ਚ੍ਯਵਨ ਉਵਾਚ- ਚੈਤ੍ਰਸ੍ਯ ਚਾਸਿਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ੇ ਨਾਮ੍ਨਾ ਵੈ ਪਾਪਮੋਚਨੀ । ਅਸ੍ਯਾ ਵ੍ਰਤੇ ਕृਤੇ ਪੁਤ੍ਰ ਪਾਪਰਾਸ਼ਿਃ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਚ੍ਯਵਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਚੈਤ੍ਰ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਪਾਪਮੋਚਨੀ ਨਾਂ ਦਾ ਵ੍ਰਤ ਹੈ। ਪੁੱਤਰ, ਜੇ ਇਹ ਵ੍ਰਤ ਕਰੇਂ, ਤਾਂ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਢੇਰ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।"
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪਿਤੁਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਕृਤਂ ਤੇਨ ਵ੍ਰਤੋਤ੍ਤਮਮ੍ । ਗਤਂ ਪਾਪਂ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਤਸ੍ਯ ਤਪੋਯੁਕ੍ਤੋ ਬਭੂਵ ਸਃ
ਪਿਉ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਵਧੀਆ ਵ੍ਰਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਫਿਰ ਤਪ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਿਆ।
ਸਾਪ੍ਯੇਵਂ ਮਂਜੁਘੋषਾ ਚ ਕृਤ੍ਵੈਤਦ੍ਵ੍ਰਤਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਪਿਸ਼ਾਚਤ੍ਵਾਦ੍ਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾ ਪਾਪਮੋਚਨਿਕਾਵ੍ਰਤਾਤ੍ । ਦਿਵ੍ਯਰੂਪਧਰਾ ਸਾ ਵੈ ਗਤਾ ਨਾਕੇ ਵਰਾਪ੍ਸਰਾਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੰਜੁਘੋਸ਼ਾ ਨੇ ਵੀ ਉਹ ਉੱਤਮ ਵ੍ਰਤ ਕੀਤਾ। ਪਾਪਮੋਚਨੀ ਵ੍ਰਤ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪਿਸਾਚਣ ਦੇ ਰੂਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਦਿਵਿਆ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਵਧੀਆ ਅਪਸਰਾ ਬਣ ਕੇ ਸਵਰਗ ਚਲੀ ਗਈ।
ਲੋਮਸ਼ ਉਵਾਚ- ਪਾਪਮੋਚਨਿਕਾਂ ਰਾਜਨ੍ਯੇ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਨਰੋਤ੍ਤਮਾਃ । ਤੇषਾਂ ਪਾਪਂ ਚ ਯਤ੍ਕਿਂਚਿਤ੍ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਚ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਲੋਮਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਚੋਟੀ ਦੇ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪਮੋਚਨੀ ਵ੍ਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ, ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਹੋਣ, ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।"
ਪਠਨਾਚ੍ਛ੍ਰਵਣਾਦ੍ਰਾਜਨ੍ਗੋਸਹਸ੍ਰਫਲਂ ਲਭੇਤ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਾ ਹੇਮਹਾਰੀ ਚ ਸੁਰਾਪੋ ਗੁਰੁਤਲ੍ਪਗਃ
"ਇਹ ਪਾਠਣ ਜਾਂ ਸੁਣਨ ਨਾਲ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਘਾਤੀ ਹੋਵੇ, ਸੋਨਾ ਚੋਰਨ ਵਾਲਾ, ਮਦ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਪਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ—"
ਵ੍ਰਤਸ੍ਯ ਚਾਸ੍ਯ ਕਰਣਾਤ੍ਪਾਪਮੁਕ੍ਤਾ ਭਵਂਤਿ ਤੇ । ਬਹੁਪੁਣ੍ਯਪ੍ਰਦਂ ਹ੍ਯੇਤਤ੍ਕਰਣਾਦ੍ਵ੍ਰਤਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
"ਉਹ ਇਹ ਵ੍ਰਤ ਕਰਕੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਉੱਤਮ ਵ੍ਰਤ ਬਹੁਤ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।"
ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ ਉਵਾਚ- ਵਾਸੁਦੇਵ ਨਮਸ੍ਤੁਭ੍ਯਂ ਕਥਯਸ੍ਵ ਮਮਾਗ੍ਰਤਃ । ਚੈਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਕਿਂ ਨਾਮੈਕਾਦਸ਼ੀ ਭਵੇਤ੍
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਚੈਤ੍ਰ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸੁੱਕਲੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਕੀ ਨਾਂ ਹੈ?
