ਅਤ੍ਰਾਂਤਰੇ ਹਰਿਰ੍ਭੀਮਮਾਪृਚ੍ਛ੍ਯ ਤੁ ਤਦਾ ਹਰਮ੍ । ਜਗਾਮਾਲਕ੍ਸ਼ਿਤਸ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਕ੍ਸ਼ੀਰਾਬ੍ਧਿਂ ਭੇਦਸ਼ਂਕਯਾ
ਇਸ ਵੇਲੇ, ਹਰੀ ਨੇ ਭੀਮ ਨਾਲ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਹਰਾ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗਣ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਖੀਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਫੁੱਟ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਸੀ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਰਾਹੁਰ੍ਭਵਨਂ ਸ਼ਂਕਰਸ੍ਯਾਤਿਦੀਪ੍ਤਿਮਤ੍ । ਆਤ੍ਮਾਨਮਾਤ੍ਮਨਾ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਕਿਮਿਤ੍ਯਾਹ ਸੁਵਿਸ੍ਮਿਤਃ
ਰਾਹੂ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚਮਕਦਾਰ ਵੇਖਿਆ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਥੇ ਦਰਪਣ ਵਾਂਗੁ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, 'ਇਹ ਕੀ ਹੈ?'
ਪ੍ਰਵੇष੍ਟੁਕਾਮੋ ਬਲਿਭਿਰ੍ਦ੍ਵਾਰਿ ਦ੍ਵਾਸ੍ਥੈਰ੍ਨਿਰੋਧਿਤਃ । ਯਤ੍ਨਵਾਨ੍ਸ ਨਿषਿਦ੍ਧੋऽਪਿ ਤਦਾ ਤੇ ਪ੍ਰੋਦ੍ਯਤਾਯੁਧਾਃ
ਉਹ ਅੰਦਰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਦਰਬਾਨਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਉਹ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮਨ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਲਏ।
ਤਾਨ੍ਨਿਵਾਰ੍ਯ ਗਣਾਨ੍ਨਂਦੀ ਵ੍ਯਾਜਹਾਰ ਵਿਧੁਂਤੁਦਮ੍ । ਕਸ੍ਤ੍ਵਂ ਕਸ੍ਮਾਦਿਹਾਯਾਤਃ ਕਿਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਤਵ ਬਰ੍ਬਰ । ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਾਰ੍ਯਂ ਗਣਾ ਯਾਵਤ੍ਤ੍ਵਾਂ ਨ ਹਨ੍ਯੁਰ੍ਭਯਾਵਹਾਃ
ਨੰਦੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਗਣਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਚੰਦ੍ਰ-ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਆਇਆ ਹੈਂ? ਤੇਰਾ ਕੀ ਕੰਮ ਹੈ, ਬਾਲ ਵਾਲਿਆ? ਆਪਣਾ ਮਕਸਦ ਦੱਸ, ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਡਰਾਉਣੇ ਗਣ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰ ਨਾਂ ਦੇਣ।'
ਰਾਹੁਰੁਵਾਚ-। ਦੂਤੋ ਜਾਲਂਧਰਸ੍ਯਾਹਂ ਤ੍ਵਂ ਮਾਂ ਸ਼ਰ੍ਵਾਂਤਿਕੇ ਨਯ । ਨ ਵਾਚ੍ਯਮਂਤਰੇ ਦ੍ਵਾਸ੍ਥ ਮਹਾਰਾਜਪ੍ਰਯੋਜਨਮ੍
ਰਾਹੂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਜਾਲੰਧਰ ਦਾ ਦੂਤ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਕੋਲ ਲੈ ਚੱਲ। ਦਰਬਾਨਾ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ ਬੋਲ—ਇਹ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ।
ਨਂਦੀ ਦੂਤੋਕ੍ਤਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਨੀਲਲੋਹਿਤਮਾਯਯੌ । ਦਂਡਵਤ੍ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯਾਗ੍ਰੇ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਸ਼ਂਕਰਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਦੂਤ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਨੰਦੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੰਗ ਨੀਲਾ ਤੇ ਲਾਲ ਸੀ, ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਸ਼ੰਕਰ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗਾ।
