ਵ੍ਰਤਵੈਕਲ੍ਯਮਾਸਾਦ੍ਯ ਕੁष੍ਠੀ ਚਾਂਧਃ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ । ਏਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕਾਰਣਾਚ੍ਚੈਵ ਕੁਰ੍ਯਾਦੁਦ੍ਯਾਪਨਂ ਦ੍ਵਿਜ
ਜੇ ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਘਾਟ ਰਹਿ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਕੁਸ਼ਟ ਰੋਗ ਜਾਂ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਉਦਯਾਪਨ ਜਰੂਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਨਿਯਮਾਨੇਤਾਨ੍ਪਾਲਯਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਵਿਧਿ । ਸੁਪ੍ਤੋਤ੍ਥਿਤੇ ਜਗਨ੍ਨਾਥੇ ਗਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸਂਨਿਧੌ
ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਨਿਭਾ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਜਾਗਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ਮਾਪਯੇਦ੍ਦੇਵਦੇਵਂ ਯਥਾਵਿਧਿ ਚ ਵਿਸ੍ਤਰਾਤ੍ । ਤੈਲਤ੍ਯਾਗੇ ਘृਤਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਘृਤਤ੍ਯਾਗੇ ਪਯਃ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਤੋਂ ਮਾਫੀ ਮੰਗੋ। ਜੇ ਤੇਲ ਛੱਡਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਘੀ ਦਿਓ; ਜੇ ਘੀ ਛੱਡਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਦੁੱਧ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮੌਨੇ ਪਿਂਡਾਸ੍ਤਿਲਾ ਦੇਯਾਃ ਸਹਿਰਣ੍ਯਾ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯੇ । ਭੋਜਨੇ ਭੋਜਨਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਦਧ੍ਯੋਦਨਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਚੁੱਪ ਕਰਕੇ, ਤਿਲਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਸਮੇਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿਓ। ਭੋਜਨ ਸਮੇਂ, ਦਹੀਂ-ਚੌਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਭੋਜਨ ਪੇਸ਼ ਕਰੋ।
ਅਨ੍ਨਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਹਿਰਣ੍ਯੇਨ ਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਅਨ੍ਨਦਾਨਾਨ੍ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਵਿष੍ਣੁਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ
ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਸੋਨੇ ਸਮੇਤ ਅੰਨ ਦਿਓ। ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅੰਨ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪਾਲਾਸ਼ਪਾਤ੍ਰੇ ਯੋ ਭੁਂਕ੍ਤੇ ਨਰੋ ਮਾਸਚਤੁष੍ਟਯਮ੍ । ਭਾਜਨਂ ਘृਤਪੂਰ੍ਣਂ ਤੁ ਦਦ੍ਯਾਦੁਦ੍ਯਾਪਨੇ ਦ੍ਵਿਜ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਪਲਾਸ਼ ਦੇ ਪੱਤੇ 'ਤੇ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਦਯਾਪਨ ਸਮੇਂ ਘੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਭਾਂਡਾ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਦਿਓ।
षਡ੍ਰਸਂ ਭੋਜਨਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਨਕ੍ਤਭੋਜਨੇ । ਅਯਾਚਿਤੇ ਹ੍ਯਨਡ੍ਵਾਹਂ ਸਹਿਰਣ੍ਯਂ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍
ਰਾਤ ਦੇ ਭੋਜਨ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਛੇ ਰਸਾਂ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਦਿਓ। ਬਿਨਾ ਮੰਗੇ, ਸੋਨੇ ਸਮੇਤ ਇੱਕ ਬਲਦ ਵੀ ਦਿਓ।
ਮਾषਂ ਤ੍ਯਜਨ੍ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਗਾਂ ਚ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਸਵਤ੍ਸਕਾਮ੍ । ਧਾਤ੍ਰੀਸ੍ਨਾਨੇ ਨਰੋ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਸ੍ਵਰ੍ਣਂ ਮਾषਿਕਮੇਵਚ
ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮਾਸ਼ ਛੱਡ ਕੇ, ਵੱਛਾ ਸਮੇਤ ਗਾਂ ਦਿਓ। ਆਂਵਲਾ-ਇਸ਼ਨਾਨ ਸਮੇਂ, ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਮਾਸ਼ ਵੀ ਦਿਓ।
ਫਲਾਨਾਂ ਨਿਯਮੇ ਚੈਵ ਫਲਾਨਿ ਚ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍ । ਧਾਨ੍ਯਾਨਾਂ ਨਿਯਮੇ ਧਾਨ੍ਯਮਥਵਾ ਸ਼ਾਲਯਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਫਲਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਵਿਚ ਫਲ ਹੀ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਣ, ਅਨਾਜ ਦੀ ਰੀਤ ਵਿਚ ਅਨਾਜ ਜਾਂ ਚਾਵਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਦ੍ਵਦ੍ਭੂਸ਼ਯਨੇ ਸ਼ਯ੍ਯਾਂ ਸਤੂਲਾਂ ਗੇਂਦੁਕਾਨ੍ਵਿਤਾਮ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਂ ਕृਤਂ ਯੇਨ ਚਾਤੁਰ੍ਮਾਸ੍ਯੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਛੋਣ ਲਈ ਰੂਈ ਤੇ ਗੋਦਿਆਂ ਵਾਲਾ ਪਲੰਗ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਨੇ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ।
ਦਂਪਤ੍ਯੋਰ੍ਭੋਜਨਂ ਦੇਯਮੁਭਯੋਰ੍ਭਕ੍ਤਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍ । ਸਭੋਗਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋਪੇਤਂ ਸਸ਼ਾਕਂ ਲਵਣਂ ਤਥਾ
ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਥੀ, ਦਾਨ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਤੇ ਲੂਣ ਵੀ ਹੋਵੇ।
ਨਿਤ੍ਯਸ੍ਨਾਨੇ ਨਰੋ ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਨਿਸ੍ਨੇਹੇ ਸਰ੍ਪਿਃ ਸਕ੍ਤਵਃ । ਨਖਕੇਸ਼ਵ੍ਰਤੇ ਚੈਵ ਪ੍ਰਾਦੇਸ਼ਂ ਪਰਿਕਲ੍ਪਯੇਤ੍
ਜੋ ਰੋਜ਼ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਘੀ ਤੇ ਸਾਕਟਾਂ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਨਖ ਤੇ ਕੇਸ ਦੀ ਰੀਤ ਵਿਚ ਇਕ ਨਾਪ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਉਪਾਨਹੌ ਪ੍ਰਦਾਤਵ੍ਯੌ ਉਪਾਨਹਵਿਵਰ੍ਜਨਾਤ੍ । ਆਮਿषਸ੍ਯ ਪਰਿਤ੍ਯਾਗਾਤ੍ਸਵਤ੍ਸਾ ਕਪਿਲਾ ਸ੍ਮृਤਾ
ਜੋ ਜੁੱਤੀਆਂ ਛੱਡੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਉਸ ਲਈ ਦੋ ਜੁੱਤੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣ; ਮਾਸ ਛੱਡਣ 'ਤੇ ਬੱਚਾ ਵਾਲੀ ਪੀਲੀ ਗਾਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਨਿਤ੍ਯਂ ਦੀਪਪ੍ਰਦੋ ਯਸ੍ਤੁ ਸੌਵਰ੍ਣਂ ਦੀਪਮਾਵਹੇਤ੍ । ਤਂ ਦੀਪਂ ਘृਤਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਚੈਵ ਦ੍ਵਿਜਨ੍ਮਨੇ
ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਦੀਵਾ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੋਨੇ ਦਾ ਦੀਵਾ ਚੜ੍ਹਾਏ; ਉਹ ਦੀਵਾ ਘੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤਾਯ ਵਿਪ੍ਰਾਯ ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਵ੍ਰਤੇਪ੍ਸਯਾ । ਸ਼ਾਕਸ੍ਯ ਨਿਯਮੇ ਸ਼ਾਕਂ ਮਾषੇ ਸੌਵਰ੍ਣਮਾषਕਮ੍
ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਰੀਤ ਪੂਰੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੇ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਰੀਤ ਵਿਚ ਸਬਜ਼ੀ, ਤੇ ਮਾਸ ਦੀ ਰੀਤ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਾਸ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ।
ਮੈਥੁਨਾਨਾਂ ਤੁ ਨਿਯਮੇ ਰੌਪ੍ਯਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਦਿਵਜਾਤਯੇ । ਨਾਗਵਲ੍ਲ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਨਿਯਮੇ ਕਰ੍ਪੂਰਂ ਸਹਰਿਣ੍ਯਕਮ੍
ਮਿਲਣ ਦੀ ਰੀਤ ਵਿਚ ਚਾਂਦੀ ਦੋਵੇਂ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ; ਨਾਗਵੱਲੀ ਦੀ ਰੀਤ ਵਿਚ ਕਪੂਰ ਤੇ ਹਿਰਣ ਦੀ ਕਸਤੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ।
