ਪ੍ਰਯਾਂਤਿ ਤੋਯਾਨਿ ਖੁਰਾਗ੍ਰਵਿਕ੍ਸ਼ਤੇ ਰਸਾਤਲੇऽਧਕृਤਸ਼ਬ੍ਦਸਂਤਤਿਃ। ਬਲਾਹਕਾਨਾਂ ਚ ਤਤਿ ਸ੍ਤੁਤਸ੍ਯ ਸ਼੍ਵਾਸਾਨਿਲਾਸ੍ਤਾ ਪਰਿਤਃ ਪ੍ਰਯਾਤਿ
ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਨੁਕਲੇ ਖੁਰਾਂ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਹਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਰਸਾਤਲ ਵੱਲ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਆਵਾਜ਼ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਤੇ ਜਿਹੜੇ ਬੱਦਲ ਸਾਰੇ ਪਾਸੇ ਵਿਆਪਕ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਵਾਸ ਦੀ ਹਵਾ ਚਹੁੰਫੇ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਤ੍ਤਿष੍ਠਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਜਲਾਰ੍ਦ੍ਰਕੁਕ੍ਸ਼ੇਰ੍ਮਹਾਵਰਾਹਸ੍ਯ ਮਹੀਂ ਵਿਦਾਰ੍ਯ। ਵਿਧੂਨ੍ਵਤੋ ਵੇਦਮਯਂ ਸ਼(ਸ਼ਿ?)ਰੀਰਂ ਰੋਮਾਂਤਰਸ੍ਥਾ ਮੁਨਯੋ ਜੁषਂਤਿ
ਜਦੋਂ ਵੱਡਾ ਸੂਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਪੇਟ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਉੱਠਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਵੇਦ-ਸਰੂਪ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਉਸਦੇ ਹਿਲਣ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜਨੇਸ਼੍ਵਰਾਣਾਂ ਪਰਮੇਸ਼ ਕੇਸ਼ਵ ਪ੍ਰਭੁਰ੍ਗਦਾ ਸ਼ਂਖਦਰਾਸਿਚਕ੍ਰਧृਕ੍। ਪ੍ਰਭੂਤਿ ਨਾਸ਼ ਸ੍ਥਿਤਿ ਹੇਤੁਰੀਸ਼੍ਵਰਸ੍ਤ੍ਵਮੇਵ ਨਾਨ੍ਯਤ੍ਪਰਮਂ ਚ ਯਤ੍ਪਦਮ੍
ਹੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਗਦਾ, ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਚਕਰ ਵਾਲੇ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਬਣਨ, ਨਾਸ ਤੇ ਟਿਕਾਊ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋ। ਤੁਹਾਡਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਪਾਦੇषੁ ਵੇਦਾਸ੍ਤਵ ਯੂਪਦਂष੍ਟ੍ਰਾ ਦਂਤੇषੁ ਯਜ੍ਞਾਃ ਸ਼੍ਰੁਤਯਸ਼੍ਚ ਵਕ੍ਤ੍ਰੇ। ਹੁਤਾਸ਼ ਜਿਹ੍ਵੋਸਿ ਤਨੂਰੁਹਾਣਿ ਦਰ੍ਭਾਃ ਪ੍ਰਭੋ ਯਜ੍ਞਪੁਮਾਂਸ੍ਤ੍ਵਮੇਵ
ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਵੇਦ ਹਨ, ਤੇਰੀਆਂ ਦੰਦਾਂ ਵਿਚ ਯੂਪ ਹਨ, ਦੰਦ ਤੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਯਜਨ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਹਨ। ਤੇਰੀ ਜੀਭ ਤੇ ਅੱਗ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵਾਲ ਦਰਭ ਹਨ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਯਜਨ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੋ।
ਦ੍ਯਾਵਾਪृਥਿਵ੍ਯੋਰਤੁਲਪ੍ਰਭਾਵ ਯਦਂਤਰਂ ਤਦ੍ਵਪੁषਾ ਤਵੈਵ। ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਜਗਦ੍ਵਾਪਿ ਸਮਸ੍ਤਮੇਤਦ੍ਧਿਤਾਯ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਵਿਭੋ ਭਵਤ੍ਵਮ੍
ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਧਰਤੀ ਵਿਚਕਾਰ ਜੋ ਅਤੁੱਲ ਤਾਕਤ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਸਰੂਪ ਨਾਲ ਹੀ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੈ।
ਪਰਮਾਤ੍ਮਾ ਤ੍ਵਮੇਵੈਕੋ ਨਾਨ੍ਯੋਸ੍ਤਿ ਜਗਤਃ ਪਤੇ
ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਹੋ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ!
