ਜਾਯਂਤੇ ਮਰਣਾਯੈਵ ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾ ਵ੍ਰਤਂ ਵਿਨਾ । ਅਪਰਾਂ ਸਮੁਪੋष੍ਯੈਵ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮਮ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਜੀਵ ਸਿਰਫ ਮੌਤ ਲਈ ਹੀ ਜੰਮਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਅਪਰਾ ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਵਿष੍ਣੁਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ । ਲੋਕਾਨਾਂ ਚ ਹਿਤਾਰ੍ਥਾਯ ਤਵਾਗ੍ਰੇ ਕਥਿਤਂ ਮਯਾ । ਪਠਨਾਚ੍ਛ੍ਰਵਣਾਦ੍ਰਾਜਨ੍ਗੋਸਹਸ੍ਰਫਲਂ ਲਭੇਤ੍
ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਮੈਂ ਇਹ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਾਦ੍ਮੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪਂਚਪਂਚਾਸ਼ਤ੍ਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਖਂਡੇ ਉਮਾਪਤਿਨਾਰਦਸਂਵਾਦੇ ਜ੍ਯੇष੍ਠਕृष੍ਣਾਪਰੈਕਾਦਸ਼ੀਨਾਮ ਪਂਚਾਸ਼ਤ੍ਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਉਮਾ ਦੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ 'ਜੈਠ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪਕਸ਼ ਦੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ' ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪੰਜਵਾਂ-ਪੰਜਵਾਂ-ਚਾਪਟਰ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ।
ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ ਉਵਾਚ- ਅਪਰਾਯਾਸ਼੍ਚ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਜਨਾਰ੍ਦਨ । ਜ੍ਯੇष੍ਠਸ੍ਯ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਾ ਤਾਂ ਵਦ ਮਾਨਦ
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਮੈਂ ਪਹਿਲੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਪੂਰੀ ਸੁਣ ਲਈ ਹੈ। ਹੁਣ, ਜੈਠ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਮਾਨ-ਦੇਣ ਵਾਲੇ।
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ- ਏਨਾਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਵ੍ਯਾਸਃ ਸਤ੍ਯਵਤੀਸੁਤਃ । ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞੋ ਵੇਦਵੇਦਾਂਗਪਾਰਗਃ
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਧਰਮਵਾਨ, ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਸਾਰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਵਿਆਸ ਜੀ ਦੱਸਣਗੇ।
ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ ਉਵਾਚ- ਸ਼੍ਰੁਤਾ ਮੇ ਮਾਨਵਾ ਧਰ੍ਮਾ ਵਾਸਿष੍ਠਾਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰੁਤਾ ਮਯਾ । ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ ਯਥਾਵਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵੈष੍ਣਵਾਨ੍ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਮਨੁ ਦੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਧਰਮ ਸੁਣ ਲਏ ਹਨ। ਹੇ ਦਵੈਪਾਯਨ, ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝਾਓ।
ਸ਼੍ਰੀਵੇਦਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ - ਸ਼੍ਰੁਤਾਸ੍ਤੁ ਮਾਨਵਾ ਧਰ੍ਮਾ ਵੈਦਿਕਾਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰੁਤਾਸ੍ਤ੍ਵਯਾ । ਕਲੌ ਯੁਗੇ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਂਤੇ ਤੇ ਵੈ ਕਰ੍ਤੁਂ ਨਰਾਧਿਪ
ਸ਼੍ਰੀ ਵੈਦ ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੁਸੀਂ ਮਨੁ ਦੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਸੁਣ ਲਏ ਹਨ, ਪਰ ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਲੋਕ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।
ਸੁਖੋਪਾਯਮਲ੍ਪਧਨਮਲ੍ਪਕ੍ਲੇਸ਼ਂ ਮਹਾਫਲਮ੍ । ਪੁਰਾਣਾਨਾਂ ਚ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਸਾਰਭੂਤਂ ਮਹਾਮਤੇ
ਹੇ ਬੁਧੀਮਾਨ, ਇੱਕ ਐਸਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਜੋ ਆਸਾਨ ਹੈ, ਘੱਟ ਦੌਲਤ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਘੱਟ ਕਲੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਵੱਡਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਭ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੀ ਸਾਰ ਹੈ।
ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਨ ਭੁਂਜੀਤ ਪਕ੍ਸ਼ਯੋਰੁਭਯੋਰਪਿ । ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਤੁ ਸ਼ੁਚਿਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਪੁष੍ਪੈਃ ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਕੇਸ਼ਵਮ੍
ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਦੋਹਾਂ ਪਕਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਪਰ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਕੇਸ਼ਵ ਜੀ ਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਅਨ੍ਨਂ ਭੁਂਜੀਤ ਸਤ੍ਕृਤ੍ਯ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਵਿਪ੍ਰਪੁਰਃਸਰਮ੍ । ਸੂਤਕੇऽਪਿ ਨ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨਾਸ਼ੌਚੇ ਚ ਜਨਾਧਿਪ
ਪੰਡਿਤਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਕੇ, ਫਿਰ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਹੇ ਰਾਜਾ। ਪਰ ਜਨਮ ਜਾਂ ਮੌਤ ਦੀ ਅਸ਼ੁਚਿਤਾ ਵਿੱਚ, ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।
ਯਾਵਜ੍ਜੀਵਂ ਵ੍ਰਤਮਿਦਂ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ । ਸ੍ਵਰ੍ਗਤਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਦ੍ਭਿਰਤ੍ਰ ਨੈਵਾਸ੍ਤਿ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ, ਇਹ ਵਰਤ ਜਿੰਦਗੀ ਭਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਆਪਪਾਪਾ ਦੁਰਾਚਾਰਾਃ ਪਾਪਿष੍ਠਾ ਧਰ੍ਮਵਰ੍ਜਿਤਾਃ । ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਨ ਭੁਂਜਾਨਾ ਨ ਤੇ ਯਾਂਤਿ ਯਮਾਂਤਿਕਮ੍
ਜੋ ਪਾਪੀ, ਮੰਦ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲੇ, ਧਰਮ ਤੋਂ ਵੰਜੇ ਹੋਏ ਹਨ—ਜੇ ਉਹ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ।
ਇਤਿ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕਂਪਿਤੋऽਸ਼੍ਵਤ੍ਥਪਤ੍ਰਵਤ੍ । ਭੀਮਸੇਨੋ ਮਹਾਬਾਹੁਰ੍ਨਤ੍ਵੋਵਾਚ ਗੁਰੁਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਭੀਮਸੇਨ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਅਸ਼ਵੱਥ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵਾਂਗ ਕੰਪ ਗਿਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਬੋਲਿਆ।
ਭੀਮਸੇਨ ਉਵਾਚ- ਪਿਤਾਮਹ ਮਹਾਬੁਦ੍ਧੇ ਸ਼ृਣੁ ਮੇ ਪਰਮਂ ਵਚਃ । ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸ਼੍ਚ ਕੁਂਤੀ ਚ ਤਥਾ ਦ੍ਰੁਪਦਨਂਦਿਨੀ
ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪਿਤਾਮਹਾ, ਵੱਡੀ ਅਕਲ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗੱਲ ਸੁਣੋ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਕੁੰਤੀ ਅਤੇ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੀ ਧੀ—
ਅਰ੍ਜੁਨੋ ਨਕੁਲਸ਼੍ਚੈਵ ਸਹਦੇਵਸ੍ਤਥੈਵ ਚ । ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਨ ਭੁਂਜਂਤਿ ਕਦਾਚਿਦਪਿ ਸੁਵ੍ਰਤਾਃ
