ਜ੍ਞਾਤਿਧਰ੍ਮ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤੋ ਵਲ੍ਲਭੋ ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਯੁਗੇ । ਬਭੂਵ ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਜ੍ਞਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰੀਵਲ੍ਲਭਾਹ੍ਵਯਾ
ਦਵਾਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜਣੇਤਧਰਮ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਨੁੱਖ ਸੀ, ਜੋ ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਤੇ ਸਭ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸ੍ਰੀਵੱਲਭਾ ਸੀ।
ਤੇਨ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਕृਤਾਨਿ ਜ੍ਞਾਤਿਸੇਵਿਨਾ । ਸੌਰਾष੍ਟ੍ਰੇ ਵਸਤਿਂ ਚਕ੍ਰੇ ਤਯਾ ਸਹ ਸਭਾਰ੍ਯਯਾ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਨਿਭਾਏ। ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੌਰਾਟ੍ਰ ਵਿੱਚ ਘਰ ਵਸਾਇਆ।
ਤਤ੍ਰ ਦੁਰ੍ਗ੍ਰਹਸਂਚਾਰਾਦ੍ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਬ੍ਦਂ ਚ ਵਾਸਵਃ । ਨ ਵਵਰ੍षਾਂਬੁ ਤੇਨਾਸੀਦ੍ਦੁਰ੍ਭਿਕ੍ਸ਼ਂ ਸੁਮਹਦ੍ਦ੍ਵਿਜੌ
ਉਥੇ, ਮੰਦ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਚਲਣ ਕਰਕੇ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਬਾਰ੍ਹਾ ਸਾਲ ਤੱਕ ਮੀਂਹ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਵੱਡਾ ਕੱਲ੍ਹ ਪਿਆ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਮਹਤਿ ਦੁਰ੍ਭਿਕ੍ਸ਼ੇ ਲੋਕਾਸ੍ਤਦ੍ਦੇਸ਼ਵਾਸਿਨਃ । ਬਭੂਵੁਰ੍ਦੁਃਖਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮਰ੍ਯਾਦਾਮਪਿ ਤਤ੍ਯਜੁਃ ੫੦ 7.25.
ਉਸ ਵੱਡੇ ਕੱਲ੍ਹ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਕ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਰਵਾਇਤੀ ਰੀਤਾਂ ਵੀ ਛੱਡ ਬੈਠੇ।
ਜ੍ਞਾਨਭਦ੍ਰੋ ਮਹਾਯੋਗੀ ਯੁਗੇ ਦ੍ਵਾਪਰ ਸਂਜ੍ਞਕੇ । ਦੁਰ੍ਭਿਕ੍ਸ਼ਹृਤਸਂਪਤ੍ਤਿਰ੍ਬਭੂਵਾਤ੍ਯਨ੍ਤਦੁਃਖਿਤਃ
ਜ੍ਯਾਨਭਦ੍ਰ, ਜੋ ਦਵਾਪਰ ਯੁਗ ਦਾ ਮਹਾਂਯੋਗੀ ਸੀ, ਕੱਲ੍ਹ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਦੌਲਤ ਗਵਾ ਬੈਠਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ।
ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਕੁਲਾਨ੍ਸੁਤਾਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦਾਰਾਂਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਿਜਸਂਮਤੌ । ਫਲਮੂਲਾਦਨਾਰ੍ਥਾਯ ਜਗਾਮੋਤ੍ਪਤ੍ਯਕਾਂ ਗਿਰੇਃ
ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਫਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਫਲ ਤੇ ਜੜਾਂ ਲੱਭਣ ਲਈ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਗਿਰੇਰੁਪਤ੍ਯਕਾਪ੍ਰਾਂਤੇ ਚਿਰਾਯੁਃ ਸ ਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ਿਤਃ । ਕੂष੍ਮਾਣ੍ਡਫਲਮੇਕਂ ਚ ਲੇਭੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸਤ੍ਤਮੌ
ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ ਦੇ ਕੋਨੇ 'ਤੇ, ਉਹ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਤੇ ਭੁੱਖਾ, ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਕੁੱਦਰ ਫਲ ਲੱਭਿਆ।
