ਸ੍ਰਗ੍ਦਾਮਲਂਬਿਤਗ੍ਰੀਵਂ ਸਰ੍ਵਧੂਪਵਿਧੂਪਿਤਮ੍ । ਦੀਪਮਾਲਾਕੁਲਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਰ੍ਵਤਃ ਸੁਮਨੋਹਰਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਗਰਦਨ ਤੇ ਤਾਜ਼ਾ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਧੂਪ ਨਾਲ ਸੁਗੰਧਿਤ ਹੋਵੇ, ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਦੀਵੇ ਲਗੇ ਹੋਣ ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੁਹਾਵਣਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ।
ਤਸ੍ਯੋਪਰਿ ਨ੍ਯਸੇਤ੍ਪਾਤ੍ਰਂ ਦਿਵ੍ਯਲਾਜੈਃ ਪ੍ਰਪੂਰਿਤਮ੍ । ਪਾਤ੍ਰੋਪਰਿ ਨ੍ਯਸੇਦ੍ਦੇਵਂ ਜਾਮਦਗ੍ਨ੍ਯਂ ਮਹਾਪ੍ਰਭਮ੍
ਉਸ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਪਾਤਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ ਜੋ ਚੰਗੀਆਂ ਲਾਜਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ। ਪਾਤਰ ਦੇ ਉੱਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਜਾਮਦਗਨਿ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਰੱਖੀ ਜਾਵੇ।
ਵਿਸ਼ੋਕਾਯ ਨਮਃ ਪਾਦੌ ਜਾਨੁਨੀ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਿਣੇ । ਉਗ੍ਰਾਯ ਚ ਤਤੋऽਪ੍ਯੂਰੂ ਕਟੀ ਦਾਮੋਦਰਾਯ ਚ
ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਦੁੱਖ-ਰਹਿਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਗੁੱਡਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸਰਬ-ਰੂਪੀ ਨੂੰ, ਫਿਰ ਰਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਭੈੰਕਰ ਨੂੰ ਤੇ ਕਮਰ ਉੱਤੇ ਦਾਮੋਦਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਉਦਰਂ ਪਦ੍ਮਨਾਭਾਯ ਉਰਃ ਸ਼੍ਰੀਵਤ੍ਸਧਾਰਿਣੇ । ਚਕ੍ਰਿਣੇ ਵਾਮਬਾਹੁਂ ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਗਦਿਨੇ ਨਮਃ 6.45.
ਉਦਰ ਉੱਤੇ ਪਦਮਨਾਭ ਨੂੰ, ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਖੱਬੇ ਬਾਂਹ ਉੱਤੇ ਚਕਰਧਾਰੀ ਨੂੰ ਤੇ ਸੱਜੇ ਬਾਂਹ ਉੱਤੇ ਗਦਾ-ਧਾਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਵੈਕੁਂਠਾਯ ਨਮਃ ਕਂਠਮਾਸ੍ਯਂ ਯਜ੍ਞਮੁਖਾਯ ਵੈ । ਨਾਸਾਂ ਵਿਸ਼ੋਕਨਿਧਯੇ ਵਾਸੁਦੇਵਾਯ ਚਾਕ੍ਸ਼ਿਣੀ
ਗਲੇ ਉੱਤੇ ਵੈਕੁੰਠ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਯਜਨ ਦਾ ਮੂੰਹ ਮੰਨ ਕੇ, ਨੱਕ ਨੂੰ ਦੁੱਖ-ਰਹਿਤ ਖਜਾਨਾ ਮੰਨ ਕੇ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਲਲਾਟਂ ਵਾਮਨਾਯੇਤਿ ਰਾਮਾਯੇਤਿ ਭ੍ਰੁਵੌ ਨਮਃ । ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨੇ ਤੁ ਤਚ੍ਛੀਰ੍षਂ ਨਮ ਇਤ੍ਯਭਿਪੂਜਯੇਤ੍
ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਵਾਮਨ ਨੂੰ, ਭੰਵਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਮੰਨ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਪੂਜਾਮਂਤ੍ਰਃ । ਤਤੋ ਦੇਵਾਧਿਦੇਵਾਯ ਅਰ੍ਘਂ ਚੈਵ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍ । ਫਲੇਨ ਚੈਵ ਸ਼ੁਭ੍ਰੇਣ ਭਕ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤੇਨ ਚੇਤਸਾ
ਇਹ ਪੂਜਾ ਦਾ ਮੰਤਰ ਹੈ: ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਅਰਘ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਸੁੱਚੇ ਫਲ ਨਾਲ ਤੇ ਭਾਵ ਭਰਿਆ ਮਨ ਰੱਖ ਕੇ।
ਤਤੋ ਜਾਗਰਣਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਭਕ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤੇਨ ਚੇਤਸਾ । ਨृਤ੍ਯੈਰ੍ਗੀਤੈਸ਼੍ਚ ਵਾਦਿਤ੍ਰੈਰ੍ਦ੍ਧਰ੍ਮਾਖ੍ਯਾਨੈਃ ਸ੍ਤਵੈਰਪਿ
ਫਿਰ ਭਾਵ ਭਰਿਆ ਮਨ ਰੱਖ ਕੇ ਜਾਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨੱਚ ਕੇ, ਗਾ ਕੇ, ਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ, ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਤੇ ਭਜਨਾਂ ਨਾਲ।
