ਗृਹਾਸ਼੍ਰਮਃ ਪੁਣ੍ਯਤਮਃ ਸਰ੍ਵਦਾ ਤੀਰ੍ਥਵਦ੍ਗृਹਮ੍ । ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਗृਹਾਸ਼੍ਰਮੇ ਪੁਣ੍ਯੇ ਦਾਨਂ ਦੇਯਂ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਜੀਵਨ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਘਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੀਰਥ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਦੇਵਾਨਾਂ ਪੂਜਨਂ ਯਤ੍ਰ ਅਤਿਥੀਨਾਂ ਚ ਭੋਜਨਮ੍ । ਪਥਿਕਾਨਾਂ ਚ ਸ਼ਰਣਂ ਅਤੋ ਧਨ੍ਯਤਮੋ ਮਤਃ
ਜਿਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਘਰ ਸਭ ਤੋਂ ਧਨਵੰਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਦ੍ਗृਹਂ ਤੁ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਯੇऽਰ੍ਚਯਂਤਿ ਦ੍ਵਿਜਾਨ੍ਨਰਾਃ । ਆਯੁਰ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਸ੍ਤਥਾ ਪੁਤ੍ਰਾ ਨ ਹੀਯਂਤੇ ਕਦਾਚਨ
ਜੋ ਲੋਕ ਐਸੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਦੁਜਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਮਰ, ਧਨ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਕਦੇ ਘਟਦੇ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ृਣੁ ਸੁਂਦਰਿ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਮਹਾਪਾਪਵਿਸ਼ੋਧਨਮ੍ । ਸਰ੍ਵਸਂਪਤ੍ਕਰਂ ਦਾਨਂ ਇਹਾਮੁਤ੍ਰਫਲਪ੍ਰਦਮ੍
ਸੁੰਦਰਿ, ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਧੋਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਦੱਸਾਂਗਾ: ਦਾਨ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਸੰਪਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁਭੇਕਾਲੇ ਸਮਾਯਾਤੇ ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਸ੍ਵਦੈਵਤਮ੍ । ਨਿਤ੍ਯਂ ਨੈਮਿਤ੍ਤਕਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਦਾਨਂ ਸ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ
ਜਦੋਂ ਚੰਗਾ ਸਮਾਂ ਆਵੇ, ਆਪਣੇ ਇਸ਼ਟ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਪਰਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਚ ਦ੍ਵਿਜਦੇਵੇਭ੍ਯ ਏਵ ਹਿ । ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਸ ਨਿਰਯਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਯਾਤਿ ਪਰਾਂ ਗਤਿਮ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਪਰਾਇਆ ਧਨ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਦੁਜਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਨਰਕ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਤਾਨੀਕੋ ਯਥਾ ਦਾਨਾਤ੍ਸਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਚੈਵ ਤਾਰਿਤਃ । ਦਤ੍ਤ੍ਵਾਨ੍ਯੇ ਚ ਦ੍ਵਿਜੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸ ਗਂਤਾ ਧਰ੍ਮਤੋ ਦਿਵਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਤਾਨੀਕ ਨੇ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਤ ਮੁਕਤੀ ਪਾਈ, ਤਿਵੇਂ ਜੋ ਦੁਜਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਧਰਮ ਰਾਹੀਂ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਧਰ੍ਮਸ੍ਥਾਨੇषੁ ਯੈਰ੍ਦਤ੍ਤਂ ਤੇषਾਂ ਧਰ੍ਮਮੁਦਾਹृਤਮ੍ । ਸ਼ृਣੁ ਦੇਵਿ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਿਤ੍ਤਦਾਨਂ ਸਮਾਸਤਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਮ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਂਵਾਂ 'ਤੇ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੁਣੋ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਧਨ ਦੇਣ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਦੇਹਸ਼ੁਦ੍ਧਿਕਰਂ ਦਾਨਂ ਨ ਭੂਤਂ ਨ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਪਾਪਹੀਨੋ ਯੇਨ ਪੁਮਾਨ੍ਜਾਯਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਦੇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਐਸਾ ਦਾਨ ਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ, ਨਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਭੋਗਾਨ੍ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤਸ਼੍ਚਾਯਂ ਯਾਤਿ ਵਿष੍ਣੁਂ ਸਨਾਤਨਮ੍ । ਪੁਰਾ ਵੈ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਭਾਰ੍ਗਵਾਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨੇ
ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਭੋਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਸਦਾ-ਕਾਇਮ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮਹਾਨ ਭਾਰਗਵ ਨੂੰ ਦੱਸੀ ਸੀ।
ਪਾਪਯੁਕ੍ਤਾਯ ਰਾਮਾਯ ਤੁਲਾਵृषਭਮੇਵ ਚ । ਪਾਪਕਰ੍ਮਰਤਸ਼੍ਚੈਵ ਭਵਬਂਧਕ੍ਰਿਯੋ ਨृਪਃ
ਜੋ ਰਾਮ ਪਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰਕ ਬੰਧਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੋ ਰਾਜਾ ਪਾਪ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਤੂਲਾ ਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਦਾਨ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸੀ।
ਅਭਕ੍ਸ਼ਭਕ੍ਸ਼ਣਰਤਾ ਭ੍ਰੂਣਹਾ ਗੁਰੁਤਲ੍ਪਗਃ । ਏਤੇਪ੍ਯਨृਤਵਾਦੀ ਚ ਪ੍ਰਸੂਯਂਤੇ ਵਿਯੋਨਿषੁ
ਜੋ ਨਜਾਇਜ਼ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਾਣ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਭ੍ਰੂਣ ਹੱਤਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਵਿਅਭਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਝੂਠ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨੀਚ ਜਣਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਅਯਾਜ੍ਯਯਾਜਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਯਾਚਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਨਿਂਦਿਤਾਨ੍ । ਸਦਾ ਕੋਪਸਮਾਯੁਕ੍ਤਾਃ ਸਾਧੂਨਾਂ ਪੀਡਨੇ ਰਤਾਃ
ਜੋ ਨਜਾਇਜ਼ ਯਜਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨਿੰਦਿਤ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਮੰਗਦੇ ਹਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ਼ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ—
ਵਿਸ਼੍ਵਾਸੋਪਹਤਾਸ਼੍ਚੈषਾਮਸੁਭਿਰ੍ਧਰ੍ਮਨਿਂਦਕਾਃ । ਪਾਪੈਰੇਭਿਃ ਸਮਾਯੁਕ੍ਤਾ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾਤ੍ਮਾਨਂ ਗਤਾਯੁषਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਟੁੱਟ ਚੁਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੰਦ ਹਨ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਖਰੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤੈਰ੍ਦੇਵਿ ਦਾਨਂ ਦੇਯਂ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ । ਬਹਵੋ ਧਰ੍ਮਕਰ੍ਤ੍ਤਾਰੋ ਵੈष੍ਣਵਾ ਭੁਵਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ
ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਦੇਵੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਕਰਣ ਵਾਲੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਾਦ੍ਮੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪਂਚਪਂਚਾਸ਼ਤ੍ਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਖਂਡੇ ਉਮਾਪਤਿਨਾਰਦਸਂਵਾਦੇ ਦਾਨਧਰ੍ਮੋਨਾਮ ਚਤੁਃਸਪ੍ਤਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਉਮਾਪਤੀ ਤੇ ਨਾਰਦ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ, ਦਾਨ ਧਰਮ ਨਾਮਕ ਚੌਹੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਪਚਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਹੈ।
ਮਹਾਦੇਵ ਉਵਾਚ- ਗਂਡਿਕਾਯਾਸ੍ਤੁ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਦੇਵਿ ਵਿਧਾਨਤਃ । ਯਥਾ ਗਂਗਾ ਤਥਾ ਸਾ ਚ ਕਥਿਤਾ ਨਗਨਂਦਿਨਿ
ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਗੰਡਿਕਾ ਦਾ ਮਹਾਤਮ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਜਿਵੇਂ ਗੰਗਾ ਹੈ, ਓਹੋ ਹੀ ਗੰਡਿਕਾ ਹੈ, ਹੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ।
ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਸ਼ਿਲਾ ਯਤ੍ਰ ਜਾਯਤੇ ਬਹੁਧਾ ਤਥਾ । ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਚੈਵ ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਕਥਿਤਂ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮੈਃ
ਜਿਥੇ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪੱਥਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਜਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਹੀ ਗੰਡਿਕਾ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਅਂਡਜਾ ਉਦ੍ਭਿਜਾ ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਵੇਦਜਾਸ਼੍ਚ ਜਰਾਯੁਜਾਃ । ਯਸ੍ਯਾ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਪੁਣ੍ਯਰੂਪਾਸ੍ਤੁ ਪਾਰ੍ਵਤਿ
ਜਿੱਥੇ ਅੰਡਿਆਂ, ਅੰਕੁਰਾਂ, ਪਸੀਨੇ ਅਤੇ ਜਿਣਾਂ ਦੇ ਜਣੇ ਹੋਏ ਜੀਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ, ਹੇ ਪਾਰਵਤੀ, ਉਸ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਝਲਕ ਪੈਣ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਰੂਪ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਉਤ੍ਤਰੇ ਸਾ ਤੁ ਸਂਭੂਤਾ ਗਂਡਿਕਾ ਤੁ ਮਹਾਨਦੀ । ਸਂਸ੍ਮृਤਾ ਸਂਸ੍ਮृਤਾ ਨੂਨਂ ਪਾਪਂ ਹਂਤ੍ਯਗਨਂਦਿਨਿ
ਉੱਤਰ ਵੱਲੋਂ ਵੱਡੀ ਗੰਡਿਕਾ ਨਦੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਸੀ; ਜਦੋਂ ਵੀ, ਹੇ ਪਾਪ ਨਾਸਣੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰ ਨਾਰਾਯਣੋ ਦੇਵੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤਿष੍ਠਤਿ ਭੂਤਿਦਃ । ਸ਼ਂਖਚਕ੍ਰਧਰਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸਮੀਪੇ ਨਿਵਸਂਤਿ ਯੇ
