ਰਾਤ੍ਰੌ ਜਾਗਰਣਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦਾਦੌ ਹੋਮਂ ਚ ਕਾਰਯੇਤ੍ । ਅਰ੍ਚਯੇਦ੍ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇऽਹ੍ਨਿ ਪੁਨਰ੍ਹਰਿਮ੍
ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਮ ਕਰਨਾ, ਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ; ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਫਿਰ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ।
ਚਂਦਨਾਗੁਰੁਕਰ੍ਪੂਰੈਰ੍ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਕृਸਰਂ ਤਥਾ । ਸਂਸ੍ਮृਤ੍ਯ ਨਾਮ੍ਨਾ ਚ ਤਤਃ ਕृष੍ਣਾਖ੍ਯੇਨ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਚੰਦਨ, ਅਗਰ, ਕਪੂਰ ਤੇ ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਚੌਲ ਨੈਵੈਦਿਆ ਦੇ ਕੇ, ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਮ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕੂष੍ਮਾਂਡੈਰ੍ਨਾਰਿਕੇਰੈਸ਼੍ਚ ਹ੍ਯਥਵਾ ਬੀਜਪੂਰਕੈਃ । ਸਰ੍ਵਾਭਾਵੇऽਪਿ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰ ਸ਼ਸ੍ਤਪੂਗਫਲੈਰ੍ਵृਤਮ੍ । ਅਰ੍ਘਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਧਾਨੇਨ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਜਨਾਰ੍ਦਨਮ੍
ਕੂਸਮਾਂਡ, ਨਾਰੀਅਲ ਜਾਂ ਬੀਜ ਭਰੇ ਹੋਏ ਫਲ ਨਾਲ, ਜੇ ਇਹ ਵੀ ਨਾ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਚੰਗੇ ਸੁਪਾਰੀ ਫਲ ਨਾਲ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਰਘ ਦੇਣਾ ਤੇ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ।
ਕृष੍ਣਕृष੍ਣ ਕृਪਾਲੁਸ੍ਤ੍ਵਮਗਤੀਨਾਂ ਗਤਿਰ੍ਭਵ । ਸਂਸਾਰਾਰ੍ਣਵ ਮਗ੍ਨਾਨਾਂ ਪ੍ਰਸੀਦ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਦਇਆਲੂ, ਸਹਾਰਾ ਰਹਿਤਾਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਬਣ; ਹੇ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਦਇਆ ਕਰ।
ਨਮਸ੍ਤੇ ਪੁਂਡਰੀਕਾਕ੍ਸ਼ ਨਮਸ੍ਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵਭਾਵਨ । ਸੁਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯ ਨਮਸ੍ਤੇऽਸ੍ਤੁ ਮਹਾਪੁਰੁषਪੂਰ੍ਵਜ । ਗृਹਾਣਾਰ੍ਘ੍ਯਂ ਮਯਾ ਦਤ੍ਤਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ ਸਹ ਜਗਤ੍ਪਤੇ
ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਹੇ ਕੰਵਲ-ਅੱਖ ਵਾਲੇ, ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ; ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਹੇ ਸੁਬ੍ਰਹਮਣਿਆ, ਮਹਾਨ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ; ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਸਮੇਤ ਦਿੱਤਾ ਅਰਘਾ, ਹੇ ਜਗਤਪਤੀ, ਕਬੂਲ ਕਰ।
ਇਤ੍ਯਰ੍ਘਮਂਤ੍ਰਃ । ਤਤਸ੍ਤੁ ਪੂਜਯੇਦ੍ਵਿਪ੍ਰਮੁਦਕੁਂਭਂ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍ । ਛਤ੍ਰੋਪਾਨਹਵਸ੍ਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਕृष੍ਣੋ ਮੇ ਪ੍ਰੀਯਤਾਮਿਤਿ
ਇਹ ਅਰਘਾ ਮੰਤਰ ਹੈ। ਫਿਰ, ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦਾ ਘੜਾ, ਛਤਰੀ, ਜੁੱਤੇ ਤੇ ਕਪੜਾ ਦੇਣਾ, ਤੇ ਕਹਿਣਾ, 'ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਮੇਰੇ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ।'
ਕृष੍ਣਾ ਧੇਨੁਃ ਪ੍ਰਦਾਤਵ੍ਯਾ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤਿ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮੇ । ਤਿਲਪਾਤ੍ਰਂ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਪਾਤ੍ਰਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਕਾਲੀ ਗਾਂ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨੂੰ ਦੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਤਿਲਾਂ ਦਾ ਪਾਤਰ ਯੋਗ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਨਾਨੇ ਪ੍ਰਾਸ਼ਨਕੇ ਸ਼ਸ੍ਤਾਸ੍ਤਥਾ ਕृष੍ਣਤਿਲਾ ਮੁਨੇ । ਤਾਨ੍ਪ੍ਰਦਦ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤਿ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮੇ । ਤਿਲਪ੍ਰਰੋਹਜਾਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੇ ਯਾਵਤ੍ਸਂਖ੍ਯਾਸ੍ਤਿਲਾ ਦ੍ਵਿਜ
