ਅਧੀਤ੍ਯ ਚੈਕਮਧ੍ਯਾਯਂ ਸ੍ਵਯਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸ੍ਵਯਂਭੁਵਾ। ਆਪਦਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਮੁਚ੍ਯੇਤ ਯਥੇष੍ਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਦ੍ਗਤਿਮ੍
ਸਵੈਭੂ ਨੇ ਜੋ ਦੱਸਿਆ, ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਅਧਿਆਇ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਨਚਾਹੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰਾ ਪਰਂਪਰਾਂ ਵਕ੍ਤਿ ਪੁਰਾਣਂ ਤੇਨ ਵੈ ਸ੍ਮृਤਮ੍। ਨਿਰੁਕ੍ਤਿਮਸ੍ਯ ਯੋ ਵੇਦ ਸਰ੍ਵਪਾਪੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਪੁਰਾਣੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਇਸ ਦੀ ਨਿਰੁਕਤੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ऋषਯੋਹ੍ਯਬ੍ਰੁਵਨ੍ਸੂਤਂ ਕਥਂ ਭੀष੍ਮੇਣ ਸਙ੍ਗਤਃ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਮਾਨਸਃ ਪੁਤ੍ਰਃ ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯੋ ਭਗਵਾਨृषਿਃ
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸੂਤ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਪੁਲਸਤਿਆ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਉਹ ਭੀਸ਼ਮ ਜੀ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲੇ?'
ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਯਸ੍ਯ ਨਰੈਃ ਪਾਪਸਮਨ੍ਵਿਤੈਃ। ਅਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਮਿਦਂ ਸੂਤ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੇਣ ਕਥਂ ਮੁਨਿਃ
ਸੂਤ ਜੀ, ਪਾਪੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ; ਇਹ ਵਾਕਈ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਕਿਸੇ ਕਸ਼ਤਰੀ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲੇ?
ਆਰਾਧਿਤੋ ਬृਹਦ੍ਭੂਤਸ੍ਤਨ੍ਨੋ ਵਦ ਮਹਾਮਤੇ। ਕੀਦृਸ਼ਂ ਵਾ ਤਪਸ੍ਤੇਨ ਕੋ ਵਾਨ੍ਯੋ ਨਿਯਮਃ ਕृਤਃ
ਮਹਾਨ ਬੁਧੀ ਜੀ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਉਹ ਕਿਹੜੀ ਵੱਡੀ ਤਪस्या ਕਰਕੇ ਰਾਜੀ ਹੋਏ? ਉਸ ਨੇ ਕਿਹੜਾ ਉਪਵਾਸ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਹੜਾ ਨਿਯਮ ਕੀਤਾ?
ਯੇਨ ਤੁष੍ਟੋ ਮੁਨਿਰ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਸ੍ਤਥਾ ਤੇਨ ਪ੍ਰਭਾषਿਤਃ। ਪਰ੍ਵਂ ਵਾਪ੍ਯਥ ਪਰ੍ਵਾਰ੍ਧਂ ਸਮਗ੍ਰਂ ਵਾ ਪ੍ਰਭਾषਿਤਮ੍
ਜਿਸ ਤਪ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀ ਰਾਜੀ ਹੋਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ—ਉਹ ਪੂਰਾ ਪਰਵ, ਅੱਧਾ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹਿੱਸਾ ਦੱਸਿਆ?