ਸਮਾਦਾਯ ਫਲਂ ਤਚ੍ਚ ਹਰ੍षਿਤੋऽਸੌ ਨਿਜਾਲਯਮ੍ । ਜਵੈਰ੍ਜਗਾਮ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਜ੍ਞਾਨਭਦ੍ਰੋ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ
ਉਹ ਫਲ ਲੈ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਾਂਯਸ਼ੀ ਜ੍ਯਾਨਭਦ੍ਰ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਵਿਪ੍ਰ ਮੇਘੈਰ੍ਨ੍ਨੀਲਪਦੈਰਿਵ । ਆਵृਤੇ ਗਗਨੇ ਵृष੍ਟਿਰ੍ਮਹਾਸਾਰੈਰ੍ਬਭੂਵ ਹ
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅਸਮਾਨ ਨੀਲੇ ਕੌਲਾਂ ਵਾਂਗੂ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਗਿਆ ਤੇ ਵੱਡੀ ਮੀਂਹ ਪਈ।
ਸ ਮੁਨਿਸ਼੍ਚ ਤਯਾ ਵृष੍ਟ੍ਯਾ ਪ੍ਲਾਵਿਤਾਖਿਲਵਿਗ੍ਰਹ । ਵਨਾਦ੍ਵਨਚਰਃ ਕਸ਼੍ਚਿਚ੍ਛੀਤਾਰ੍ਤਸ਼੍ਚਾਯਯੌ ਗृਹਮ੍
ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ, ਘਰ ਆ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਠੰਢ ਨਾਲ ਕੰਬਦਾ ਹੋਇਆ ਘਰ ਆਇਆ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾਤਿਥਿਂ ਤੁ ਸ਼ੀਤਾਰ੍ਤਂ ਵਵਂਦੇ ਸ਼ਿਰਸਾ ਤਤਃ । ਦਦੌ ਤृਣਾਸਨਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤਸ੍ਮੈ ਪਾਦ੍ਯਾਦਿਕਂ ਤਤਃ
ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਠੰਢ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਮਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਸਿਰ ਨਮਾਇਆ। ਭਾਵ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਘਾਸ ਦਾ ਆਸਨ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਆਦਿ ਦਿੱਤਾ।
ਤਤੋ ਮਧੁਰਯਾ ਵਾਚਾ ਤੇਨੈਵਾਤਿਥਿਨਾ ਸਹ । ਤਸ੍ਥੌ ਸ੍ਵਸ੍ਥੇਨ ਮਨਸਾ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਲਾਪਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਤਾ
ਫਿਰ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਮਹਿਮਾਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਰੱਖ ਕੇ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਗृਹਿਣ੍ਯਾ ਸਹ ਗੋਪੇਨ ਸ੍ਵਾਮਿਸੇਵਾ ਸੁਦਕ੍ਸ਼ਯਾ । ਤਤਃ ਕੂष੍ਮਾਣ੍ਡਕਂ ਨਵ੍ਯਂ ਪਕ੍ਵਮਤ੍ਯਂਤ ਯਤ੍ਨਤਃ
ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਤੇ ਗੋਪ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ, ਨਵੇਂ ਕੁੱਦਰ ਫਲ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪਕਾਇਆ।
ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਹਰ੍षਿਤਾ ਸਾਧ੍ਵੀ ਦਦੌ ਭਾਗਂ ਵਿਧਾਯ ਸਾ । ਅਥਾਸੌ ਦੁਰ੍ਬਲੋ ਗੋਪੋ ਦਿਨਵਿਂਸ਼ਮੁਪੋषਣਾਤ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਪਤਨੀ ਖੁਸ਼ ਹੋਈ, ਫਲ ਵੰਡਿਆ ਤੇ ਹਿੱਸਾ ਦਿੱਤਾ। ਕਮਜ਼ੋਰ ਗੋਪ, ਜੋ ਵੀਹ ਦਿਨ ਉਪਵਾਸ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਹਿੱਸਾ ਮਿਲਿਆ।
ਆਤਿਥੇਯੋ ਮਹਾਭਾਗਂ ਦਦੌ ਚਾਤਿਥਯੇ ਮੁਦਾ । ਤਤਸ੍ਤਦ੍ਗृਹਿਣੀ ਸਾਧ੍ਵੀ ਸ੍ਵਾਮਿਭਕ੍ਤਿਪਰਾਯਣਾ
ਮਾਣਯੋਗ ਮਹਿਮਾਨ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹੀ, ...
