ਪਾਪਂ ਸ ਕੇਵਲਂ ਭੁਂਕ੍ਤੇ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮੌਨਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ । ਉਪਵਾਸਸਮਂ ਭੋਜ੍ਯਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਮੌਨੇਨ ਨਾਰਦ
ਉਹ ਕੇਵਲ ਪਾਪ ਹੀ ਖਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਨਾਰਦ, ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਕੇ ਖਾਓ ਤਾਂ ਉਹ ਉਪਵਾਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
ਪਂਚਪ੍ਰਾਣਾਹੁਤੀਰ੍ਯਸ੍ਤੁ ਮੌਨਭੋਜੀ ਨਰੋਤ੍ਤਮਃ । ਪਂਚ ਵੈ ਪਾਤਕਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਨਸ਼੍ਯਂਤਿ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਹੇ ਉੱਤਮ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਕੇ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੰਜ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਪੰਜ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਂਧਿਤਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਂ ਪਿਤृਕਰ੍ਮਣਿ ਵਾਡਵ । ਅਸ਼ੁਚ੍ਯਂਗੇ ਸ੍ਥਿਤਂ ਚੈਵ ਵਸ੍ਤ੍ਰਂ ਤਦਸ਼ੁਚੀ ਭਵੇਤ੍
ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਲਈ ਕਦੇ ਵੀ ਸਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਕਪੜਾ ਨਹੀਂ ਪਹਿਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਵਡਵਾ। ਜੇ ਕਪੜਾ ਗੰਦਗੀ ਵਾਲੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਅਸ਼ੁੱਧ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਟਿਪृष੍ਠਸ੍ਥਿਤੇ ਵਸ੍ਤ੍ਰੇ ਪੁਰੀषਂ ਕੁਰੁਤੇ ਤੁ ਯਃ । ਮੂਤ੍ਰਂ ਵਾ ਮੈਥੁਨਂ ਵਾਪਿ ਤਦ੍ਵਸ੍ਤ੍ਰਂ ਪਰਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍
ਜੇ ਕਪੜਾ ਕਮਰ ਜਾਂ ਪਿੱਠ 'ਤੇ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਉਸ 'ਤੇ ਗੰਦਗੀ, ਪੇਸ਼ਾਬ ਜਾਂ ਵਿਅਭੀਚਾਰ ਦੀ ਲਾਗ ਲੱਗ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਪੜਾ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪਿਤृਕਰ੍ਮਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਵਰ੍ਜਨੀਯਂ ਚ ਵਾਡਵ । ਸਰ੍ਵਦਾ ਚ ਮੁਨੇ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੈਰ੍ਦੇਵਾਰ੍ਚਾ ਚਕ੍ਰਪਾਣਿਨਃ
ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਲਈ, ਵਡਵਾ, ਐਸੇ ਕਪੜੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਿਆਗਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ, ਮੂਨਿ, ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਚਕਰਧਾਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਾ ਚ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਸ਼ੁਚਿਭਿਰ੍ਵਿਜਿਤੇਂਦ੍ਰਿਯੈਃ । ਸਂਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤੇ ਹृषੀਕੇਸ਼ੇ ਤृਣਸ਼ਾਕਕੁਸੁਂਭਿਕਾਃ
ਇਹ ਕਰਮ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਲੋਕ ਕਰਨ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਸੁੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਘਾਹ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਸੁੰਭ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਂਧਿਤਾਨਿ ਚ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਵਰ੍ਜਿਤਾਨਿ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ । ਚਾਤੁਰ੍ਮਾਸ੍ਯੇ ਹਰੌ ਸੁਪ੍ਤੇ ਯਸ੍ਤੁ ਏਤਾਨਿ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ 6.64.