ਅਰਜੁਨ, ਨਕੁਲ ਅਤੇ ਸਹਦੇਵ—ਇਹ ਸਭ ਨੇਕ ਵਰਤ ਵਾਲੇ, ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਤੇ ਮਾਂ ਬ੍ਰੁਵਂਤਿ ਵੈ ਨਿਤ੍ਯਂ ਮਾ ਭੁਂਕ੍ਸ਼੍ਵ ਤ੍ਵਂ ਵृਕੋਦਰ । ਅਹਂ ਤਾਨਬ੍ਰੁਵਂ ਤਾਤ ਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ਾ ਦੁਃਸਹਾ ਮਮ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੈਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, 'ਤੂੰ ਖਾਣਾ ਨਾ ਖਾ, ਹੇ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ।' ਪਰ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, 'ਪਿਤਾ, ਮੇਰੀ ਭੁੱਖ ਬੜੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।'
ਦਾਨਂ ਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਵਿਧਿਵਤ੍ਪੂਜਯਿष੍ਯਾਮਿ ਕੇਸ਼ਵਮ੍ । ਭੀਮਸੇਨਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵ੍ਯਾਸੋ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਮੈਂ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਦੇਵਾਂਗਾ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਭੀਮਸੇਨ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਬੋਲਿਆ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ- ਯਦਿ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਭੀष੍ਟਂ ਤੇ ਨਰਕਂ ਦੁष੍ਟਮੇਵ ਚ । ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਨ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਪਕ੍ਸ਼ਯੋਰੁਭਯੋਰਪਿ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਸਵਰਗ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਪਕਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ।
ਭੀਮਸੇਨ ਉਵਾਚ- ਪਿਤਾਮਹ ਮਹਾਬੁਦ੍ਧੇ ਕਥਯਾਮਿ ਤਵਾਗ੍ਰਤਃ । ਏਕਭਕ੍ਤੇ ਨ ਸ਼ਕ੍ਨੋਮਿ ਉਪਵਾਸੇ ਕੁਤਃ ਪ੍ਰਭੋ
ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪਿਤਾਮਹਾ, ਵੱਡੀ ਅਕਲ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ: ਮੈਂ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਖਾਣਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਹਿ ਸਕਦਾ, ਤਾਂ ਵਰਤ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ?
ਵृਕੋऽਪਿਨਾਮ ਯੋ ਵਹ੍ਨਿਃ ਸ ਸਦਾ ਜਠਰੇ ਮਮ । ਅਤਿਵੇਲਂ ਯਦਾਸ਼੍ਨਾਮਿ ਤਦਾ ਸਮੁਪਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ
ਮੇਰੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ 'ਵ੍ਰਿਕ' ਨਾਮ ਦਾ ਅੱਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੜਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਤਦ ਹੀ ਉਹ ਠੰਡੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਨੈਕਂ ਸ਼ਕ੍ਨੋਮ੍ਯਹਂ ਕਰ੍ਤੁਮੁਪਵਾਸਂ ਮਹਾਮੁਨੇ । ਯੇਨੈਵ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਸ੍ਵਰ੍ਗਸ੍ਤਤ੍ਕਰ੍ਤ੍ਤਾਸ੍ਮਿ ਯਥਾਤਥਮ੍ । ਤਦੇਕਂ ਵਦ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਯੇਨ ਸ਼੍ਰੇਯੋऽਹਮਾਪ੍ਨੁਯਾਮ੍
ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਜੀ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਵੀ ਉਪਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਇਕ ਕੰਮ ਦੱਸੋ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਹ ਜਿੰਨਾ ਹੋ ਸਕੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਾਂਗਾ, ਤਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਲ ਪਾ ਸਕਾਂ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ- ਵृषਸ੍ਥੇ ਮਿਥੁਨਸ੍ਥੇ ਵਾ ਯਦਾ ਚੈਕਾਦਸ਼ੀ ਭਵੇਤ੍ । ਜ੍ਯੇष੍ਠਮਾਸੇ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਸੋਪੋष੍ਯੋਦਕਵਰ੍ਜਿਤਾ
ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਜਦੋਂ ਇੱਕਾਦਸ਼ੀ ਵ੍ਰਿਸ਼ ਜਾਂ ਮਿਥੁਨ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਆਵੇ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੇਠ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪੀਣਾ।
ਗਂਡੂषਾਚਮਨਂ ਵਾਰਿ ਵਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵੋਦਕਂ ਬੁਧਃ । ਉਪਭੁਂਜੀਤ ਨੈਵੇਹ ਵ੍ਰਤਭਂਗੋऽਨ੍ਯਥਾ ਭਵੇਤ੍