ਸੈਂਹਿਕੇਯੋ ਮਹਾਰਾਜ ਦ੍ਵਾਰੇ ਤਿष੍ਠਤਿ ਕਾਰ੍ਯਤਃ । ਸ ਪ੍ਰਯਾਤ੍ਵਥਵਾਯਾਤੁ ਭਵਾਨਾਜ੍ਞਪ੍ਤੁਮਰ੍ਹਤਿ
ਮਹਾਰਾਜ, ਸੈੰਹਿਕਾ ਦਾ ਪੁੱਤ ਰਾਹੂ ਕੰਮ ਵਾਸਤੇ ਦਰਵਾਜੇ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੈ। ਉਹ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਅੰਦਰ ਆਵੇ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਹੁਕਮ ਦਿਓ, ਉਹੀ ਹੋਵੇ।
ਨਂਦਿਨੋਕ੍ਤਮਥਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਤ੍ਵਰਨ੍ਨਿਵ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਸੁਪ੍ਤਾਮਂਤਃਪੁਰਾਦ੍ਦੇਵੀਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਚ ਸਖੀਵृਤਾਮ੍
ਨੰਦੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਜਿਵੇਂ ਜਲਦੀ ਵਿੱਚ, ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਸਮੇਤ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਵਾਸ੍ਥਂ ਜਗਾਦਾਥ ਨਂਦਿਨ੍ਦੂਤਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਯ । ਤਤੋ ਹਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯਾਮੁਂ ਦੂਤਂ ਨਂਦੀ ਮਹਾਬਲਃ
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਦਰਬਾਨ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਨੰਦੀ, ਦੂਤ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਲਿਆਉ।' ਤਾਂ ਨੰਦੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਸੀ, ਨੇ ਦੂਤ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਲਿਆ।
ਆਨਯਾਮਾਸ ਦੇਵਾਨਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਸ਼ਂਭੁਮਦਰ੍ਸ਼ਯਤ੍ । ਤਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਤਦਾ ਰਾਹੁਰ੍ਜਟਿਲਂ ਨੀਲਮਾਤ੍ਮਨਿ
ਉਹ ਦੂਤ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੈ ਗਿਆ ਤੇ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਵਿਖਾਇਆ। ਉਥੇ ਰਾਹੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ—ਮੋੜੀਆਂ ਵਾਲਾ, ਸਿਆਹ ਰੰਗ ਵਾਲਾ।
ਪਂਚਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਦਸ਼ਭੁਜਂ ਨਾਗਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤਿਨਮ੍ । ਦੇਵੀਵਿਰਹਿਤਂ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਚਂਦ੍ਰਲੇਖਾਵਿਭੂषਿਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਪੰਜ ਮੁੱਖ, ਦਸ ਬਾਂਹਾਂ, ਸੱਪ ਦੀ ਜਨੇਊ ਪਾਈ ਹੋਈ, ਦੇਵੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ, ਤੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਚੰਦਰੀਕਾ ਵਾਲਾ ਸ਼ਿਵ ਦੇਖਿਆ।
ਉਚ੍ਛ੍ਵਾਸੋਚ੍ਛ੍ਵਾਸਨਿਰ੍ਮੁਂਚਤ੍ਪृਦਾਕੁਗਣਸੇਵਿਤਮ੍ । ਸਰ੍ਵਦੇਵਗਣੋਪੇਤਂ ਸੇਵਿਤਂ ਗਣਕੋਟਿਭਿਃ