ਤਵੈष ਮਹਿਮਾ ਯੇਨ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਮੇਤਚ੍ਚਰਾਚਰਂ। ਜ੍ਞਾਨਸ੍ਵਰੂਪਮਖਿਲਂ ਜਗਦੇਤਦਬੁਦ੍ਧਯਃ
ਇਹ ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਨਾ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਗਿਆਨ-ਸਰੂਪ ਹੈ, ਪਰ ਅਗਿਆਨੀ ਇਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ।
ਅਰ੍ਥਸ੍ਵਰੂਪਂ ਪਸ਼੍ਯਂਤੋ ਭ੍ਰਾਮ੍ਯਂਤੇ ਤਮਸਃ ਪ੍ਲਵੇ। ਯੇ ਤੁ ਜ੍ਞਾਨਵਿਦਸ਼੍ਸ਼ੁਦ੍ਧਚੇਤਸਸ੍ਤੇऽਖਿਲਂ ਜਗਤ੍ ੫੦ 1.3.
ਜੋ ਲੋਕ ਸਿਰਫ਼ ਵਸਤੂ-ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ 'ਤੇ ਭਟਕਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੱਤ ਸ਼ੁੱਧ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਵੇਖ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ਮਕਂ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਂਤਿ ਤ੍ਵਦ੍ਰੂਪਂ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰ। ਪ੍ਰਸੀਦ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਤ੍ਮਨ੍ਭਵਾਯ ਜਗਤਸ੍ਤ੍ਵਿਮਾਮ੍
ਜੋ ਤੇਰੇ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਗਿਆਨ-ਸਰੂਪ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਹ ਤੇਰੀ ਮਿਹਰ ਮੰਗਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਆਤਮਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕਿਰਪਾ ਕਰ।
ਉਦ੍ਧਰੋਰ੍ਵੀਮਮੇਯਾਤ੍ਮਨ੍ਨਿਮਗ੍ਨਾਮਬ੍ਜਲੋਚਨ। ਸਤ੍ਵੋਦ੍ਰਿਕ੍ਤੋਸਿ ਭਗਵਨ੍ਗੋਵਿਂਦ ਪृਥਿਵੀਮਿਮਾਮ੍
ਹੇ ਅੰਜਨ-ਨੇਤ੍ਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੂਪ ਅਣਮਾਪ ਹੈ, ਇਹ ਧਰਤੀ ਉੱਠਾ। ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ, ਤੁਸੀਂ ਸਤਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ—ਇਹ ਧਰਤੀ ਉੱਠਾ।
ਸਮੁਦ੍ਧਰ ਭਵਾਯੇਸ਼ ਕੁਰੁ ਸਰ੍ਵਜਗਦ੍ਧਿਤਂ। ਏਵਂ ਸਂਸ੍ਤੂਯਮਾਨਸ਼੍ਚ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾ ਮਹੀਧਰਃ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਧਰਤੀ ਉੱਠਾ। ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕਰ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥਾਮਣ ਵਾਲਾ ਹੈ,
ਉਜ੍ਜਹਾਰ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਨ੍ਯਸ੍ਤਵਾਨ੍ਸ ਮਹਾਰ੍ਣਵੇ। ਤਸ੍ਯੋਪਰਿ ਜਲੌਘੇਸ੍ਯ ਮਹਤੀ ਨੌਰਿਵਸ੍ਥਿਤਾ
ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਉੱਠਾ ਕੇ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ 'ਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਮੂਹ ਇਕ ਵੱਡੀ ਨੌਕ ਵਾਂਗ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਤਤਃ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਂ ਸਮਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਮਚਿਨੋਦ੍ਗਿਰੀਨ੍। ਯਥਾਵਿਭਾਗਂ ਭਗਵਾਨਨਾਦਿਃ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਃ
ਫਿਰ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਮਤਲ ਕਰਕੇ, ਆਦਿ-ਪੁਰਖ ਨੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।
ਭੂਵਿਭਾਗਂ ਤਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪਾਨ੍ਯਥਾਤਥਂ। ਭੂਤਾਦ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚਤੁਰੋਲੋਕਾਨ੍ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ਸਮਕਲ੍ਪਯਤ੍
ਧਰਤੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸੱਤ ਟਾਪੂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਬਣਾਏ, ਤੇ ਚਾਰ ਲੋਕ, ਭੂਤ ਆਦਿ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਰਚੇ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੇ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਪੂਰ੍ਵਮੇਤਦੇਵ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਿਤਂ। ਤੁष੍ਟੇਨ ਦੇਵਦੇਵੇਨ ਤ੍ਵਂ ਦੇਵਃ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਃ
ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਸੀ। ਹੇ ਦੇਵ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਹੋ।
ਤ੍ਵਯਾ ਮਯਾ ਜਗਚ੍ਚੇਦਂ ਧਾਰ੍ਯਂ ਪਾਲ੍ਯਂ ਚ ਯਤ੍ਨਤਃ। ਯੇषਾਂ ਤ੍ਵਸੁਰਮੁਖ੍ਯਾਨਾਂ ਵਰੋ ਦਤ੍ਤੋ ਮਯਾਧੁਨਾ
ਤੁਸੀਂ ਤੇ ਮੈਂ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਸੰਭਾਲਣਾ ਤੇ ਰੱਖਣਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਦੇਵਾਨਾਂ ਹਿਤਕਾਮੇਨ ਹਂਤਵ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਤ੍ਵਯਾ ਵਿਭੋ। ਅਹਂ ਸृष੍ਟਿਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਸਾ ਚ ਪਾਲ੍ਯਾ ਤ੍ਵਯਾ ਵਿਭੋ
ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰੋ। ਮੈਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਾਂਗਾ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲੋ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤੋ ਗਤੋ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਦੇਵਾਦੀਨਸृਜਦ੍ਵਿਭੁਃ। ਅਬੁਦ੍ਧਿਪੂਰ੍ਵਕਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭੂਤਸ੍ਤਮੋਮਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਉਸ ਤੋਂ, ਬਿਨਾ ਮੱਤ ਦੇ, ਅੰਧਕਾਰ-ਸਰੂਪ ਜੀਵ ਜਨਮਿਆ।
ਤਮੋ ਮੋਹੋ ਮਹਾਮੋਹਸ੍ਤਾਮਿਸ੍ਰੋ ਹ੍ਯਨ੍ਧਸਂਜ੍ਞਕਃ। ਪਂਚਧਾਵਸ੍ਥਿਤਃ ਸਰ੍ਗੋ ਧ੍ਯਾਯਤਸ੍ਤੁ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਹਨੇਰਾ, ਭਟਕਾਵਾ, ਵੱਡਾ ਭਟਕਾਵਾ, ਤਾਮਿਸ਼ਰਾ ਅਤੇ ਅੰਧਸੰਜ੍ਯਕ — ਇਹ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਧਿਆਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।
ਬਹਿਰਂਤਸ਼੍ਚਾਪ੍ਰਕਾਸ਼ਃ ਸਂਵृਤਾਤ੍ਮਾ ਨਗਾਤ੍ਮਕਃ। ਮੁਖ੍ਯਾਨਾਗਾਯਤਸ਼੍ਚੋਕ੍ਤਾ ਮੁਖ੍ਯਸਰ੍ਗਸ੍ਤਤਸ੍ਤ੍ਵਯਂ
ਬਾਹਰ ਤੇ ਅੰਦਰ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਰਹਿਤ, ਆਤਮਾ ਢੱਕੀ ਹੋਈ, ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਾਲੀ — ਇਹ ਮੁੱਖ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਹੀ ਮੁੱਖ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੈ।
ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਾਧਕਂ ਸਰ੍ਗਮਮਨ੍ਯਦਪਰਂ ਪ੍ਰਭੁਃ। ਤਸ੍ਯਾਭਿਧ੍ਯਾਯਤਸ੍ਸਰ੍ਗਸ੍ਤਿਰ੍ਯਕ੍ਸ੍ਰੋਤੋਭ੍ਯਵਰ੍ਤਤ
ਉਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਿਕੰਮੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਹੋਰ ਇਕ ਵੱਖਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ; ਉਸ ਦੇ ਧਿਆਨ ਤੋਂ ਤਿਰ੍ਯਕਸ੍ਰੋਤਸ ਨਾਮ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।
ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤਿਰ੍ਯਕ੍ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਿਰ੍ਯਕ੍ਸ੍ਰੋਤਸ੍ਤਤਃ ਸ੍ਮृਤਃ। ਪਸ਼੍ਵਾਦਯਸ੍ਤੇ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾਸ੍ਤਮਃ ਪ੍ਰਾਯਾ ਹ੍ਯਵੇਦਿਨਃ
ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਲਣ ਪਾਸੇ ਪਾਸੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਿਰ੍ਯਕਸ੍ਰੋਤਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਗਾਂ ਆਦਿ ਜੀਵ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਵਧੇਰੇ ਹਨੇਰਾ ਤੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਹੈ।
ਉਤ੍ਪਥਗ੍ਰਾਹਿਣਸ਼੍ਚੈਵ ਤੇ ਜ੍ਞਾਨੇ ਜ੍ਞਾਨਮਾਨਿਨਃ। ਅਹਂਕृਤਾਸ੍ਤ੍ਵਹਂਮਾਨਾ ਅष੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਦ੍ਵਿਧਾਤ੍ਮਕਾਃ। ਅਂਤਃਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਸ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵ ਆਵृਤਾਸ੍ਤੇ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਉਹ ਸਿੱਧੇ ਰਾਹ ਤੋਂ ਭਟਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ; ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਅਠਾਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਹਨ, ਸਭ ਅੰਦਰੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਾਲੇ, ਪਰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਢੱਕੇ ਹੋਏ।
