ਕਲ੍ਪਾਨਾਂ ਸਂਚਰਸ਼੍ਚੈਵ ਜਗਤਃ ਸ੍ਥਾਪਨਂ ਤਥਾ। ਸ਼ਯਨਂ ਚ ਹਰੇਰਪ੍ਸੁ ਪृਥਿਵ੍ਯੁਦ੍ਧਰਣਂ ਪੁਨਃ
ਕਲਪਾਂ ਦੀ ਚਲਚਲ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ, ਹਰੀ ਦਾ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਉੱਥੇ ਚੁੱਕਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਦਸ਼ਧਾ ਜਨ੍ਮਸਂਚਾਰੋ ਭृਗੁਸ਼ਾਪੇਨ ਕੇਸ਼ਵੇ। ਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ੋ ਯੁਗਾਦੀਨਾਂ ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਵਿਭਾਜਨਮ੍
ਭਰਗੁ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਦਸ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਕਥਾ, ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਦੱਸੀ ਗਈ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗਸ੍ਥਾਨਵਿਭਾਗਸ਼੍ਚ ਮਰ੍ਤ੍ਯਾਨਾਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਚਾਰਿਣਾਂ। ਪਸ਼ੂਨਾਂ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਚੈਵ ਸਂਭਵਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਃ
ਸਵਰਗ ਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ, ਮਰਤ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਜਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਵੰਡ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ।
ਤਥਾ ਨਿਰ੍ਵਚਨਂ ਕਲ੍ਪਂ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਸ੍ਯ ਪਰਿਗ੍ਰਹਃ। ਪ੍ਰਤਿਸਰ੍ਗਾਃ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਬੁਦ੍ਧਿਪੂਰ੍ਵਕਾਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਲਪ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ, ਪਾਠ ਦੀ ਸਵੀਕਾਰਤਾ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਉਤਪੱਤੀਆਂ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਬੁਧੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੱਸੀ ਗਈ।
ਤ੍ਰਯੋਨ੍ਯੇऽਬੁਦ੍ਧਿਪੂਰ੍ਵਾਸ੍ਤੇ ਤਥਾ ਲੋਕਾਨਕਲ੍ਪਯਤ੍। ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਵਦਨੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਭृਗ੍ਵਾਦੀਨਾਂ ਸਮੁਦ੍ਭਵਃ
ਤਿੰਨ ਹੋਰ, ਜੋ ਬੁਧੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਭਰਗੁ ਆਦਿ ਮੁਨੀਆਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਹੋਈ।
ਕਲ੍ਪਯੋਰਂਤਰਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਤਿਸਂਧਿਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਗਯੋਃ। ਭृਗ੍ਵਾਦੀਨਾਮृषੀਣਾਂ ਚ ਪ੍ਰਜਾਸਰ੍ਗੋਪਵਰ੍ਣਨਮ੍
ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਾ ਸਮਾਂ, ਉਤਪੱਤੀਆਂ ਦੀ ਕੜੀ, ਤੇ ਭਰਗੁ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षੇਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਤ੍ਤ੍ਵਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਮ੍। ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵਸ੍ਯ ਚ ਮਨੋਸ੍ਤਤਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਨੁਕੀਰ੍ਤਨਮ੍
ਵਸੀਸ਼ਟ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਬ੍ਰਹਮਤਾ ਅਤੇ ਸਵਾਯੰਭੂ ਮਨੂ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਉਕ੍ਤੋ ਨਾਭੇਰ੍ਵਿਸਰ੍ਗਸ਼੍ਚ ਰਜਸਸ਼੍ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਦ੍ਵੀਪਾਨਾਂ ਚ ਸਮੁਦ੍ਰਾਣਾਂ ਪਰ੍ਵਤਾਨਾਂ ਚ ਕੀਰ੍ਤਨਮ੍