ਸਿਲੇ ਹੋਏ ਕਪੜੇ ਬੜੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਤਿਆਗਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ, ਜਦੋਂ ਹਰੀ ਸੁੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਚਦਾ ਹੈ—
ਨਰਕਂ ਨ ਤੁ ਸਂਗਚ੍ਛੇਤ੍ਯਾਵਦਾਭੂਤਸਂਪ੍ਲਵਮ੍ । ਮਦ੍ਯਂ ਮਾਂਸਂ ਨ ਭਕ੍ਸ਼ੇਤ ਸ਼ਾਸ਼ਕਂ ਸੌਕਰਂ ਤਥਾ
—ਉਹ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਬੁਰਾਈ ਦੇ ਹੜ ਵਿੱਚ ਫਸਦਾ ਹੈ। ਮਦਿਰਾ, ਮਾਸ, ਖਰਗੋਸ਼ ਅਤੇ ਸੂਰ ਦਾ ਮਾਸ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਚਾਤੁਰ੍ਮਾਸ੍ਯੇ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਸੁਪ੍ਤੇ ਦੇਵੇ ਜਨਾਰ੍ਦਨੇ । ਸੋऽਪਿ ਦੇਵਤ੍ਵਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਅਹਿਂਸਾਨਿਰਤੋ ਨਰਃ
ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ, ਜਦੋਂ ਜਨਾਰਦਨ ਸੁੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਮਿਥ੍ਯਾਕ੍ਰੋਧਂ ਤਥਾ ਰੌਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਤਥਾ ਪਰ੍ਵਸੁ ਮੈਥੁਨਮ੍ । ਵਰ੍ਜਿਤਂ ਯੇਨ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰ ਸੋऽਸ਼੍ਵਮੇਧਫਲਂ ਲਭੇਤ੍
ਝੂਠਾ ਗੁੱਸਾ, ਰੁਖਾ ਵਿਹਾਰ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ 'ਤੇ ਵਿਅਭੀਚਾਰ—ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਚਦਾ ਹੈ, ਵੈਦਿਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯੇ ਪ੍ਰਜਾਵृਦ੍ਧਿਰਾਯੁਰ੍ਵृਦ੍ਧਿਸ੍ਤਥੈਵ ਚ । ਪੁष੍ਪਂ ਪਤ੍ਰਂ ਫਲਂ ਸ਼ਯ੍ਯਾ ਅਭ੍ਯਂਗਂ ਚ ਵਿਲੇਪਨਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਨਾਲ ਵੰਸ਼ ਵਧਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਯੁ ਵੀ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਫੁੱਲ, ਪੱਤੇ, ਫਲ, ਵਿਛੋਨਾ, ਤੇਲ ਦੀ ਮਲਿਸ਼ ਅਤੇ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ—
ਵृਥਾਦੁਗ੍ਧਾਨਿ ਮਾਂਸਂ ਚ ਮਦ੍ਯਂ ਚ ਪਰਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ । ਚਾਤੁਰ੍ਮਾਸ੍ਯੇ ਹਰੌ ਸੁਪ੍ਤੇ ਨਿਯਤਂ ਯਦ੍ਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਦੁੱਧ, ਮਾਸ ਅਤੇ ਮਦਿਰਾ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ, ਜਦੋਂ ਹਰੀ ਸੁੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਨਿਯਮਤ ਤਿਆਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—
ਪ੍ਰਥਮਂ ਤਤ੍ਤੁ ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਯ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਤਦ੍ਧਨਂ ਚਾਕ੍ਸ਼ਯਂ ਵਿਦ੍ਵਨ੍ਪ੍ਰਦਤ੍ਤਂ ਯਦ੍ਦਿਵਜਾਤਯੇ
ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਸ 'ਤੇ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਧਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਖ਼ਤਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕੋਟਿਕੋਟਿਗੁਣਂ ਵਿਪ੍ਰ ਲਭਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਯੇਨਕੇਨਾਪਿ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰ ਨਿਯਮੇਨਾਰ੍ਚਿਤੋ ਹਰਿਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਲੱਖਾਂ ਗੁਣਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਇਸ 'ਤੇ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—
ਦਦਾਤਿ ਵਿष੍ਣੁਭਵਨਂ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ । ਚਾਤੁਰ੍ਮਾਸ੍ਯੇ ਹਰੌ ਸੁਪ੍ਤੇ ਨਿਯਮਂ ਯੋ ਨ ਕਾਰਯੇਤ੍
ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਵਾਸ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਇਸ 'ਤੇ ਕੋਈ ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ, ਜਦੋਂ ਹਰੀ ਸੁੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ ਪਾਲਦਾ—