ਵੈष੍ਣਵੈਸ਼੍ਚ ਤਥਾਖ੍ਯਾਨੈਃ ਕ੍ਸ਼ਪਯੇਤ੍ਸਰ੍ਵਸ਼ਰ੍ਵਰੀਮ੍ । ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਤਤਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਧਾਤ੍ਰ੍ਯਾ ਵੈ ਵਿष੍ਣੁਨਾਮਭਿਃ
ਵੈਸ਼ਨਵ ਕਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਰਾਤ ਬੀਤਾਈ ਜਾਵੇ। ਫਿਰ ਦਰਖ਼ਤ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰੀਏ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ।
ਅष੍ਟਾਧਿਕਂ ਸ਼ਤਂ ਚੈਵ ਅष੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਤਿਰੇਵ ਵਾ । ਤਤਃ ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਸਮਯੇ ਕृਤ੍ਵਾ ਨੀਰਾਜਨਂ ਹਰੇਃ
ਇੱਕ ਸੌ ਅੱਠ ਜਾਂ ਅਠਾਈਂ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾਵਾਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਿਰ ਸਵੇਰੇ ਦੇ ਵੇਲੇ ਹਰੀ ਦੀ ਆਰਤੀ ਕਰੀਏ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਸਰ੍ਵਂ ਤਸ੍ਮੈ ਨਿਵੇਦਯੇਤ੍ । ਜਾਮਦਗ੍ਨ੍ਯ ਘਟੇ ਤਤ੍ਰ ਵਸ੍ਤ੍ਰਯੁਗ੍ਮਮੁਪਾਨਹੌ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਭੇਟ ਕਰੀਏ: ਜਾਮਦਗਨਿ ਵਾਲਾ ਘੜਾ, ਜੋੜਾ ਕੱਪੜੇ ਤੇ ਜੁੱਤੀਆਂ।
ਜਾਮਦਗ੍ਨ੍ਯਸ੍ਵਰੂਪੇਣ ਪ੍ਰੀਯਤਾਂ ਮਮ ਕੇਸ਼ਵਃ । ਤਤਸ਼੍ਚਾਮਲਕੀਂ ਸ੍ਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਚੈਵ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍
ਜਾਮਦਗਨਿ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੇਸ਼ਵ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ। ਫਿਰ ਆਂਵਲੇ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਤੇ ਉਸਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ—
ਸ੍ਨਾਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਿਧਾਨੇਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਭੋਜਯੇਤ੍ਤਤਃ । ਤਤਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਯਮਸ਼੍ਨੀਯਾਤ੍ਕੁਟੁਂਬੇਨ ਸਮਾਵृਤਃ
ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਨ੍ਹਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਖਵਾਓ। ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਆਪ ਵੀ ਭੋਜਨ ਕਰੋ।
ਏਵਂ ਕृਤੇਨ ਯਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਕਥਯਾਮਿ ਤੇ । ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਯਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਦਾਨੇषੁ ਯਤ੍ਫਲਮ੍
ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜੋ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਜਿੰਨਾ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿੰਨਾ ਦਾਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਇਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਯਜ੍ਞਾਧਿਕਂ ਚੈਵ ਲਭਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਏਤਦ੍ਵਃ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਵ੍ਰਤਾਨਾਮੁਤ੍ਤਮਂ ਵ੍ਰਤਮ੍
ਇਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਯਜਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਰੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਵਰਤ ਬਿਆਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਏਤਾਵਦੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦੇਵੇਸ਼ਸ੍ਤਤ੍ਰੈਵਾਂਤਰਧੀਯਤ । ਤੇ ਚਾਪਿ ऋषਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਚਕ੍ਰੁਃ ਸਰ੍ਵਮਸ਼ੇषਤਃ
ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਉਥੇ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ ਲਿਆ।
ਤਥਾ ਤ੍ਵਮਪਿ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਸਤ੍ਤਮ । ਵ੍ਰਤਮੇਤਦ੍ਦੁਰਾਧਰ੍षਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪਪ੍ਰਮੋਚਨਮ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੂੰ ਵੀ ਇਹ ਕਠਿਨ ਵਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ ਉਵਾਚ- ਫਾਲ੍ਗੁਨਸ੍ਯ ਸਿਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ੇ ਸ਼੍ਰੁਤਾ ਚਾਮਲਕੀ ਤਥਾ । ਚੈਤ੍ਰਸ੍ਯ ਕृष੍ਣਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਕਿਂ ਨਾਮੈਕਾਦਸ਼ੀ ਭਵੇਤ੍
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ—ਫਾਲਗੁਨ ਦੇ ਸੁਧ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਅਮਲਕੀ ਵਰਤ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਚੈਤਰ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਕੀ ਨਾਮ ਹੈ?
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ- ਸ਼ृਣੁ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਆਖ੍ਯਾਨਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਯਲ੍ਲੋਮਸ਼ੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ਪृष੍ਟੋ ਮਾਂਧਾਤ੍ਰਾ ਚਕ੍ਰਵਰ੍ਤਿਨਾ
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਸੁਣੋ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਥਾ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਲੋਮਸ਼ ਨੇ ਚਕ੍ਰਵਰਤੀ ਮਾਂਧਾਤਾ ਦੇ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਮਾਂਧਾਤੋਵਾਚ - ਭਗਵਨ੍ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਲੋਕਾਨਾਂ ਹਿਤਕਾਮ੍ਯਯਾ । ਚੈਤ੍ਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਥਮੇ ਪਕ੍ਸ਼ੇ ਕਾ ਨਾਮੈਕਾਦਸ਼ੀ ਭਵੇਤ੍ । ਕੋ ਵਿਧਿਃ ਕਿਂ ਫਲਂ ਤਸ੍ਯਾਃ ਕਥਯਸ੍ਵ ਪ੍ਰਸਾਦਤਃ
ਮਾਂਧਾਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਭਗਵਾਨ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਮੈਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ: ਚੈਤਰ ਦੇ ਸੁਧ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਕੀ ਨਾਮ ਹੈ? ਉਸ ਦਾ ਵਿਧੀ ਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਫਲ ਕੀ ਹੈ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ।
ਲੋਮਸ਼ ਉਵਾਚ- ਚੈਤ੍ਰਮਾਸ੍ਯਸਿਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ੇ ਨਾਮ੍ਨਾ ਵੈ ਪਾਪਮੋਚਨੀ । ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾ ਪਿਸ਼ਾਚਤ੍ਵਵਿਨਾਸ਼ਿਨੀ
ਲੋਮਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਚੈਤਰ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸੁਧ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਪਾਪਮੋਚਨੀ ਨਾਮ ਦੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਚਤਾ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ृਣੁ ਤਸ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਕਾਮਦਾਂ ਸਿਦ੍ਧਿਦਾਂ ਨृਪ । ਕਥਾਂ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਂ ਸ਼ੁਭਦਾਂ ਪਾਪਘ੍ਨੀਂ ਧਰ੍ਮਦਾਯਿਨੀਮ੍
ਹੁਣ ਸੁਣੋ ਰਾਜਾ, ਉਸ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੀ ਵਿਆਪਕ, ਸ਼ੁਭ, ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਕਥਾ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਸਿੱਧੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਪੁਰਾ ਚੈਤ੍ਰਰਥੋਦ੍ਦੇਸ਼ੇ ਅਪ੍ਸਰੋਗਣਸੇਵਿਤੇ । ਵਸਂਤਸਮਯੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ षਟ੍ਪਦਾਕੁਲਿਤੇ ਵਨੇ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਚੈਤਰਰਥ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੀ ਟੋਲੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ, ਵਸੰਤ ਆ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਜੰਗਲ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਗਂਧਰ੍ਵਕਨ੍ਯਾਵਾਦਿਤ੍ਰੈ ਰਮਂਤਿ ਸਹ ਕਿਂਨਰੈਃ । ਪਾਕਸ਼ਾਸਨਮੁਖ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਕ੍ਰੀਡਾਂਤੇ ਤ੍ਰਿਦਿਵੌਕਸਃ