ਨਾਭਿ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਜੋ ਰਜਸ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਟਾਪੂਆਂ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਦ੍ਵੀਪਭੇਦਸਮੁਦ੍ਰਾਣਾਮਨ੍ਤਰ੍ਭਾਵਸ਼੍ਚ ਸਪ੍ਤਸੁ। ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਨ੍ਤੇ ਯੋਜਨਾਗ੍ਰੇਣ ਯੇ ਚ ਤਤ੍ਰ ਨਿਵਾਸਿਨਃ
ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਵੰਡ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵੀ ਵਰਣਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਤਦੀਯਾਨਿ ਚ ਵਰ੍षਾਣਿ ਨਦੀਭਿਃ ਪਰ੍ਵਤੈਃ ਸਹ। ਜਂਬੂਦ੍ਵੀਪਾਦਯੋ ਦ੍ਵੀਪਾਃ ਸਮੁਦ੍ਰੈਃ ਸਪ੍ਤਭਿਰ੍ਵृਤਾਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਸਮੇਤ, ਜੰਬੂ ਟਾਪੂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਟਾਪੂਆਂ ਦੀ ਵੀ ਗਿਣਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਅਂਡਸ੍ਯਾਂਤਸ੍ਤ੍ਵਿਮੇਲੋਕਾਃ ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪਾ ਚ ਮੇਦਿਨੀ। ਸੂਰ੍ਯਾਚਂਦ੍ਰਮਸੋਸ਼੍ਚਾਰੋ ਗ੍ਰਹਾਣਾਂ ਜ੍ਯੋਤਿषਾਂ ਤਥਾ
ਅੰਡ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਾਰੇ ਲੋਕ, ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ ਦੀ ਚਾਲ, ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਵੀ ਚਾਲ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਤੇ ਧ੍ਰੁਵਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਚ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਮ੍। ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਨਿਰ੍ਮਿਤਃ ਸੌਰਃ ਸ੍ਯਂਦਨੋਰ੍ਥਵਸ਼ਾਤ੍ਸ੍ਵਯਮ੍
ਧ੍ਰੁਵ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਤੇ ਮੰਦੀ ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੂਰਜ ਦਾ ਰਥ ਆਪਣੇ ਆਪ ਚਲਦਾ ਹੈ।
ਕਲ੍ਪਿਤੋ ਭਗਵਾਂਸ੍ਤੇਨ ਪ੍ਰਸਰ੍ਪਤਿ ਦਿਵਾਕਰਃ। ਸੂਰ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਸ੍ਯਂਦਨਾਨਾਂ ਧ੍ਰੁਵਾਦੇਵ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਨਂ
ਉਸ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਰਥ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ; ਸੂਰਜ ਆਦਿ ਦੇ ਰਥਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਧ੍ਰੁਵ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕਲ੍ਪਿਤਃ ਸ਼ਿਂਸ਼ੁਮਾਰਸ਼੍ਚ ਯਸ੍ਯ ਪੁਚ੍ਛੇ ਧ੍ਰੁਵਃ ਸ੍ਥਿਤਃ। ਸਂਭਵਾਂਤੇ ਚ ਸਂਹਾਰਃ ਸਂਹਾਰਾਂਤੇ ਚ ਸਂਭਵਃ
ਸ਼ਿੰਸ਼ੁਮਾਰਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੂੰਛ 'ਧ੍ਰੁਵ' ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਰਚਨਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼, ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਰਚਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਦੇਵਤਾਨਾਮृषੀਣਾਂ ਚ ਮਨੋਃ ਪਿਤृਗਣਸ੍ਯ ਚ। ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਵਿਸ੍ਤਰਾਦ੍ਵਕ੍ਤੁਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਚ ਸਮਾਸਤਃ
ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਮਨੂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਥਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਣੀ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਾਨਾਂ ਵੈ ਸਮਂ ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵੇਨ ਤੁ। ਮਨ੍ਵਂਤਰੇषੁ ਦੇਵਾਨਾਂ ਪ੍ਰਜੇਸ਼ਾਨਾਂ ਚ ਕੀਰ੍ਤਨਮ੍
ਹਰ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ, ਸਵਾਯੰਭੂ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਰਾਬਰ ਦੱਸੀ ਹੈ।
ਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕਃ ਪ੍ਰਾਕृਤਿਕਸ੍ਤਥੈਵਾਤ੍ਯਂਤਿਕਃ ਸ੍ਮृਤਃ। ਤ੍ਰਿਵਿਧਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਕਲ੍ਪਿਤਃ ਪ੍ਰਤਿਸਂਚਰਃ
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਨਾਸ਼ — ਨੈਮਿਤਿਕ, ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤਿਕ ਅਤੇ ਅਤਿਅੰਤਕ — ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਅਨਾਵृष੍ਟਿਰ੍ਭਾਸ੍ਕਰਾਚ੍ਚ ਘੋਰਃ ਸਂਵਰ੍ਤ੍ਤਕਾਨਲਃ। ਮੇਘਾਸ਼੍ਚੈਕਾਰ੍ਣਵਾ ਯੇ ਤੁ ਤਥਾ ਰਾਤ੍ਰਿਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਮੀਂਹ ਨਾ ਆਉਣਾ, ਭਿਆਨਕ ਸੰਵਰਤਕ ਅੱਗ, ਇਕ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਭਰਨ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਾਤ ਦਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਂਧ੍ਯਾਲਕ੍ਸ਼ਣਮੁਦ੍ਦਿष੍ਟਂ ਤਥਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਂ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ। ਭੂਤਾਨਾਂ ਚਾਪਿ ਲੋਕਾਨਾਂ ਸਪ੍ਤਾਨਾਮਨੁਵਰ੍ਣਨਮ੍
ਸੰਧਿਆ ਦੇ ਲੱਛਣ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਾਤ, ਅਤੇ ਸੱਤ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸਂਕੀਰ੍ਤ੍ਯਂ ਤੇ ਮਯਾ ਚਾਤ੍ਰ ਪਾਪਾਨਾਂ ਰੌਰਵਾਦਯਃ। ਸਰ੍ਵੇषਾਮੇਵ ਸਤ੍ਵਾਨਾਂ ਪਰਿਣਾਮਵਿਨਿਰ੍ਣਯਃ
ਇੱਥੇ, ਪਾਪੀਆਂ ਦੇ ਰੌਰਵ ਆਦਿ ਨਰਕਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਨਿਰਣੈ ਵੀ ਮੈਂ ਦੱਸੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪ੍ਰਤਿਸਰ੍ਗਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਸਂਹਾਰਵਰ੍ਣਨਮ੍। ਕਲ੍ਪੇਕਲ੍ਪੇ ਚ ਭੂਤਾਨਾਂ ਮਹਤਾਮਪਿ ਸਂਕ੍ਸ਼ਯਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਦੁਬਾਰਾ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ; ਹਰ ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਜੀਵ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸੁਸਂਖ੍ਯਾਯ ਚ ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਵੈ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਨਿਤ੍ਯਤਾਮ੍। ਦੌਰਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਚੈਵ ਭੋਗਾਨਾਂ ਸਂਸਾਰਸ੍ਯ ਚ ਕष੍ਟਤਾਮ੍
ਸੂਖਮ ਗਿਣਤੀ ਸਮਝ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ, ਭੋਗਾਂ ਦੀ ਦੁਖੀ ਹਾਲਤ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਲਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਣ ਲਿਆ।
ਦੁਰ੍ਲ੍ਲਭਤ੍ਵਂ ਚ ਮੋਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਵੈਰਾਗ੍ਯਾਦ੍ਦੋषਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍। ਵ੍ਯਕ੍ਤਾਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਸਤ੍ਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਔਖੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਵੈਰਾਗ ਦੇ ਦੁਸ਼ਟ ਲੱਛਣ ਵੇਖ ਕੇ, ਪ੍ਰਗਟ ਤੇ ਅਪ੍ਰਗਟ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਤਮਾ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਾਨਾਤ੍ਵ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ਸੁਸ੍ਥਸ੍ਤਤਸ੍ਤਦਭਿਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ। ਤਤਸ੍ਤਾਪਤ੍ਰਯਾਤੀਤੋ ਵਿਰੂਪਾਖ੍ਯੋ ਨਿਰਂਜਨਃ
ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮਨ ਠੀਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁਖਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, 'ਵਿਰੂਪਾਖ' ਨਿਰਮਲ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਨਂਦਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਨ ਬਿਭੇਤਿ ਕੁਤਸ਼੍ਚਨ। ਇਤਿ ਕृਤ੍ਯ ਸਮੁਦ੍ਦੇਸ਼ਃ ਪ੍ਰਮਾਣਸ੍ਯੋਪਵਰ੍ਣਿਤਃ
ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਆਨੰਦ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਾਸੋਂ ਡਰਦਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਤਬਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਂਤੇ ਜਗਤੋ ਯਤ੍ਰ ਸਰ੍ਗਪ੍ਰਲਯਵਿਕ੍ਰਿਯਾਃ। ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਸ਼੍ਚਾਪਿ ਭੂਤਾਨਾਂ ਨਿਵृਤ੍ਤੀਨਾਂ ਫਲਾਨਿ ਚ
ਇਥੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਵਿਨਾਸ਼ ਅਤੇ ਬਦਲਾਅ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਚਲਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਫਲਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਾਵੋ ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਸ਼ਕ੍ਤੇਰ੍ਜਨ੍ਮ ਤਥੈਵ ਚ। ਸੌਦਾਸਾਨ੍ਨਿਗ੍ਰਹਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਕृਤੇਨ ਚ
ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਉਪਸਥਿਤੀ, ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਜਨਮ, ਸੌਦਾਸਾ ਦੀ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਦਬਾਈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਵੱਲੋਂ ਸੌਦਾਸਾ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਪਰਾਸ਼ਰਸ੍ਯ ਚੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਾਂ ਯਥਾ ਵਿਭੋਃ। ਜਜ੍ਞੇ ਪਿਤॄਣਾਂ ਕਨ੍ਯਾਯਾਂ ਵ੍ਯਾਸਸ਼੍ਚਾਪਿ ਯਥਾ ਮੁਨਿਃ
ਪਰਾਸ਼ਰ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ, ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਲੋੜ ਤੋਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਧੀ ਵਿਚ ਜਨਮਿਆ, ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਮুনি ਵਿਆਸ ਵੀ ਜਨਮਿਆ, ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ਼ੁਕਸ੍ਯ ਚ ਯਥਾ ਜਨ੍ਮ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸਹ ਧੀਮਤਃ। ਪਰਾਸ਼ਰਸ੍ਯ ਵਿਦ੍ਵੇषੋ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਕृਤੋ ਯਥਾ
ਧੀਮਾਨ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੁਕਾ ਦਾ ਜਨਮ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਵੱਲੋਂ ਪਰਾਸ਼ਰ ਵਿਚ ਵੈਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਸਿष੍ਠਸਂਭृਤਸ਼੍ਚਾਗ੍ਨਿਰ੍ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਜਿਘਾਂਸਯਾ। ਸਂਧਾਨਹੇਤੋਰ੍ਵਿਭੁਨਾ ਜੀਰ੍ਣਃ ਕਣ੍ਵੇਨ ਧੀਮਤਾ
ਵਸੀਸ਼ਠ ਵੱਲੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਗ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਸਮਝੌਤੇ ਲਈ ਧੀਮਾਨ ਕਣਵ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਅੱਗ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।