ਵਿਮੁਕ੍ਤਾਃ ਪੂਰ੍ਵਜਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਯਾਂਤਿ ਵਿष੍ਣੋਃ ਪਰਂ ਪਦਮ੍ । ਚਤੁਰ੍ਣਾਂ ਚੈਵ ਵੇਦਾਨਾਂ ਪਾਠੇ ਚੈਵ ਤੁ ਯਤ੍ਫਲਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਥਾਂ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚਾਰ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਪਾਠ ਨਾਲ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ,
ਸਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਜਾਪੇਨ ਨਰਃ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਪਠਨ੍ਜਪਨ੍ । ਧृਤ੍ਵਾ ਵੈ ਸ਼ਂਖਚਕ੍ਰਾਦਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਰ੍ਵੇਦਤਤ੍ਪਰੈਃ
ਉਹ ਸਾਰਾ ਫਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਤੇ ਜਪ ਕੇ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਵੇਦਾਂ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ੰਖ, ਚੱਕਰ ਆਦਿਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਾਲੇ ਮਹਾਦੇਵਿ ਅਕ੍ਸ਼ਯਂ ਤਦ੍ਭਵੇਦ੍ਧ੍ਰੁਵਮ੍ । ਕਂਠੇ ਪਦ੍ਮਾਕ੍ਸ਼ਮਾਲਾਂ ਚ ਸ਼ਂਖਚਕ੍ਰਾਦਿਧਾਰਣਮ੍
ਸ਼ਰਾਧ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਇਹ ਪੂਜਾ ਪੱਕੀ ਤੇ ਅਟੱਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗਲ ਵਿਚ ਕਮਲ ਦੇ ਦਾਣਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਾ ਕੇ, ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਚੱਕਰ ਆਦਿ ਚਿੰਨ੍ਹ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ,
ਤਤਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵੀਤ ਇਦਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਪਠਨ੍ਜਪਨ੍ । ਵਿਧਿਨਾ ਭਕ੍ਤਿਭਾਵੇਨ ਪੂਰ੍ਣਂ ਭਵਤਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ
ਫਿਰ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਸਤੋਤ੍ਰ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਤੇ ਜਪਦੇ ਹੋਏ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ। ਤਦ ਹੀ ਇਹ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ।
ਅਤੋ ਭਕ੍ਤਿਮਤਾ ਪੁਂਸਾ ਪਠਨੀਯਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ । ਪਠਨਾਤ੍ਸਰ੍ਵਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸ ਨਰਃ ਸੁਖਮੇਧਤੇ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਭਗਤੀ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਹ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਾਦ੍ਮੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪਂਚਪਂਚਾਸ਼ਤ੍ਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਖਂਡੇ ਉਮਾਮਹੇਸ਼੍ਵਰਸਂਵਾਦੇ ਆਭ੍ਯੁਦਯਿਕਮੂਰ੍ਧ੍ਵਦੈਹਿਕਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਨਾਮ षਟ੍ਸਪ੍ਤਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਖੰਡ, ਉਮਾ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿਚ, ਪੰਜਵਾਂ-ਪੰਜਾਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿਚ, 'ਉਤਸ਼ਾਹ ਤੇ ਉੱਚਾ ਜੀਵਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸਤੋਤ੍ਰ' ਨਾਮਕ ਸਤੱਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਮਹਾਦੇਵ ਉਵਾਚ- ਪਪ੍ਰਚ੍ਛਾਹਂ ਜਗਨ੍ਨਾਥਂ ਵ੍ਰਤਾਨਾਮੁਤ੍ਤਮਂ ਵ੍ਰਤਮ੍ । ਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰਵਿਵृਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸੁਖਸੌਭਾਗ੍ਯਦਾਯਕਮ੍
ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਸਾਰੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਿਹੜਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੁੱਤਰ-ਪੌਤਰੇ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸੁੱਖ-ਸੌਭਾਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਵਾਗ੍ਰੇ ਸਂਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ृਣੁ ਸੁਂਦਰਿ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍ । ਇਦਂ ਕਥਾਨਕਂ ਦਿਵ੍ਯਮृषੀਣਾਂ ਵ੍ਰਤਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਹੇ ਸੋਹਣੀਏ, ਇਹ ਦਿਵਿਆ ਕਹਾਣੀ, ਜੋ ਰਿਸੀਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਰਤ ਹੈ, ਦੱਸਾਂਗਾ। ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਰਜਸ੍ਵਲਾ ਤੁ ਯਾ ਨਾਰੀ ਸਹਸਾ ਪਾਪਰੂਪਿਣੀ । ਕृਤੇਨ ਚ ਵ੍ਰਤੇਨੈਵ ਮਹਾਪਾਪੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ । ਪਿਤॄਣਾਮਕ੍ਸ਼ਯਂ ਦੇਯਂ ਧਰ੍ਮਕਾਮਾਰ੍ਥਸਾਧਨਮ੍
ਜੋ ਇਸਤਰੀ ਰਜੋਦਰਮ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਵਰਤ ਕਰਕੇ ਉਹ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅਖੁੱਟ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਤੇ ਧਰਮ, ਕਾਮ ਤੇ ਅਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਵਿष੍ਣੁਰੁਵਾਚ- ਪੂਰ੍ਵਮਾਸੀਨ੍ਮਹਾਬਾਹੁਰ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵੇਦਪਾਰਗਃ । ਸਦਾਧ੍ਯਯਨਸ਼ੀਲਸ੍ਤੁ ਦੇਵਸ਼ਰ੍ਮਾ ਇਤਿ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਤੇ ਸਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਦੇਵਸ਼ਰਮਣ ਸੀ।
ਅਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਕ੍ਰਿਯਾਯੁਕ੍ਤਃ षਟ੍ਕਰ੍ਮਨਿਰਤਃ ਸਦਾ । ਸਰ੍ਵਵਰ੍ਣੇषੁ ਸਂਪੂਜ੍ਯਃ ਸਪੁਤ੍ਰਪਸ਼ੁਬਾਂਧਵਃ
ਜੋ ਅੱਗ ਦੀ ਹੋਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਛੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਜਾਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸਤਿਕਾਰ ਜੋਗ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮੁਖ੍ਯਸ੍ਯ ਭਗ੍ਨਾ ਚ ਗृਹਵਾਹਿਨੀ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਭਾਦ੍ਰਪਦੇ ਮਾਸੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਪਂਚਮੀ
ਉਸ ਉੱਚੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਘਰ ਦੀ ਅੱਗ ਜਦੋਂ ਬੁਝ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਭਾਦੋਂ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੱਖ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ,
ਪਿਤੁਃਕ੍ਸ਼ਯਾਹਂ ਕੁਰੁਤੇ ਯਤਾਤ੍ਮਾ ਚ ਜਿਤੇਂਦ੍ਰਿਯਃ । ਰਾਤ੍ਰੌ ਨਿਮਂਤ੍ਰਯੇਦ੍ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ਸੁਖਸੌਭਾਗ੍ਯਦਾਯਕਾਨ੍
ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਪਿਤਾ ਦੀ ਬਰਸੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੁਖ ਤੇ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਵਿਮਲੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਭਾਂਡਾਨ੍ਯਨ੍ਯਾਨਿ ਕਾਰਯੇਤ੍ । ਪਾਕਂ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਪਾਤ੍ਰੇषੁ ਸ ਕਾਰਯਤਿ ਜਾਯਯਾ
ਜਦੋਂ ਸੁੱਚਾ ਸਵੇਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬਰਤਨ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਾਰੇ ਪਤ੍ਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅष੍ਟਾਦਸ਼ਰਸੋਪੇਤਂ ਪਿਤॄਣਾਂ ਪ੍ਰੀਤਿਦਾਯਕਮ੍ । ਆਕਾਰਣਂ ਤਤੋ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਂ ਚ ਪृਥਕ੍ਪृਥਕ੍
