ਪ੍ਰਤਿਹਾਰਮਿਮਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼ੀਤਾਦੇਸ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ਪੁਨਃ। ਵਾਰ੍ਤੋਪਾਯਂ ਤਤਸ਼੍ਚਕ੍ਰੁਰ੍ਹਸ੍ਤਸਿਦ੍ਧਿਂ ਚ ਕਰ੍ਮਜਾਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੰਢ ਆਦਿ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਦਾ ਇੰਤਜਾਮ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਜੀਵ ਫਿਰ ਜੀਵਨ ਚਲਾਉਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਲੱਭਦੇ ਹਨ ਤੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਕਲਾ ਵੀ ਸਿੱਖ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਵ੍ਰੀਹਯਸ਼੍ਚ ਯਵਾਸ਼੍ਚੈਵ ਗੋਧੂਮਾ ਅਣਵਸ੍ਤਿਲਾਃ। ਪ੍ਰਿਯਂਗੁਕੋਵਿਦਾਰਾਸ਼੍ਚ ਕੋਰਦੂषਾਃ ਸਚੀਨਕਾਃ
ਚੌਲ, ਜੌ, ਗਹੂੰ, ਬਾਜਰਾ, ਤਿਲ, ਪ੍ਰਿਯੰਗੂ, ਕੋਦਰਾ ਤੇ ਚੀਨਾ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਅਨਾਜ ਤੇ ਦਾਲਾਂ ਉਗਾਏ ਗਏ।
ਮਾषਾ ਮੁਦ੍ਗਾ ਮਸੂਰਾਸ਼੍ਚ ਨਿष੍ਪਾਵਾਃ ਸਕੁਲਤ੍ਥਕਾਃ। ਅਢਕਾਸ਼੍ਚਣਕਾਸ਼੍ਚੈਵ ਸ਼ਣਾਸ੍ਸਪ੍ਤਦਸ਼ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਮਾਂਸ਼, ਮੂੰਗ, ਮਸਰ, ਨਿਸ਼ਪਾਵ, ਕੁਲਥ, ਅਢਾਕ, ਚਣੇ ਤੇ ਸਣ—ਇਹ ਸਤਾਰਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਦਾਲਾਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਤ੍ਯੇਤਾ ਓषਧੀਨਾਂ ਤੁ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਣਾਂ ਜਾਤਯੋ ਨृਪ। ਓषਧ੍ਯੋ ਯਜ੍ਞਿਯਾਸ਼੍ਚੈਵ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਵਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਲਤੂ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ; ਤੇ ਚੌਦਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪਾਲਤੂ ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਅਨਾਜ ਹਨ, ਜੋ ਯਜਨਾ ਲਈ ਯੋਗ ਹਨ।
ਵ੍ਰੀਹਯਃ ਸਯਵਾ ਮਾषਾ ਗੋਧੂਮਾ ਅਣਵਸ੍ਤਿਲਾਃ। ਪ੍ਰਿਯਂਗੁਸਪ੍ਤਮਾ ਹ੍ਯੇਤਾ ਅष੍ਟਮਾਸ੍ਤੁ ਕੁਲੁਤ੍ਥਕਾਃ
ਚੌਲ, ਜੌ, ਮਾਂਸ਼, ਗਹੂੰ, ਬਾਜਰਾ, ਤਿਲ, ਪ੍ਰਿਯੰਗੂ—ਇਹ ਸੱਤ ਹਨ; ਅੱਠਵਾਂ ਕੁਲਥ ਹੈ।
ਸ਼੍ਯਾਮਾਕਸ੍ਤ੍ਵਥ ਨੀਵਾਰੋ ਵਰ੍ਤੁਲਸ੍ਸ ਗਵੇਧੁਕਃ। ਅਥ ਵੇਣੁਯਵਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਸ੍ਤਦ੍ਵਨ੍ਮਰ੍ਕਟਕਾ ਨृਪ
ਸ਼ਿਆਮਾਕ, ਨੀਵਾਰਾ, ਵਰਤੁਲ, ਗਵੇਧੁਕ, ਵੇਣੂਜੌ ਤੇ ਮਰਕਟਕ ਵੀ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ।
ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾ ਵਨ੍ਯਾਃ ਸ੍ਮृਤਾ ਹ੍ਯੇਤਾ ਓषਧ੍ਯਸ਼੍ਚ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼। ਯਜ੍ਞਨਿष੍ਪਤ੍ਤਯੇ ਤਦ੍ਵਤ੍ਤਥਾਸਾਂ ਹੇਤੁਰੁਤ੍ਤਮਃ ੧੫੦ 1.3.