ਨ੍ਹਾਉਣ ਤੇ ਖਾਣ ਲਈ ਕਾਲੇ ਤਿਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ, ਹੇ ਮੁਨੀ; ਇਹ ਤਿਲ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨੂੰ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਜਿੰਨੇ ਤਿਲ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਉਗਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ,
ਤਾਵਦ੍ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ । ਤਿਲਸ੍ਨਾਯੀ ਤਿਲੋਦ੍ਵਰ੍ਤੀ ਤਿਲਹੋਮੀ ਤਿਲੋਦਕੀ
ਉਤਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਤਿਲ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ, ਤਿਲ ਨਾਲ ਲਗਾਉਂਦਾ, ਤਿਲ ਹੋਮ ਕਰਦਾ ਤੇ ਤਿਲ ਪਾਣੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—
ਤਿਲਦਾਤਾ ਚ ਭੋਕ੍ਤਾ ਚ षਟ੍ਤਿਲਾਃ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਾਃ । ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ- ਕृष੍ਣਕृष੍ਣ ਮਹਾਬਾਹੋ ਨਮਸ੍ਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵਭਾਵਨ
ਤਿਲ ਦਿੰਦਾ ਤੇ ਤਿਲ ਖਾਂਦਾ—ਇਹ ਛੇ ਤਿਲ ਦੇ ਉਪਯੋਗ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਮਹਾਬਾਹੂ, ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ!'
षਟ੍ਤਿਲੈਕਾਦਸ਼ੀਭੂਤਂ ਕੀਦृਸ਼ਂ ਫਲਮਸ੍ਤਿ ਵੈ । ਸੋਪਾਖ੍ਯਾਨਂ ਮਮ ਬ੍ਰੂਹਿ ਯਦਿ ਤੁष੍ਟੋऽਸਿ ਯਾਦਵ । ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ ਸ਼ृਣੁ ਰਾਜਨ੍ਯਥਾਵृਤ੍ਤਂ ਦृष੍ਟਂ ਤਤ੍ਕਥਯਾਮਿ ਤੇ । ਮਰ੍ਤ੍ਯਲੋਕੇ ਪੁਰਾ ਹ੍ਯਾਸੀਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ੍ਯੇਕਾ ਚ ਨਾਰਦ । ਵ੍ਰਤਚਰ੍ਯਾਰਤਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦੇਵਪੂਜਾਰਤਾ ਸਦਾ
ਛੱਤਿਲਾ ਇੱਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਕੀ ਫਲ ਹੈ? ਉਸ ਦੀ ਕਥਾ ਸਮੇਤ, ਜੇ ਤੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਦੱਸ, ਹੇ ਯਾਦਵ। ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਸੁਣ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਜੋ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਪਹਿਲਾਂ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਔਰਤ ਸੀ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਰਤ ਤੇ ਦੇਵ ਪੂਜਾ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ।'
ਮਾਸੋਪਵਾਸਨਿਰਤਾ ਮਮ ਭਕ੍ਤਾ ਚ ਸਰ੍ਵਦਾ । ਕृष੍ਣੋਪਵਾਸਸਂਯੁਕ੍ਤਾ ਮਮ ਪੂਜਾਪਰਾਯਣਾ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਹੀਨੇ-ਮਹੀਨੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦੀ, ਸਦਾ ਮੇਰੀ ਭਗਤ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦੀ ਤੇ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ।
ਸ਼ਰੀਰਂ ਕ੍ਲੇਸ਼ਿਤਂ ਚੈਵ ਉਪਵਾਸੈਰ੍ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ । ਦੇਵਾਨਾਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਚ ਕੁਮਾਰੀਣਾਂ ਚ ਭਕ੍ਤਿਤਃ
ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸਾਂ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਕਲੇਸ਼ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਕੁਮਾਰੀ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।
ਗृਹਾਦਿਕਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਂਤੀ ਸਰ੍ਵਕਾਲਂ ਮਹਾਸਤੀ । ਅਤਿਕृਚ੍ਛ੍ਰਰਤਾ ਸਾ ਤੁ ਸਰ੍ਵਕਾਲਂ ਤੁ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਇਸਤਰੀ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਘਰ ਅਤੇ ਸਮਾਨ ਦਾਨ ਕਰਦੀ ਰਹੀ; ਹਰ ਵੇਲੇ ਉਹ ਕਠਿਨ ਤਪ ਕਰਦੀ ਸੀ।