ਤਮਪ੍ਯਸਾਧਕਂ ਮਤ੍ਵਾ ਧ੍ਯਾਯਤੋਨ੍ਯਸ੍ਤਤੋਭਵਤ੍। ਊਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਸ੍ਰੋਤਸ੍ਤृਤੀਯਸ੍ਤੁ ਸਾਤ੍ਵਿਕੋਰ੍ਧ੍ਵਮਵਰ੍ਤਤ
ਉਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵੀ ਨਿਕੰਮੀ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਤੀਜੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ — ਸਾਤਵਿਕ, ਜੋ ਉਪਰ ਵੱਲ ਚੱਲੀ — ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।
ਤੇ ਸੁਖਪ੍ਰੀਤਿਬਹੁਲਾ ਬਹਿਰਂਤਰਨਾਵृਤਾਃ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾ ਬਹਿਰਂਤਸ਼੍ਚ ਊਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਸ੍ਰੋਤਾਸ੍ਤਤਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਉਹ ਸੁਖ ਤੇ ਪ੍ਰੀਤਿ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਬਾਹਰ ਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਨਹੀਂ, ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੋਂ ਚਮਕਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਰਧ੍ਵਸ੍ਰੋਤਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤੁष੍ਟਾਤ੍ਮਨਸ੍ਤृਤੀਯਸ੍ਤੁ ਦੇਵਸਰ੍ਗਸ੍ਤੁ ਸਂਸ੍ਮृਤਃ। ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਸਰ੍ਗੇ ਭਵਤ੍ਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ਨਿष੍ਪਨ੍ਨੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ੍ਤਦਾ
ਤੀਜੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਜੋ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਉਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪੂਰੀ ਹੋਈ, ਤਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ 'ਚ ਖੁਸ਼ੀ ਆਈ।
ਤਤੋਨ੍ਯਂ ਸ ਤਦਾ ਦਧ੍ਯੌ ਸਾਧਕਂ ਸਰ੍ਗਮੁਤ੍ਤਮਮ੍। ਅਸਾਧਕਾਂਸ੍ਤੁਤਾਨ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਮੁਖ੍ਯਸਰ੍ਗਾਦਿਸਂਭਵਾਨ੍
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਇਕ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਤੇ ਕਾਰਗਰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ, ਮੁੱਖ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੇ ਹੋਰ ਨਿਕੰਮੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ।
ਤਥਾਭਿਧ੍ਯਾਯਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸਤ੍ਯਾਭਿਧ੍ਯਾਯਿਨਸ੍ਤਤਃ। ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭੂਤਸ੍ਤਦਾਵ੍ਯਕ੍ਤਾਦਰ੍ਵਾਕ੍ਸ੍ਰੋਤਸ੍ਤੁ ਸਾਧਕਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੱਚੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਪ੍ਰਗਟ ਤੋਂ ਕਾਰਗਰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ — ਅਵਾਕਸ੍ਰੋਤਸ — ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।
ਯਸ੍ਮਾਦਰ੍ਵਾਕ੍ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਂਤੇ ਤਤੋऽਵਾਕ੍ਸ੍ਰੋਤਸਸ੍ਤੁ ਤੇ। ਤੇ ਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਬਹੁਲਾਸ੍ਤਮੋਦ੍ਰਿਕ੍ਤਾ ਰਜੋਧਿਕਾਃ
ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਲਣ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਵਾਕਸ੍ਰੋਤਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਹਨ, ਪਰ ਹਨੇਰੇ ਤੇ ਰਜਸ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੇ ਦੁਃਖਬਹੁਲਾ ਭੂਯੋਭੂਯਸ਼੍ਚ ਕਾਰਿਣਃ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾ ਬਹਿਰਂਤਸ਼੍ਚ ਮਨੁष੍ਯਾਃ ਸਾਧਕਾਸ਼੍ਚ ਤੇ
ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ ਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਬਾਹਰ ਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਹਨ ਤੇ ਕਾਰਗਰ ਹਨ।