ਉਹ ਡੂੰਘੀ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਤੇ ਛੱਡਦਾ ਸੀ, ਪ੍ਰਮਥ ਗਣ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸਨ, ਤੇ ਲੱਖਾਂ ਸੇਵਕ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਦੂਤਂ ਸ਼ਂਭੁਰਾਲੋਕ੍ਯ ਚਾਗ੍ਰਤਃ । ਪ੍ਰਾਹ ਬ੍ਰੂਹਿ ਤਦਾ ਰਾਹੁਰ੍ਵਕ੍ਤੁਂ ਸਮੁਪਚਕ੍ਰਮੇ
ਜਦ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਦੂਤ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਬੋਲ।' ਫਿਰ ਰਾਹੂ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਰਾਹੁਰੁਵਾਚ-। ਦੇਵ ਜਾਲਂਧਰੇਣਾਹਂ ਪ੍ਰੇषਿਤਸ੍ਤਵ ਸਨ੍ਨਿਧੌ । ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਿਵਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਨ੍ਮੁਖੇਨ ਦ੍ਰੁਤਂ ਕੁਰੁ
ਰਾਹੂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਦੇਵ, ਮੈਨੂੰ ਜਾਲੰਧਰ ਨੇ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਲਦੀ ਕਰ।
ਗਿਰਿਸ਼ਤ੍ਵਂ ਤਪੋਨਿष੍ਠੋ ਨਿਰ੍ਗੁਣੋ ਧਰ੍ਮਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਤਵ ਨਾਸ੍ਤਿ ਪਿਤਾ ਮਾਤਾ ਵਸੁ ਗੋਤ੍ਰਾਦਿ ਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਹੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਤੂੰ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਨਿਰਲੇਪ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਧਰਮ ਨਹੀਂ। ਤੇਰਾ ਨਾ ਪਿਉ ਹੈ, ਨਾ ਮਾਂ, ਨਾ ਕੋਈ ਵੰਸ਼, ਨਾ ਕੁਟੰਬ।
ਜਾਲਂਧਰੋ ਮਹਾਬਾਹੁਰ੍ਭੁਂਕ੍ਤੇऽਸੌ ਭੁਵਨਤ੍ਰਯਮ੍ । ਤਸ੍ਯੈਵ ਵਸ਼੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਮਪਿ ਤਤਸ਼੍ਚੋਕ੍ਤਂ ਸਮਾਚਰ
ਜਾਲੰਧਰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਜੋ ਆਖੇ, ਉਹੀ ਕਰ।
ਪੁਰਾਣਪੁਰੁषਃ ਕਾਮੀ ਵृषਾਰੂਢਃ ਕਥਂ ਭਵਾਨ੍ । ਏਵਂ ਵਦਤਿ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੌ ਸੁਤੌ ਸ੍ਕਂਦਵਿਨਾਯਕੌ
ਤੂੰ ਤਾਂ ਪੁਰਾਣਾ ਪੁਰਖ ਹੈਂ, ਵਾਸਨਾ ਵਾਲਾ, ਬਲਦ ਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਸਕੰਦ ਤੇ ਵਿਨਾਇਕ ਆ ਗਏ, ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ?
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਲੇ ਦੇਵਦੇਵੋ ਯਤਵਾਗਂਗਮਰ੍ਦਨਮ੍ । ਚਕਾਰ ਚ ਕਰੈਰ੍ਵ੍ਯਸ੍ਤੈਰ੍ਵਾਸੁਕਿਰ੍ਭੂਤਲੇऽਪਤਤ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵ ਨੇ ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲੱਤਾਂ-ਹੱਥ ਰੋਕ ਲਏ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਾਸੁਕੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਹੇਰਂਬਵਾਹਨਸ੍ਯਾਖੋਃ ਪੁਚ੍ਛਂ ਗ੍ਰਸ੍ਤਮਥਾਹਿਨਾ । ਸ੍ਵਪਤ੍ਰਂ ਗ੍ਰਸ੍ਤਮਾਲੋਕ੍ਯ ਮੁਂਚਮੁਂਚੇਤ੍ਯੁਵਾਚ ਹ
ਫਿਰ ਹੇਰੰਬ ਦੇ ਵਾਹਨ ਚੂਹੇ ਦੀ ਪੂੰਛ ਸੱਪ ਨੇ ਫੜ ਲਈ। ਆਪਣਾ ਪਰ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਚੀਕ ਮਾਰ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, 'ਛੱਡ, ਛੱਡ!'
