ਤਦ੍ਵ੍ਰਤਂ ਤਂ ਤਪੋਯੋਗਂ ਯੇਨੈਵ ਮਮ ਪੂਰ੍ਵਜਾਃ । ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਪ੍ਰਯਾਂਤਿ ਸਦ੍ਯੋ ਵੈ ਕਥ੍ਯਤਾਂ ਚ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਇਸ ਲਈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਵਰਤ ਜਾਂ ਤਪਸਿਆ ਦੱਸੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਪਿਤਰ ਤੁਰੰਤ ਮੋਖਸ਼ ਪਾ ਸਕਣ।
ਪੁਤ੍ਰੇ ਤੁ ਜੀਵਿਤਪ੍ਰਾਯੇ ਬਲੀਯਸਿ ਮਹਾਤ੍ਮਨਿ । ਪਿਤਾਸ੍ਤਿ ਨਰਕੇ ਘੋਰੇ ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਕਿਂ ਫਲਮ੍
ਜੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਮਹਾਨ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਜੀਵਤ ਹੈ, ਪਰ ਪਿਤਾ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਐਸੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਊਚੁਃ - ਪਰ੍ਵਤਸ੍ਯ ਮੁਨੇ ਰਾਜਨ੍ਨਿਕਟੇ ਚਾਸ਼੍ਰਮੋ ਮਹਾਨ੍ । ਗਮ੍ਯਤਾਂ ਰਾਜਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਭੂਤਂ ਭਵ੍ਯਂ ਵਿਜਾਨਤਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਰਾਜਾ, ਪਹਾੜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਜਾ, ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਜੋ ਭੂਤਕਾਲ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।'
ਤੇषਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਰਾਜਾ ਵੈਖਾਨਸੋ ਮਹਾਨ੍ । ਜਗਾਮ ਚਾਸ਼ੁ ਤਤ੍ਰੈਵ ਚਾਸ਼੍ਰਮਂ ਪਰ੍ਵਤਸ੍ਯ ਚ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਵੈਖਾਨਸਾ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਰ੍ਵੇष੍ਟਿਤੋ ਰਾਜਾ ਰਾਜਭਿਸ਼੍ਚ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । ਆਸ਼੍ਰਮਂ ਵਿਪੁਲਂ ਤਸ੍ਯ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਰਾਜਸਤ੍ਤਮਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਉਹ ਵੱਡਾ ਆਸ਼ਰਮ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਤਤ੍ਰਰ੍ਗ੍ਵੇਦ ਯਜੁਰ੍ਵੇਦ ਸਾਮਾਧ੍ਯਯਨਕੋਵਿਦੈਃ । ਵੇष੍ਟਿਤਂ ਮੁਨਿਭਿਸ਼੍ਚੈਵ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਯਥਾ
ਉਥੇ, ਰਿਗਵੇਦ, ਯਜੁਰਵੇਦ ਤੇ ਸਾਮਵੇਦ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਮੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਦੂਜੇ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਸੀ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਂ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਂ ਰਾਜਾ ਵੈਖਾਨਸਸ੍ਤਥਾ । ਦਂਡਵਤ੍ਪ੍ਰਣਤਿਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ ਚਰਣੌ ਮੁਨੇਃ
ਉਸ ਮੁਨਿ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਵੈਖਾਨਸਾ ਨੇ ਦੰਡਵਤ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਮੁਨਿ ਦੇ ਚਰਨ ਛੁਹੇ।
ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਕੁਸ਼ਲਂ ਤਸ੍ਯ ਸਪ੍ਤਸ੍ਵਂਗੇष੍ਵਸੌ ਮੁਨਿਃ । ਰਾਜ੍ਯੇ ਨਿष੍ਕਂਟਕਤ੍ਵਂ ਚ ਰਾਜ੍ਞਃ ਸੌਖ੍ਯਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਮੁਨਿ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸੱਤ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਖੈਰ-ਖ਼ਬਰ ਪੁੱਛੀ, ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਤੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸੁਖ ਦੀ ਵੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ।
ਰਾਜੋਵਾਚ - ਤਵ ਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ਭੋ ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ਕੁਸ਼ਲਂ ਮੇऽਙ੍ਗਸਪ੍ਤਸੁ । ਭਕ੍ਤਾ ਯੇ ਵਿष੍ਣੁਵਿਪ੍ਰੇषੁ ਕਥਂ ਤੇषਾਂ ਚ ਵਿਘ੍ਨਤਾ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ - ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਸਵਾਮੀ, ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਸੱਤ ਅੰਗ ਚੰਗੇ ਹਨ। ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਮਯਾ ਸ੍ਵਪਿਤਰੋ ਦृष੍ਟਾਃ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਚ ਨਰਕੇ ਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਕਸ੍ਯ ਪੁਣ੍ਯਸ੍ਯ ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਾਨ੍ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਯਾਂਤਿ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ
ਮੈਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਕਿਹੜੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਉੱਚ ਕੋਟ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ?