ਉਹ ਅੱਠਾਰਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਵਿਅੰਜਨ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੇ ਵਿਪ੍ਰਾਸ੍ਤੁ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇ ਵੇਦਪਾਠਕਾਃ । ਅਰ੍ਘਪਾਦ੍ਯਾਦਿ ਵਿਧਿਵਤ੍ਕृਤਵਾਨ੍ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਃ
ਸਾਰੇ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਅਰਘ ਤੇ ਪਾਦਯਾਦਿਕ ਸਤਿਕਾਰ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਰਜਸਾ ਦੂषਿਤਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲ੍ਯ ਵਿਧਿਵਤ੍ਤਦਾ । ਗृਹਮਧ੍ਯੇ ਗਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਆਸਨੇ ਤੇ ਨਿਰੂਪਿਤਾਃ
ਸ਼ਰਾਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਮੈਲੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਸਭ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਧੋ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਦਤ੍ਤਂ ਭੋਜਨਂ ਤੇਨ ਮਿष੍ਟਾਨ੍ਨੇਨ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ । ਵਿਧਿਨਾ ਚ ਕृਤਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਪਿਂਡਦਾਨਪ੍ਰਪੂਰ੍ਵਕਮ੍
ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਮਿੱਠੇ ਚੌਲਾਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਰਾਧ ਦੀ ਰੀਤ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਾਂਬੂਲਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਚੈਵ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ । ਸਰ੍ਵਂ ਦਦੌ ਦ੍ਵਿਜੇਭ੍ਯੋ ਵੈ ਪਿਤृਧ੍ਯਾਨਪਰਾਯਣਃ
ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪਾਨ, ਦੱਖਣਾ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਪੜੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ।
ਵਿਪ੍ਰਾ ਵਿਸਰ੍ਜਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਆਸ਼ੀਰ੍ਵਾਦਪਰਾਯਣਾਃ । ਗੋਤ੍ਰਿਣਾਂ ਬਾਂਧਵਾਨਾਂ ਚ ਅਨ੍ਯੇषਾਂ ਚ ਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ਤਾਮ੍
ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਿਦਾ ਹੋ ਕੇ, ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਆਪਣੇ ਗੋਤ ਵਾਲਿਆਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਭੁੱਖਿਆਂ ਨੂੰ
ਦਤ੍ਤਮਨ੍ਨਂ ਤਦਾ ਤੇਨ ਭੋਜਨੇ ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍ । ਨਿਸ਼ਾਯਾਂ ਤੁ ਕੁਟੀਦ੍ਵਾਰੇ ਉਪਵਿष੍ਟੋ ਯਦਾ ਤਦਾ
ਉਹ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਜਦੋਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਝੋਪੜੀ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਬੈਠਦਾ ਹੈ,
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ੍ਯਾ ਵਾਰਿ ਸਂਗृਹ੍ਯ ਪਾਦਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲਨਂ ਕृਤਮ੍ । ਤਦਾ ਸ਼ੁਨੀ ਬਲੀਵਰ੍ਦੌ ਪਰਸ੍ਪਰਮਭਾषਤਾਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਪਾਣੀ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਧੋ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ ਕੁੱਤਰੀ ਤੇ ਬਲਦ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
ਸ਼ृਣੁ ਕਾਂਤ ਵਚੋ ਮਹ੍ਯਂ ਯਾਦृਕ੍ਕृਤਵਤੀ ਵਧੂਃ । ਤਾਦृਸ਼ਂ ਸਂਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ ਪ੍ਰਬ੍ਰਵੀਮ੍ਯਹਮ੍
ਸੁਣ ਪਿਆਰੀ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ: ਜੋ ਕੁਝ ਉਸ ਘਰਵਾਲੀ ਨੇ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਠੀਕ-ਠੀਕ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਮੈਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ।