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ- ਸ਼ृਣੁष੍ਵੈਕਮਨਾ ਰਾਜਨ੍ਕਥਾਂ ਪੁਣ੍ਯਾਂ ਪੁਰਾਤਨੀਮ੍ । ਵਸਿष੍ਠੋ ਯਾਮਕਥਯਤ੍ਪ੍ਰਾਗ੍ਦਿਲੀਪਾਯ ਪृਚ੍ਛਤੇ
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਰਾਜਨ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਇਹ ਪੁਰਾਣੀ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿਲੀਪ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ ਦੱਸੀ ਸੀ।
ਦਿਲੀਪ ਉਵਾਚ- ਭਗਵਞ੍ਛ੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਕਥਯਸ੍ਵ ਪ੍ਰਸਾਦਤਃ । ਚੈਤ੍ਰਮਾਸਿ ਸਿਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ੇ ਕਿਂਨਾਮੈਕਾਦਸ਼ੀ ਭਵੇਤ੍
ਦਿਲੀਪ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਭਗਵਨ, ਮੈਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ ਕਿ ਚੈਤ੍ਰ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸੁੱਕਲੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਨਾਂ ਕੀ ਹੈ?
ਵਸਿष੍ਠ ਉਵਾਚ- ਸਾਧੁ ਪृष੍ਟਂ ਤ੍ਵਯਾ ਰਾਜਨ੍ਕਥਯਾਮਿ ਤਵਾਗ੍ਰਤਃ । ਚੈਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਕਾਮਦਾ ਨਾਮ ਨਾਮਤਃ
ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਰਾਜਨ, ਤੁਸੀਂ ਚੰਗਾ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਚੈਤ੍ਰ ਦੇ ਸੁੱਕਲੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਜੋ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਨਾਂ 'ਕਾਮਦਾ' ਹੈ।
ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਪੁਣ੍ਯਤਮਾ ਪਾਪੇਂਧਨਦਵਾਨਲਃ । ਸ਼ृਣੁ ਰਾਜਨ੍ਕਥਾਮੇਤਾਂ ਪਾਪਘ੍ਨੀਂ ਪੁਣ੍ਯਦਾਯਿਨੀਮ੍
ਇਹ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਣ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਰਾਜਨ, ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਂਦੀ ਤੇ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਪੁਰਾ ਨਾਗਪੁਰੇ ਰਮ੍ਯੇ ਹੇਮਰਤ੍ਨਵਿਭੂषਿਤੇ । ਪੁਂਡਰੀਕਮੁਖਾ ਨਾਗਾ ਨਿਵਸਂਤਿ ਮਹੋਤ੍ਕਟਾਃ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਸੋਨੇ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੁੰਦਰ ਨਾਗਪੁਰ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ, ਕਈ ਵੱਡੇ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਨਾਗ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਸੀ, ਵੱਸਦੇ ਸਨ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਪੁਰੇ ਪੁਂਡਰੀਕੋ ਰਾਜਾ ਰਾਜ੍ਯਂ ਚਕਾਰ ਸਃ । ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੈਃ ਕਿਨ੍ਨਰੈਸ਼੍ਚੈਵ ਅਪ੍ਸਰੋਭਿਸ਼੍ਚ ਸੇਵ੍ਯਤੇ
ਉਸ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਪੁੰਡਰੀਕੋ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਗੰਧਰਵ, ਕਿੰਨਰ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ।
ਵਰਾਪ੍ਸਰਾਸ੍ਤੁ ਲਲਿਤਾ ਗਂਧਰ੍ਵੋ ਲਲਿਤਸ੍ਤਥਾ । ਉਭੌ ਰਾਗੇਣ ਸਂਰਕ੍ਤੌ ਦਂਪਤੀ ਕਾਮਪੀਡਿਤੌ
ਉਹਨਾਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਹਣੀ ਲਲਿਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਲਲਿਤਾ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੀ; ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ, ਕਾਮ ਵਾਸਨਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਦੰਪਤੀ ਸਨ।
ਰੇਮਾਤੇ ਸ੍ਵਗृਹੇ ਰਮ੍ਯੇ ਧਨਧਾਨ੍ਯਯੁਤੇ ਤਦਾ । ਲਲਿਤਾਯਾਸ਼੍ਚ ਹृਦਯੇ ਪਤਿਰ੍ਵਸਤਿ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੋਹਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਧਨ ਤੇ ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਲਲਿਤਾ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਸਦਾ ਸੀ।
ਹृਦਯੇ ਤਸ੍ਯ ਲਲਿਤਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਸਤਿ ਭਾਮਿਨੀ । ਏਕਦਾ ਪੁਂਡਰੀਕੋऽਥ ਕ੍ਰੀਡਤੇ ਸਦਸਿ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਲਲਿਤਾ, ਜੋ ਚਮਕਦੀ ਸੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਸਦੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਜਦ ਪੁੰਡਰੀਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ—
ਗੀਤਂ ਗਾਨਂ ਪ੍ਰਕੁਰੁਤੇ ਲਲਿਤੋ ਦਯਿਤਾਂ ਵਿਨਾ । ਪਦਬਂਧਸ੍ਖਲਜ੍ਜਿਹ੍ਵੋ ਬਭੂਵ ਲਲਿਤਾਂ ਸ੍ਮਰਨ੍
ਲਲਿਤਾ ਨੇ ਗੀਤ ਗਾਇਆ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ; ਉਸ ਦੀ ਜੀਭ ਸ਼ਬਦ ਜੋੜਨ ਵਿੱਚ ਲੜਖੜਾ ਗਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਲਲਿਤਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਮਨੋਭਾਵਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾਸ੍ਯ ਕਰ੍ਕਟੋ ਨਾਗਸਤ੍ਤਮਃ । ਪਦਬਂਧਚ੍ਯੁਤਿਂ ਤਸ੍ਯ ਪੁਂਡਰੀਕੇ ਨ੍ਯਵੇਦਯਤ੍
ਉਸ ਦੀ ਮਨੋਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਨਾਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਰਕਟ ਨੇ, ਉਸ ਦੀ ਗਲਤੀ ਪੁੰਡਰੀਕ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕਰ੍ਕੋਟਕਵਚਃ ਪੁਂਡਰੀਕੋ ਭੁਜਂਗਰਾਟ੍ । ਕ੍ਰੋਧਸਂਰਕ੍ਤਨਯਨੋ ਬਭੂਵਾਤਿਭਯਂਕਰਃ
ਕਰਕੋਟਕ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਪੁੰਡਰੀਕ ਦੇ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ ਤੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਡਰਾਉਣਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ਼ਸ਼ਾਪ ਲਲਿਤਂ ਤਤ੍ਰ ਗਾਯਂਤਂ ਮਦਨਾਤੁਰਮ੍ । ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋ ਭਵ ਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧੇ ਕ੍ਰਵ੍ਯਾਦਃ ਪੁਰੁषਾਦਕਃ
ਉਸ ਨੇ ਉਥੇ ਹੀ ਲਲਿਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ ਗਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ: 'ਹੇ ਮੂਰਖ, ਤੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਬਣ ਜਾ, ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਦੈਤ।'
ਯਤਃ ਪਤ੍ਨੀਵਸ਼ੋਪੇਤੋ ਗਾਯਮਾਨੋ ਮਮਾਗ੍ਰਤਃ । ਵਚਨਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ ਰਕ੍ਸ਼ੋਰੂਪੋ ਬਭੂਵ ਸਃ
ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮੇਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਰੌਦ੍ਰਾਨਨੋ ਵਿਰੂਪਾਕ੍ਸ਼ੋ ਦृष੍ਟਮਾਤ੍ਰੋ ਭਯਂਕਰਃ । ਬਾਹੂਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣੌ ਮੁਖਂ ਕਂਦਰਸਨ੍ਨਿਭਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਭਿਆਨਕ, ਅੱਖਾਂ ਵੀ ਵਿਗਾੜੂ, ਸਿਰਫ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਹੀ ਡਰ ਲੱਗੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਲੰਬੀਆਂ, ਤੇ ਮੂੰਹ ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਰਗਾ ਸੀ।
