ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਪਵਰ੍ਗਂ ਮਾਨੁष੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਵਂਤਿ ਨਰਾ ਨृਪ। ਯਚ੍ਚਾਭਿਰੁਚਿਤਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਤਦ੍ਯਾਂਤਿ ਮਨੁਜਾ ਵਿਭੋ
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਨੁੱਖ ਜਿਹੜਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਨੇ, ਉਹੋ ਥਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਨੇ—ਚਾਹੇ ਉਹ ਸੁਰਗ ਹੋਵੇ, ਮੁਕਤੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮਨਪਸੰਦ ਲੋਕ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਪਸੰਦ ਅਨੁਸਾਰ ਥਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਨੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।
ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਸृष੍ਟਾਸ਼੍ਚਾਤੁਰ੍ਵਰ੍ਣ੍ਯਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤੌ। ਸਮ੍ਯਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਃ ਸਮਾਚਾਰਾ ਚਰਣਾ ਨृਪਸਤ੍ਤਮ
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਜੀਵ ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਸਨ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਚੰਗੇ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਸੱਚੇ ਰਾਹ ਤੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਯਥੇਚ੍ਛਾਵਾਸਨਿਰਤਾਃ ਸਰ੍ਵਬਾਧਾਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ। ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਂਤਃਕਰਣਾਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾ ਧਰ੍ਮਾਨੁष੍ਠਾਨਨਿਰ੍ਮਲਾਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਉਂਦੇ, ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ-ਕਲੇਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਮਨੋਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਦਿਲੋਂ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਲ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਸ਼ੁਦ੍ਧੇ ਚ ਤਾਸਾਂ ਮਨਸਿ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਂਤਃਸਂਸ੍ਥਿਤੇ ਹਰੌ। ਸ਼ੁਦ੍ਧਜ੍ਞਾਨਂ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਂਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਖ੍ਯਂ ਯੇਨ ਤਤ੍ਪਦਂ
ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦੇ, ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਸਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੱਚਾ ਗਿਆਨ ਵੇਖ ਲੈਂਦੇ ਹਨ—ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ—ਉਸ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਤਤਃ ਕਾਲਾਤ੍ਮਕੋ ਯੋਸੌ ਵਿਰਿਂਚਾ ਵਾ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ। ਸਂਸਾਰਪਾਤਮਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਘੋਰਮਲ੍ਪਾਲ੍ਪਸਾਰਵਤ੍
ਫਿਰ, ਸਮੇਂ ਰੂਪ ਜੋ ਤੱਤ ਹੈ ਜਾਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਰਿੰਚੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਡਰਾਉਣਾ, ਮੈਲਾ ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੀ ਅਸਲ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਅਧਰ੍ਮਬੀਜਭੂਤਂ ਤਤ੍ਤਮੋਲੋਭਸਮੁਦ੍ਗਤਮ੍। ਪ੍ਰਜਾਸੁ ਤਾਸੁ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ ਰਾਗਾਦਿਕ੍ਰਮਸਾਧਨਮ੍
