ਯਜ੍ਞਾਦਿਤੀਰ੍ਥਦਾਨਾਨਿ ਕਲਾਂ ਨਾਰ੍ਹਂਤਿ षੋਡਸ਼ੀਮ੍ । ਪਠਨਾਚ੍ਛ੍ਰਵਣਾਦ੍ਰਾਜਨ੍ਗੋਸਹਸ੍ਰ ਫਲਂ ਲਭੇਤ੍
ਯਜਨ, ਤੀਰਥ ਤੇ ਦਾਨ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਸੋਲਵੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਪਾਠ ਜਾਂ ਸੁਣਨ ਨਾਲ, ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਾਦ੍ਮੇਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪਂਚਪਂਚਾਸ਼ਤ੍ਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਖਂਡੇ ਉਮਾਪਤਿਨਾਰਦਸਂਵਾਦੇ ਵੈਸ਼ਾਖਸ਼ੁਕ੍ਲੇ ਮੋਹਨ੍ਯੇਕਾਦਸ਼ੀਨਾਮ ਏਕੋਨਪਂਚਾਸ਼ਤ੍ਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਉਮਾਪਤੀ ਤੇ ਨਾਰਦ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ, ਵਿਸਾਖ ਸ਼ੁਕਲ ਮੋਹਿਨੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨਾਂ ਦੇ ਉਨੰਜਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ।
ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ ਉਵਾਚ- ਜ੍ਯੇष੍ਠਸ੍ਯ ਕृष੍ਣਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਕਿਂ ਨਾਮੈਕਾਦਸ਼ੀ ਭਵੇਤ੍ । ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਤਦ੍ਵਦਸ੍ਵ ਜਨਾਰ੍ਦਨ
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ—ਜੇਠ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ? ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਦੱਸੋ ਜੀ, ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ।
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ- ਸਾਧੁ ਪृष੍ਟਂ ਤ੍ਵਯਾ ਰਾਜਨ੍ਲੋਕਾਨਾਂ ਹਿਤਕਾਮ੍ਯਯਾ । ਬਹੁਪੁਣ੍ਯਪ੍ਰਦਾ ਹ੍ਯੇषਾ ਮਹਾਪਾਤਕਨਾਸ਼ਿਨੀ
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਤੂੰ ਚੰਗਾ ਪੁੱਛਿਆ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ। ਇਹ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਅਪਰਾ ਨਾਮ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ ਅਪਰਾ ਪੁਤ੍ਰਦਾਯਿਨੀ । ਲੋਕੇ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਿਤਾਂ ਯਾਤਿ ਅਪਰਾਂ ਯਸ੍ਤੁ ਸੇਵਤੇ
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਕ ਹੋਰ ਵਰਤ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਅਪਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਅਪਰਾ ਵਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਭਿਭੂਤੋऽਪਿ ਗੋਤ੍ਰਹਾ ਭ੍ਰੂਣਹਾ ਤਥਾ । ਪਰਾਪਵਾਦਵਾਦੀ ਚ ਪਰਸ੍ਤ੍ਰੀ ਰਸਿਕੋऽਪਿ ਚ
ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਬੈਠੇ, ਆਪਣਾ ਵੰਸ਼ ਨਾਸ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਜਣਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬੱਚਾ ਮਾਰ ਦੇਵੇ, ਕਿਸੇ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰੇ ਜਾਂ ਪਰਾਈ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖੇ—
ਅਪਰਾ ਸੇਵਨਾਦ੍ਰਾਜਨ੍ਵਿਪਾਪ੍ਮਾ ਭਵਤਿ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ । ਕੂਟਸਾਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਕੂਟਮਾਨਂ ਤੁਲਾਕੂਟਂ ਕਰੋਤਿ ਯਃ
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਅਪਰਾ ਵਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਐਸਾ ਪਾਪੀ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਝੂਠੀ ਗਵਾਹੀ ਦੇਂਦਾ, ਝੂਠੇ ਪੱਲੇ ਜਾਂ ਤੋਲ ਵਰਤਦਾ, ਜਾਂ ਤੋਲ ਵਿਚ ਧੋਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਕੂਟਵੇਦਂ ਪਠੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਕੂਟਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਤਥੈਵ ਚ । ਜ੍ਯੋਤਿषੀ ਗਣਕਃ ਕੂਟਃ ਕੂਟਾਯੁਰ੍ਵੈਦਿਕੋ ਭਿषਕ੍
ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਝੂਠੇ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਦਾ, ਝੂਠੀ ਵਿਦਿਆ ਸਿਖਾਉਂਦਾ, ਜਾਂ ਧੋਖੇਬਾਜ ਜੋਤਿਸੀ, ਗਣਿਤੀ, ਵੈਦ ਜਾਂ ਪੁਜਾਰੀ ਬਣਦਾ ਹੈ—
ਕੂਟਸਾਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸਮਾਯੁਕ੍ਤੋ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਨਰਕੌਕਸਃ । ਅਪਰਾ ਸੇਵਨਾਦ੍ਰਾਜਨ੍ਪਾਪੈਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾ ਭਵਂਤਿ ਤੇ
ਝੂਠੀ ਗਵਾਹੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨਰਕ ਵਾਸੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਅਪਰਾ ਵਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਰਧਰ੍ਮਂ ਯਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਯੁਦ੍ਧਾਤ੍ਪਲਾਯਤੇ । ਸ ਯਾਤਿ ਨਰਕਂ ਘੋਰਂ ਸ੍ਵੀਯਧਰ੍ਮਬਹਿष੍ਕृਤਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਕਸ਼ਤਰੀ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਜੰਗ ਤੋਂ ਭੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਾਤੀ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਪਰਾ ਸੇਵਨਾਤ੍ਸੋऽਪਿ ਪਾਪਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦਿਵਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ । ਵਿਦ੍ਯਾਵਾਨ੍ਯਃ ਸ੍ਵਯਂ ਸ਼ਿष੍ਯੋ ਗੁਰੁਨਿਂਦਾਂ ਕਰੋਤਿ ਚ
ਪਰ ਉਹ ਵੀ, ਜੇ ਅਪਰਾ ਵਰਤ ਕਰ ਲਵੇ, ਪਾਪ ਛੱਡ ਕੇ ਸੁਗਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਵਿਦਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਸ ਮਹਾਪਾਤਕੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਨਿਰਯਂ ਯਾਤਿ ਦਾਰੁਣਮ੍ । ਅਪਰਾ ਸੇਵਨਾਤ੍ਸੋऽਪਿ ਸਦ੍ਗਤਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਨ੍ਨਰਃ
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਡਰਾਉਣੇ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਜੇ ਉਹ ਅਪਰਾ ਵਰਤ ਕਰ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਚੰਗੀ ਗਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਮਹਿਮਾਨਮਪਰਾਯਾਃ ਸ਼ृਣੁ ਰਾਜਨ੍ਵਦਾਮ੍ਯਹਮ੍ । ਮਕਰਸ੍ਥੇ ਰਵੌ ਮਾਘੇ ਪ੍ਰਯਾਗੇ ਯਤ੍ਫਲਂ ਨृਣਾਮ੍
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੁਣ ਅਪਰਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ, ਜੋ ਮੈਂ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ ਹਾਂ। ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਮਕਰ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿਚ ਹੋਵੇ, ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿਚ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—
ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਯਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਪੁਣ੍ਯਮੁਪਰਾਗੇ ਨਿਮਜ੍ਜਨਾਤ੍ । ਗਯਾਯਾਂ ਪਿਂਡਦਾਨੇਨ ਪਿਤॄਣਾਂ ਤृਪ੍ਤਿਦੋ ਯਥਾ
ਕਾਸੀ ਵਿਚ ਗ੍ਰਹਿਣ ਸਮੇਂ ਨ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ ਜਾਂ ਗਯਾ ਵਿਚ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇਣ ਨਾਲ ਜੋ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਿਤਰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—
ਸਿਂਹਸ੍ਥਿਤੇ ਦੇਵਗੁਰੌ ਗੌਤਮ੍ਯਾਂ ਸ੍ਨਾਤਕੋ ਨਰਃ । ਕਨ੍ਯਾਗਤੇ ਗੁਰੌ ਰਾਜਨ੍ਕृष੍ਣਵੇਣੀ ਨਿਮਜ੍ਜਨਾਤ੍
ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਸਿੰਘ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿਚ ਹੋਵੇ, ਗੋਦਾਵਰੀ ਵਿਚ ਨ੍ਹਾਉਣ ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਕਨਿਆ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿਚ ਹੋਵੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਵੇਣੀ ਵਿਚ ਡੁੱਬਕੀ ਲਾਉਣ ਨਾਲ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—