ਕਾਲੇਕਾਲੇ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਯਤ੍ਕृਤਂ ਨਿਯਮੇਨ ਤੁ । ਤਤ੍ਤਦ੍ਦੇਯਂ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਪਰਲੋਕਗਤੀਪ੍ਸਯਾ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸਮੇਂ ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਪਰਲੋਕ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਵੇ।
ਆਦੌ ਸ੍ਨਾਨਾਦਿਕਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਿष੍ਣੋਰਗ੍ਰੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਯੇਤ੍ । ਅਨਾਦਿਨਿਧਨੋ ਦੇਵਃ ਸ਼ਂਖਚਕ੍ਰਗਦਾਧਰਃ । ਤਸ੍ਯਾਗ੍ਰੇ ਕੇ ਨ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਯਤੋ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤੁ ਪਾਪਹਾ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨ੍ਹਾਉਣ ਆਦਿ ਕਰਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਹ ਰੀਤਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ; ਜਿਸ ਦੇ ਕੋਲ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਤੇ ਗਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਦਿ-ਅੰਤ ਰਹਿਤ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਸ਼ਨੂ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਾਦ੍ਮੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪਂਚਪਂਚਾਸ਼ਤ੍ਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਖਂਡੇ ਉਮਾਪਤਿਨਾਰਦਸਂਵਾਦੇ ਚਾਤੁਰ੍ਮਾਸ੍ਯੋਦ੍ਯਾਪਨਂਨਾਮ ਪਂਚषष੍ਟਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮਾ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਖੰਡ ਵਿਚ ਉਮਾਪਤੀ ਤੇ ਨਾਰਦ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿਚ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਉੱਤਸਵ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਪੰਜਾਹ-ਪੰਜਵੇਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦਾ ਪੈਂਸਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ- ਯਮਸ੍ਯਾਰਾਧਨਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਮਦ੍ਧਿਤਾਰ੍ਥਂ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮ । ਕਥਂ ਨ ਗਮ੍ਯਤੇ ਦੇਵ ਨਰੇਣ ਨਰਕਾਂਤਰੇ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੇਰੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਯਮ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ; ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖ ਹੋਰ ਨਰਕਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ?
ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਯਮਲੋਕੇ ਤੁ ਸਦਾ ਵੈਤਰਣੀ ਨਦੀ । ਅਨਾਧृष੍ਯਾਤ੍ਵਪਾਰਾ ਚ ਦੁਸ੍ਤਰਾ ਬਹੁਸ਼ੋਣਿਤਾ
ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਯਮ ਲੋਕ ਵਿਚ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਵੈਤਰਨੀ ਨਦੀ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਰ ਨਾ ਹੋ ਸਕਣ ਵਾਲੀ, ਅੰਤ ਰਹਿਤ, ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਦੁਸ੍ਤਰਾ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਸਾ ਕਥਂ ਸੁਤਰਾ ਭਵੇਤ੍ । ਭਯਮੇਤਨ੍ਮਹਾਦੇਵ ਯਮਲੋਕਂ ਪ੍ਰਤਿ ਪ੍ਰਭੋ
ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਉਹ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ; ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਆਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਯਮ ਲੋਕ ਬਾਰੇ ਇਹ ਮੇਰਾ ਡਰ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।
ਤਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਮੋਚਨਾਰ੍ਥਾਯ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕृਤ੍ਯਮਸ਼ੇषਤਃ । ਭਗਵਨ੍ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ ਕृਪਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਮੋਪਰਿ
ਉਸ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣ ਲਈ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੋ ਕਿ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮਹਾਦੇਵ ਉਵਾਚ- ਦ੍ਵਾਰਵਤ੍ਯਾਂ ਪੁਰਾ ਵਿਪ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤੋऽਹਂ ਲਵਣਾਂਭਸਿ । ਦਦृਸ਼ੇ ਮੁਨਿਮਾਯਾਂਤਂ ਮੁਦ੍ਗਲਂ ਨਾਮ ਵਾਡਵ
ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪਹਿਲਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਦਵਾਰਕਾ ਵਿਚ ਲੂਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਨ੍ਹਾਇਆ ਸੀ; ਉਥੇ ਮੈਂ ਵਾਢਵਾ ਨਾਮ ਦੇ ਮੁਦਗਲ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਜ੍ਵਲਂਤਮਿਵਚਾਦਿਤ੍ਯਂ ਤਪਸਾ ਦ੍ਯੋਤਤਾਂਗਕਮ੍ । ਮਾਂ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਮੁਨਿਃ ਪ੍ਰਾਹ ਮੁਦ੍ਗਲੋ ਵਿਸ੍ਮਯਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਉਹ ਤਪਸਿਆ ਦੇ ਚਮਕ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਜਲ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਮੁਦਗਲ ਨੇ ਕਿਹਾ।
ਮੁਦ੍ਗਲ ਉਵਾਚ- ਅਕਸ੍ਮਾਨ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤੋ ਦੇਵ ਪਤਿਤੋऽਸ੍ਮਿ ਧਰਾਤਲੇ । ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਂਤਿ ਮਮਾਂਗਾਨਿ ਗृਹੀਤੋ ਯਮਕਿਂਕਰੈਃ
ਮੁਦਗਲ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਅਚਾਨਕ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਹਾਂ; ਮੇਰੇ ਅੰਗ ਸੜ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਫੜ ਲਿਆ ਹੈ।
ਬਲਾਦਾਕृष੍ਯਮਾਣੋऽਹਂ ਪੁਰੁषੴਗੁष੍ਠਮਾਤ੍ਰਕਃ । ਬਦ੍ਧੋ ਯਮਭਟੈਰ੍ਗਾਢਂ ਨੀਤੋऽਸ੍ਮਿ ਸ਼ਮਨਾਂਤਿਕਮ੍
ਮੈਨੂੰ ਜਬਰਦਸਤੀ ਖਿੱਚ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਗੂਠੇ ਜਿੰਨਾ ਛੋਟਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਯਮ ਦੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੇ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਮੌਤ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲੈ ਗਿਆ।
ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ਸਭਾਯਾਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਮਂ ਪਿਂਗਲਲੋਚਨਮ੍ । ਕृष੍ਣਮੁਖਂ ਮਹਾਰੌਦ੍ਰਂ ਮृਤ੍ਯੁਵ੍ਯਾਧਿਸ਼ਤਾਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਯਮ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਪੀਲੀਆਂ, ਚਿਹਰਾ ਕਾਲਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਡਰਾਉਣਾ, ਮੌਤ ਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸੈਂਕੜੀਆਂ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ।
ਵਾਤਪਿਤ੍ਤ ਸ਼੍ਲੇष੍ਮਦੋषੈਰ੍ਮੂਰ੍ਤਿਮਦ੍ਭਿਸ੍ਤੁ ਸੇਵਿਤਮ੍ । ਕਾਯਸ਼ੋषਜ੍ਵਰਾਤਂਕ ਸ੍ਫੋਟਿਕਾ ਲੂਤਕਾਦਿਭਿਃ
ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਹਵਾ, ਪਿੱਤ ਤੇ ਬਲਗਮ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਆਕਾਰਾਂ, ਨਾਲ ਹੀ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸੁੱਕ ਜਾਣਾ, ਬੁਖਾਰ, ਫੋੜੇ, ਜਖਮ ਤੇ ਹੋਰ ਪੀੜਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਖੜੇ ਸਨ।
ਜ੍ਵਾਲਾਂਗਮਰ੍ਦਸ਼ੀਰ੍षਾਰ੍ਤਿ ਭਗਂਦਰ ਬਲਕ੍ਸ਼ਯੈਃ । ਕਂਠਮਾਲਾਕ੍ਸ਼ਿਰੋਗੈਸ਼੍ਚ ਮੂਤ੍ਰਕृਚ੍ਛ੍ਰਜ੍ਵਰਵ੍ਰਣੈਃ
ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜਨ ਵਾਲੀ ਪੀੜਾ, ਸਿਰ ਦਰਦ, ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਤਕਲੀਫ, ਭਗੰਦਰ, ਤਾਕਤ ਦੀ ਘਾਟ, ਗਲੇ ਦੀ ਗੰਢ, ਦੁੱਧ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਪੇਸ਼ਾਬ ਦੀ ਤਕਲੀਫ, ਬੁਖਾਰ ਤੇ ਜਖਮ ਵੀ ਸਨ।