ਕਦਾਚਿਦ੍ਦੈਵਯੋਗੇਨ ਗਤਾਹਂ ਪੁਤ੍ਰਸਦ੍ਮਨਿ । ਤਤ੍ਰਸ੍ਥਿਤਂ ਪਯਃ ਪਾਤੁਂ ਵਧ੍ਵਾ ਦृष੍ਟਂ ਨ ਤਤ੍ਪੁਨਃ
ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਵਕਤ ਭਾਗਾਂ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਘਰ ਗਈ; ਉਥੇ ਮੈਂ ਵਧੂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪੀਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਵੇਖਿਆ, ਪਰ ਮੁੜ ਉਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ।
ਪੀਤਂ ਪਯਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਪੇਣ ਤਦ੍ਦृष੍ਟਂ ਤੁ ਮਯਾ ਪੁਨਃ । ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਪੀਤਂ ਮਯਾ ਸਮ੍ਯਕ੍ਦृष੍ਟਂ ਵਧ੍ਵਾ ਤਦਾ ਪੁਨਃ
ਉਹ ਦੁੱਧ ਸੱਪ ਨੇ ਪੀ ਲਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ; ਫਿਰ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਵਧੂ ਨੇ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੁੱਧ ਪੀ ਲਿਆ।
ਤੇਨ ਸਂਪਰ੍ਕਦੋषੇਣਕਟਿਰ੍ਭਗ੍ਨਾ ਚ ਮੇ ਸਦਾ । ਤੇਨ ਦੁਃਖੇਨ ਭੋ ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ਜਾਤਾਹਂ ਦੁਃਖਭਾਗਿਨੀ । ਭਗ੍ਨਾ ਕਟਿਸ਼੍ਚ ਸਂਜਾਤਾ ਹ੍ਯਾਹਾਰੋ ਨੈਵ ਰੋਚਤੇ
ਉਸ ਦੇ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਕਮਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਟੁੱਟ ਗਈ; ਉਸ ਦਰਦ ਕਰਕੇ, ਮਾਲਕ ਜੀ, ਮੈਂ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ; ਮੇਰੀ ਕਮਰ ਟੁੱਟੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਖਾਣਾ ਵੀ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।
ਬਲੀਵਰ੍ਦ੍ਦ ਉਵਾਚ- ਸ਼ृਣੁ ਤ੍ਵਂ ਸ਼ੁਨਿ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਮਮ ਦੁਃਖਸ੍ਯ ਕਾਰਣਮ੍ । ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਵੈ ਦਿਵਸੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਤੁ ਭੋਜਨਮ੍
ਬਲਦ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਸੁਣ ਕੁੱਤਰੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਅੱਜ ਦੇ ਦਿਨ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ,
ਕਾਰਿਤਂ ਮਮ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਮਮ ਚਿਂਤਾ ਤੁ ਨੋ ਕृਤਾ । ਨੋਦਕਂ ਨ ਤृਣਂ ਚੈਵ ਨ ਦਤ੍ਤਂ ਕੇਨਚਿਤ੍ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਇਹ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਕਰਵਾਇਆ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੀ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ; ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਾ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ, ਨਾ ਘਾਹ।
ਅਨਾਹਾਰੋਹ੍ਯਹਂ ਪਾਪੀ ਬਦ੍ਧੋऽਸ੍ਮਿਨ੍ਪਾਪਭਾਵਿਤਃ । ਪੂਰ੍ਵਪਾਪਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਜਾਤਂ ਸ਼ੁਨਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਮੈਂ ਬੜਾ ਪਾਪੀ ਹਾਂ ਤੇ ਭੁੱਖਾ ਵੀ ਹਾਂ, ਇਥੇ ਪਾਪਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਪਾਪ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਕੁੱਤਾ ਬਣ ਕੇ ਜੰਮਿਆ ਹਾਂ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਤੁ ਤਦਾ ਦੇਵਿ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਧੀਮਤਾ । ਮਮਾਯਂ ਤੁ ਪਿਤਾ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਜ੍ਜਾਤੋ ਮਮ ਗृਹੇ ਪਸ਼ੁਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਹ ਗੱਲ ਅਕਲਮੰਦ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਸੁਣੀ। 'ਇਹ ਮੇਰੇ ਅਸਲ ਪਿਤਾ ਹਨ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂ ਬਣ ਕੇ ਜੰਮੇ ਹਨ।'