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਤੱਤ ਅਧਰਮ ਦੇ ਬੀਜ ਤੋਂ, ਹਨੇਰੇ ਤੇ ਲਾਲਚ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਗ ਆਦਿਕ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਵਧਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤਃ ਸਾ ਸਹਜਾਸਿਦ੍ਧਿਸ੍ਤੇषਾਂ ਨਾਤੀਵ ਜਾਯਤੇ। ਰਾਜਨ੍ਵਸ਼੍ਯਾਦਯਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਾਃ ਸਿਦ੍ਧਯੋष੍ਟੌ ਭਵਂਤਿ ਯਾਃ
ਫਿਰ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜਨਮਜਾਤ ਸਿੱਧੀਆਂ ਵਧੀਆ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਅੱਠ ਸਿੱਧੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਸ ਵਿਚ ਕਰਨਾ ਆਦਿ, ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤਾਸੁ ਕ੍ਸ਼ੀਣਾਸ੍ਵਸ਼ੇषਾਸੁ ਵਰ੍ਦ੍ਧਮਾਨੇ ਚ ਪਾਤਕੇ। ਦ੍ਵਂਦ੍ਵਾਭਿਭਵਦੁਃਖਾਰ੍ਤਾਸ੍ਤਾ ਭਵਂਤਿ ਤਤਃ ਪ੍ਰਜਾਃ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਿੱਧੀਆਂ ਘੱਟ ਜਾਂ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਪਾਪ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਜੀਵ ਦੁਖਾਂ ਤੇ ਦੁੰਦਵਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਤੋ ਦੁਰ੍ਗਾਣਿ ਤਾਸ਼੍ਚਕ੍ਰੁਰ੍ਵਾਰ੍ਕ੍ਸ਼ਂ ਪਾਰ੍ਵਤਮੌਦਕਮ੍। ਧਾਨ੍ਵਨਂ ਚ ਤਥਾ ਦੁਰ੍ਗਂ ਪੁਰਂ ਖਾਰ੍ਵਟਕਾਦਿ ਯਤ੍
ਫਿਰ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਹਾੜੀ, ਜੰਗਲੀ, ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਕਿਲੇ ਬਣਾਏ, ਅਤੇ ਨਗਰ ਤੇ ਪਿੰਡ ਵੀ ਬਣਾਏ, ਹੇ ਰਾਜਨ।
ਗृਹਾਣਿ ਚ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਤੇषੁ ਚਕ੍ਰੁਃ ਪੁਰਾਦਿषੁ। ਸ਼ੀਤਤਾਪਾਦਿਬਾਧਾਨਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਮਾਯ ਮਹਾਮਤੇ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨਗਰਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਲੋੜ ਸੀ, ਘਰ ਬਣਾਏ, ਤਾਂ ਜੋ ਠੰਢ, ਗਰਮੀ ਆਦਿ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕਣ, ਹੇ ਗਿਆਨੀ।
ਪ੍ਰਤਿਹਾਰਮਿਮਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼ੀਤਾਦੇਸ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ਪੁਨਃ। ਵਾਰ੍ਤੋਪਾਯਂ ਤਤਸ਼੍ਚਕ੍ਰੁਰ੍ਹਸ੍ਤਸਿਦ੍ਧਿਂ ਚ ਕਰ੍ਮਜਾਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੰਢ ਆਦਿ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਦਾ ਇੰਤਜਾਮ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਜੀਵ ਫਿਰ ਜੀਵਨ ਚਲਾਉਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਲੱਭਦੇ ਹਨ ਤੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਕਲਾ ਵੀ ਸਿੱਖ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਵ੍ਰੀਹਯਸ਼੍ਚ ਯਵਾਸ਼੍ਚੈਵ ਗੋਧੂਮਾ ਅਣਵਸ੍ਤਿਲਾਃ। ਪ੍ਰਿਯਂਗੁਕੋਵਿਦਾਰਾਸ਼੍ਚ ਕੋਰਦੂषਾਃ ਸਚੀਨਕਾਃ
ਚੌਲ, ਜੌ, ਗਹੂੰ, ਬਾਜਰਾ, ਤਿਲ, ਪ੍ਰਿਯੰਗੂ, ਕੋਦਰਾ ਤੇ ਚੀਨਾ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਅਨਾਜ ਤੇ ਦਾਲਾਂ ਉਗਾਏ ਗਏ।
ਮਾषਾ ਮੁਦ੍ਗਾ ਮਸੂਰਾਸ਼੍ਚ ਨਿष੍ਪਾਵਾਃ ਸਕੁਲਤ੍ਥਕਾਃ। ਅਢਕਾਸ਼੍ਚਣਕਾਸ਼੍ਚੈਵ ਸ਼ਣਾਸ੍ਸਪ੍ਤਦਸ਼ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਮਾਂਸ਼, ਮੂੰਗ, ਮਸਰ, ਨਿਸ਼ਪਾਵ, ਕੁਲਥ, ਅਢਾਕ, ਚਣੇ ਤੇ ਸਣ—ਇਹ ਸਤਾਰਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਦਾਲਾਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਤ੍ਯੇਤਾ ਓषਧੀਨਾਂ ਤੁ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਣਾਂ ਜਾਤਯੋ ਨृਪ। ਓषਧ੍ਯੋ ਯਜ੍ਞਿਯਾਸ਼੍ਚੈਵ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਵਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਲਤੂ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ; ਤੇ ਚੌਦਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪਾਲਤੂ ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਅਨਾਜ ਹਨ, ਜੋ ਯਜਨਾ ਲਈ ਯੋਗ ਹਨ।
ਵ੍ਰੀਹਯਃ ਸਯਵਾ ਮਾषਾ ਗੋਧੂਮਾ ਅਣਵਸ੍ਤਿਲਾਃ। ਪ੍ਰਿਯਂਗੁਸਪ੍ਤਮਾ ਹ੍ਯੇਤਾ ਅष੍ਟਮਾਸ੍ਤੁ ਕੁਲੁਤ੍ਥਕਾਃ
ਚੌਲ, ਜੌ, ਮਾਂਸ਼, ਗਹੂੰ, ਬਾਜਰਾ, ਤਿਲ, ਪ੍ਰਿਯੰਗੂ—ਇਹ ਸੱਤ ਹਨ; ਅੱਠਵਾਂ ਕੁਲਥ ਹੈ।
ਸ਼੍ਯਾਮਾਕਸ੍ਤ੍ਵਥ ਨੀਵਾਰੋ ਵਰ੍ਤੁਲਸ੍ਸ ਗਵੇਧੁਕਃ। ਅਥ ਵੇਣੁਯਵਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਸ੍ਤਦ੍ਵਨ੍ਮਰ੍ਕਟਕਾ ਨृਪ
ਸ਼ਿਆਮਾਕ, ਨੀਵਾਰਾ, ਵਰਤੁਲ, ਗਵੇਧੁਕ, ਵੇਣੂਜੌ ਤੇ ਮਰਕਟਕ ਵੀ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ।
ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾ ਵਨ੍ਯਾਃ ਸ੍ਮृਤਾ ਹ੍ਯੇਤਾ ਓषਧ੍ਯਸ਼੍ਚ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼। ਯਜ੍ਞਨਿष੍ਪਤ੍ਤਯੇ ਤਦ੍ਵਤ੍ਤਥਾਸਾਂ ਹੇਤੁਰੁਤ੍ਤਮਃ ੧੫੦ 1.3.
ਇਹ ਚੌਦਾਂ, ਪਾਲਤੂ ਤੇ ਜੰਗਲੀ, ਯਜਨਾ ਵਾਲੇ ਪੌਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਯਜਨਾ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਾਧਨ ਹਨ।
ਏਤਾਸ਼੍ਚ ਸਹਯਜ੍ਞੇਨ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਕਾਰਣਂ ਪਰਮ੍। ਪਰਾਪਰਵਿਦਃ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਾਸ੍ਤਤੋ ਯਜ੍ਞਾਨ੍ਵਿਤਨ੍ਵਤੇ
ਇਹ ਸਾਰੇ ਪੌਦੇ ਯਜਨਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹਨ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਉੱਚਾ-ਨੀਵਾ ਸੱਚ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਯਜਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਹਨ੍ਯਹਨ੍ਯਨੁष੍ਠਾਨਂ ਯਜ੍ਞਾਨਾਂ ਪਾਰ੍ਥਿਵੋਤ੍ਤਮ। ਉਪਕਾਰਕਰਂ ਪੁਂਸਾਂ ਕ੍ਰਿਯਮਾਣਂ ਫਲਾਰ੍ਥਿਨਾਮ੍
ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਫਲ ਦੀ ਆਸ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜੇਕਰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਯਗ ਆਦਿ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਯੇषਾਂ ਚਕਾਲਸृष੍ਟੋਸੌ ਪਪਾ(?)ਬਿਂਦੁਰ੍ਮਹਾਮਤੇ। ਮਰ੍ਯਾਦਾਂ ਸ੍ਥਾਪਯਾਮਾਸ ਯਥਾਸ੍ਥਾਨਂ ਯਥਾਗੁਣਮ੍
ਹੇ ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਚਨਾ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਥਾਂ ਅਤੇ ਗੁਣ ਅਨੁਸਾਰ ਹੱਦਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਵਰ੍ਣਾਨਾਮਾਸ਼੍ਰਮਾਣਾਂ ਚ ਧਰ੍ਮਾਨ੍ਧਰ੍ਮਭृਤਾਂਵਰ। ਲੋਕਾਂਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਸਮ੍ਯਗ੍ਧਰ੍ਮਾਨੁਪਾਲਿਨਾਮ੍
ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹ ਨੇ ਵਰਨਾਂ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੇ ਫਰਜ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਸਭ ਵਰਨਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ।
ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਸ੍ਮृਤਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਤੁ ਪਾਰ੍ਥਿਵ। ਸ੍ਥਾਨਮੈਂਦ੍ਰਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਸਙ੍ਗ੍ਰਾਮੇष੍ਵਨਿਵਰ੍ਤਿਨਾਮ੍
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿ ਨਾਮਕ ਥਾਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਕਸ਼ਤਰੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹਟਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇੰਦ੍ਰਾ ਦੀ ਥਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੈ।
ਵੈਸ਼੍ਯਾਨਾਮ੍ਮਾਰੁਤਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਸ੍ਵਧਰ੍ਮਮਨੁਵਰ੍ਤਿਨਾਮ੍। ਗਾਨ੍ਧਰ੍ਵਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰਜਾਤੀਨਾਂ ਪਰਿਚਰ੍ਯਾ ਸੁਵਰ੍ਤਿਨਾਮ੍