ਸੋऽਪਿ ਨਰਕਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਤਸ੍ਯ ਜਨ੍ਮ ਵृਥਾਗਤਮ੍ । ਯਤ੍ਪੁਮਾਨ੍ਕਾਰਯੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਦ੍ਵਿਜੋਕ੍ਤਂ ਵਿਧਿਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਹ ਵੀ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਦੇ ਉੱਤਮ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਤਥੋਕ੍ਤਾਨ੍ਨਿਯਮਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਸ ਯਾਤਿ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍ । ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਗਰਹਿਤਂ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਤਂ ਭਵਤਿ ਨਿष੍ਫਲਮ੍
ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਪਾਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਲਕੜੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਦਾਨ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਦੇਵਦੇਵਂ ਜਨਾਰ੍ਦਨਮ੍ । ਤੋषਯੇਨ੍ਨਿਯਮੈਰ੍ਦਾਨੈਰ੍ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਨਰੋਤ੍ਤਮਃ
ਇਸ ਲਈ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ, ਉੱਤਮ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਵ-ਦੇਵ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰੇ।
ਅਕृਤਸ੍ਨਾਨਦਾਨਂ ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਚ ਪੂਜਨਮ੍ । ਵृਥਾਗਤਂ ਤੁ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਯਾਵਦਿਂਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼
ਜੇ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸਤਕਾਰ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਵਿਅਰਥ ਹਨ, ਚੌਦਾਂ ਇੰਦਰਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਵੀ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ- ਕੀਦृਸ਼ਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਂ ਚ ਵਦ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰ ਪ੍ਰਭੋ । ਯੇਨ ਚੀਰ੍ਣੇਨ ਗੋਵਿਂਦਃ ਪਰਿਤੁष੍ਟੋ ਭਵੇਨ੍ਨृਣਾਮ੍
ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ— ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਅਪਣਾਉਣ ਨਾਲ ਗੋਵਿੰਦ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਮਹਾਦੇਵ ਉਵਾਚ- ਸ੍ਵਦਾਰਨਿਰਤਸ਼੍ਚੈਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਸ੍ਮृਤੋ ਬੁਧੈਃ । ਚਾਂਡਾਲਾਦਧਿਕੋ ਵਿਦ੍ਵਨ੍ਯਃ ਸ੍ਵਭਾਰ੍ਯਾਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜੇਤ੍
ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਹੀ ਲੱਗੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੱਚਾ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਹੇ ਵਿਦਵਾਨ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚੰਡਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਹੇਠਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ऋਤਾਵਭਿਗਮਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਂ ਵਿਧੀਯਤੇ । ਪਰਿਤ੍ਯਜਤਿ ਯੋ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਭਕ੍ਤਾਂ ਦੋषਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਮ੍
ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਣਾ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਚਰੀਆ ਦੀ ਰੀਤ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਭਗਤ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕਪਟ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—
