ਯਜ੍ਞਭਾਗਭੁਜਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮਰੁਤਸ੍ਤੇ ਤਤੋਭਵਨ੍। ਨ ਜਗ੍ਮੁਰੈਕ੍ਯਮਸੁਰੈਰਤਸ੍ਤੇ ਸੁਰਵਲ੍ਲਭਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯਜਨ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਰੁਤ ਬਣ ਗਏ। ਉਹ ਅਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਰਹੇ।
ਭੀष੍ਮ ਉਵਾਚ। ਆਦਿਸਰ੍ਗਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਕਥਿਤੋ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਮੇ। ਪ੍ਰਤਿਸਰ੍ਗਸ਼੍ਚ ਯੋ ਯੇषਾਮਧਿਪਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ਵਦਸ੍ਵ ਮੇ
ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਬਹੁਤ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਦੂਜੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹਰੇਕ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ।
ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ। ਯਦਾਭਿषਿਕ੍ਤਃ ਸਕਲੇਪਿ ਰਾਜ੍ਯੇ ਪृਥੁਰ੍ਦ੍ਧਰਿਤ੍ਰ੍ਯਾਮਧਿਪੋ ਬਭੂਵ। ਤਥੌषਧੀਨਾਮਧਿਪਂ ਚਕਾਰ ਯਜ੍ਞਵ੍ਰਤਾਨਾਂ ਤਪਸਾਂ ਚ ਸੋਮਮ੍
ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਥੂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਸੋਮ ਨੂੰ ਪੌਦਿਆਂ, ਯਜਨ, ਵਰਤਾਂ ਅਤੇ ਤਪਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣਾਇਆ।
ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਤਾਰਾਦ੍ਵਿਜਵृਕ੍ਸ਼ਗੁਲ੍ਮਲਤਾਵਿਤਾਨਸ੍ਯ ਚ ਰੁਕ੍ਮਗਰ੍ਭਮ੍। ਅਪਾਮਧੀਸ਼ਂ ਵਰੁਣਂ ਧਨਾਨਾਂ ਰਾਜ੍ਞਾਂ ਪ੍ਰਭੁਂ ਵੈਸ਼੍ਰਵਣਂ ਚ ਤਦ੍ਵਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਪਾਣੀਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਵਿਸ਼ਰਵਣ ਨੂੰ ਧਨ ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਤਾਰੇ, ਪੁਜਾਰੀ, ਰੁੱਖ, ਬੂਟੇ ਅਤੇ ਲਤਾਵਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣਾਇਆ।
ਵਿष੍ਣੁਂ ਰਵੀਣਾਮਧਿਪਂ ਵਸੂਨਾਮਗ੍ਨਿਂ ਚ ਲੋਕਾਧਿਪਤਿਂ ਚਕਾਰ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਨਾਮਧਿਪਂ ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਂ ਚਕਾਰ ਸ਼ਕ੍ਰਂ ਮਰੁਤਾਮਧੀਸ਼ਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਸੂਰਜਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਵਸੂਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਦਕਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਅਤੇ ਸ਼ਕਰ ਨੂੰ ਮਰੁਤਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣਾਇਆ।