ਨ ਦਤ੍ਤਾ ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਕੇ ਭਿਕ੍ਸ਼ਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਨ ਚ ਤਰ੍ਪਿਤਾਃ
ਉਸ ਨੇ ਭਿਖਾਰੀ ਨੂੰ ਭਿਖ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਰਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੋਏ।
ਤਤਃ ਕਾਲੇਨ ਮਹਤਾ ਮਯਾ ਵੈ ਚਿਂਤਿਤਂ ਦ੍ਵਿਜ । ਸ਼ੁਦ੍ਧਮਸ੍ਯਾਃ ਸ਼ਰੀਰਂ ਹਿ ਵ੍ਰਤੈਃ ਕृਚ੍ਛ੍ਰੈਰ੍ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਫਿਰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ; ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਤਪ ਅਤੇ ਉਪਵਾਸਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਅਰ੍ਚਿਤੋ ਵੈष੍ਣਵੋ ਲੋਕਃ ਕਾਯਕ੍ਲੇਸ਼ੇਨ ਵੈ ਤਯਾ । ਨ ਦਤ੍ਤਮਨ੍ਨਦਾਨਂ ਹਿ ਯੇਨ ਤृਪ੍ਤਿਃ ਪਰਾ ਭਵੇਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਕਲੇਸ਼ ਨਾਲ ਵੈਸ਼ਨਵ ਲੋਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ; ਪਰ ਉਹ ਅੰਨ ਦਾ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਏਵਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਅਹਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਮਰ੍ਤ੍ਯਲੋਕਮੁਪਾਗਤਃ । ਕਾਪਾਲਂ ਰੂਪਮਾਸ੍ਥਾਯ ਭਿਕ੍ਸ਼ਾਪਾਤ੍ਰੇ ਚ ਯਾਚਿਤਾ
ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਮਾਨਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਇਆ; ਭਿਖਾਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਭਿਖ ਦੀ ਪਾਤੀ ਲੈ ਕੇ ਮੰਗਿਆ।
ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਮਾਗਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਕ੍ਵ ਯਾਸਿ ਵਦ ਮੇऽਗ੍ਰਤਃ । ਪੁਨਰੇਵ ਮਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਦੇਹਿ ਭਿਕ੍ਸ਼ਾਂ ਚ ਸੁਂਦਰਿ
ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਆਈ ਹੈਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ? ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈਂ? ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੱਸ।' ਫਿਰ ਮੈਂ ਕਿਹਾ, 'ਭਿਖ ਦੇ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ।'
ਤਯਾ ਕੋਪੇਨ ਮਹਤਾ ਮृਤ੍ਪਿਂਡਸ੍ਤਾਮ੍ਰਭਾਜਨੇ । ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤੋ ਯਾਵਦਹਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਪੁਨਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਗਤੋ ਦ੍ਵਿਜ
ਉਸ ਨੇ ਵੱਡੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਟੋਲਾ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ; ਤੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਦ ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਸੀ, ਮੈਂ ਮੁੜ ਸਵਰਗ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਤਤਃ ਕਾਲੇਨ ਮਹਤਾ ਤਾਪਸੀ ਸੁਮਹਾਵ੍ਰਤਾ । ਸਦੇਹਾ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਾਯਾਤਾ ਵ੍ਰਤਚਰ੍ਯਾ ਪ੍ਰਭਾਵਤਃ
ਫਿਰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਤਪ ਵਾਲੀ ਤਪਸਵੀ ਇਸਤਰੀ ਆਪਣੇ ਤਪ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਚਲੀ ਗਈ।
ਮृਤ੍ਪਿਂਡਿਕਾਪ੍ਰਦਾਨੇਨ ਗृਹਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਮਨੋਰਮਮ੍ । ਸਂਜਾਤਂ ਚੈਵ ਵਿਪ੍ਰਰ੍षੇ ਧਾਨ੍ਯਰਾਸ਼ਿ ਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਟੋਲਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਘਰ ਮਿਲਿਆ; ਪਰ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀ, ਉਹ ਘਰ ਅਨਾਜ ਦੇ ਢੇਰ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਸੀ।