ਪਾਪਕਰ੍ਮਾ ਨਰੋ ਲੋਕੇ ਭ੍ਰੂਣਹਤ੍ਯਾਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । ਅਸ਼੍ਵਮੇਧਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਾਜਪੇਯਸ਼ਤਾਨਿ ਚ
ਉਹ ਪਾਪੀ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰੂਣ-ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਿਆਂ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਵਾਜਪੇਯ ਯਜਨਿਆਂ—
ਏਕਾਦਸ਼੍ਯੁਪਵਾਸਸ੍ਯ ਕਲਾਂ ਨਾਰ੍ਹਂਤਿ षੋਡਸ਼ੀਮ੍ । ਸ੍ਨਾਨਂ ਦਾਨਂ ਜਪੋ ਹੋਮਃ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਂ ਦੇਵਤਾਰ੍ਚਨਮ੍
ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਉਪਵਾਸ ਦੇ ਫਲ ਦੇ ਸੋਲਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ, ਜਪ, ਹੋਮ, ਸਵਾਧਿਆਇ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ—
ਚਾਤੁਰ੍ਮਾਸ੍ਯਕृਤਂ ਯਚ੍ਚ ਸਰ੍ਵਂ ਹਿ ਚਾਕ੍ਸ਼ਯਂ ਭਵੇਤ੍ । ਏਕਕਾਲਂ ਦ੍ਵਿਕਾਲਂ ਵਾ ਪੁਰਾਣਂ ਸ਼ृਣੁਤੇ ਤੁ ਯਃ
ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਲਈ ਅਖੰਡ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪੁਰਾਣਾ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਵਾਰੀ ਸੁਣਦਾ ਹੈ—
ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਵਿष੍ਣੁਲੋਕਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ । ਹਰੌ ਸੁਪ੍ਤੇ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਹਰੇਰ੍ਨਾਮਪਠਨ੍ਜਪਨ੍
ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਜਦੋਂ ਹਰੀ ਸੁੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਹਰੀ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਜਪ ਅਤੇ ਪਾਠ ਕਰਨਾ—
ਤਤ੍ਫਲਂ ਕੋਟਿਗੁਣਿਤਂ ਲਭਤੇ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮ । ਵੈष੍ਣਵੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਯਸ੍ਤੁ ਪੂਜਨਂ ਯਃ ਕਰੋਤਿ ਹਿ
ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਕਰੋੜਾਂ ਗੁਣਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ। ਅਤੇ ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਭਗਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਸ ਏਵ ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਪੂਜ੍ਯ ਏਵ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਚਾਤੁਰ੍ਮਾਸ੍ਯਮਿਦਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪਵਿਤ੍ਰਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੁ ਲਭਤੇ ਪੁਣ੍ਯਂ ਗਂਗਾਸ੍ਨਾਨਫਲਂ ਲਭੇਤ੍
ਉਹੀ ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਯੋਗ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਪਵਿੱਤਰ, ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਗੰਗਾ-ਇਸ਼ਨਾਨ ਦੇ ਫਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ- ਚਾਤੁਰ੍ਮਾਸ੍ਯਵ੍ਰਤਾਨਾਂ ਚ ਪ੍ਰਬ੍ਰੂਹ੍ਯੁਦ੍ਯਾਪਨਂ ਵਿਭੋ । ਉਦ੍ਯਾਪਨੇ ਕृਤੇ ਸਰ੍ਵਂ ਸਂਪੂਰ੍ਣਂ ਭਵਤਿ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਦੇ ਵਰਤਾਂ ਦੀ ਉਦਯਾਪਨ ਰੀਤ ਦੱਸੋ। ਜਦੋਂ ਉਦਯਾਪਨ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਹਾਦੇਵ ਉਵਾਚ- ਵ੍ਰਤਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਹਾਭਾਗ ਯਦਿ ਨੋਦ੍ਯਾਪਨਂ ਚਰੇਤ੍ । ਯਸ੍ਤੁ ਕਰ੍ਤ੍ਤਾ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਸ ਨ ਸਮ੍ਯਕ੍ਫਲਭਾਕ੍ਭਵੇਤ੍
ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਹੇ ਮਹਾਂਭਾਗ, ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਵਰਤ ਕਰਕੇ ਉਦਯਾਪਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਦਾ ਪੂਰਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ।