ਅਪਰਾ ਸੇਵਨਾਤ੍ਸੋऽਪਿ ਪਾਪਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦਿਵਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ । ਵਿਦ੍ਯਾਵਾਨ੍ਯਃ ਸ੍ਵਯਂ ਸ਼ਿष੍ਯੋ ਗੁਰੁਨਿਂਦਾਂ ਕਰੋਤਿ ਚ
ਪਰ ਉਹ ਵੀ, ਜੇ ਅਪਰਾ ਵਰਤ ਕਰ ਲਵੇ, ਪਾਪ ਛੱਡ ਕੇ ਸੁਗਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਵਿਦਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਸ ਮਹਾਪਾਤਕੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਨਿਰਯਂ ਯਾਤਿ ਦਾਰੁਣਮ੍ । ਅਪਰਾ ਸੇਵਨਾਤ੍ਸੋऽਪਿ ਸਦ੍ਗਤਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਨ੍ਨਰਃ
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਡਰਾਉਣੇ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਜੇ ਉਹ ਅਪਰਾ ਵਰਤ ਕਰ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਚੰਗੀ ਗਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਮਹਿਮਾਨਮਪਰਾਯਾਃ ਸ਼ृਣੁ ਰਾਜਨ੍ਵਦਾਮ੍ਯਹਮ੍ । ਮਕਰਸ੍ਥੇ ਰਵੌ ਮਾਘੇ ਪ੍ਰਯਾਗੇ ਯਤ੍ਫਲਂ ਨृਣਾਮ੍
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੁਣ ਅਪਰਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ, ਜੋ ਮੈਂ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ ਹਾਂ। ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਮਕਰ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿਚ ਹੋਵੇ, ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿਚ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—
ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਯਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਪੁਣ੍ਯਮੁਪਰਾਗੇ ਨਿਮਜ੍ਜਨਾਤ੍ । ਗਯਾਯਾਂ ਪਿਂਡਦਾਨੇਨ ਪਿਤॄਣਾਂ ਤृਪ੍ਤਿਦੋ ਯਥਾ
ਕਾਸੀ ਵਿਚ ਗ੍ਰਹਿਣ ਸਮੇਂ ਨ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ ਜਾਂ ਗਯਾ ਵਿਚ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇਣ ਨਾਲ ਜੋ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਿਤਰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—
ਸਿਂਹਸ੍ਥਿਤੇ ਦੇਵਗੁਰੌ ਗੌਤਮ੍ਯਾਂ ਸ੍ਨਾਤਕੋ ਨਰਃ । ਕਨ੍ਯਾਗਤੇ ਗੁਰੌ ਰਾਜਨ੍ਕृष੍ਣਵੇਣੀ ਨਿਮਜ੍ਜਨਾਤ੍
ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਸਿੰਘ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿਚ ਹੋਵੇ, ਗੋਦਾਵਰੀ ਵਿਚ ਨ੍ਹਾਉਣ ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਕਨਿਆ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿਚ ਹੋਵੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਵੇਣੀ ਵਿਚ ਡੁੱਬਕੀ ਲਾਉਣ ਨਾਲ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—
ਯਤ੍ਫਲਂ ਸਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਕੁਂਭਕੇਦਾਰ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ । ਬਦਰ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਯਾਤ੍ਰਾਯਾਂ ਤਤ੍ਤੀਰ੍ਥਸੇਵਨਾਦਪਿ
ਕੁੰਭਕੇਦਾਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜਾਂ ਬਦਰੀ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨਾਲ ਜਾਂ ਹੋਰ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਸੇਵਨ ਨਾਲ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—
ਯਤ੍ਫਲਂ ਸਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਰਵਿਗ੍ਰਹੇ । ਗਜਾਸ਼੍ਵ ਹੇਮਦਾਨੇਨ ਯਜ੍ਞਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍
ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਸਮੇਂ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜਾ ਜਾਂ ਸੋਨਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜਾਂ ਯਜਨ ਕਰਕੇ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—