ਅਤ੍ਰਾਂਤਰੇ ਸ੍ਕਂਦਵਾਹਂ ਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਮਹਾਸ੍ਵਰਮ੍ । ਤਦ੍ਭਯਾਦ੍ਵਾਸੁਕਿਰ੍ਗ੍ਰਸ੍ਤਮਾਖੁਪੁਚ੍ਛਮਥੋਦ੍ਗਿਰਤ੍
ਇਸ ਵਿਚਕਾਰ, ਜਦ ਸਕੰਦ ਦੇ ਵਾਹਨ ਨੂੰ ਉਤਾਵਲਾ ਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦਾ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਵਾਸੁਕੀ ਡਰ ਕਰ ਚੂਹੇ ਦੀ ਫੜੀ ਹੋਈ ਪੂੰਛ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।
ਅਥਾਰੁਹ੍ਯ ਹਰਸ੍ਯਾਂਗਂ ਗਲਮਾਵੇष੍ਟ੍ਯ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ । ਤਸ੍ਯ ਨਿਸ਼੍ਵਾਸਪਵਨੈਰਥ ਜਾਤੋ ਹੁਤਾਸ਼ਨਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਗਲ ਵਿਚ ਲਪਟ ਗਿਆ ਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਟਿਕ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਸਾਹ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਅੱਗ ਪੈਦਾ ਹੋਈ।
ਤਸ੍ਯੋष੍ਮਣਾ ਚਂਦ੍ਰ ਲੇਖਾ ਜਟਾਜੂਟਾਟਵੀ ਸ੍ਥਿਤਾ । ਸਾਰ੍ਦ੍ਰਤਾਂ ਤੁ ਤਦਾ ਸਾਯਾਤ੍ਪ੍ਲਾਵਿਤਂ ਤਦ੍ਵਪੁਰ੍ਯਥਾ
ਉਸ ਦੀ ਤਾਪ ਨਾਲ, ਜੋ ਚੰਦਰੀਕਾ ਜਟਾਵਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਸੀ, ਉਹ ਗਿੱਲੀ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਉਹ ਸਰੀਰ ਪੂਰਾ ਤਰ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਤਸ੍ਯਾਹ੍ਯਮृਤਧਾਰਾਭਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਮਸ੍ਤਕਮਾਲਿਕਾ । ਹਰਮੌਲਿਕਪਾਲਾਨਾਮਭੂਤ੍ਸਂਜੀਵਿਤਾ ਤਦਾ
ਉਸ ਦੀ ਅਮਰਤ ਦੀ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਉੱਤੇ ਮਾਲਾ ਵੱਜੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਮੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜਿੰਦ ਆ ਗਈ।
ਪਪਾਠ ਪੂਰ੍ਵਮਭ੍ਯਸ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਯੋਗਸ਼੍ਰੁਤਿਕ੍ਰਮਮ੍ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪਰਸ੍ਪਰਾਧੀਤਂ ਵਿਵਦਂਤਿ ਸ਼ਿਰਾਂਸ੍ਯਥ
ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਜੋਗ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਉਚਾਰੀਆਂ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੜ੍ਹਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਿਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
ਅਹਮਾਦਿਰਹਂ ਪੂਰ੍ਵਮਹਮੇਵ ਪਰਾਤ੍ਪਰਃ । ਅਹਂ ਸ੍ਰष੍ਟਾ ਅਹਂ ਪਾਤੇਤ੍ਯੁਤ੍ਸੁਕਾਨਿ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਮੈਂ ਹੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਹੀ ਆਦਿ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਹੀ ਰਚਨਹਾਰ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਹੀ ਪਾਲਣਹਾਰ ਹਾਂ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ ਲੜ ਪਏ।
ਸ਼ੋਚਂਤ੍ਯੇਤਾਨਿ ਨੋ ਦਤ੍ਤਂ ਨੋ ਭੁਕ੍ਤਂ ਨ ਹੁਤਂ ਮਯਾ । ਲੋਭਗ੍ਰਸ੍ਤੇਨ ਮਨਸਾ ਨੋ ਵਿਤ੍ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੇऽਪਿ ਤਮ੍
ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਏ: 'ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾ ਮੈਂ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਨਾ ਖਾਧੀਆਂ, ਨਾ ਹਵਨ ਵਿਚ ਚੜ੍ਹਾਈਆਂ; ਲਾਲਚੀ ਮਨ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਵੀ ਦੌਲਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ।'
ਅਥੇਸ਼੍ਵਰਜਟਾਜੂਟਾਦਾਵਿਰਾਸੀਦ੍ਗਣੋ ਮਹਾਨ੍ । ਤ੍ਰ੍ਯਾਨਨਸ੍ਤ੍ਰਿਚਰਣਸ੍ਤ੍ਰਿਪੁਚ੍ਛਃ ਸਪ੍ਤਹਸ੍ਤਵਾਨ੍
ਫਿਰ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਜਟਾ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸੇਵਕ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੁੱਢ, ਤਿੰਨ ਲੱਤਾਂ, ਤਿੰਨ ਪੂੰਛਾਂ ਤੇ ਸੱਤ ਹੱਥ ਸਨ।
ਸ ਚ ਕੀਰ੍ਤਿਮੁਖੋ ਨਾਮ ਪਿਂਗਲੋ ਜਟਿਲੋ ਮਹਾਨ੍ । ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਾ ਕਪਾਲਾਲੀ ਭਯਾਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਮृਤੇਵ ਸਾ ੩੭*। ਪੁਰਤਃ ਪ੍ਰਾਹ ਸਗਣਸ੍ਤਤਃ ਕੀਰ੍ਤਿਮੁਖਃ ਪ੍ਰਭੁਮ੍ । ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਸ਼ਿਵਂ ਦੇਵਮਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਕ੍ਸ਼ੁਧਿਤਃ ਪ੍ਰਭੋ
ਉਹ ਵੱਡਾ, ਪੀਲੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲਾ, ਜਟਾਧਾਰੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਕੀਰਤਿਮੁਖ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਖੋਪੜੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਡਰ ਕਰ ਥੰਮ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਮੁਰਦਾ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਕੀਰਤਿਮੁਖ ਨੇ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਅੱਗੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਭੁੱਖਾ ਹੋ ਕੇ ਆਖਿਆ।
ਤਦੋਕ੍ਤਃ ਸ਼ਂਕਰੇਣਾਹੋ ਭਕ੍ਸ਼ਯ ਤ੍ਵਂ ਰਣੇ ਹਤਾਨ੍ । ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਸ ਗਣਃ ਕ੍ਵਾਪ੍ਯਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਣਂ ਤਦਾ
ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਜੰਗ ਵਿਚ ਮਾਰੇ ਗਏਆਂ ਨੂੰ ਖਾ ਲੈ।' ਪਰ ਉਹ ਸੇਵਕ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਕਿਤੇ ਵੀ ਜੰਗ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਮਰੇ ਹੋਏ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਭਕ੍ਸ਼ਿਤੁਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸ਼ਂਕਰੇਣ ਨਿਵਾਰਿਤਃ । ਤਤਃ ਕੀਰ੍ਤਿਮੁਖੇਨਾਥ ਸ੍ਵਾਂਗਂ ਸਰ੍ਵਂ ਚ ਭਕ੍ਸ਼ਿਤਮ੍
ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਖਾਣ ਲੱਗਿਆ, ਪਰ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਨੇ ਰੋਕ ਲਿਆ; ਫਿਰ ਕੀਰਤਿਮੁਖ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਆਪ ਹੀ ਖਾ ਲਿਆ।