ਗੰਧਰਵ ਕੁੜੀਆਂ, ਵਾਦਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਕਿੰਨਰਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡ ਰਹੀਆਂ ਸਨ; ਪਾਕਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਦਿਵ ਦੇ ਵਾਸੀ ਵੀ ਉਥੇ ਰਸ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਨਾਪਰਂ ਸੁਖਦਂ ਕਿਂਚਿਦ੍ਵਿਨਾ ਚੈਤ੍ਰਰਥਾਦ੍ਵਨਮ੍ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਵਨੇ ਤੁ ਮੁਨਯਸ੍ਤਪਂਤਿ ਬਹੁਲਂ ਤਪਃ
ਚੈਤਰਰਥ ਦਾ ਜੰਗਲ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਸੁਖਦਾਇਕ ਥਾਂ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਘਣੀ ਤਪस्या ਕੀਤੀ।
ਮੇਧਾਵਿ ਨਾਮਾਨਮृषਿਂ ਤਤ੍ਰਸ੍ਥਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣਮ੍ । ਅਪ੍ਸਰਾਸ੍ਤਂ ਮੁਨਿਵਰਂ ਮੋਹਨਾਯੋਪਚਕ੍ਰਮੇ
ਉਥੇ ਮੈਧਾਵੀ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਸੀ, ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮੋਹਣ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਨ ਲੱਗੀਆਂ।
ਮਂਜੁਘੋषੇਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਭਾਵਂ ਤਸ੍ਯ ਵਿਤਨ੍ਵਤੀ । ਕ੍ਰੋਸ਼ਮਾਤ੍ਰਂ ਸ੍ਥਿਤਾ ਤਸ੍ਯ ਭਯਾਦਾਸ਼੍ਰਮਸਨ੍ਨਿਧੌ
ਮੰਜੁਘੋਸ਼ਾ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਅਪਸਰਾ, ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਵਿਖਾਉਂਦੀ, ਡਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕੋਸ ਦੂਰ ਖੜੀ ਹੋ ਗਈ।
ਗਾਯਂਤੀ ਮਧੁਰਂ ਸਾਧੁ ਪੀਡਯਂਤੀ ਵਿਪਂਚਿਕਾਮ੍ । ਗਾਯਂਤੀਂ ਤਾਮਥਾਲੋਕ੍ਯ ਪੁष੍ਪਚਂਦਨਸੇਵਿਤਾਮ੍
ਉਹ ਮਿੱਠਾ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਗਾਉਂਦੀ, ਵਿੰਨਾ ਵਜਾਉਂਦੀ, ਫੁੱਲ ਤੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਗਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਐਸਾ ਵੇਖਿਆ।
ਕਾਮੋऽਪਿ ਵਿਜਯਾਕਾਂਕ੍ਸ਼ੀ ਸ਼ਿਵਭਕ੍ਤਾਨ੍ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਾਨ੍ । ਤਸ੍ਯਾਃ ਸ਼ਰੀਰੇ ਸਂਵਾਸਮਕਰੋਨ੍ਮਨਸਃ ਸੁਤਃ
ਕਾਮਦੇਵ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ 'ਤੇ ਜਿੱਤਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਮੰਜੁਘੋਸ਼ਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕੀਤਾ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਭ੍ਰੁਵੌ ਧਨੁष੍ਕੋਟਿਂ ਗੁਣਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਕਟਾਕ੍ਸ਼ਕਮ੍ । ਮਾਰ੍ਗਣੌ ਨਯਨੇ ਕृਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਸ਼੍ਮਯੁਕ੍ਤੇ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਮੰਜੁਘੋਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਭੰਵਾਂ ਨੂੰ ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਕੋਣ ਬਣਾਇਆ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਤਿਰਛੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨੂੰ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤੰਦ, ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ, ਪਲਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਤੀਰ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਢੰਗ ਹੈ।