ਇਹ ਚੌਦਾਂ, ਪਾਲਤੂ ਤੇ ਜੰਗਲੀ, ਯਜਨਾ ਵਾਲੇ ਪੌਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਯਜਨਾ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਾਧਨ ਹਨ।
ਏਤਾਸ਼੍ਚ ਸਹਯਜ੍ਞੇਨ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਕਾਰਣਂ ਪਰਮ੍। ਪਰਾਪਰਵਿਦਃ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਾਸ੍ਤਤੋ ਯਜ੍ਞਾਨ੍ਵਿਤਨ੍ਵਤੇ
ਇਹ ਸਾਰੇ ਪੌਦੇ ਯਜਨਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹਨ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਉੱਚਾ-ਨੀਵਾ ਸੱਚ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਯਜਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਹਨ੍ਯਹਨ੍ਯਨੁष੍ਠਾਨਂ ਯਜ੍ਞਾਨਾਂ ਪਾਰ੍ਥਿਵੋਤ੍ਤਮ। ਉਪਕਾਰਕਰਂ ਪੁਂਸਾਂ ਕ੍ਰਿਯਮਾਣਂ ਫਲਾਰ੍ਥਿਨਾਮ੍
ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਫਲ ਦੀ ਆਸ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜੇਕਰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਯਗ ਆਦਿ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਯੇषਾਂ ਚਕਾਲਸृष੍ਟੋਸੌ ਪਪਾ(?)ਬਿਂਦੁਰ੍ਮਹਾਮਤੇ। ਮਰ੍ਯਾਦਾਂ ਸ੍ਥਾਪਯਾਮਾਸ ਯਥਾਸ੍ਥਾਨਂ ਯਥਾਗੁਣਮ੍
ਹੇ ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਚਨਾ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਥਾਂ ਅਤੇ ਗੁਣ ਅਨੁਸਾਰ ਹੱਦਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਵਰ੍ਣਾਨਾਮਾਸ਼੍ਰਮਾਣਾਂ ਚ ਧਰ੍ਮਾਨ੍ਧਰ੍ਮਭृਤਾਂਵਰ। ਲੋਕਾਂਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਸਮ੍ਯਗ੍ਧਰ੍ਮਾਨੁਪਾਲਿਨਾਮ੍
ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹ ਨੇ ਵਰਨਾਂ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੇ ਫਰਜ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਸਭ ਵਰਨਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ।
ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਸ੍ਮृਤਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਤੁ ਪਾਰ੍ਥਿਵ। ਸ੍ਥਾਨਮੈਂਦ੍ਰਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਸਙ੍ਗ੍ਰਾਮੇष੍ਵਨਿਵਰ੍ਤਿਨਾਮ੍
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿ ਨਾਮਕ ਥਾਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਕਸ਼ਤਰੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹਟਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇੰਦ੍ਰਾ ਦੀ ਥਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੈ।
ਵੈਸ਼੍ਯਾਨਾਮ੍ਮਾਰੁਤਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਸ੍ਵਧਰ੍ਮਮਨੁਵਰ੍ਤਿਨਾਮ੍। ਗਾਨ੍ਧਰ੍ਵਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰਜਾਤੀਨਾਂ ਪਰਿਚਰ੍ਯਾ ਸੁਵਰ੍ਤਿਨਾਮ੍
ਜਿਹੜੇ ਵੈਸ਼ ਆਪਣੇ ਧਰਮ 'ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਮਾਰੁਤ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਸ਼ੂਦਰ ਚੰਗੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਗਾਂਧਰਵ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ।
ਅष੍ਟਾਸ਼ੀਤਿਸਹਸ੍ਰਾਣਾਂ ਯਤੀਨਾਮੂਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਰੇਤਸਾਮ੍। ਸ੍ਮृਤਂ ਤੇषਾਂ ਤੁ ਯਤ੍ਸ੍ਥਾਨਂ ਤਦੇਵ ਗੁਰੁਵਾਸਿਨਾਮ੍
ਅਠੱਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਉੱਚ ਰਤਿ ਵਾਲੇ ਯਤੀ ਜੋ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਕੋਲ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਵੀ ਉਹੀ ਥਾਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਪ੍ਤਰ੍षੀਣਾਂ ਚ ਯਤ੍ਸ੍ਥਾਨਂ ਸ੍ਮृਤਂ ਤਦ੍ਵੈ ਵਨੌਕਸਾਮ੍। ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯਂ ਗृਹਸ੍ਥਾਨਾਂ ਨ੍ਯਾਸਿਨਾਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍
ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਜੋ ਥਾਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵਣਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਹੈ। ਗ੍ਰਿਹਸਥਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ ਤੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਾਮਕ ਥਾਂ ਹੈ।
ਯੋਗਿਨਾਮਮृਤਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪਰਮਂ ਪਦਂ। ਏਕਾਂਤਿਨਃ ਸਦੋਦ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਧ੍ਯਾਯਿਨੋ ਯੋਗਿਨੋ ਹਿ ਯੇ
ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਉਹ ਅਮਰ ਥਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਸਥਾਨ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਯੋਗੀ ਇਕੱਲੇ, ਸਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤੇषਾਂ ਤਤ੍ਪਰਮਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਯਤ੍ਤਤ੍ਪਸ਼੍ਯਂਤਿ ਸੂਰਯਃ। ਗਤਾਗਤਾਨਿ ਵਰ੍ਤ੍ਤਂਤੇ ਚਂਦ੍ਰਾਦਿਤ੍ਯਾਦਯੋ ਗ੍ਰਹਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਉਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਥਾਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਹੋਰ ਗ੍ਰਹਿ ਆਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਦ੍ਯਾਪਿ ਨ ਨਿਵਰ੍ਤਂਤੇ ਨਾਰਾਯਣਪਰਾਯਣਾਃ। ਤਾਮਿਸ੍ਰਮਂਧਤਾਮਿਸ੍ਰਂ ਮਹਾਰੌਰਵ ਰੌਰਵਮ੍
ਅੱਜ ਵੀ ਜਿਹੜੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਤਾਮਿਸ੍ਰ, ਅੰਧਤਾਮਿਸ੍ਰ, ਮਹਾਰੌਰਵ ਤੇ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਹਨ।
ਅਸਿਪਤ੍ਰਵਨਂ ਘੋਰਂ ਕਾਲਸੂਤ੍ਰਮਵੀਚਿਮਤ੍। ਵਿਨਿਂਦਕਾਨਾਂ ਵੇਦਸ੍ਯ ਯਜ੍ਞਵ੍ਯਾਘਾਤਕਾਰਿਣਾਮ੍
ਅਸੀਪੱਤਰ ਵਨ, ਕਾਲਸੂਤਰ ਤੇ ਅਵੀਚੀ ਵਰਗੇ ਡਰਾਉਣੇ ਨਰਕ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹਨ, ਜੋ ਵੇਦ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਜਾਂ ਯਗ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਥਾਨਮੇਤਤ੍ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਸ੍ਵਧਰ੍ਮਤ੍ਯਾਗਿਨਸ਼੍ਚ ਯੇ। ਤਤੋਭਿਧ੍ਯਾਯਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਮਾਨਸਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ
ਇਹ ਥਾਂ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਧਿਆਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸਤੋਂ ਮਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਸੰਤਾਨ ਹੋਈ।
ਤਚ੍ਛਰੀਰਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨੈਃ ਕਾਯਸ੍ਥੈਃ ਕਰਣੈਃ ਸਹ। ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞਾਃ ਸਮਵਰ੍ਤ੍ਤਂਤ ਗਾਤ੍ਰੇਭ੍ਯਸ੍ਤਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ
ਉਸ ਦੀ ਦੇਹ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਅੰਗਾਂ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮੇ।
ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਸਮਵਰ੍ਤਂਤ ਯੇ ਮਯਾ ਪ੍ਰਾਗੁਦਾਹृਤਾਃ। ਦੇਵਾਦ੍ਯਾਃ ਸ੍ਥਾਵਰਾਂ ਤਾਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰੈਗੁਣ੍ਯਵਿषਯੇਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਜਿਹੜੇ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ—ਦੇਵਤੇ, ਹੋਰ ਜੀਵ ਤੇ ਜੜ-ਚੇਤਨ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ।
ਏਵਂ ਭੂਤਾਨਿ ਸृष੍ਟਾਨਿ ਸ੍ਥਾਵਰਾਣਿ ਚਰਾਣਿ ਚ। ਯਦਾਸ੍ਯ ਤਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸਰ੍ਵਾਨਵ੍ਯਵਰ੍ਦ੍ਧਂਤਧੀਮਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ—ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ—ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਭ ਸੰਤਾਨ ਵਧੀ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਨੇ।
ਅਥਾਨ੍ਯਾਨ੍ਮਾਨਸਾਨ੍ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਸਦृਸ਼ਾਨਾਤ੍ਮਨੋऽਸृਜਤ੍। ਭृਗੁਂ ਮਾਂ ਪੁਲਹਂ ਚੈਵ ਕ੍ਰਤੁਮਂਗਿਰਸਂ ਤਥਾ
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਮਨ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ—ਭ੍ਰਿਗੁ, ਮੈਨੂੰ, ਪੁਲਹ, ਕ੍ਰਤੁ ਤੇ ਅੰਗਿਰਸ।
ਮਰੀਚਿਂ ਦਕ੍ਸ਼ਮਤ੍ਰਿਂ ਚਵਸਿष੍ਠਂਚੈਵਮਾਨਸਾਨ੍। ਨਵਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ ਇਤ੍ਯੇਤੇਪੁਰਾਣੇ ਨਿਸ਼੍ਚਯਂ ਗਤਾਃ
ਮਰੀਚੀ, ਦਕ੍ਸ਼, ਅਤ੍ਰਿ ਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਵੀ ਮਨ ਤੋਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਇਹ ਨੌਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਨਂਦਨਾਦਯੋ ਯੇ ਚ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸृष੍ਟਾਸ੍ਤੁ ਵੇਧਸਾ। ਨ ਤੇ ਲੋਕੇष੍ਵਸਜ੍ਜਂਤ ਨਿਰਪੇਕ੍ਸ਼ਾਃ ਪ੍ਰਜਾਸੁਤੇ
ਸਨੰਦਨ ਆਦਿਕ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਰਜੇ ਗਏ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹੇ।
ਸਰ੍ਵੇ ਹ੍ਯਾਗਤਵਿਜ੍ਞਾਨਾ ਵੀਤਰਾਗਾ ਵਿਮਤ੍ਸਰਾਃ। ਤੇष੍ਵੇਵਂ ਨਿਰਪੇਕ੍ਸ਼ੇषੁ ਲੋਕਸृष੍ਟੌ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਜੋ ਵੀ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਲਾਲਚ ਜਾਂ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਰਪੱਖ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੋਈ ਸੀ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋਭੂਨ੍ਮਹਾਨ੍ਕ੍ਰੋਧਸ੍ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਦਹਨ ਕ੍ਸ਼ਮਃ। ਤਸ੍ਯ ਕ੍ਰੋਧਾਤ੍ਸਮੁਦ੍ਭੂਤਂ ਜ੍ਵਾਲਾਮਾਲਾਵਦੀਪਿਤਮ੍
ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਇਕ ਵੱਡਾ ਗੁੱਸਾ ਉੱਠਿਆ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚੋਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਨਿਕਲ ਪਈਆਂ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ੍ਤੁ ਤਦਾ ਜ੍ਯੋਤਿਸ੍ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਮਖਿਲਂ ਦਹਤ੍। ਭ੍ਰਕੁਟੀ ਕੁਟਿਲਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਲਲਾਟਾਤ੍ਕ੍ਰੋਧਦੀਪਿਤਾਤ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਭੌਂਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਜੋ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਇਕ ਤੀਬਰ ਜੋਤ ਨਿਕਲੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਸਾੜ ਦਿੱਤੇ।
ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਤਦਾ ਰੁਦ੍ਰੋ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨਾਰ੍ਕਸਮਪ੍ਰਭਃ। ਅਰ੍ਦ੍ਧਨਾਰੀਨਰਵਪੁਃ ਪ੍ਰਚਣ੍ਡੋਤਿ ਸ਼ਰੀਰਵਾਨ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਥੋਂ ਰੁਦਰ ਜੀ ਉਪਜੇ, ਜੋ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਭਿਆਨਕ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਅੱਧਾ ਨਰ ਤੇ ਅੱਧਾ ਨਾਰੀ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਸਨ।