ਇਯਂ ਤੁ ਜਨਨੀ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਮਮ ਚੈਵ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਦੈਵਯੋਗਾਚ੍ਛੁਨੀ ਜਾਤਾ ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ ਸੁਨਿਸ਼੍ਚਯਮ੍
ਇਹ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਕੁੱਤਰੀ ਬਣ ਕੇ ਜੰਮੀ ਹੈ—ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਪੱਕੀ ਗੱਲ ਹੈ।
ਏਵਂ ਵਿਚਾਰ੍ਯਾਸੌ ਵਿਪ੍ਰੋ ਨੈਵ ਨਿਦ੍ਰਾਮਵਾਪ ਸਃ । ਰਾਤ੍ਰੌ ਚਿਂਤਾਪਰੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸ੍ਮਰਨ੍ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਂ ਪਰਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਾਤ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕਿਆ। ਉਹ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਰਿਹਾ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਨਾਨਾਧਰ੍ਮਪਰੋऽਹਂ ਚ ਮਮੈਵਂ ਚ ਕਥਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਵਿਚਾਰਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਤਤੋ ਰਾਤ੍ਰੌ ਸੁਪ੍ਤਸ੍ਤਦਾ ਪੁਨਃ
ਮੈਂ ਤਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁੱਤ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਵਿਮਲੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ऋषੀਣਾਂ ਪੁਰਤੋ ਗਤਃ । ਤੇषਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਵਸਿष੍ਠੇਨ ਤਸ੍ਯ ਸੁਸ੍ਵਾਗਤਂ ਕृਤਮ੍
ਜਦੋਂ ਸਵੇਰ ਦੀ ਸੁੱਚੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਆਈ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਗਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ।
ਬ੍ਰੂਹਿ ਤ੍ਵਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਤਵਾਗਮਨਕਾਰਣਮ੍ । ਇਤਿ ਪृष੍ਟਸ੍ਤਦਾ ਵਿਪ੍ਰਃ ਪ੍ਰਣਾਮਮਕਰੋਤ੍ਤਦਾ
'ਹੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸੋ।' ਇਉਂ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਅਦ੍ਯ ਮੇ ਸਫਲਂ ਜਨ੍ਮ ਅਦ੍ਯ ਮੇ ਸਫਲਾ ਕ੍ਰਿਯਾ । ਅਦ੍ਯ ਮੇ ਪਿਤਰਸ੍ਤृਪ੍ਤਾ ਦੁਰ੍ਲਭਾਤ੍ਤਵ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍
ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਹੋ ਗਏ। ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਪਿਤਰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਦਰਸ਼ਨ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਯਥੋਕ੍ਤਂ ਚ ਕृਤਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਦ੍ਵਿਜਾਸ਼੍ਚੈਵ ਸੁਭੋਜਿਤਾਃ । ਕੁਟੁਂਬਿਨਾਂ ਤੁ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਭੋਜਨਂ ਕਾਰਿਤਂ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਸ਼ਰਾਧ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੋਜਨ ਕਰਾਇਆ ਗਿਆ। ਇੰਝ ਹੀ, ਸਾਰੇ ਘਰਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖਾਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਭੋਜਨਾਨਂਤਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਸ਼ੁਨੀ ਤਤ੍ਰ ਉਵਾਚ ਹ । ਅਸ੍ਮਾਕਂ ਤੁ ਗृਹੇ ਹ੍ਯੇਕੋ ਬਲੀਵਰ੍ਦਸ੍ਤੁ ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ
ਭੋਜਨ ਮਗਰੋਂ, ਉਹ ਕੁੱਤਰੀ ਉਥੇ ਆਈ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, 'ਸਾਡੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਬਲਦ ਹੀ ਬਚਿਆ ਹੈ।'