ਗृਹਂ ਯਾਵਨ੍ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ੇਤ ਨ ਕਿਂਚਿਤ੍ਤਤ੍ਰ ਪਸ਼੍ਯਤਿ । ਤਾਵਦ੍ਗृਹਾਦ੍ਵਿਨਿष੍ਕ੍ਰਾਂਤਾ ਮਮਾਂਤੇ ਚਾਗਤਾ ਦ੍ਵਿਜ
ਜਦ ਤਕ ਉਹ ਘਰ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀ ਰਹੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਿਆ; ਫਿਰ ਉਹ ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਈ ਤੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਗਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਕ੍ਰੋਧੇਨ ਮਹਤਾਵਿष੍ਟਮਿਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਮਯਾ ਵ੍ਰਤੈਸ਼੍ਚ ਕृਚ੍ਛ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਉਪਵਾਸੈਰਨੇਕਸ਼ਃ
ਵੱਡੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਬੋਲ ਕਹੇ: 'ਮੈਂ ਤਪ, ਕਠਿਨ ਤਪ ਅਤੇ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ,
ਪੂਜਯਾਰਾਧਿਤੋ ਦੇਵਃ ਸਰ੍ਵਲੋਕਸ੍ਯ ਪਾਲਕਃ । ਨ ਤਤ੍ਰ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਕਿਂਚਿਦ੍ਗृਹੇ ਮਮ ਜਨਾਰ੍ਦਨ
'ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਖੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਆਦਰ ਕੀਤਾ; ਪਰ ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ, ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ।'
ਤਤਸ਼੍ਚੋਕ੍ਤਂ ਮਯਾ ਤਸ੍ਯੈ ਗृਹਂ ਗਚ੍ਛ ਮਹਾਵ੍ਰਤੇ । ਆਗਮਿष੍ਯਂਤਿ ਸੁਤਰਾਂ ਕੌਤੂਹਲ ਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਫਿਰ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਆਪਣੇ ਘਰ ਜਾ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਤਪ ਵਾਲੀ; ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਆਉਣਗੇ।'
ਦੇਵਪਤ੍ਨ੍ਯੋ ਹਿ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਤ੍ਵਾਂ ਵਿਸ੍ਮਯਾਭਿਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ । ਦ੍ਵਾਰਂ ਨੋਦ੍ਘਾਟਯ ਵਿਨਾ षਟ੍ਤਿਲਾਪੁਣ੍ਯਵਾਚਨਾਤ੍
'ਦੇਵੀਆਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਣ ਆਉਣਗੀਆਂ, ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ; ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਨਾ ਖੋਲ੍ਹੀਂ ਜਦ ਤਕ ਛੇ ਤਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਵ੍ਰਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾ ਸੁਣਾਵੇਂ।'
ਏਵਮੁਕ੍ਤਾ ਮਯਾ ਸਾ ਤੁ ਗਤਾ ਵੈ ਮਾਨੁषੀ ਤਦਾ । ਅਤ੍ਰਾਂਤਰੇ ਸਮਾਯਾਤਾ ਦੇਵਪਤ੍ਨ੍ਯਸ਼੍ਚ ਵਾਡਵ
ਮੈਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਇਸਤਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਚਲੀ ਗਈ; ਇਸ ਵਿਚਕਾਰ, ਦੇਵੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਆ ਗਈਆਂ, ਹੇ ਵਾਡਵਾ।
ਤਾਭਿਸ਼੍ਚ ਕਥਿਤਂ ਤਤ੍ਰ ਤ੍ਵਾਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਹਿ ਸਮਾਗਤਾਃ । ਦ੍ਵਾਰਮੁਦ੍ਘਾਟਯਸ੍ਵਾਦ੍ਯ ਤ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਾਮ ਸ਼ੋਭਨੇ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉੱਥੇ ਕਿਹਾ, 'ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਣ ਆਏ ਹਾਂ; ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕੀਏ।'
ਮਾਨੁष੍ਯੁਵਾਚ- ਯਦਿ ਮਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਂ ਵਾਚ੍ਯਂ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ । षਟ੍ਤਿਲਾਯਾ ਵ੍ਰਤਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਦ੍ਵਾਰੋਦ੍ਘਾਟਨਕਾਰਣਾਤ੍
ਮਨੁੱਖੀ ਇਸਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਜੇ ਮੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੱਚ ਬੋਲੋ ਖਾਸ ਕਰਕੇ; ਛੇ ਤਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਵ੍ਰਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।'