ਦੈਤ੍ਯਾਧਿਪਾਨਾਮਥ ਦਾਨਵਾਨਾਂ ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਮੀਸ਼ਂ ਚ ਯਮਂ ਪਿਤॄਣਾਮ੍। ਪਿਸ਼ਾਚਰਕ੍ਸ਼ਃਪਸ਼ੁਭੂਤਯਕ੍ਸ਼ਵੇਤਾਲਰਾਜਂ ਹ੍ਯਥ ਸ਼ੂਲਪਾਣਿਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੂੰ ਦੈਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਯਮ ਨੂੰ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਲਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪਿਸ਼ਾਚ, ਰਾਖਸ਼ਸ, ਪਸ਼ੂ, ਭੂਤ, ਯਕਸ਼ ਅਤੇ ਵੇਤਾਲਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ।
ਪ੍ਰਾਲੇਯਸ਼ੈਲਂ ਚ ਪਤਿਂ ਗਿਰੀਣਾਮੀਸ਼ਂ ਸਮੁਦ੍ਰਂ ਸਰਿਤਾਮਧੀਸ਼ਮ੍। ਗਂਧਰ੍ਵਵਿਦ੍ਯਾਧਰਕਿਨ੍ਨਰਾਣਾਮੀਸ਼ਂ ਪੁਨਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਰਥਂ ਚਕਾਰ
ਉਸ ਨੇ ਹਿਮਾਲਾ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਅਤੇ ਚਿਤਰਰਥ ਨੂੰ ਗੰਧਰਵਾਂ, ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਅਤੇ ਕਿੰਨਰਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣਾਇਆ।
ਨਾਗਾਧਿਪਂ ਵਾਸੁਕਿਮੁਗ੍ਰਵੀਰ੍ਯਂ ਸਰ੍ਪਾਧਿਪਂ ਤਕ੍ਸ਼ਕਮਾਦਿਦੇਸ਼। ਦਿਗ੍ਵਾਰਣਾਨਾਮਧਿਪਂ ਚਕਾਰ ਗਜੇਂਦ੍ਰਮੈਰਾਵਣਨਾਮਧੇਯਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਵਾਸੁਕੀ ਨੂੰ ਨਾਗਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਤਕਸ਼ਕ ਨੂੰ ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਅਤੇ ਐਰਾਵਤ ਨੂੰ ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣਾਇਆ।
ਸੁਪਰ੍ਣਮੀਸ਼ਂ ਪਤਤਾਮਥਾਰ੍ਵਤਾਂ ਰਾਜਾਨਮੁਚ੍ਚੈਃਸ਼੍ਰਵਸਂ ਚਕਾਰ। ਸਿਂਹਂ ਮृਗਾਣਾਂ ਵृषਭਂ ਗਵਾਂ ਚ ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ਂ ਪੁਨਃ ਸਰ੍ਵਵਨਸ੍ਪਤੀਨਾਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਸੁਪਰਨ ਨੂੰ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਉਚੈਸ਼ਰਵਸ ਨੂੰ ਘੋੜਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਵੱਛ ਨੂੰ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਅਤੇ ਪਲਕਸ਼ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣਾਇਆ।
ਪਿਤਾਮਹਃ ਪੂਰ੍ਵਮਥਾਭ੍ਯषਿਂਚਦੇਤਾਨ੍ਪੁਨਃ ਸਰ੍ਵਦਿਸ਼ਾਧਿਨਾਥਾਨ੍। ਪੂਰ੍ਵੇਸ਼ ਦਿਕ੍ਪਾਲਮਥਾਭ੍ਯषਿਂਚਨ੍ਨਾਮ੍ਨਾ ਸੁਵਰ੍ਮਾਣਮਰਾਤਿਕੇਤੁਂ
ਪਿਤਾਮਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ, ਫਿਰ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ। ਪੂਰਬ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸੁਵਰਮਾਣ ਅਤੇ ਅਰਾਤਿਕੇਤੁ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ।
ਤਤੋਧਿਪਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਤਸ਼੍ਚਕਾਰ ਸਰ੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਂ ਸ਼ਂਖਪਦਾਭਿਧਾਨਮ੍। ਸਕੇਤੁਮਂਤਂ ਦਿਗਧੀਸ਼ਮੀਸ਼ਂ ਚਕਾਰ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਭੁਵਨਾਂਡਗਰ੍ਭਃ