ਤਂ ਪਤਿਂ ਪ੍ਰਤਿਵਾਕ੍ਯਂ ਯਦ੍ਦਿਵਜ ਮਤ੍ਤਃ ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਤਤ੍ । ਗृਹੇਸ੍ਥਿਤਂ ਦੁਗ੍ਧਭਾਂਡਮਹਿਨਾ ਦੂषਿਤਂ ਮਯਾ
'ਪਤੀ ਜੀ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ ਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਜਵਾਬ ਦੇ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਦੁੱਧ ਦਾ ਭਾਂਡਾ ਸੱਪ ਨੇ ਗੰਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਇਹ ਦੇਖਿਆ ਸੀ।'
ਦृष੍ਟਂ ਮੇ ਮਹਤੀ ਚਿਂਤਾ ਤਦਾ ਜਾਤਾ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਅਨੇਨ ਪਯਸਾ ਚੈਵ ਪਕ੍ਵਮਨ੍ਨਂ ਯਦਾ ਭਵੇਤ੍
ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਹੋਈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਉਸ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਪੱਕਾ ਹੋਇਆ ਖਾਣਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ—
ਤਦਾਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵੇ ਵਿਪ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਮ੍ਰਿਯਂਤੇ ਭੋਜਨਾਤ੍ਤਤਃ । ਏਵਂ ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਤਤ੍ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ਦੁਗ੍ਧਂ ਪੀਤਂ ਤਦਾ ਮਯਾ
ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਹ ਖਾਣਾ ਖਾ ਕੇ ਮਰ ਜਾਂਦੇ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਮੈਂ ਘਰਵਾਲੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਹ ਦੁੱਧ ਆਪ ਪੀ ਗਿਆ।
ਤਦਾ ਦृष੍ਟਂ ਤੁ ਵਧ੍ਵਾ ਵੈ ਤਯਾ ਮੇ ਤਾਡਨਂ ਕृਤਮ੍ । ਚਰਾਮਿ ਤੇਨ ਸਂਭਗ੍ਨਾ ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ ਸੁਦੁਃਖਿਤਾ
ਫਿਰ, ਜਦ ਘਰ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਫਿਰਦੀ ਹਾਂ—ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਖੀ ਹਾਂ।
ਤਸ੍ਯਾ ਦੁਃਖਂ ਤੁ ਸਂਸ੍ਮृਤ੍ਯ ਵृषਃ ਪ੍ਰਾਹ ਸ਼ੁਨੀਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਸ਼ृਣੁ ਸ਼ੁਨਿ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਮਮ ਦੁਃਖਸ੍ਯ ਕਾਰਣਮ੍
ਉਸਦਾ ਦੁੱਖ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਬਲਦ ਨੇ ਕੁੱਤਰੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਸੁਣੋ ਕੁੱਤਰੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।'
ਅਸ੍ਯਾਹਂ ਤੁ ਪਿਤਾ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਪੂਰ੍ਵਜਨ੍ਮਨਿ ਵੈ ਸ਼ੁਨਿ । ਅਦ੍ਯ ਵੈ ਭੋਜਿਤਾ ਵਿਪ੍ਰਾ ਦਤ੍ਤਮਨ੍ਨਂ ਤੁ ਭੂਰਿਸ਼ਃ
'ਮੈਂ ਇਸ ਦੀ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਪਿਤਾ ਸੀ, ਹੇ ਕੁੱਤਰੀ। ਅੱਜ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਮਿਲ ਗਿਆ ਤੇ ਬਹੁਤ ਖਾਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।'
ਨ ਤृਣਂ ਨੋਦਕਂ ਚੈਵ ਮਮਾਗ੍ਰੇ ਸਂਨਿਵੇਦਿਤਮ੍ । ਤੇਨ ਦੁਃਖੇਨ ਮੇ ਦੁਃਖਂ ਜਾਤਂ ਬਹੁਤਰਂ ਤਦਾ
ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਘਾਹ ਮਿਲਿਆ, ਨਾ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੁੱਖ ਕਰਕੇ, ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧ ਗਿਆ।
ਏਤਤ੍ਕਥਾਨਕਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਤ੍ਰੌ ਨਿਦ੍ਰਾਮਵਾਪ ਨ । ਮਮ ਚਿਂਤਾ ਤੁ ਤਤ੍ਰੈਵ ਜਾਤਾ ਵੈ ऋषਿਸਤ੍ਤਮ
ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਮੇਰੀ ਚਿੰਤਾ ਉਥੇ ਹੀ ਟਿਕੀ ਰਹੀ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀ।
ਵੇਦਾਧ੍ਯਯਨਸ਼ੀਲੋऽਹਂ ਕੁਸ਼ਲੋ ਵੇਦਕਰ੍ਮਣਿ । ਅਨਯੋਸ਼੍ਚ ਮਹਦ੍ਦੁਃਖਂ ਕਿਂ ਕਰੋਮੀਤਿ ਚਿਂਤਯਨ੍ । ਆਗਤਸ੍ਤ੍ਵਤ੍ਸਮੀਪੇ ਤੁ ਮਮਕष੍ਟਂ ਨਿਵਾਰਯ
ਮੈਂ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਪਾਠ-ਪ੍ਰਥਾ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਵੇਦਕ ਕਰਮਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਾਂ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਕਿ, 'ਇਹ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਲਈ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?' ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਮੇਰੀ ਮੁਸੀਬਤ ਦੂਰ ਕਰ।
ऋषਿਰੁਵਾਚ- ਉਗ੍ਰਜਨ੍ਮਨ੍ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਤ੍ਵਂ ਪੂਰ੍ਵਜਨ੍ਮਨਿ ਯਤ੍ਕृਤਮ੍ । ਅਯਂ ਵੈ ਤੁ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਕੁਂਡਨੇ ਨਗਰੇ ਸ਼ੁਭੇ
ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਹੇ ਉਗ੍ਰ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆ, ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਜੋ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸੁਣ। ਇਹ ਜੋ ਚੰਗਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈ, ਉਹ ਕੁੰਡਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸੀ।
ਮਾਸੇ ਭਾਦ੍ਰਪਦੇ ਚੈਵ ਪਂਚਮੀ ਯਾ ਸਮਾਗਤਾ । ਤਦ੍ਵ੍ਰਤਂ ਤੇਨ ਨਾਜ੍ਞਾਤਂ ਪਿਤੁਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਦਿਕਾਰਣਾਤ੍
ਭਾਦੋਂ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਵਰਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਉ ਦੇ ਸ਼ਰਾਧ ਆਦਿ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀਧਰ੍ਮੇਣ ਤੁ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਕ੍ਸ਼ਯਹੇਤੁ ਤਦਾਨਘ । ਤਯਾ ਚੈਵ ਕृਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਚ ਭੋਜਨਮ੍
ਉਹ ਵਰਤ ਇਕ ਔਰਤ ਨੇ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਘਾਟ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਵੀ ਕਰਵਾਇਆ।
ਨ ਜ੍ਞਾਤਂ ਚ ਕृਤਂ ਤੇਨ ਪਾਪਿष੍ਠੇਨ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਾ । ਪ੍ਰਥਮੇऽਹਨਿ ਚਾਂਡਾਲੀ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਘਾਤਿਨੀ
ਉਸ ਪਾਪੀ ਤੇ ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਿਆ ਕਿ ਕੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਉਹ ਚੰਡਾਲਣ ਬਣੀ, ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਘਾਤਣੀ ਹੋ ਗਈ।
ਤृਤੀਯੇ ਰਜਕੀ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਚਤੁਰ੍ਥੇऽਹਨਿ ਸ਼ੁਧ੍ਯਤਿ । ਤੇਨ ਪਾਪੇਨ ਸਾ ਜਾਤਾ ਸ਼ੁਨੀ ਸ੍ਵਗृਹਚਾਰਿਣੀ । ਬਲੀਵਰ੍ਦਸ੍ਤ੍ਵਯਂ ਜਾਤਃ ਕਰ੍ਮਣਾਨੇਨ ਸੁਵ੍ਰਤ
ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਉਹ ਧੋਬਣ ਕਹੀ ਗਈ, ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀ ਕੁੱਤਰੀ ਬਣੀ। ਇਹ ਵਿਅਕਤੀ ਉਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਬਲਦ ਬਣਿਆ, ਹੇ ਚੰਗਾ ਵਰਤ ਵਾਲਿਆ।
ਉਗ੍ਰਜਨ੍ਮੋਵਾਚ- ਵ੍ਰਤਂ ਦਾਨਂ ਤਥਾ ਯਜ੍ਞਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਵਾਮਮਸੁਵ੍ਰਤ । ਬ੍ਰੂਹਿ ਯੇਨ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਮੁਕ੍ਤਿਃ ਪਿਤ੍ਰੋਰ੍ਭਵੇਨ੍ਮਮ