ਦਦੌ ਸਾ ਪਤਿਤਂ ਭਾਗਂ ਤਸ੍ਮੈ ਚਾਤਿਥਯੇ ਮੁਦਾ । ਅਥਾਤਿਥੇਸ੍ਤਯੋਸ੍ਤਤ੍ਰ ਦਂਪਤ੍ਯੋਃ ਸੁਮਹਾਤ੍ਮਨੋਃ
... ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਮਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋ ਵੱਡੇ ਦਿਲ ਵਾਲੇ ਦੰਪਤੀਆਂ ਤੇ ਮਹਿਮਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ...
ਅਭੂਦ੍ਭਾਗਦ੍ਵਯਂ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸੁਪ੍ਰੀਤੋ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮ । ਵਿष੍ਣੁਵਤ੍ਪੂਜਿਤਸ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਸੋऽਤਿਥਿਰ੍ਦृਢਭਕ੍ਤਿਤਃ
ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਖਾ ਕੇ, ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਹਿਮਾਨ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਾਂਗੂ ਪੂਜਿਆ, ਪੱਕੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ।
ਵਿਸ਼੍ਰਾਮਂ ਰਾਤ੍ਰੌ ਤਤ੍ਰੈਵ ਪ੍ਰਾਤਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਚਿਰਂ ਯਯੌ । ਗਤੈਵਮੁਪਵਾਸੇਨ ਦਿਨਾਨਾਮੇਕਵਿਂਸ਼ਤਿਃ
ਉਹ ਉਥੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਸਵੇਰੇ, ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਦੇ ਕਰਦੇ, ਇਕਵੀਹ ਦਿਨ ਲੰਘ ਗਏ।
ਦਂਪਤੀ ਤੌ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੌ ਪਂਚਤਾਂ ਯਯਤੁਸ੍ਤਤਃ । ਤੇਨ ਪੁਣ੍ਯਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਦਂਪਤੀ ਤੌ ਮਹਾਸ਼ਯੌ
ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਰੁਖਸਤ ਹੋ ਗਏ। ਆਪਣੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਉੱਚੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ—
ਪ੍ਰਾਪਤੁਰ੍ਵਿष੍ਣੁਸਾਯੁਜ੍ਯਂ ਦੁਰ੍ਲ੍ਲਭਂ ਯੋਗਿਨਾਮਪਿ । ਤਯੋਃ ਪੁਣ੍ਯਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਵਿਹਿਤਾਤਿਥਿਪੂਜਯਾ
—ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ, ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ—
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਰਾਜ੍ਯੇ ਤੁ ਦੁਰ੍ਭਿਕ੍ਸ਼ਂ ਵਿਨष੍ਟਮਭਵਤ੍ਤਤਃ । ਅਤ੍ਯਂਤਸੁਖਿਨੋਲੋਕਾਃ ਸ਼ੋਕਵ੍ਯਾਧਿਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ
—ਉਸ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੱਲ੍ਹ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਗਿਆ; ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ।
ਧਨਧਾਨ੍ਯਾਦਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਬਭੂਵੁਰ੍ਧਰ੍ਮਤਤ੍ਪਰਾਃ । ਵਿਨष੍ਟਾ ਦਸ੍ਯਵਸ੍ਤਤ੍ਰ ਨृਪੋऽਭੂਲ੍ਲੋਕਪਾਲਕਃ
ਉਹ ਧਨ, ਅਨਾਜ ਤੇ ਹੋਰ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਗਏ, ਧਰਮ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹੇ; ਉਥੇ ਚੋਰ-ਡਾਕੂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਰਾਜਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ।
ਨਿਜਾਚਾਰਰਤਾਲੋਕਾ ਜਲਦਾਃ ਕਾਮਵਰ੍षਿਣਃ । ਪੂਰ੍ਵਜਾਃ ਕੋਟਿਪੁਰੁषਾਸ੍ਤਥੈਵਾਪਰਜਾਸ੍ਤਯੋਃ
ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਲੈਣ ਲੱਗੇ; ਬੱਦਲ ਮਨ-ਚਾਹੀ ਵਰਖਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਤੇ ਉਤਰਜ—