ਯਤ੍ਫਲਂ ਸਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਕੁਂਭਕੇਦਾਰ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ । ਬਦਰ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਯਾਤ੍ਰਾਯਾਂ ਤਤ੍ਤੀਰ੍ਥਸੇਵਨਾਦਪਿ
ਕੁੰਭਕੇਦਾਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜਾਂ ਬਦਰੀ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨਾਲ ਜਾਂ ਹੋਰ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਸੇਵਨ ਨਾਲ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—
ਯਤ੍ਫਲਂ ਸਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਰਵਿਗ੍ਰਹੇ । ਗਜਾਸ਼੍ਵ ਹੇਮਦਾਨੇਨ ਯਜ੍ਞਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍
ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਸਮੇਂ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜਾ ਜਾਂ ਸੋਨਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜਾਂ ਯਜਨ ਕਰਕੇ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—
ਤਾਦृਸ਼ਂ ਫਲਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਅਪਰਾ ਵ੍ਰਤਸੇਵਨਾਤ੍ । ਅਰ੍ਧਪ੍ਰਸੂਤਾਂ ਗਾਂ ਦਤ੍ਵਾ ਸੁਵਰ੍ਣਂ ਵਸੁਧਾਂ ਤਥਾ
ਉਹੀ ਫਲ ਅਪਰਾ ਵਰਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਗਰਭਵਤੀ ਗਾਂ, ਸੋਨਾ ਜਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—
ਨਰੋ ਯਤ੍ਫਲਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਅਪਰਾਯਾ ਵ੍ਰਤੇਨ ਤਤ੍ । ਪਾਪਦ੍ਰੁਮਕੁਠਾਰੀਯਂ ਪਾਪੇਂਧਨ ਦਵਾਨਲਃ
ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਹ ਸਾਰਾ ਫਲ ਅਪਰਾ ਵਰਤ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖ ਲਈ ਕੁਹਾੜੀ ਹੈ, ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਲੱਕੜ ਲਈ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਹੈ।
ਪਾਪਾਂਧਕਾਰਤਰਣਿਃ ਪਾਪਸਾਰਂਗ ਕੇਸਰੀ । ਬੁਦ੍ਬੁਦਾ ਇਵ ਤੋਯੇषੁ ਪੁਤ੍ਤਿਕਾ ਇਵ ਜਂਤੁषੁ
ਇਹ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ ਹੈ, ਪਾਪਾਂ ਵਿਚ ਮਿਰਗਾਂ ਵਿਚ ਸਿੰਘ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਬੁਲਬੁਲੇ ਜਾਂ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਕੀੜੇ—
ਜਾਯਂਤੇ ਮਰਣਾਯੈਵ ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾ ਵ੍ਰਤਂ ਵਿਨਾ । ਅਪਰਾਂ ਸਮੁਪੋष੍ਯੈਵ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮਮ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਜੀਵ ਸਿਰਫ ਮੌਤ ਲਈ ਹੀ ਜੰਮਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਅਪਰਾ ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਵਿष੍ਣੁਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ । ਲੋਕਾਨਾਂ ਚ ਹਿਤਾਰ੍ਥਾਯ ਤਵਾਗ੍ਰੇ ਕਥਿਤਂ ਮਯਾ । ਪਠਨਾਚ੍ਛ੍ਰਵਣਾਦ੍ਰਾਜਨ੍ਗੋਸਹਸ੍ਰਫਲਂ ਲਭੇਤ੍
ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਮੈਂ ਇਹ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਾਦ੍ਮੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪਂਚਪਂਚਾਸ਼ਤ੍ਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਖਂਡੇ ਉਮਾਪਤਿਨਾਰਦਸਂਵਾਦੇ ਜ੍ਯੇष੍ਠਕृष੍ਣਾਪਰੈਕਾਦਸ਼ੀਨਾਮ ਪਂਚਾਸ਼ਤ੍ਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਉਮਾ ਦੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ 'ਜੈਠ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪਕਸ਼ ਦੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ' ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪੰਜਵਾਂ-ਪੰਜਵਾਂ-ਚਾਪਟਰ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ।
ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ ਉਵਾਚ- ਅਪਰਾਯਾਸ਼੍ਚ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਜਨਾਰ੍ਦਨ । ਜ੍ਯੇष੍ਠਸ੍ਯ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਾ ਤਾਂ ਵਦ ਮਾਨਦ