ਉਗ੍ਰ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ— ਦੱਸੋ, ਹੇ ਚੰਗਾ ਵਰਤ ਵਾਲਿਆ, ਕਿਸ ਖਾਸ ਵਰਤ, ਦਾਨ, ਯਗ, ਜਾਂ ਤੀਰਥ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ऋषਿਰੁਵਾਚ- ਮਾਸੇ ਭਾਦ੍ਰਪਦੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲੇ ਜਾਯਤੇ ऋषਿਪਂਚਮੀ । ਰਜਸਾ ਵਿਕृਤਂ ਪਾਪਂ ਨਸ਼੍ਯਤੇ ਕਰਣਾਦ੍ਯਤਃ
ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਭਾਦੋਂ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸੁੱਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਿ ਪੰਜਮੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਰਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮੈਲ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰਪ੍ਰਦਾਤ੍ਰੀ ਚ ਪਿਤॄਣਾਂ ਮੁਕ੍ਤਿਦਾਯਿਨੀ । ਨਦ੍ਯਾ ਕੂਪੇ ਤਡਾਗੇ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯ ਗृਹੇ ਤਥਾ
ਇਹ ਵਰਤ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪੌਤਰੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਦਰਿਆ, ਕੂਆਂ, ਤਲਾਵ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
ਗੋਮਯਂ ਮਂਡਲਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਕੁਂਭਂ ਤਤ੍ਰੈਵ ਵਿਨ੍ਯਸੇਤ੍ । ਤਸ੍ਯੋਪਰਿ ਨ੍ਯਸੇਤ੍ਪਾਤ੍ਰਮृषਿਧਾਨ੍ਯੇਨ ਪੂਰਿਤਮ੍ 6.77.
ਗੋਬਰ ਨਾਲ ਚੌਕ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਉੱਥੇ ਘੜਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ। ਉਸ ਉੱਤੇ ਰਿਸ਼ਿ ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪਾਤਰ ਰੱਖੋ।
ਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤਸੂਤ੍ਰਂ ਚ ਸਹਿਰਣ੍ਯਂ ਫਲਂ ਤਥਾ । ਸ੍ਥਾਪ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ऋषਯਃ ਸਪ੍ਤ ਸੁਖਸੌਭਾਗ੍ਯਦਾਯਕਾਃ
ਉੱਥੇ ਜਨੇਊ, ਸੋਨਾ ਤੇ ਫਲ ਵੀ ਰੱਖੋ। ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਸੁਖ ਤੇ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ।
ਆਵਾਹਯਿਤ੍ਵਾ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਪੂਜਨੀਯਾ ਵ੍ਰਤਸ੍ਥਿਤੈਃ । ਨੈਵੇਦ੍ਯਮृषਿਧਾਨ੍ਯਂ ਚ ऋषਿਧਾਨ੍ਯਂ ਤੁ ਭੋਜਨਮ੍
ਸਭ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ, ਜੋ ਵਰਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ। ਰਿਸ਼ਿ ਅਨਾਜ ਦਾ ਭੋਜਨ ਭੇਟ ਕਰੋ ਤੇ ਉਹੀ ਅਨਾਜ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਖਵਾਓ।
ਏਕਭਕ੍ਤੇਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮृषੀਣਾਮਰ੍ਚਨਂ ਤਦਾ । ਪੂਜਯੇਤ੍ਪਰਯਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਮਂਤ੍ਰੇਣ ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍
ਇਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਇਕ ਵਾਰੀ ਖਾਣ ਨਾਲ, ਪੂਰੀ ਭਗਤੀ ਤੇ ਠੀਕ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਵਾਪਂ ਸਘृਤਂ ਦੇਯਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਸਂਯੁਤਂ ਤਦਾ । ਦੇਯਂ ਵਿਪ੍ਰਾਯ ਵਿਧਿਵਦृषੀਣਾਂ ਪ੍ਰੀਯਤਾਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਘਿਉ ਵਾਲਾ ਹਵਨ, ਦਾਨ ਸਮੇਤ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿਓ, ਤਾਂ ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਮਿਲੇ।