ਪਾਦ੍ਮਂ ਤਤ੍ਪਂਚਪਂਚਾਸ਼ਤ੍ਸਹਸ੍ਰਾਣੀਹ ਪਠ੍ਯਤੇ। ਪਂਚਭਿਃ ਪਰ੍ਵਭਿਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਾਦ੍ਵ੍ਯਾਸਕਾਰਿਤਾਤ੍
ਇਹ ਪਦਮ ਇੱਥੇ ਪਚਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੰਜ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਵਿਅਾਸ ਨੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਰਚਿਆ।
ਪੌष੍ਕਰਂ ਪ੍ਰਥਮਂ ਪਰ੍ਵ ਯਤ੍ਰੋਤ੍ਪਨ੍ਨਃ ਸ੍ਵਯਂ ਵਿਰਾਟ੍। ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਤੀਰ੍ਥਪਰ੍ਵ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸਰ੍ਵਗ੍ਰਹਗਣਾਸ਼੍ਰਯਮ੍
ਪਹਿਲਾ ਭਾਗ ਪੌਸ਼ਕਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਵਿਰਾਟ ਆਪ ਹੀ ਜਨਮਿਆ; ਦੂਜਾ ਤੀਰਥ ਭਾਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਹਨ।
ਤृਤੀਯਪਰ੍ਵਗ੍ਰਹਣਾ ਰਾਜਾਨੋ ਭੂਰਿਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਃ। ਵਂਸ਼ਾਨੁਚਰਿਤਂ ਚੈਵ ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਤੀਜੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਕਥਾ ਹੈ ਜੋ ਬਹੁਤ ਦਾਨ ਦਿੰਦੇ ਸਨ; ਚੌਥੇ ਵਿੱਚ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਵਾਰਤਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਪਂਚਮੇ ਮੋਕ੍ਸ਼ਤਤ੍ਵਂ ਚ ਸਰ੍ਵਤਤ੍ਵਂ ਨਿਗਦ੍ਯਤੇ। ਪੌष੍ਕਰੇ ਨਵਧਾ ਸृष੍ਟਿਃ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਾਰਿਤਾ
ਪੰਜਵੇਂ ਵਿੱਚ, ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਤੱਤ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਤੱਤ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪੌਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੁਆਰਾ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਨੌਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਮੁਨੀਨਾਂ ਚ ਪਿਤृਸਰ੍ਗਸ੍ਤਥਾਪਰਃ। ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਪਰ੍ਵਤਾਸ਼੍ਚੈਵ ਦ੍ਵੀਪਾਃ ਸਪ੍ਤ ਸਸਾਗਰਾਃ
ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ; ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਸਮੇਤ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ।
ਤृਤੀਯੇ ਰੁਦ੍ਰਸਰ੍ਗਸ੍ਤੁ ਦਕ੍ਸ਼ਸ਼ਾਪਸ੍ਤਥੈਵ ਚ। ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਸਂਭਵੋ ਰਾਜ੍ਞਾਂ ਸਰ੍ਵਵਂਸ਼ਾਨੁਕੀਰ੍ਤ੍ਤਨਮ੍
ਤੀਜੇ ਵਿੱਚ, ਰੁਦਰ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਦਕਸ਼ ਦਾ ਸ਼ਾਪ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਚੌਥੇ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਸਭ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਤ੍ਯੇਪਵਰ੍ਗਸਂਸ੍ਥਾਨਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਨੁਕੀਰ੍ਤ੍ਤਨਮ੍। ਸਰ੍ਵਮੇਤਤ੍ਪੁਰਾਣੇऽਸ੍ਮਿਤ੍ਕਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਵੋ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਆਖਰੀ ਮਾਰਗਾਂ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਵਾਰਤਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਹੋਏ, ਇਸ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿੱਚ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਇਦਂ ਪਵਿਤ੍ਰਂ ਯਸ਼ਸੋ ਨਿਧਾਨਮਿਦਂ ਪਿਤॄਣਾਮਤਿਵਲ੍ਲਭਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਇਦਂ ਚ ਦੇਵਸ੍ਯ ਸੁਖਾਯ ਨਿਤ੍ਯਮਿਦਂ ਮਹਾਪਾਤਕਭਿਚ੍ਚ ਪੁਂਸਾਮ੍
ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਯਸ਼ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਹੈ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ, ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ। ਨਮਸ੍ਯੇ ਸਰ੍ਵਲੋਕਾਨਾਂ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਜਗਤਃ ਪਤਿਮ੍। ਯ ਇਮਂ ਕੁਰੁਤੇ ਭਾਵਂ ਸृष੍ਟਿਰੂਪਂ ਪ੍ਰਧਾਨਵਿਤ੍
ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਮੁਢਲੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਲੋਕਕृਲ੍ਲੋਕਤਤ੍ਵਜ੍ਞੋ ਯੋਗਮਾਸ੍ਥਾਯ ਯੋਗਵਿਤ੍। ਅਸृਜਤ੍ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਿ ਸ੍ਥਾਵਰਾਣਿ ਚਰਾਣਿ ਚ
ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਸਲ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਯੋਗ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਯੋਗ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ—ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ—ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।
ਤਮਜਂ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾਣਂ ਚਿਤ੍ਪਤਿਂ ਲੋਕਸਾਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍। ਪੁਰਾਣਾਖ੍ਯਾਨਜਿਜ੍ਞਾਸੁਰ੍ਵ੍ਰਜਾਮਿ ਸ਼ਰਣਂ ਵਿਭੁਮ੍
ਉਸ ਅਜਨਮਾ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕਰਤਾਰ, ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਖੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਥਾਵਾਂ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਦੇ ਸ਼ਰਨ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਗਿਰੀਸ਼ੇਭ੍ਯੋ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਵਾ ਸਮਾਹਿਤਃ। ਇਂਦ੍ਰਾਯ ਲੋਕਪਾਲੇਭ੍ਯਃ ਸਵਿਤ੍ਰੇ ਚ ਸਮਾਧਿਨਾ
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਇੰਦ੍ਰ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਸਵਿਤਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਮੁਨੀਨਾਂ ਚ ਵਰਿष੍ਠਾਯ ਵਸਿष੍ਠਾਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨੇ। ਤਦ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰੇਭਾਤਤਪਸੇ ਜਾਤੂਕਰ੍ਣ੍ਯਾਯ ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषੇ
ਮੁਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਜਾਤੂਕਰਨ ਅਤੇ ਆਕਸ਼ੁ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਤਸ੍ਮੈ ਭਗਵਤੇ ਨਤ੍ਵਾ ਵੇਦਵ੍ਯਾਸਾਯ ਵੇਧਸੇ। ਪੁਰੁषਾਯ ਪੁਰਾਣਾਯ ਭृਗੁਵਾਕ੍ਯਾਨੁਵਰ੍ਤਿਨੇ
ਉਸ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਵਿਆਸ ਜੀ, ਰਚਨਹਾਰ, ਆਦਿ ਪੁਰਖ, ਭਰਗੁ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਤਸ੍ਮਾਦਹਮੁਪਾਸ਼੍ਰੌषਂ ਪੁਰਾਣਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨਃ। ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਾਤ੍ਸਰ੍ਵਲੋਕੇषੁ ਪੂਜਿਤਾਦ੍ਦੀਪ੍ਤਤੇਜਸਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਆਦਰਯੋਗ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਤੇਜਸਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਣਿਆ।
ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਕਾਰਣਂ ਯਤ੍ਤਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਦਸਦਾਤ੍ਮਕਮ੍। ਮਹਦਾਦਿਵਿਸ਼ੇषਾਂਤਂ ਸृਜਤੀਤਿ ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਃ
ਉਹ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਕਾਰਣ ਜੋ ਸਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਤ ਤੇ ਅਸਤ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਮਹੱਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੱਕ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਣ੍ਡੇ ਹਿਰਣ੍ਮਯੇ ਪੂਰ੍ਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸੂਤਿਰੁਤ੍ਤਮਾ। ਅਂਡਸ੍ਯਾਵਰਣਂ ਚਾਦ੍ਭਿਰਪਾਮਪਿ ਚ ਤੇਜਸਾ
ਸੋਨੇ ਦੇ ਅੰਡੇ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਉਤਪੱਤੀ ਹੋਈ; ਅੰਡੇ ਨੂੰ ਪਾਣੀਆਂ, ਤੱਤਾਂ ਅਤੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਗਿਆ।
ਵਾਯੁਨਾ ਤਸ੍ਯ ਵਾਯੋਃ ਖਾਤ੍ਤਦ੍ਭੂਤਾਦਿਤ ਆਵृਤਮ੍। ਭੂਤਾਦਿਰ੍ਮਹਤਾ ਚਾਪਿ ਅਵ੍ਯਕ੍ਤੇਨਾਵृਤੋ ਮਹਾਨ੍
ਹਵਾ ਨਾਲ, ਤੇ ਹਵਾ ਤੋਂ ਆਕਾਸ਼ ਨਾਲ, ਮੁਢਲੇ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਢੱਕਿਆ ਗਿਆ; ਮੁਢਲੇ ਤੱਤ ਮਹੱਤ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਮਹੱਤ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਾਵਸ਼੍ਚ ਲੋਕਾਨਾਮਂਡ ਏਵੋਪਵਰ੍ਣਿਤਃ। ਨਦੀਨਾਂ ਪਰ੍ਵਤਾਨਾਂ ਚ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਾਵੋਨੁਵਰ੍ਣ੍ਯਤੇ
ਅੰਡੇ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ।
ਮਨ੍ਵਂਤਰਾਣਾਂ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਾਤ੍ਕਲ੍ਪਾਨਾਂ ਚੋਪਵਰ੍ਣਨਮ੍। ਬ੍ਰਹ੍ਮਵृਕ੍ਸ਼ਲਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪ੍ਰਜਾਸਰ੍ਗੋਪਵਰ੍ਣਨਮ੍
ਮਨਵਾਂਤਰਾਂ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਤੇ ਕਲਪਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਵਾਸ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੱਸੀ ਗਈ।
ਕਲ੍ਪਾਨਾਂ ਸਂਚਰਸ਼੍ਚੈਵ ਜਗਤਃ ਸ੍ਥਾਪਨਂ ਤਥਾ। ਸ਼ਯਨਂ ਚ ਹਰੇਰਪ੍ਸੁ ਪृਥਿਵ੍ਯੁਦ੍ਧਰਣਂ ਪੁਨਃ
ਕਲਪਾਂ ਦੀ ਚਲਚਲ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ, ਹਰੀ ਦਾ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਉੱਥੇ ਚੁੱਕਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਦਸ਼ਧਾ ਜਨ੍ਮਸਂਚਾਰੋ ਭृਗੁਸ਼ਾਪੇਨ ਕੇਸ਼ਵੇ। ਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ੋ ਯੁਗਾਦੀਨਾਂ ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਵਿਭਾਜਨਮ੍
ਭਰਗੁ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਦਸ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਕਥਾ, ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਦੱਸੀ ਗਈ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗਸ੍ਥਾਨਵਿਭਾਗਸ਼੍ਚ ਮਰ੍ਤ੍ਯਾਨਾਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਚਾਰਿਣਾਂ। ਪਸ਼ੂਨਾਂ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਚੈਵ ਸਂਭਵਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਃ
ਸਵਰਗ ਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ, ਮਰਤ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਜਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਵੰਡ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ।
ਤਥਾ ਨਿਰ੍ਵਚਨਂ ਕਲ੍ਪਂ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਸ੍ਯ ਪਰਿਗ੍ਰਹਃ। ਪ੍ਰਤਿਸਰ੍ਗਾਃ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਬੁਦ੍ਧਿਪੂਰ੍ਵਕਾਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਲਪ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ, ਪਾਠ ਦੀ ਸਵੀਕਾਰਤਾ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਉਤਪੱਤੀਆਂ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਬੁਧੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੱਸੀ ਗਈ।
ਤ੍ਰਯੋਨ੍ਯੇऽਬੁਦ੍ਧਿਪੂਰ੍ਵਾਸ੍ਤੇ ਤਥਾ ਲੋਕਾਨਕਲ੍ਪਯਤ੍। ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਵਦਨੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਭृਗ੍ਵਾਦੀਨਾਂ ਸਮੁਦ੍ਭਵਃ
ਤਿੰਨ ਹੋਰ, ਜੋ ਬੁਧੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਭਰਗੁ ਆਦਿ ਮੁਨੀਆਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਹੋਈ।
ਕਲ੍ਪਯੋਰਂਤਰਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਤਿਸਂਧਿਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਗਯੋਃ। ਭृਗ੍ਵਾਦੀਨਾਮृषੀਣਾਂ ਚ ਪ੍ਰਜਾਸਰ੍ਗੋਪਵਰ੍ਣਨਮ੍
ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਾ ਸਮਾਂ, ਉਤਪੱਤੀਆਂ ਦੀ ਕੜੀ, ਤੇ ਭਰਗੁ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षੇਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਤ੍ਤ੍ਵਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਮ੍। ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵਸ੍ਯ ਚ ਮਨੋਸ੍ਤਤਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਨੁਕੀਰ੍ਤਨਮ੍
ਵਸੀਸ਼ਟ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਬ੍ਰਹਮਤਾ ਅਤੇ ਸਵਾਯੰਭੂ ਮਨੂ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਉਕ੍ਤੋ ਨਾਭੇਰ੍ਵਿਸਰ੍ਗਸ਼੍ਚ ਰਜਸਸ਼੍ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਦ੍ਵੀਪਾਨਾਂ ਚ ਸਮੁਦ੍ਰਾਣਾਂ ਪਰ੍ਵਤਾਨਾਂ ਚ ਕੀਰ੍ਤਨਮ੍
ਨਾਭਿ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਜੋ ਰਜਸ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਟਾਪੂਆਂ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਦ੍ਵੀਪਭੇਦਸਮੁਦ੍ਰਾਣਾਮਨ੍ਤਰ੍ਭਾਵਸ਼੍ਚ ਸਪ੍ਤਸੁ। ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਨ੍ਤੇ ਯੋਜਨਾਗ੍ਰੇਣ ਯੇ ਚ ਤਤ੍ਰ ਨਿਵਾਸਿਨਃ
ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਵੰਡ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵੀ ਵਰਣਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਤਦੀਯਾਨਿ ਚ ਵਰ੍षਾਣਿ ਨਦੀਭਿਃ ਪਰ੍ਵਤੈਃ ਸਹ। ਜਂਬੂਦ੍ਵੀਪਾਦਯੋ ਦ੍ਵੀਪਾਃ ਸਮੁਦ੍ਰੈਃ ਸਪ੍ਤਭਿਰ੍ਵृਤਾਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਸਮੇਤ, ਜੰਬੂ ਟਾਪੂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਟਾਪੂਆਂ ਦੀ ਵੀ ਗਿਣਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।