ਤਾਦृਸ਼ਂ ਫਲਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਅਪਰਾ ਵ੍ਰਤਸੇਵਨਾਤ੍ । ਅਰ੍ਧਪ੍ਰਸੂਤਾਂ ਗਾਂ ਦਤ੍ਵਾ ਸੁਵਰ੍ਣਂ ਵਸੁਧਾਂ ਤਥਾ
ਉਹੀ ਫਲ ਅਪਰਾ ਵਰਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਗਰਭਵਤੀ ਗਾਂ, ਸੋਨਾ ਜਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—
ਨਰੋ ਯਤ੍ਫਲਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਅਪਰਾਯਾ ਵ੍ਰਤੇਨ ਤਤ੍ । ਪਾਪਦ੍ਰੁਮਕੁਠਾਰੀਯਂ ਪਾਪੇਂਧਨ ਦਵਾਨਲਃ
ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਹ ਸਾਰਾ ਫਲ ਅਪਰਾ ਵਰਤ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖ ਲਈ ਕੁਹਾੜੀ ਹੈ, ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਲੱਕੜ ਲਈ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਹੈ।
ਪਾਪਾਂਧਕਾਰਤਰਣਿਃ ਪਾਪਸਾਰਂਗ ਕੇਸਰੀ । ਬੁਦ੍ਬੁਦਾ ਇਵ ਤੋਯੇषੁ ਪੁਤ੍ਤਿਕਾ ਇਵ ਜਂਤੁषੁ
ਇਹ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ ਹੈ, ਪਾਪਾਂ ਵਿਚ ਮਿਰਗਾਂ ਵਿਚ ਸਿੰਘ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਬੁਲਬੁਲੇ ਜਾਂ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਕੀੜੇ—
ਜਾਯਂਤੇ ਮਰਣਾਯੈਵ ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾ ਵ੍ਰਤਂ ਵਿਨਾ । ਅਪਰਾਂ ਸਮੁਪੋष੍ਯੈਵ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮਮ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਜੀਵ ਸਿਰਫ ਮੌਤ ਲਈ ਹੀ ਜੰਮਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਅਪਰਾ ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਵਿष੍ਣੁਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ । ਲੋਕਾਨਾਂ ਚ ਹਿਤਾਰ੍ਥਾਯ ਤਵਾਗ੍ਰੇ ਕਥਿਤਂ ਮਯਾ । ਪਠਨਾਚ੍ਛ੍ਰਵਣਾਦ੍ਰਾਜਨ੍ਗੋਸਹਸ੍ਰਫਲਂ ਲਭੇਤ੍
ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਮੈਂ ਇਹ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਾਦ੍ਮੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪਂਚਪਂਚਾਸ਼ਤ੍ਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਖਂਡੇ ਉਮਾਪਤਿਨਾਰਦਸਂਵਾਦੇ ਜ੍ਯੇष੍ਠਕृष੍ਣਾਪਰੈਕਾਦਸ਼ੀਨਾਮ ਪਂਚਾਸ਼ਤ੍ਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਉਮਾ ਦੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ 'ਜੈਠ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪਕਸ਼ ਦੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ' ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪੰਜਵਾਂ-ਪੰਜਵਾਂ-ਚਾਪਟਰ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ।
ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ ਉਵਾਚ- ਅਪਰਾਯਾਸ਼੍ਚ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਜਨਾਰ੍ਦਨ । ਜ੍ਯੇष੍ਠਸ੍ਯ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਾ ਤਾਂ ਵਦ ਮਾਨਦ
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਮੈਂ ਪਹਿਲੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਪੂਰੀ ਸੁਣ ਲਈ ਹੈ। ਹੁਣ, ਜੈਠ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਮਾਨ-ਦੇਣ ਵਾਲੇ।
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ- ਏਨਾਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਵ੍ਯਾਸਃ ਸਤ੍ਯਵਤੀਸੁਤਃ । ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞੋ ਵੇਦਵੇਦਾਂਗਪਾਰਗਃ
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਧਰਮਵਾਨ, ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਸਾਰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਵਿਆਸ ਜੀ ਦੱਸਣਗੇ।
ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ ਉਵਾਚ- ਸ਼੍ਰੁਤਾ ਮੇ ਮਾਨਵਾ ਧਰ੍ਮਾ ਵਾਸਿष੍ਠਾਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰੁਤਾ ਮਯਾ । ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ ਯਥਾਵਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵੈष੍ਣਵਾਨ੍ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਮਨੁ ਦੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਧਰਮ ਸੁਣ ਲਏ ਹਨ। ਹੇ ਦਵੈਪਾਯਨ, ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝਾਓ।
ਸ਼੍ਰੀਵੇਦਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ - ਸ਼੍ਰੁਤਾਸ੍ਤੁ ਮਾਨਵਾ ਧਰ੍ਮਾ ਵੈਦਿਕਾਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰੁਤਾਸ੍ਤ੍ਵਯਾ । ਕਲੌ ਯੁਗੇ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਂਤੇ ਤੇ ਵੈ ਕਰ੍ਤੁਂ ਨਰਾਧਿਪ
ਸ਼੍ਰੀ ਵੈਦ ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੁਸੀਂ ਮਨੁ ਦੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਸੁਣ ਲਏ ਹਨ, ਪਰ ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਲੋਕ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।
ਸੁਖੋਪਾਯਮਲ੍ਪਧਨਮਲ੍ਪਕ੍ਲੇਸ਼ਂ ਮਹਾਫਲਮ੍ । ਪੁਰਾਣਾਨਾਂ ਚ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਸਾਰਭੂਤਂ ਮਹਾਮਤੇ
ਹੇ ਬੁਧੀਮਾਨ, ਇੱਕ ਐਸਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਜੋ ਆਸਾਨ ਹੈ, ਘੱਟ ਦੌਲਤ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਘੱਟ ਕਲੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਵੱਡਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਭ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੀ ਸਾਰ ਹੈ।
ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਨ ਭੁਂਜੀਤ ਪਕ੍ਸ਼ਯੋਰੁਭਯੋਰਪਿ । ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਤੁ ਸ਼ੁਚਿਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਪੁष੍ਪੈਃ ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਕੇਸ਼ਵਮ੍
ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਦੋਹਾਂ ਪਕਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਪਰ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਕੇਸ਼ਵ ਜੀ ਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਅਨ੍ਨਂ ਭੁਂਜੀਤ ਸਤ੍ਕृਤ੍ਯ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਵਿਪ੍ਰਪੁਰਃਸਰਮ੍ । ਸੂਤਕੇऽਪਿ ਨ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨਾਸ਼ੌਚੇ ਚ ਜਨਾਧਿਪ
ਪੰਡਿਤਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਕੇ, ਫਿਰ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਹੇ ਰਾਜਾ। ਪਰ ਜਨਮ ਜਾਂ ਮੌਤ ਦੀ ਅਸ਼ੁਚਿਤਾ ਵਿੱਚ, ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।
ਯਾਵਜ੍ਜੀਵਂ ਵ੍ਰਤਮਿਦਂ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ । ਸ੍ਵਰ੍ਗਤਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਦ੍ਭਿਰਤ੍ਰ ਨੈਵਾਸ੍ਤਿ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ, ਇਹ ਵਰਤ ਜਿੰਦਗੀ ਭਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਆਪਪਾਪਾ ਦੁਰਾਚਾਰਾਃ ਪਾਪਿष੍ਠਾ ਧਰ੍ਮਵਰ੍ਜਿਤਾਃ । ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਨ ਭੁਂਜਾਨਾ ਨ ਤੇ ਯਾਂਤਿ ਯਮਾਂਤਿਕਮ੍
ਜੋ ਪਾਪੀ, ਮੰਦ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲੇ, ਧਰਮ ਤੋਂ ਵੰਜੇ ਹੋਏ ਹਨ—ਜੇ ਉਹ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ।