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਸ੍ਥਾਨੇ ਯਥਾਦृष੍ਟਃ ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯੋ ਭਗਵਾਨृषਿਃ। ਤਨ੍ਨੋ ਵਦ ਮਹਾਭਾਗ ਕਲ੍ਯਾਃ ਸ੍ਮ ਸ਼੍ਰਵਣੇ ਵਯਮ੍
ਪੁਲਸਤਿਆ ਰਿਸ਼ੀ ਕਿੱਥੇ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਏ? ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਮਹਾਂਭਾਗ ਜੀ; ਅਸੀਂ ਸੁਣਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਉਤਸੁਕ ਹਾਂ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ। ਯਤ੍ਰ ਗਂਗਾ ਮਹਾਭਾਗਾ ਸਾਧੂਨਾਂ ਹਿਤਕਾਰਿਣੀ। ਵਿਭਿਦ੍ਯ ਪਰ੍ਵਤਂ ਵੇਗਾਨ੍ਨਿਃਸृਤਾ ਲੋਕਪਾਵਨੀ
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿੱਥੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਗੰਗਾ, ਜੋ ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੈ, ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਦੀ ਹੈ—
ਗਂਗਾਦ੍ਵਾਰੇ ਮਹਾਤੀਰ੍ਥੇ ਭੀष੍ਮਃ ਪਿਤृਪਰਾਯਣਃ। ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषੁਃ ਸੁਚਿਰਂ ਕਾਲਂ ਮਹਤਾਂ ਨਿਯਮੇ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਗੰਗਾਦ੍ਵਾਰ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਉਥੇ ਭੀਸ਼ਮ ਜੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵੱਡੇ ਨਿਯਮ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਰਹੇ।
ਯਾਵਦ੍ਵਰ੍षਸ਼ਤਂ ਸਾਗ੍ਰਂ ਪਰਮੇਣ ਸਮਾਧਿਨਾ। ਧ੍ਯਾਯਮਾਨਃ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਤ੍ਰਿਕਾਲਂ ਸ੍ਨਾਨਮਾਚਰਤ੍
ਉਹ ਨੇ ਸੌ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮੇਂ, ਉੱਚੀ ਸਮਾਧੀ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਰੀਤ ਅਪਣਾਈ।
ਪਿਤॄਨ੍ਦੇਵਾਂਸ੍ਤਰ੍ਪਯਤਃ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਕਰ੍षਤਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯ ਤੁष੍ਟੋ ਦੇਵਃ ਪਿਤਾਮਹਃ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਵਾਧਿਆਇ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦਾ ਤੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਸਾਂਭਦਾ, ਤਦ ਪਿਤਾਮਹਾ ਦੇਵਤਾ ਉਸ ਤੋਂ ਰਾਜੀ ਹੋਏ।
ਉਵਾਚ ਤਨਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਮृषਿਸਤ੍ਤਮਮ੍। ਸ ਤ੍ਵਂ ਦੇਵਵ੍ਰਤਂ ਭੀष੍ਮਂ ਵੀਰਂ ਕੁਰੁਕੁਲੋਦ੍ਭਵਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਤੂੰ ਭੀਸ਼ਮ, ਜੋ ਕੁਰੂ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਵੀਰ ਤੇ ਵਚਨਬੱਧ ਹੈ, ਕੋਲ ਜਾ।'
ਤਪਸਃ ਸਂਨਿਵਰ੍ਤ੍ਤਸ੍ਵ ਕਾਰਣਂ ਚਾਸ੍ਯ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਯ। ਪਿਤॄਨ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਮਹਾਭਾਗੋ ਧ੍ਯਾਯਮਾਨਸ੍ਸਮਾਸ੍ਥਿਤਃ
ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਤਪस्या ਤੋਂ ਹਟਾ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਰਨ ਦੱਸ; ਇਹ ਮਹਾਂਭਾਗ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਭਕਤੀ ਵਿਚ ਧਿਆਨ ਲਗਾ ਕੇ ਬੈਠਾ ਹੈ।
ਯੋ ਹ੍ਯਸ੍ਯ ਮਨਸਃ ਕਾਮਸ੍ਤਂ ਸਂਪਾਦਯਮਾਚਿਰਮ੍। ਪਿਤਾਮਹਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯੋ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਃ
ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਜੋ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਪੂਰੀ ਕਰ; ਪਿਤਾਮਹਾ ਦੇ ਵਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਪੁਲਸਤਿਆ—
ਗਂਗਾਦ੍ਵਾਰਮਥਾਗਤ੍ਯ ਭੀष੍ਮਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਵਰਂ ਵਰਯ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਯਤ੍ਤੇ ਮਨਸਿ ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ
ਗੰਗਾਦ੍ਵਾਰ ਆ ਕੇ, ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਮਨਚਾਹੀ ਵਾਰ ਮੰਗ, ਜਿਹੜੀ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਹੈ।'
ਤੁष੍ਟਸ੍ਤੇ ਤਪਸਾ ਵੀਰ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਦੇਵਃ ਪਿਤਾਮਹਃ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਪ੍ਰੇषਿਤਸ੍ਤੇਹਂ ਵਰਾਨ੍ਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਕਾਂਕ੍ਸ਼ਿਤਾਨ੍
ਵੀਰ ਜੀ, ਪਿਤਾਮਹਾ ਦੇਵਤਾ ਤੇਰੀ ਤਪस्या ਤੋਂ ਰਾਜੀ ਹੋਏ ਹਨ; ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਵਲੋਂ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਚਾਹੇ ਹੋਏ ਵਾਰ ਦੇਣ ਲਈ।
ਭੀष੍ਮੋਪਿ ਤਦ੍ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਨਃਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਸੁਖਾਵਹਮ੍। ਉਨ੍ਮੀਲ੍ਯ ਨਯਨੇ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਂ ਪੁਰਤਃ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਉਹ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਸੁਖਦਾਇਕ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲੀਆਂ ਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੂੰ ਖੜਾ ਵੇਖਿਆ।
ਅष੍ਟਾਂਗਪ੍ਰਣਿਪਾਤੇਨ ਨਤ੍ਵਾ ਤਂ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਮ੍। ਉਵਾਚ ਪ੍ਰਣਤੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਾਂਗਾਲਿਂਗਿਤਾਵਨਿਃ
ਅੱਠ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ; ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਛੁਹ ਕੇ, ਨਮਨ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲਿਆ।
ਅਦ੍ਯ ਮੇ ਸਫਲਂ ਜਨ੍ਮ ਦਿਨਂ ਚੇਦਂ ਸੁਸ਼ੋਭਨਮ੍। ਭਵਤਸ਼੍ਚਰਣੌ ਦृष੍ਟੌ ਜਗਦ੍ਵਂਦ੍ਯੌ ਮਯਾ ਤ੍ਵਿਹ
ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਇਹ ਦਿਨ ਬਹੁਤ ਸੁਭ ਹੈ; ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਲੋਂ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹਨ।
ਤਪਸਸ਼੍ਚ ਫਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਯਦ੍ਦृष੍ਟੋਭਗਵਾਨ੍ਮਯਾ। ਵਰਪ੍ਰਦੋ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ਼੍ਚ ਨਦੀਤਟੇ
ਤਪस्या ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ; ਵਾਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਆਇਆ ਹੈ।
ਇਯਂ ਬ੍ਰਸੀ ਮਯਾ ਕ੍ਲਪ੍ਤਾ ਆਸ੍ਯਤਾਂ ਸੁਖਦਾ ਕृਤਾ। ਅਰ੍ਘ੍ਯਪਾਤ੍ਰੇ ਤੁ ਪਾਲਾਸ਼ੇ ਦੂਰ੍ਵਾਕ੍ਸ਼ਤਸੁਮੈਃ ਕੁਸ਼ੈਃ
ਇਹ ਚਮਚ ਮੈਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਇਹ ਰੱਖੋ, ਇਹ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਅਰਘ ਦੇ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਪਲਾਸ ਦੀ ਲੱਕੜ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਦੁਰਵਾ ਘਾਹ, ਚਾਵਲ ਦੇ ਦਾਣੇ, ਫੁੱਲ ਤੇ ਕੁਸ਼ ਘਾਹ ਪਏ ਹਨ।
ਸਰ੍षਪੈਸ਼੍ਚ ਦਧਿਕ੍ਸ਼ੌਦ੍ਰੈਰ੍ਯਵੈਸ਼੍ਚ ਪਯਸਾ ਸਹ। ਅष੍ਟਾਂਗੋ ਹ੍ਯੇष ਨਿਰ੍ਦ੍ਦਿष੍ਟੋ ਹ੍ਯਰ੍ਘੋ ਹਿ ਮੁਨਿਭਿਃ ਪੁਰਾ
ਸਰੋਂ ਦੇ ਦਾਣੇ, ਦਹੀਂ, ਸ਼ਹਦ, ਜੌ ਤੇ ਦੁੱਧ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਇਹ ਅਠ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਅਰਘ ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੈਤਦ੍ਵਚਨਂ ਤਸ੍ਯ ਭੀष੍ਮਸ੍ਯਾਮਿਤਤੇਜਸਃ। ਉਪਵਿष੍ਟੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸੁਤਃ ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯੋ ਭਗਵਾਨृषਿਃ
