਦੀ ਵ੍ਯਵਸਥਾ ਕਰਕੇ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਸਾਵਰਣਿ ਮਨੂ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਅਸ਼੍ਵਤ੍ਥਾਮਾ ਸ਼ਰਦ੍ਵਾਂਸ਼੍ਚ ਕੌਸ਼ਿਕੋ ਗਾਲਵਸ੍ਤਥਾ। ਸ਼ਤਾਨਂਦਃ ਕਾਸ਼੍ਯਪਸ਼੍ਚ ਰਾਮਸ਼੍ਚ ऋषਯ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਅਸ਼੍ਵੱਥਾਮਾ, ਸ਼ਰਦਵਾਨ, ਕੌਸ਼ਿਕ, ਗਾਲਵ, ਸ਼ਤਾਨੰਦ, ਕਾਸ਼੍ਯਪ ਅਤੇ ਰਾਮ—ਇਹ ਰਿਸ਼ੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਧृਤਿਰ੍ਵਰੀਯਾਨ੍ਯਵਸੁਃ ਸੁਵਰ੍ਣੋ ਧृਤਿਰੇਵ ਚ। ਵਰਿष੍ਣੁਵੀਰ੍ਯਃ ਸੁਮਤਿਰ੍ਵਸੁਸ਼੍ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ਼੍ਚ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍
ਧ੍ਰਿਤੀ, ਵਰੀਯਾਨ, ਯਵਸੁ, ਸੁਵਰਨ, ਫਿਰ ਧ੍ਰਿਤੀ, ਵਰੀਸ਼੍ਣੁਵੀਰ, ਸੁਮਤੀ, ਵਸੁ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਰ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਭਵਿष੍ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਕਸਾਵਰ੍ਣੇਰ੍ਮਨੋਃ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ। ਰੌਚ੍ਯਾਦਯਸ੍ਤਥਾਨ੍ਯੇਪਿ ਮਨਵਃ ਸਂਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ
ਇਹ ਸਭ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਮਨੂ ਅਰਕ ਸਾਵਰਣਿ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਰੌਚਯ ਆਦਿਕ ਹੋਰ ਮਨੂਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵੀ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਰੁਚੇਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਰੌਚ੍ਯੋ ਨਾਮ ਭਵਿष੍ਯਤਿ। ਮਨੁਰ੍ਭੂਤਿਸੁਤਸ੍ਤਦ੍ਵਦ੍ਭੌਤ੍ਯੋ ਨਾਮ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਰੁਚਿ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰੌਚਯ ਨਾਮ ਦਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਭੂਤਿ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਨੂ ਵੀ ਭੌਤਯ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਤਤਸ੍ਤੁ ਮੇਰੁਸਾਵਰ੍ਣਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਸੁਨੁਰ੍ਮਨੁਃ ਸ੍ਮृਤਃ। ऋਭੁਸ਼੍ਚ ॠਤੁਧਾਮਾ ਚ ਵਿष੍ਵਕ੍ਸੇਨੋ ਮਨੁਸ੍ਤਥਾ
ਫਿਰ ਮੇਰੁਸਾਵਰਣਿ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਮਨੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭੁ, ਤੁਧਾਮਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵਕਸੇਨ ਵੀ ਮਨੂ ਹਨ।
ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਾਸ਼੍ਚੈਵ ਮਨਵਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ। ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਯੁਗਸਾਹਸ੍ਰਮੇਭਿਰ੍ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਨਰਾਧਿਪ
ਜੋ ਮਨੂ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ, ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ।
ਸ੍ਵੇਸ੍ਵੇਨ੍ਤਰੇ ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ ਸਮੁਤ੍ਪਾਦ੍ਯ ਚਰਾਚਰਂ। ਕਲ੍ਪਕ੍ਸ਼ਯੇ ਨਿਵृਤ੍ਤੇ ਤੁ ਮੁਚ੍ਯਂਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਸਹ
ਹਰ ਇੱਕ ਮਨੁਅੰਤਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀ ਚਲਦੀ-ਫਿਰਦੀ ਤੇ ਅਡੋਲ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਕਲਪ ਦਾ ਅੰਤ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਮੇਤ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਮੀਯੁਗਸਹਸ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਵਿਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਪੁਨਃਪੁਨਃ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦ੍ਯਾ ਵਿष੍ਣੁਸਾਯੁਜ੍ਯਂ ਤਤੋ ਯਾਸ੍ਯਂਤਿ ਵੈ ਨृਪ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿਕ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਭੀष੍ਮ ਉਵਾਚ। ਬਹੁਭਿਰ੍ਦ੍ਧਰਣੀ ਭੁਕ੍ਤਾ ਭੂਪਾਲੈਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਪੁਰਾ। ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਃ ਪृਥਿਵੀਯੋਗਾਤ੍ਪृਥਿਵੀ ਕਸ੍ਯ ਯੋਗਤਃ
ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕਈ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਭੋਗਿਆ। ਪਰ ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਾਜੇ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਗਏ, ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਕਿਸ ਦੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਚ ਕृਤਾ ਸਂਜ੍ਞਾ ਭੂਮੇਸ੍ਸਾ ਪਾਰਿਭਾषਿਕੀ। ਗੌਰਿਤੀਯਂ ਚ ਸਂਜ੍ਞਾ ਵਾ ਭੁਵਃ ਕਸ੍ਮਾਦ੍ਬ੍ਰਵੀਹਿ ਮੇ
ਇਹ ਭੂਮੀ ਨਾਮ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ? ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਗੌਰੀ ਕਿਉਂ ਆਖਦੇ ਹਨ? ਇਹਨਾਂ ਨਾਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ। ਪੁਰਾ ਕृਤਯੁਗਸ੍ਯਾਸੀਦਂਗੋ ਨਾਮ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ। ਮृਤ੍ਯੋਸ੍ਤੁ ਦੁਹਿਤਾ ਤੇਨ ਪਰਿਣੀਤਾਤਿਦੁਰ੍ਮੁਖੀ
ਪੁਲਸਤਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਕਲਯੁਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਅੰਗ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਮੌਤ ਦੀ ਧੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭੈੜੀ ਸੀ, ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ।
ਸੁਨੀਥਾ ਨਾਮ ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਵੇਨੋ ਨਾਮ ਸੁਤਃ ਪੁਰਾ। ਅਧਰ੍ਮਨਿਰਤਃ ਕਾਮੀ ਬਲਵਾਨ੍ਵਸੁਧਾਧਿਪਃ
ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਨੀਥਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਵੇਨ ਨਾਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਪਰ ਅਧਰਮ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇ ਕਾਮੀ ਸੀ।
ਲੋਕਸ੍ਯਾਧਰ੍ਮਕृਚ੍ਚਾਪਿ ਪਰਭਾਰ੍ਯਾਪਹਾਰਕਃ। ਅਥ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਯਰ੍ਥਂ ਜਗਦਰ੍ਥਂ ਮਹਰ੍षਿਭਿਃ
ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਅਧਰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਆਹਤੀਆਂ ਨੂੰ ਚੱਕ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜਗਤ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ—
ਅਨੁਨੀਤੋਪਿ ਨ ਦਦਾਵਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾऽਭਯਂ ਤਤਃ। ਸ਼ਾਪੇਨ ਮਾਰਯਿਤ੍ਵੈਨਮਰਾਜਕਭਯਾਰ੍ਦਿਤਾਃ
ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਲ ਵਾਲਾ, ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਤੇ ਵੀ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਮਮਂਥੁਰ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਬਲਾਦ੍ਦੇਹਮਕਲ੍ਮषਾਃ। ਤਤ੍ਕਾਯਾਨ੍ਮਥ੍ਯਮਾਨਾਤ੍ਤੁ ਜਨਿਤਾ ਮ੍ਲੇਚ੍ਛਜਾਤਯਃ
ਉਹ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਮਥਿਆ। ਉਸ ਸਰੀਰ ਦੇ ਮਥਣ ਨਾਲੋਂ ਹੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਜਾਤੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ।
ਸ਼ਰੀਰੇ ਮਾਤੁਰਂਸ਼ੇਨ ਕृष੍ਣਾਂਜਨਸਮਪ੍ਰਭਾਃ। ਪਿਤੁਰਂਸ਼ਸ੍ਯ ਸਂਗੇਨ ਧਾਰ੍ਮਿਕੋ ਧਰ੍ਮਕਾਰਕਃ
ਮਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ, ਕਾਲੇ ਅੰਜਨ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਪਿਉ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਇਕ ਨੇਕ ਅਤੇ ਧਰਮ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਜਨਮਿਆ।
ਉਤ੍ਪਨ੍ਨੋ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਦ੍ਧਸ੍ਤਾਤ੍ਸਧਨੁਃ ਸਸ਼ਰੋ ਗਦੀ। ਦਿਵ੍ਯਤੇਜੋਮਯਃ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਸਰਤ੍ਨਕਵਚਾਂਗਦਃ
ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਤੋਂ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਧਨੁਸ਼, ਤੀਰ ਤੇ ਗਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਕੀਮਤੀ ਕਵਚ ਤੇ ਕੰਗਣ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸੀ।
ਪृਥੁਰੇਵਾਭਵਨ੍ਨਾਮ੍ਨਾ ਸ ਚ ਵਿष੍ਣੁਰਜਾਯਤ। ਸ ਵਿਪ੍ਰੈਰਭਿषਿਕ੍ਤਃ ਸਂਸ੍ਤਪਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਸੁਦੁष੍ਕਰਂ
ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਿਥੂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਾਂਗ ਜਨਮਿਆ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।
ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਵਰੇਣ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭੁਤ੍ਵਮਗਮਤ੍ਪ੍ਰਭੁਃ। ਨਿਃਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਵषਟ੍ਕਾਰਂ ਨਿਰ੍ਦ੍ਧਰ੍ਮਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਭੂਤਲਂ
ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਵਰ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਮਿਲਿਆ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉੱਥੇ ਨਾ ਪਾਠ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ, ਨਾ ਹਵਨ, ਨਾ ਹੀ ਧਰਮ, ਤਾਂ—
ਵੇਦ੍ਧੁਮੇਵੋਦ੍ਯਤਃ ਕੋਪਾਚ੍ਛਰੇਣਾਮਿਤਵਿਕ੍ਰਮਃ। ਤਤੋ ਗੋਰੂਪਮਾਸ੍ਥਾਯ ਭੂਃ ਪਲਾਯਿਤੁਮੁਦ੍ਯਤਾ
ਉਹ ਬੇਹੱਦ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਤੀਰ ਨਾਲ ਛੇਦਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਗਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਭੱਜਣ ਲੱਗ ਪਈ।
ਪृष੍ਠੇ ਤ੍ਵਨ੍ਵਗਮਤ੍ਤਸ੍ਯਾਃ ਪृਥੁਃ ਸੇषੁਸ਼ਰਾਸਨਃ। ਤਤਃ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵੈਕਦੇਸ਼ੇ ਤੁ ਕਿਂ ਕਰੋਮੀਤਿ ਚਾਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਪ੍ਰਿਥੂ, ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਇੱਕ ਥਾਂ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?'
ਪृਥੁਰਪ੍ਯਵਦਦ੍ਵਾਕ੍ਯਮੀਪ੍ਸਿਤਂ ਦੇਹਿ ਸੁਵ੍ਰਤੇ। ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਜਗਤਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਸ੍ਥਾਵਰਸ੍ਯ ਚਰਸ੍ਯ ਚ
ਪ੍ਰਿਥੂ ਨੇ ਵੀ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਚੰਗੀ ਚਾਲ ਵਾਲੀ, ਜਲਦੀ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਦੇ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਲਈ, ਚਾਹੇ ਜੜ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਚਲਣ ਵਾਲਾ, ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੈ।'
ਤਥੇਤਿ ਚਾਬ੍ਰਵੀਦ੍ਭੂਮਿਰ੍ਦੁਦੋਹ ਸ ਨਰਾਧਿਪਃ। ਸ੍ਵਕੇ ਪਾਣੌ ਪृਥੁਰ੍ਵਤ੍ਸਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵਂ ਮਨੁਂ
ਧਰਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਐਸਾ ਹੋਵੇ।' ਫਿਰ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸਵਯੰਭੂ ਮਨੂ ਨੂੰ ਵੱਛਾ ਬਣਾਕੇ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਲਿਆ।
ਤਦਨ੍ਨਮਭਵਦ੍ਦੁਗ੍ਧਂ ਪ੍ਰਜਾ ਜੀਵਂਤਿ ਯੇਨ ਤੁ। ਤਤਸ੍ਤੁ ऋषਿਭਿਰ੍ਦੁਗ੍ਧਾ ਵਤ੍ਸਃ ਸੋਮਸ੍ਤਦਾਭਵਤ੍
ਉਹ ਦੁੱਧ ਹੀ ਰੋਟੀ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੋਕ ਜੀਊਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਲਿਆ, ਤੇ ਸੋਮ ਵੱਛਾ ਬਣਿਆ।
ਦੋਗ੍ਧਾ ਵਾਚਸ੍ਪਤਿਰਭੂਤ੍ਪਾਤ੍ਰਂ ਵੇਦਸ੍ਤਪੋ ਰਸਃ। ਦੇਵੈਸ਼੍ਚ ਵਸੁਧਾ ਦੁਗ੍ਧਾ ਮਰੁਦ੍ਦੋਗ੍ਧਾ ਤਦਾਭਵਤ੍
ਵਾਚਸਪਤੀ ਦੁੱਧ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਬਣਿਆ, ਪਾਤਰ ਵੇਦ ਸੀ, ਤੇ ਤੱਤ ਤਪੱਸਿਆ ਸੀ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਲਿਆ, ਮਰੁਤ ਦੁੱਧ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਬਣਿਆ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਵਤ੍ਸਃ ਸਮਭਵਤ੍ਕ੍ਸ਼ੀਰਮੂਰ੍ਜ੍ਜਸ੍ਵਲਂ ਬਲਂ। ਦੇਵਾਨਾਂ ਕਾਂਚਨਂ ਪਾਤ੍ਰਂ ਪਿਤृਣਾਂ ਰਾਜਤਂ ਤਥਾ
ਇੰਦਰ ਵੱਛਾ ਬਣਿਆ, ਦੁੱਧ ਤਾਕਤ ਸੀ ਜੋ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਪਾਤਰ ਸੋਨਾ ਸੀ, ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਪਾਤਰ ਸੀ।
ਅਂਤਕਸ਼੍ਚਾਭਵਦ੍ਦੋਗ੍ਧਾ ਯਮੋ ਵਤ੍ਸਃ ਸ੍ਵਧਾ ਰਸਃ। ਬਿਲਂ ਚ ਪਾਤ੍ਰਂ ਨਾਗਾਨਾਂ ਤਕ੍ਸ਼ਕੋ ਵਤ੍ਸਕੋਭਵਤ੍
ਅੰਤਕ ਦੁੱਧ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਬਣਿਆ, ਯਮ ਵੱਛਾ ਬਣਿਆ, ਤੇ ਤੱਤ ਸਵਧਾ ਸੀ। ਨਾਗਾਂ ਲਈ ਪਾਤਰ ਬਿਲ ਸੀ, ਤੇ ਤਕਸ਼ਕ ਵੱਛਾ ਬਣਿਆ।
ਵਿषਂ ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਤਤੋ ਦੋਗ੍ਧਾ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰੋਭਵਤ੍ਪੁਨਃ। ਅਸੁਰੈਰਪਿ ਦੁਗ੍ਧੇਯਂ ਆਯਸੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਪੀਡਨਮ੍
ਫਿਰ ਵਿਸ਼ ਦੁੱਧ ਬਣ ਗਿਆ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੁੱਧ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਬਣਿਆ। ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਲਿਆ, ਲੋਹੇ ਦੇ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜਨ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਪਾਤ੍ਰੇ ਮਾਯਾਮਭੂਦ੍ਵਤ੍ਸਃਪ੍ਰਾਲ੍ਹਾਦਿਸ੍ਤੁਵਿਰੋਚਨਃ। ਦੋਗ੍ਧਾ ਤ੍ਰਿਮੂਰ੍ਦ੍ਧਾ ਤਤ੍ਰਾਸੀਨ੍ਮਾਯਾ ਯੇਨ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਿਤਾ
ਅਸੁਰਾਂ ਲਈ ਮਾਇਆ ਪਾਤਰ ਸੀ, ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਤੇ ਵਿਰੋਚਨ ਵੱਛੇ ਬਣੇ। ਉਥੇ ਤ੍ਰਿਮੂਰਤੀ ਦੁੱਧ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਾਇਆ ਪੈਦਾ ਹੋਈ।