ਇਤਿ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕਂਪਿਤੋऽਸ਼੍ਵਤ੍ਥਪਤ੍ਰਵਤ੍ । ਭੀਮਸੇਨੋ ਮਹਾਬਾਹੁਰ੍ਨਤ੍ਵੋਵਾਚ ਗੁਰੁਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਭੀਮਸੇਨ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਅਸ਼ਵੱਥ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵਾਂਗ ਕੰਪ ਗਿਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਬੋਲਿਆ।
ਭੀਮਸੇਨ ਉਵਾਚ- ਪਿਤਾਮਹ ਮਹਾਬੁਦ੍ਧੇ ਸ਼ृਣੁ ਮੇ ਪਰਮਂ ਵਚਃ । ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸ਼੍ਚ ਕੁਂਤੀ ਚ ਤਥਾ ਦ੍ਰੁਪਦਨਂਦਿਨੀ
ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪਿਤਾਮਹਾ, ਵੱਡੀ ਅਕਲ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗੱਲ ਸੁਣੋ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਕੁੰਤੀ ਅਤੇ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੀ ਧੀ—
ਅਰ੍ਜੁਨੋ ਨਕੁਲਸ਼੍ਚੈਵ ਸਹਦੇਵਸ੍ਤਥੈਵ ਚ । ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਨ ਭੁਂਜਂਤਿ ਕਦਾਚਿਦਪਿ ਸੁਵ੍ਰਤਾਃ
ਅਰਜੁਨ, ਨਕੁਲ ਅਤੇ ਸਹਦੇਵ—ਇਹ ਸਭ ਨੇਕ ਵਰਤ ਵਾਲੇ, ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਤੇ ਮਾਂ ਬ੍ਰੁਵਂਤਿ ਵੈ ਨਿਤ੍ਯਂ ਮਾ ਭੁਂਕ੍ਸ਼੍ਵ ਤ੍ਵਂ ਵृਕੋਦਰ । ਅਹਂ ਤਾਨਬ੍ਰੁਵਂ ਤਾਤ ਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ਾ ਦੁਃਸਹਾ ਮਮ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੈਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, 'ਤੂੰ ਖਾਣਾ ਨਾ ਖਾ, ਹੇ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ।' ਪਰ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, 'ਪਿਤਾ, ਮੇਰੀ ਭੁੱਖ ਬੜੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।'
ਦਾਨਂ ਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਵਿਧਿਵਤ੍ਪੂਜਯਿष੍ਯਾਮਿ ਕੇਸ਼ਵਮ੍ । ਭੀਮਸੇਨਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵ੍ਯਾਸੋ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਮੈਂ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਦੇਵਾਂਗਾ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਭੀਮਸੇਨ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਬੋਲਿਆ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ- ਯਦਿ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਭੀष੍ਟਂ ਤੇ ਨਰਕਂ ਦੁष੍ਟਮੇਵ ਚ । ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਨ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਪਕ੍ਸ਼ਯੋਰੁਭਯੋਰਪਿ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਸਵਰਗ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਪਕਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ।
ਭੀਮਸੇਨ ਉਵਾਚ- ਪਿਤਾਮਹ ਮਹਾਬੁਦ੍ਧੇ ਕਥਯਾਮਿ ਤਵਾਗ੍ਰਤਃ । ਏਕਭਕ੍ਤੇ ਨ ਸ਼ਕ੍ਨੋਮਿ ਉਪਵਾਸੇ ਕੁਤਃ ਪ੍ਰਭੋ
ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪਿਤਾਮਹਾ, ਵੱਡੀ ਅਕਲ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ: ਮੈਂ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਖਾਣਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਹਿ ਸਕਦਾ, ਤਾਂ ਵਰਤ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ?
ਵृਕੋऽਪਿਨਾਮ ਯੋ ਵਹ੍ਨਿਃ ਸ ਸਦਾ ਜਠਰੇ ਮਮ । ਅਤਿਵੇਲਂ ਯਦਾਸ਼੍ਨਾਮਿ ਤਦਾ ਸਮੁਪਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ
ਮੇਰੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ 'ਵ੍ਰਿਕ' ਨਾਮ ਦਾ ਅੱਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੜਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਤਦ ਹੀ ਉਹ ਠੰਡੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।