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਮੈਂ ਪਹਿਲੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਪੂਰੀ ਸੁਣ ਲਈ ਹੈ। ਹੁਣ, ਜੈਠ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਮਾਨ-ਦੇਣ ਵਾਲੇ।
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ- ਏਨਾਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਵ੍ਯਾਸਃ ਸਤ੍ਯਵਤੀਸੁਤਃ । ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞੋ ਵੇਦਵੇਦਾਂਗਪਾਰਗਃ
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਧਰਮਵਾਨ, ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਸਾਰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਵਿਆਸ ਜੀ ਦੱਸਣਗੇ।
ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ ਉਵਾਚ- ਸ਼੍ਰੁਤਾ ਮੇ ਮਾਨਵਾ ਧਰ੍ਮਾ ਵਾਸਿष੍ਠਾਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰੁਤਾ ਮਯਾ । ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ ਯਥਾਵਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵੈष੍ਣਵਾਨ੍ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਮਨੁ ਦੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਧਰਮ ਸੁਣ ਲਏ ਹਨ। ਹੇ ਦਵੈਪਾਯਨ, ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝਾਓ।
ਸ਼੍ਰੀਵੇਦਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ - ਸ਼੍ਰੁਤਾਸ੍ਤੁ ਮਾਨਵਾ ਧਰ੍ਮਾ ਵੈਦਿਕਾਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰੁਤਾਸ੍ਤ੍ਵਯਾ । ਕਲੌ ਯੁਗੇ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਂਤੇ ਤੇ ਵੈ ਕਰ੍ਤੁਂ ਨਰਾਧਿਪ
ਸ਼੍ਰੀ ਵੈਦ ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੁਸੀਂ ਮਨੁ ਦੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਸੁਣ ਲਏ ਹਨ, ਪਰ ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਲੋਕ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।
ਸੁਖੋਪਾਯਮਲ੍ਪਧਨਮਲ੍ਪਕ੍ਲੇਸ਼ਂ ਮਹਾਫਲਮ੍ । ਪੁਰਾਣਾਨਾਂ ਚ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਸਾਰਭੂਤਂ ਮਹਾਮਤੇ
ਹੇ ਬੁਧੀਮਾਨ, ਇੱਕ ਐਸਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਜੋ ਆਸਾਨ ਹੈ, ਘੱਟ ਦੌਲਤ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਘੱਟ ਕਲੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਵੱਡਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਭ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੀ ਸਾਰ ਹੈ।
ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਨ ਭੁਂਜੀਤ ਪਕ੍ਸ਼ਯੋਰੁਭਯੋਰਪਿ । ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਤੁ ਸ਼ੁਚਿਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਪੁष੍ਪੈਃ ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਕੇਸ਼ਵਮ੍
ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਦੋਹਾਂ ਪਕਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਪਰ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਕੇਸ਼ਵ ਜੀ ਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਅਨ੍ਨਂ ਭੁਂਜੀਤ ਸਤ੍ਕृਤ੍ਯ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਵਿਪ੍ਰਪੁਰਃਸਰਮ੍ । ਸੂਤਕੇऽਪਿ ਨ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨਾਸ਼ੌਚੇ ਚ ਜਨਾਧਿਪ
ਪੰਡਿਤਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਕੇ, ਫਿਰ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਹੇ ਰਾਜਾ। ਪਰ ਜਨਮ ਜਾਂ ਮੌਤ ਦੀ ਅਸ਼ੁਚਿਤਾ ਵਿੱਚ, ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।