ਭੀਸ਼ਮ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੇਜ ਅਪਾਰ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪੂਲਸਤਿਆ ਰਿਸ਼ੀ, ਬੈਠ ਗਿਆ।
ਵਿष੍ਟਰਂ ਸਹਪਾਦ੍ਯੇਨ ਅਰ੍ਘਪਾਤ੍ਰਂ ਮੁਦਾਨ੍ਵਿਤਃ। ਜੁਜੋष ਭਗਵਾਨ੍ਪ੍ਰੀਤਃ ਸਦਾਚਾਰੇਣ ਤੇਨ ਤੁ
ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਬੈਠਣ ਲਈ ਆਸਨ, ਤੇ ਅਰਘ ਦਾ ਪਾਤਰ ਲੈ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਸਦਾ ਚੰਗੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।
ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ। ਸਤ੍ਯਵਾਨ੍ਦਾਨਸ਼ੀਲੋਸਿ ਸਤ੍ਯਸਂਧਿਰ੍ਨਰੇਸ਼੍ਵਰਃ। ਹ੍ਰੀਮਾਨ੍ਮੈਤ੍ਰਃ ਕ੍ਸ਼ਮਾਸ਼ੀਲੋ ਵਿਕ੍ਰਾਂਤਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਸ਼ਾਸਨੇ
ਪੂਲਸਤਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੂੰ ਸੱਚਾ, ਦਾਨੀ, ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਤੇ ਡਟਿਆ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਰਾਜਾ ਹੈਂ; ਲਜਵਾਨ, ਮਿੱਤਰਤਾ ਵਾਲਾ, ਧੀਰਜ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈਂ।
ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਸ੍ਤ੍ਵਂ ਕृਤਜ੍ਞਸ੍ਤ੍ਵਂ ਦਯਾਵਾਨ੍ਪ੍ਰਿਯਭਾषਿਤਾ। ਮਾਨ੍ਯਮਾਨਯਿਤਾ ਵਿਜ੍ਞੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯਃ ਸਾਧੁਵਤ੍ਸਲਃ
ਤੂੰ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਉਪਕਾਰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ, ਦਇਆਲੂ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਮਾਣਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਮਾਣ ਦਿੰਦਾ, ਗਿਆਨਵਾਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਭਗਤ ਤੇ ਚੰਗਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ।
ਤੁष੍ਟਸ੍ਤੇਹਂ ਸਦਾ ਵਤ੍ਸ ਪ੍ਰਣਿਪਾਤਪਰਸ੍ਯ ਵੈ। ਪ੍ਰਬ੍ਰੂਹਿ ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਭਾਗ ਕਥਨਂ ਤੇ ਵਦਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੈਥੋਂ ਰਾਜੀ ਹਾਂ, ਪਿਆਰੇ, ਜੋ ਨਮਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਦੱਸ, ਸੁਭਾਗਾ, ਤੂੰ ਜੋ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਉਹ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ।
ਭੀष੍ਮ ਉਵਾਚ। ਭਗਵਨ੍ਭਗਵਾਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਲੇ ਸ੍ਥਿਤੋ ਵਿਭੁਃ। ਸृष੍ਟਿਂ ਚਕਾਰ ਵੈ ਪੂਰ੍ਵਂ ਦੇਵਾਦੀਨਾਂ ਵਦਸ੍ਵ ਮੇ
ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਭਗਵਾਨ, ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਉਹ ਮਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕਦੋਂ ਵਜੂਦ ਵਿੱਚ ਸੀ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ।
ਸ੍ਥਿਤਿਂ ਵਾ ਭਗਵਾਨ੍ਵਿष੍ਣੁਃ ਕਥਂ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਤੁ ਨਿਰ੍ਮਿਤਃ। ਕਥਂ ਵਾ ऋषਯੋ ਦੇਵਾਸ੍ਸृष੍ਟਾਸ੍ਤੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ
ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਰੁਦਰ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ? ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ?
ਕਥਂ ਪृਥ੍ਵੀ ਕਥਂ ਵ੍ਯੋਮ ਕਥਂ ਚੇਮੇ ਤੁ ਸਾਗਰਾਃ। ਕਥਂ ਦ੍ਵੀਪਾਃ ਪਰ੍ਵਤਾਸ਼੍ਚ ਗ੍ਰਾਮਾਰਣ੍ਯਪੁਰਾਣਿ ਚ
ਧਰਤੀ ਕਿਵੇਂ ਬਣੀ, ਆਕਾਸ਼ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ, ਤੇ ਇਹ ਸਮੁੰਦਰ ਕਿਵੇਂ ਬਣੇ? ਟਾਪੂ, ਪਹਾੜ, ਪਿੰਡ, ਜੰਗਲ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਕਿਵੇਂ ਬਣੇ?