ਅਯਂ ਮੇ ਸਂਸ਼ਯਃ ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ਪ੍ਰष੍ਟੁਂ ਤਂ ਤ੍ਵਾਮੁਪਾਗਤਃ । ਉਪਾਯਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦੇਵਾਤ੍ਰ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੋ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ
ਇਹ ਮੇਰਾ ਸੰਦੇਹ ਹੈ, ਹੇ ਸਵਾਮੀ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਢੰਗ ਹੈ ਜੋ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ?
ਏਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਤਤਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪਰ੍ਵਤੋ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਃ । ਧ੍ਯਾਨਸ੍ਤਿਮਿਤਨੇਤ੍ਰੋऽਭੂਤ੍ਤਪਸ੍ਵੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਂਨਿਭਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਰਵਤ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਤਪਸੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਾਂਗ ਤਪ ਵਿੱਚ ਲਗਦਾ ਸੀ।
ਮੁਹੂਰ੍ਤਮੇਕਂ ਧ੍ਯਾਨਸ੍ਥੋ ਭੂਪਤਿਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਹ । ਜ੍ਞਾਤਂ ਹਿ ਤਵ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ ਪਿਤॄਣਾਂ ਪੂਰ੍ਵਚੇष੍ਟਿਤਮ੍
ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮ ਪਤਾ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਮਾਹਰ।
ਪੂਰ੍ਵਜਨ੍ਮਨਿ ਤਾਤਸ੍ਤੇ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੋ ਰਾਜ੍ਯਗਰ੍ਵਿਤਃ । ਸਪਤ੍ਨ੍ਯਾ ऋਤੁਕਾਲੇ ਤੁ ਰਾਜਧਰ੍ਮਪ੍ਰਵਰ੍ਤਿਤਃ
ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਕਸ਼ਤਰੀ ਸੀ, ਜੋ ਰਾਜ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਆਪਣੀ ਸਹ-ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਰਾਜਕਰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਗਤੋ ਗ੍ਰਾਮੇ ਤੁ ਤਾਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕਾਰ੍ਯਾਰ੍ਥੀ ਨਿਜਯੋषਿਤਮ੍ । ਤਵ ਪਿਤ੍ਰਾ ਤੁ ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਨ ਦਤ੍ਤਮृਤੁਦਾਨਕਮ੍
ਉਹ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਲਈ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਗਿਆ, ਤੇ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਤੇ ਜੋ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਸੀ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।
ਤੇਨ ਪਾਪਪ੍ਰਭਾਵੇਨ ਨਰਕੇ ਪਿਤृਭਿਃ ਸਹ । ਪਤਿਤੋ ਰਾਜਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਤਵ ਤਾਤਃ ਸੁਦਾਰੁਣੇ
ਉਸ ਪਾਪ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਸਮੇਤ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਗਿਆ।
ਤਤਃ ਪੁਨਰੁਵਾਚੇਦਂ ਰਾਜਾ ਵੈਖਾਨਸੋ ਮੁਨਿਮ੍ । ਕੇਨ ਵ੍ਰਤਪ੍ਰਭਾਵੇਨ ਮੋਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤੇषਾਂ ਭਵੇਨ੍ਮੁਨੇ
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਵੈਖਾਨਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: ਕਿਹੜੇ ਵਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ?