ਜਿਹੜੇ ਵੈਸ਼ ਆਪਣੇ ਧਰਮ 'ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਮਾਰੁਤ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਸ਼ੂਦਰ ਚੰਗੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਗਾਂਧਰਵ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ।
ਅष੍ਟਾਸ਼ੀਤਿਸਹਸ੍ਰਾਣਾਂ ਯਤੀਨਾਮੂਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਰੇਤਸਾਮ੍। ਸ੍ਮृਤਂ ਤੇषਾਂ ਤੁ ਯਤ੍ਸ੍ਥਾਨਂ ਤਦੇਵ ਗੁਰੁਵਾਸਿਨਾਮ੍
ਅਠੱਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਉੱਚ ਰਤਿ ਵਾਲੇ ਯਤੀ ਜੋ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਕੋਲ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਵੀ ਉਹੀ ਥਾਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਪ੍ਤਰ੍षੀਣਾਂ ਚ ਯਤ੍ਸ੍ਥਾਨਂ ਸ੍ਮृਤਂ ਤਦ੍ਵੈ ਵਨੌਕਸਾਮ੍। ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯਂ ਗृਹਸ੍ਥਾਨਾਂ ਨ੍ਯਾਸਿਨਾਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍
ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਜੋ ਥਾਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵਣਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਹੈ। ਗ੍ਰਿਹਸਥਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ ਤੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਾਮਕ ਥਾਂ ਹੈ।
ਯੋਗਿਨਾਮਮृਤਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪਰਮਂ ਪਦਂ। ਏਕਾਂਤਿਨਃ ਸਦੋਦ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਧ੍ਯਾਯਿਨੋ ਯੋਗਿਨੋ ਹਿ ਯੇ
ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਉਹ ਅਮਰ ਥਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਸਥਾਨ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਯੋਗੀ ਇਕੱਲੇ, ਸਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤੇषਾਂ ਤਤ੍ਪਰਮਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਯਤ੍ਤਤ੍ਪਸ਼੍ਯਂਤਿ ਸੂਰਯਃ। ਗਤਾਗਤਾਨਿ ਵਰ੍ਤ੍ਤਂਤੇ ਚਂਦ੍ਰਾਦਿਤ੍ਯਾਦਯੋ ਗ੍ਰਹਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਉਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਥਾਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਹੋਰ ਗ੍ਰਹਿ ਆਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਦ੍ਯਾਪਿ ਨ ਨਿਵਰ੍ਤਂਤੇ ਨਾਰਾਯਣਪਰਾਯਣਾਃ। ਤਾਮਿਸ੍ਰਮਂਧਤਾਮਿਸ੍ਰਂ ਮਹਾਰੌਰਵ ਰੌਰਵਮ੍
ਅੱਜ ਵੀ ਜਿਹੜੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਤਾਮਿਸ੍ਰ, ਅੰਧਤਾਮਿਸ੍ਰ, ਮਹਾਰੌਰਵ ਤੇ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਹਨ।
ਅਸਿਪਤ੍ਰਵਨਂ ਘੋਰਂ ਕਾਲਸੂਤ੍ਰਮਵੀਚਿਮਤ੍। ਵਿਨਿਂਦਕਾਨਾਂ ਵੇਦਸ੍ਯ ਯਜ੍ਞਵ੍ਯਾਘਾਤਕਾਰਿਣਾਮ੍
ਅਸੀਪੱਤਰ ਵਨ, ਕਾਲਸੂਤਰ ਤੇ ਅਵੀਚੀ ਵਰਗੇ ਡਰਾਉਣੇ ਨਰਕ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹਨ, ਜੋ ਵੇਦ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਜਾਂ ਯਗ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਥਾਨਮੇਤਤ੍ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਸ੍ਵਧਰ੍ਮਤ੍ਯਾਗਿਨਸ਼੍ਚ ਯੇ। ਤਤੋਭਿਧ੍ਯਾਯਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਮਾਨਸਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ
ਇਹ ਥਾਂ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਧਿਆਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸਤੋਂ ਮਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਸੰਤਾਨ ਹੋਈ।