ਤੇਨੈਵ ਕਰ੍ਮਣਾ ਮੁਕ੍ਤਿਂ ਜਗ੍ਮੁਃ ਪਾਪਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ । ਨਿਰ੍ਦੋषਾ ਧਨਸਂਪਨ੍ਨਾਃ ਸਰ੍ਵਲੋਕੈਕਪੂਜਿਤਾਃ
—ਉਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਗਏ, ਪਾਪ ਤੋਂ ਰਹਿਤ; ਨਿਰਦੋਸ਼, ਧਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰਿਤ।
ਸ਼ੋਕਵ੍ਯਾਧਿਵਿਹੀਨਾ ਚ ਵਵृਧੇ ਸਂਤਤਿਸ੍ਤਯੋਃ । ਲੋਮਸ਼ ਉਵਾਚ- ਆਗਂਤੁਪੂਜਾਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਸੇਤਿਹਾਸਂ ਮਯੋਦਿਤਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਦੁੱਖ ਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵਧਦੀ ਰਹੀ। ਲੋਮਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸਮੇਤ, ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਯੁਵਯੋਃ ਪ੍ਰੀਤਯੋਰ੍ਵਿਪ੍ਰੌ ਕਿਮਨ੍ਯਚ੍ਛ੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਥ । ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ- ਇਤਿ ਬ੍ਰੁਵਤਿ ਵੈ ਤਸ੍ਮਿਁਲ੍ਲੋਮਸ਼ੇ ਤਪਸਾਂ ਧਨੇ
ਓ ਦੋਵਾਂ ਖੁਸ਼ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁਂਦੇ ਹੋ? ਵਿਅਾਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦ ਲੋਮਸ਼, ਤਪ ਦਾ ਖਜਾਨਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ—
ਕਾਲਗ੍ਰਸ੍ਤਃ ਕृष੍ਣਆਖੁਸ੍ਤਤ੍ਰੋਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਬਿਲਾਨ੍ਨਿਜਾਤ੍ । ਤਮੁਤ੍ਥਿਤਂ ਬਿਲਾਤ੍ਕृष੍ਣਮੂषਕਂ ਕ੍ਰੋਧਵਿਹ੍ਵਲਃ
—ਕਾਲ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਆਇਆ ਕਾਲਾ ਚੂਹਾ, ਆਪਣੇ ਬਿਲ ਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਆ ਗਿਆ; ਉਹ ਕਾਲਾ ਚੂਹਾ, ਬਿਲ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਬੇਚੈਨ—
ਪਵਿਤ੍ਰਸ੍ਤਤ੍ਰ ਚੋਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਵਦਨ੍ਨਿਤਿ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ । ਅਯਂ ਪਾਪਾਸ਼ਯੋ ਦੁष੍ਟੋ ਮੂषਕੋ ਨਿਸ਼ਿ ਚਾਸ਼੍ਰਮਮ੍
—ਉੱਠ ਕੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ: 'ਇਹ ਚੂਹਾ, ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਬੁਰਾ ਹੈ; ਰਾਤ ਨੂੰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਖੋਦਦਾ ਹੈ—'
ਖਨਤੇ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਦਂਤੌਘੈਰ੍ਗृਹਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਚ ਕृਂਤਤਿ । ਸਰ੍ਵੇषਾਮੇਵ ਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਕृਪਾ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾ
—'ਤੇਜ਼ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਖੋਦਦਾ ਤੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਵਰਗਾਂ ਵਿਚ ਦਇਆ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—'
ਸਾ ਚ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਨ ਚ ਦੁष੍ਟੇषੁ ਜਂਤੁषੁ । ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾਸੌ ਮੂषਿਕਂ ਤਂ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਕृਤੈਨਸਮ੍
—ਤੇ ਉਹ ਹਰ ਕਿਸੇ ਉੱਤੇ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਮੰਦੇ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਚੂਹੇ ਨੂੰ, ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਤੇਜ਼ ਬਰਛੀ ਨਾਲ—