ਉਥੇ, ਜਿੱਥੇ ਭੂਤਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇਵਤਾ ਸਦਾ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸਦਾ ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਚੱਕਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤੇ ਮृਤ੍ਯੁਂ ਸਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਦਿਵ੍ਯਰੂਪਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭੁਜਾਃ । ऋषਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਤਿष੍ਠਂਤਿ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚੈਵਂ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਉਹ ਲੋਕ, ਜਦੋਂ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਦਿਵਯ ਰੂਪ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਉਥੇ ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਰੁਦ੍ਰਾ ਨਾਗਾਸ੍ਤਥਾ ਯਕ੍ਸ਼ਾ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ । ਤਸ੍ਯਾਃ ਸਮੀਪੇ ਹ੍ਯੇਕੋऽਯਂ ਸ੍ਥਲੋ ਵੈ ਵਿष੍ਣੁਰੂਪਧृਕ੍
ਉਥੇ ਰੁਦਰ, ਨਾਗ ਅਤੇ ਯਕਸ਼ ਵੀ ਹਨ—ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ; ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਇੱਕ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਆਪ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਥਲੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਵਰ੍ਤਤੇ ਮੂਰ੍ਤਿਰ੍ਬਹੁਰੂਪਾਤਿਮੁਕ੍ਤਿਦਾ । ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਭੂਤਾਨਾਂ ਜਾਤਯਃ ਸਂਤਿ ਤਤ੍ਰ ਵੈ
ਇਸ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਮੂਰਤੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ; ਉਥੇ ਚੌਵੀ ਸੱਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਏਕਾ ਵੈ ਮਤ੍ਸ੍ਯਰੂਪਾ ਚ ਕृष੍ਣਰੂਪਾਤਿਮੁਕ੍ਤਿਦਾ । ਅਨ੍ਯਾ ਚ ਯਾ ਬੁਧੈਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਸ੍ਥਲੇ ਵੈ ਵਿष੍ਣੁਸਂਜ੍ਞਕੇ
ਇੱਕ ਮੂਰਤੀ ਮੱਛੀ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਦੂਜੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਥਾਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਲ੍ਕਿਨਾਮ੍ਨੀ ਤਥਾ ਪੁਣ੍ਯਾ ਕਪਿਲਾ ਯਾ ਮਯੋਦਿਤਾ । ਅਨ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਵਿਵਿਧਾਕਾਰਾ ਦृਸ਼੍ਯਂਤੇ ਬਹੁਧਾ ਅਪਿ
ਇੱਕ ਹੋਰ, ਕਲਕੀ ਨਾਮ ਵਾਲੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮੂਰਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਪਿਲਾ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਦੱਸਿਆ ਹੈ; ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਉਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਿੱਸਦੇ ਹਨ।
ਤਿष੍ਠਂਤਿ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਯਃ ਸਰ੍ਵਾ ਨਾਨਾਰੂਪਾ ਹ੍ਯਨੇਕਸ਼ਃ । ਸਾ ਗਂਗਾ ਮਹਤੀ ਪੁਣ੍ਯਾ ਧਰ੍ਮਕਾਮਾਰ੍ਥਮੁਕ੍ਤਿਦਾ
ਉਥੇ ਸਾਰੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਅਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜੀਆਂ ਹਨ; ਉਹ ਵੱਡੀ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗੰਗਾ ਧਰਮ, ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯਾਂ ਭੂਮੌ ਹृषੀਕੇਸ਼ੋ ਨਿਯਮੇਨ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇऽਦ੍ਯਾਪਿ ਤਤ੍ਰੈਵ ਮਯਾ ਸਹ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਜਿਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਅੱਜ ਵੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਉਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਭ੍ਰੂਣਹਤ੍ਯਾ ਬਾਲਹਤ੍ਯਾ ਗੋਹਤ੍ਯਾ ਚ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ । ਯਸ੍ਯਾਃ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਕਿਲ੍ਬਿषਾਤ੍
ਉਸ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਛੂਹਾ ਲੈਣ ਨਾਲ ਹੀ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਭ੍ਰੂਣ, ਬੱਚਾ ਜਾਂ ਗਾਂ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ, ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾ ਵੈਸ਼੍ਯਾਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚੈਵਾਨ੍ਯਜਾਤਯਃ । ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਵੈ ਵਿਮੁਚ੍ਯਂਤੇ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦ੍ਗਂਡਿਕਾਂਬੁਨਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖੱਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਸ਼ੂਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਾਤੀਆਂ—ਉਹ ਸਭ ਗੰਡਿਕਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।