ਮੁਨਿਰੁਵਾਚ- ਮਾਰ੍ਗਸ਼ੀਰ੍षੇ ਸਿਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ੇ ਮੋਕ੍ਸ਼ਾ ਨਾਮੇਤਿ ਨਾਮਤਃ । ਸਰ੍ਵੈਸ਼੍ਚੇਤਦ੍ਵ੍ਰਤਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਪਿਤ੍ਰੇ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪ੍ਰਦੀਯਤਾਮ੍
ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ - ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਦੇ ਚੰਨਣੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ 'ਮੁਕਤੀ ਏਕਾਦਸ਼ੀ' ਨਾਮ ਦਾ ਵਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਰਤ ਸਭ ਨੂੰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੁੰਨ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।
ਤੇਨ ਪੁਣ੍ਯਪ੍ਰਭਾਵੇਨ ਮੋਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤੇषਾਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਸਤ੍ਯਮੇਤਨ੍ਮਹਾਭਾਗ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਵਚਨਂ ਯਥਾ
ਉਸ ਪੁੰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲੇਗੀ। ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ।
ਮੁਨੇਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਤਤਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਗृਹਂ ਪੁਨਰਾਗਤਃ । ਮਾਰ੍ਗਸ਼ੀਰ੍षਸ੍ਤਥਾ ਮਾਸਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਕष੍ਟੇਨ ਤੇਨ ਵੈ
ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਲਈ ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਮਹੀਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਆਇਆ।
ਮੁਨੇਰ੍ਵਾਕ੍ਯੇਨ ਤਤ੍ਕृਤ੍ਵਾ ਵ੍ਰਤਂ ਵੈਖਾਨਸੋ ਨृਪਃ । ਅਦਦਤ੍ਪੁਣ੍ਯਮਖਿਲੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਪਿਤ੍ਰੇ ਸ ਭੂਮਿਪਃ
ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨ ਕੇ, ਵੈਖਾਨਸ ਰਾਜਾ ਨੇ ਵਰਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਭ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪੁੰਨ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ।
ਦਤ੍ਤੇ ਪੁਣ੍ਯਕ੍ਸ਼ਣੇਨੈਵ ਪੁष੍ਪਵृष੍ਟਿਰਭੂਦ੍ਦਿਵਿ । ਵੈਖਾਨਸਸ੍ਯ ਤਾਤੋ ਵੈ ਪਿਤृਭਿਰ੍ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਾਵਿਸ਼ਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਪੁੰਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ। ਵੈਖਾਨਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਸਮੇਤ ਮੁਕਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ।
ਰਾਜਾਨਂ ਚਾਂਤਰਿਕ੍ਸ਼ੇ ਸ ਗਿਰਂ ਪੁਣ੍ਯਾਮੁਵਾਚ ਹ । ਸ੍ਵਸ੍ਤਿਸ੍ਵਸ੍ਤੀਤਿ ਤੇ ਪੁਤ੍ਰ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯ ਚੈਵਂ ਦਿਵਂ ਗਤਃ
ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਭਰੀ ਗੱਲ ਕਹੀ: 'ਸਦਾ ਸੁਖੀ ਰਹੋ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤ', ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਏਵਂ ਯਃ ਕੁਰੁਤੇ ਰਾਜਨ੍ਮੋਕ੍ਸ਼ਾਮੇਕਾਦਸ਼ੀਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍ । ਤਸ੍ਯ ਪਾਪਾਨਿ ਨਸ਼੍ਯਂਤਿ ਮृਤੋ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਕੋਈ ਪਵਿੱਤਰ ਮੁਕਤੀ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਨਾਤਃ ਪਰਤਰਾ ਕਾਚਿਤ੍ਮੋਕ੍ਸ਼ਦੈਕਾਦਸ਼ੀ ਭਵੇਤ੍ । ਪੁਣ੍ਯਸਂਖ੍ਯਾਂ ਨ ਜਾਨਾਮਿ ਰਾਜਨ੍ਮੇ ਪ੍ਰਿਯਕृਦ੍ਵ੍ਰਤਮ੍
ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਇਸ ਦੇ ਪੁੰਨ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਹੇ ਰਾਜਾ; ਇਹ ਵਰਤ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।
ਚਿਂਤਾਮਣਿਸਮਾ ਹ੍ਯੇषਾ ਨृਣਾਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਪ੍ਰਦਾਯਿਨੀ । ਪਠਨਾਚ੍ਛ੍ਰਵਣਾਦਸ੍ਯਾ ਵਾਜਪੇਯਫਲਂ ਲਭੇਤ੍
ਇਹ ਵਰਤ ਚਿੰਤਾਮਣੀ ਰਤਨ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਪਾਠ ਜਾਂ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਵਾਜਪੇਯ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ ਉਵਾਚ- ਪੌषਸ੍ਯ ਕृष੍ਣਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਕਿਂ ਨਾਮੈਕਾਦਸ਼ੀ ਭਵੇਤ੍ । ਕਿਂ ਨਾਮ ਕੋ ਵਿਧਿਸ੍ਤਸ੍ਯਾ ਏਤਦ੍ਵਿਸ੍ਤਰਤੋ ਵਦ । ਏਤਦਾਖ੍ਯਾਹਿ ਭੋ ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ਕੋ ਦੇਵਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪੂਜ੍ਯਤੇ
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਪੋਖ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਜੋ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਨਾਂ ਕੀ ਹੈ? ਉਸਦਾ ਨਾਂ, ਉਸਦਾ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜ ਤੇ ਉਸ ਦਿਨ ਕਿਹੜਾ ਦੇਵਤਾ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ ਜੀ।
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ- ਕਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ ਭਵਤਃ ਸ੍ਨੇਹਬਂਧਨਾਤ੍ । ਤੁष੍ਟਿਰ੍ਮੇ ਨ ਤਥਾ ਰਾਜਨ੍ਯਜ੍ਞੈਰ੍ਬਹੁਲਦਕ੍ਸ਼ਿਣੈਃ
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਰਾਜਨ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਦੇ ਨਾਤੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਮੈਨੂੰ ਰਾਜਸੀ ਯਜਨਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਦਾਨ-ਦੱਖਣਾਂ ਨਾਲ ਇੰਨਾ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਯਥਾ ਮੇ ਤੁष੍ਟਿਰਾਯਾਤਿ ਹ੍ਯੇਕਾਦਸ਼ੀਵ੍ਰਤੇਨ ਵੈ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯੋ ਹਰਿਵਾਸਰਃ
ਜਿਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਹਰ ਕੋਈ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦਾ ਇਹ ਦਿਨ ਮਨਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਤ੍ਯਮੇਤਨ੍ਨ ਵੈ ਮਿਥ੍ਯਾ ਧਰ੍ਮਿष੍ਠਾਨਾਂ ਵਿਸ਼ਾਰਦ । ਪੌषਸ੍ਯ ਕृष੍ਣਪਕ੍ਸ਼ੇ ਯਾ ਸਫਲਾ ਨਾਮ ਨਾਮਤਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਸੱਚ ਹੈ, ਝੂਠ ਨਹੀਂ, ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀ। ਪੋਖ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ 'ਸਫਲਾ' ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।