ਚਂਦ੍ਰਸੂਰ੍ਯਨਿਭੇ ਨੇਤ੍ਰੇ ਗ੍ਰੀਵਾਪਰ੍ਵਤਸਂਨਿਭਾ । ਨਾਸਾਰਂਧ੍ਰੇ ਤੁ ਵਿਵਰੇ ਅਧਰੌ ਯੋਜਨਾਯਤੌ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੀਆਂ, ਗਰਦਨ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ, ਨੱਕ ਦੇ ਛੇਦ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ, ਤੇ ਹੋਠ ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਲੰਬੇ ਸਨ।
ਸ਼ਰੀਰਂ ਤਸ੍ਯ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ ਉਤ੍ਥਿਤਂ ਯੋਜਨਾष੍ਟਕਮ੍ । ਈਦृਸ਼ੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਭੁਂਜਾਨਃ ਕਰ੍ਮਣਃ ਫਲਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅੱਠ ਯੋਜਨ ਉੱਚਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਬਣ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਭੋਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਲਲਿਤਾ ਤੁ ਤਥਾਲੋਕ੍ਯ ਸ੍ਵਪਤਿਂ ਵਿਕृਤਾਕृਤਿਮ੍ । ਚਿਂਤਯਾਮਾਸ ਮਨਸਾ ਦੁਃਖੇਨ ਮਹਤਾਰ੍ਦਿਤਾ
ਲਲਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਈ।
ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ ਕ੍ਵ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਪਤਿਃ ਸ਼ਾਪੇਨ ਪੀਡਿਤਃ । ਇਤਿ ਸਂਸ੍ਮृਤ੍ਯ ਸਂਸ੍ਮृਤ੍ਯ ਮਨਸਾ ਸ਼ਰ੍ਮ ਨਾਲਭਤ੍
ਉਹ ਸੋਚਦੀ ਰਹੀ, 'ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ? ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।' ਇਹ ਸੋਚ ਸੋਚ ਕੇ ਉਸਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਚੈਨ ਨਾ ਆਇਆ।
ਚਚਾਰ ਪਤਿਨਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਲਲਿਤਾ ਗਹਨੇ ਵਨੇ । ਬਭ੍ਰਾਮ ਵਿਪਿਨੇ ਦੁਰ੍ਗੇ ਕਾਮਰੂਪੀ ਸ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ
ਲਲਿਤਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦੀ ਰਹੀ। ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜੋ ਜਿਹੜਾ ਰੂਪ ਚਾਹੇ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਸੀ, ਉਕਾੜੇ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ।
ਨਿਰ੍ਘृਣਃ ਪਾਪਨਿਰਤੋ ਵਿਰੂਪਃ ਪੁਰੁषਾਦਕਃ । ਨ ਸੁਖਂ ਲਭਤੇ ਰਾਤ੍ਰੌ ਨ ਦਿਵਾ ਪਾਪਪੀਡਿਤਃ
ਉਹ ਨਿਰਦਈ, ਬੁਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ, ਭੈੜਾ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਪਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਰਾਤ ਦਿਨ ਕਦੇ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਸੁਖ ਨਾ ਮਿਲਿਆ।
ਲਲਿਤਾ ਦੁਃਖਿਤਾਤੀਵ ਪਤਿਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਥਾਵਿਧਮ੍ । ਬਭ੍ਰਾਮ ਤੇਨ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਸਾ ਰੁਦਤੀ ਗਹਨੇ ਵਨੇ
ਲਲਿਤਾ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਐਸੇ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਈ ਤੇ ਉਹ ਰੋਂਦੀ ਹੋਈ, ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦੀ ਰਹੀ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਪਦਂ ਰਮ੍ਯਂ ਮੁਨਿਂ ਸਂਸ਼ਾਂਤਵਿਗ੍ਰਹਮ੍ । ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਜਗਾਮ ਲਲਿਤਾ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯਾਗ੍ਰਤਃ ਸ੍ਥਿਤਾ
ਇੱਕ ਸੋਹਣਾ ਆਸ਼ਰਮ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਲਲਿਤਾ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਉਥੇ ਗਈ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੀ ਹੋ ਗਈ।