ਉਸ ਨੇ ਦੱਖਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸ਼ੰਖਪਦ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਬਣਾਇਆ। ਪੱਛਮ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸਕੇਤੁਮੰਤ, ਅਤੇ ਭੁਵਨਾਂਡਗਰਭ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣਾਇਆ।
ਹਿਰਣ੍ਯਰੋਮਾਣਮੁਦਗ੍ਦਿਗੀਸ਼ਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਂ ਮੇਘਸੁਤਂ ਚਕਾਰ। ਅਦ੍ਯਾਪਿ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਦਿਸ਼ਾਮਧੀਸ਼ਾਃ ਸਦਾ ਵਹਂਤਸ੍ਤੁ ਭੁਵੋਭਿਰਕ੍ਸ਼ਾਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਹਿਰਣਯਰੋਮਾਣ, ਜੋ ਬੱਦਲਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਬਣਾਇਆ। ਅੱਜ ਵੀ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਚਤੁਰ੍ਭਿਰੇਤੈਃ ਪृਥੁਨਾਮਧੇਯੋ ਨृਪੋਭਿषਿਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਥਮਃ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਮ੍। ਗਤੇਂਤਰੇ ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਨਾਮਧੇਯੇ ਵੈਵਸ੍ਵਤਂ ਚਕ੍ਰੁਰਿਮਂ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਥੂ, ਪਹਿਲਾ ਰਾਜਾ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਯੁਗ ਵਿਚ, ਵੈਵਸਵਤ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
ਗਤੇਂਤਰੇ ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਨਾਮਧੇਯੇ ਵੈਵਸ੍ਵਤਾਖ੍ਯੇ ਚ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੇ। ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ ਸੋਸ੍ਯ ਚਰਾਚਰਸ੍ਯ ਬਭੂਵ ਸੂਰ੍ਯਾਨ੍ਵਯਜਃ ਸਚਿਹ੍ਨਃ
ਜਦੋਂ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਯੁਗ ਮੁਕ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵੈਵਸਵਤ ਯੁਗ ਦੁਬਾਰਾ ਆਇਆ, ਤਦ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਚਲਦੇ ਅਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣਿਆ।
ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ। ਮਨ੍ਵਂਤਰਾਣਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਮਨੂਨਾਂ ਚਰਿਤਾਨਿ ਯਤ੍। ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਚੈਵ ਕਲ੍ਪਸ੍ਯ ਤਤ੍ਸृष੍ਟਿਂ ਚ ਸਮਾਸਤਃ
ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵਾਰਸ, ਸਾਰੇ ਮਨਵੰਤਰਾ, ਮਨੂਆਂ ਦੇ ਕਰਤਬ, ਕਲਪ ਦਾ ਮਾਪ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਸੁਣੋ।
ਏਕਚਿਤ੍ਤਃ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਤ੍ਮਾ ਸ਼ृਣੁ ਕੌਰਵਨਂਦਨ। ਯਾਮਾ ਨਾਮ ਪੁਰਾ ਦੇਵਾ ਆਸਨ੍ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵਾਂਤਰੇ
ਇਕਾਗਰ ਮਨ ਅਤੇ ਸਾਫ ਦਿਲ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਕੁਰੁਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ: ਸਵਾਯੰਭੂ ਯੁਗ ਵਿਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਯਾਮਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਸਪ੍ਤੈਵ ऋषਯਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਯੇ ਮਰੀਚ੍ਯਾਦਯਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ। ਆਗ੍ਨੀਧ੍ਰਸ਼੍ਚਾਗ੍ਨਿਬਾਹੁਸ਼੍ਚ ਵਿਭੁਃ ਸਵਨ ਏਵ ਚ
ਸੱਤ ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਰੀਚੀ ਆਦਿ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਸੀ; ਆਗਨੀਧ੍ਰ, ਆਗਨਿਬਾਹੁ, ਵਿਭੂ ਅਤੇ ਸਵਨ ਵੀ ਉਥੇ ਸੀ।
ਜ੍ਯੋਤਿष੍ਮਾਨ੍ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨ੍ਭਵ੍ਯੋ ਮੇਧਾ ਮੇਧਾਤਿਥਿਰ੍ਵਸੁਃ। ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਮਨੋਰ੍ਦਸ਼ੈਤੇ ਵਂਸ਼ਵਰ੍ਦ੍ਧਨਾਃ
ਜੋਤਿਸ਼ਮਾਨ, ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨ, ਭਵਿਆ, ਮੇਧਾ, ਮੇਧਾਤਿਥਿ, ਵਸੁ—ਇਹ ਦਸ, ਸਵਾਯੰਭੂ ਮਨੂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਨ।
ਪ੍ਰਤਿਸਰ੍ਗਮਮੀ ਕृਤ੍ਵਾ ਜਗ੍ਮੁਸ੍ਤੇ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍। ਏਵਂ ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸ੍ਵਾਰੋਚਿषਮਤਃ ਪਰਮ੍
ਸਰਵਨਾਸ ਦੀ ਕਥਾ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਭ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਵਾਯੰਭੂ ਮਨਵੰਤਰ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਹੁਣ ਸਵਾਰੋਚਿਸ਼ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਵਾਰੋਚਿषਸ੍ਯ ਤਨਯਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਦੇਵਵਰ੍ਚਸਃ। ਨਭੋਨਭਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭृਤਿਰ੍ਭਾਵਨਃ ਕੀਰ੍ਤਿਵਰ੍ਦ੍ਧਨਃ
ਸਵਾਰੋਚਿਸ਼ ਦੇ ਚਾਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਸਨ: ਨਭੋਨਭ, ਪ੍ਰਭ੍ਰਿਤ, ਭਾਵਨ ਅਤੇ ਕੀਰਤਿਵਰਧਨ।
ਦਤ੍ਤੋਗ੍ਨਿਸ਼੍ਚ੍ਯਵਨਸ੍ਤਂਭਃ ਪ੍ਰਾਣਃ ਕਸ਼੍ਯਪ ਏਵ ਚ। ਅਰ੍ਵਾ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ਸਪ੍ਤ ਸਪ੍ਤਰ੍षਯੋਭਵਨ੍
ਦੱਤਾ, ਅਗਨੀ, ਚ੍ਯਵਨ, ਸਤੰਭ, ਪ੍ਰਾਣ, ਕਸ਼ਯਪ ਅਤੇ ਅਰਵਾ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ—ਇਹ ਸੱਤੋਂ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ ਬਣੇ।
ਤਦਾ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਤੁषਿਤਾਃ ਸ੍ਮृਤਾ ਸ੍ਵਾਰੋਚਿषੇਂਤਰੇ। ਹਵੀਂਦ੍ਰਸੁਃਕृਤੋ ਮੂਰ੍ਤਿਰਾਪੋ ਜ੍ਯੋਤਿਰਥਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤੁਸ਼ਿਤਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਸਵਾਰੋਚਿਸ਼ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ: ਹਵੀਂਦ੍ਰ, ਸੁਕ੍ਰਿਤ, ਮੂਰਤੀ, ਆਪ ਅਤੇ ਜੋਤਿਰਥਾ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਸੁਤਾਃ ਸਪ੍ਤ ਯੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤਯਸ੍ਤਦਾ। ਦ੍ਵਿਤੀਯਮੇਤਤ੍ਕਥਿਤਂ ਮਨ੍ਵਂਤਰਮਤਃ ਪਰਂ
ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਜਾ ਪਤੀ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਦੂਜੇ ਮਨਵੰਤਰ ਦੀ ਕਥਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਅਗਲੇ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੋਵੇਗੀ।
ਅਨ੍ਯਚ੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਥਾ ਮਨ੍ਵਂਤਰਂ ਸ਼ੁਭਂ। ਮਨੁਰ੍ਨਾਮੌਤ੍ਤਮਿਸ੍ਤਤ੍ਰ ਦਸ਼ ਪੁਤ੍ਰਾਨਜੀਜਨਤ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਅਗਲੇ ਸ਼ੁਭ ਮਨਵੰਤਰ ਦੀ ਵੀ ਕਥਾ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਉੱਥੇ ਉੱਤਮ ਨਾਮਕ ਮਨੂ ਨੇ ਦਸ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ।
ਇषਊਰ੍ਜਸ੍ਤਨੂਜਸ਼੍ਚ ਸ਼ੁਚਿਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ੍ਤਥੈਵ ਚ। ਮਧੁਸ਼੍ਚ ਮਾਧਵਸ਼੍ਚੈਵ ਨਭਸ੍ਯੋਥ ਨਭਸ੍ਤਥਾ
ਇਸ਼ਾ, ਊਰਜ, ਤਨੂਜ, ਸ਼ੁਚਿ, ਸ਼ੁਕ੍ਰ, ਮਧੁ, ਮਾਧਵ, ਨਭਸੀ ਅਤੇ ਨਭਸ—
ਸਹਃ ਸਹਸ੍ਯ ਏਤੇषਾਮੁਤ੍ਤਮਃ ਕੀਰ੍ਤਿਵਰ੍ਦ੍ਧਨਃ। ਭਾਨਵਸ੍ਤਤ੍ਰ ਦੇਵਾਃ ਸ੍ਯੁਰੂਰ੍ਜਾਃ ਸਪ੍ਤਰ੍षਯਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਸਹਾ ਅਤੇ ਸਹਸਿਆ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਭਾਨਵ ਦੇਵਤੇ ਸਨ ਅਤੇ ਊਰਜ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕੌਕਭਿਣ੍ਡਿਃ ਕੁਤੁਣ੍ਡਸ਼੍ਚ ਦਾਲ੍ਭ੍ਯਃ ਸ਼ਂਖਃ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤਃ। ਮਿਤਿਸ਼੍ਚ ਸਂਮਿਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ਸਪ੍ਤੈਤੇ ਯੋਗਵਰ੍ਦ੍ਧਨਾਃ
ਕੌਕਭਿੰਡੀ, ਕੁਤੁੰਡਾ, ਦਾਲਭਿਆ, ਸ਼ੰਖ, ਪ੍ਰਵਾਹਿਤਾ, ਮਿਤੀ ਅਤੇ ਸੰਮਿਤੀ—ਇਹ ਸੱਤੋਂ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਵਧੇ।
ਮਨ੍ਵਂਤਰਂ ਚਤੁਰ੍ਥਂ ਤੁ ਤਾਮਸਂ ਨਾਮ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਂ। ਕਪਿਃ ਪृਥੁਸ੍ਤਥੈਵਾਗ੍ਨਿਰਕਪਿਃ ਕਵਿਰੇਵ ਚ
ਚੌਥਾ ਮਨਵੰਤਰ, ਜੋ ਤਾਮਸਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ: ਕਪੀ, ਪ੍ਰਥੁ, ਅਗਨੀ, ਅਕਪੀ ਅਤੇ ਕਵੀ।
ਤਥੈਵ ਜਨ੍ਯਧਾਮਾਨੌ ਮੁਨਯਃ ਸਪ੍ਤ ਨਾਮਤਃ। ਸਾਧ੍ਯਾ ਦੇਵਗਣਾ ਯੇ ਚ ਕਥਿਤਾਸ੍ਤਾਮਸੇਂਤਰੇ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਨ੍ਯਧਾਮਨ ਅਤੇ ਔਨਉ—ਇਹ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ; ਅਤੇ ਸਾਧਿਆ, ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਗਣ ਹਨ, ਤਾਮਸਾ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਅਕਲ੍ਮषਸ੍ਤਪੋਧਨ੍ਵੀ ਤਪੋਮੂਲਸ੍ਤਪੋਧਨਃ। ਤਪੋਰਾਸ਼ਿਸ੍ਤਪਸ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸੁਤਪਸ੍ਯਃ ਪਰਂਤਪਃ
ਅਕਲਮਸ਼, ਤਪੋਧਨਵੀ, ਤਪੋਮੂਲ, ਤਪੋਧਨ, ਤਪੋਰਾਸ਼ੀ, ਤਪਸਿਆ, ਸੁਤਪਸਿਆ ਅਤੇ ਪਰੰਤਪ।