ਸਿਆਣੇ ਲੋਕ ਮੂੰਹ ਧੋਣ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਚੁੱਕਣ ਤੋਂ ਵੀ ਬਚਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਹੀ ਭੋਜਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਵਰਤ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਦਯਾਦੁਦਯਂ ਯਾਵਦ੍ਵਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵੋਦਕਂ ਨਰਃ । ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਸਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਫਲਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦੂਜੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤਕ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਪੀਦਾ, ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਵਿਮਲੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਸ੍ਨਾਨਮਾਚਰੇਤ੍ । ਜਲਂ ਸੁਵਰ੍ਣਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਦ੍ਵਿਜਾਤਿਭ੍ਯੋ ਯਥਾਵਿਧਿ
ਫਿਰ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਦੀ ਸਾਫ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਇਨਸਾਨ ਨੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦੋਵੇਂ ਪਾਣੀ ਤੇ ਸੋਨਾ ਦਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਭੁਂਜੀਤ ਕृਤਕृਤ੍ਯਸ੍ਤੁ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਃ ਸਹਿਤੋ ਵਸ਼ੀ । ਏਵਂ ਕृਤੇ ਚ ਯਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਭੀਮਸੇਨ ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਤਤ੍
ਜਦੋਂ ਆਪਣਾ ਕਰਤਵ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸੰਯਮ ਨਾਲ, ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਭੀਮਸੇਨ, ਹੁਣ ਸੁਣ, ਇਸ ਵਰਤ ਨਾਲ ਕੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸਂਵਤ੍ਸਰੇ ਤੁ ਯਾਸ਼੍ਚੈਵ ਏਕਾਦਸ਼੍ਯੋ ਭਵਂਤਿ ਹਿ । ਤਾਸਾਂ ਫਲਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਹ੍ਯਤ੍ਰ ਮੇ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨੀ ਇੱਕਾਦਸ਼ੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਬਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਇਤਿ ਮਾਂ ਕੇਸ਼ਵਃ ਪ੍ਰਾਹ ਸ਼ਂਖਚਕ੍ਰਗਦਾਧਰਃ । ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਪੁਮਾਨ੍ਮਾਮੇਕਂ ਸ਼ਰਣਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੇਸ਼ਵ, ਜੋ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਸਭ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਸਿਰਫ ਮੇਰੇ ਹੀ ਆਸਰੇ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।'
ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਨਿਰਾਹਾਰਸ੍ਤਤਃ ਪਾਪਾਤ੍ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ । ਦ੍ਰਵ੍ਯਸ਼ੁਦ੍ਧਿਃ ਕਲੌ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸਂਸ੍ਕਾਰਃ ਸ੍ਮਾਰ੍ਤ੍ਤ ਏਵ ਚ
ਇੱਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਸਿਰਫ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਹੀ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ।
ਵੈਦਿਕਸ੍ਤੁ ਕੁਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਦੁष੍ਟੇ ਕਲੌ ਯੁਗੇ । ਕਿਂ ਨੁ ਤੇ ਬਹੁਨੋਕ੍ਤੇਨ ਵਾਯੁਪੁਤ੍ਰ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਮਾੜੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵੈਦਿਕ ਕਰਮ ਕਿੱਥੇ ਹਨ? ਵਾਯੂਪੁਤ੍ਰ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਵਧੇਰੇ ਕਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।