ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ ਸਂਸ਼ਯੋऽਸ੍ਤਿ ਮਹਾਨ੍ਮਮ । ਲੋਕਾਨਾਂ ਚ ਹਿਤਾਰ੍ਥਾਯ ਪਾਪਾਨਾਂ ਕ੍ਸ਼ਯਹੇਤਵੇ
ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਹ ਹੈ; ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ—
ਮਾਰ੍ਗਸ਼ੀਰ੍षੇਸਿਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ੇ ਭਵੇਦੇਕਾਦਸ਼ੀ ਤੁ ਯਾ । ਕਿਂ ਨਾਮ ਕੋ ਵਿਧਿਸ੍ਤਸ੍ਯਾਃ ਕੋ ਦੇਵਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪੂਜ੍ਯਤੇ । ਏਤਦਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਮੇ ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਯਥਾਤਥਮ੍
ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਦੇ ਸਿਤੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਜੋ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਕੀ ਹੈ, ਰੀਤ ਕੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਹੜਾ ਦੇਵਤਾ ਉਸ ਦਿਨ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਹੈ, ਦੱਸੋ।
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ- ਸਾਧੁ ਪृष੍ਟਂ ਤ੍ਵਯਾ ਰਾਜਨ੍ਸਾਧੁ ਤੇ ਵਿਮਲਂ ਯਸ਼ਃ । ਕਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ ਹਰਿਵਾਸਰਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਚੰਗਾ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੀ ਪਵਿੱਤਰ ਯਸ਼ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਯੋਗ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਰੀ ਦੇ ਉੱਤਮ ਦਿਨ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚਾਸਿਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਮਮ ਵਲ੍ਲਭਾ । ਮਾਰ੍ਗਸ਼ੀਰ੍षੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰਿਤਿ ਮਮ ਦੇਹ ਸਮੁਦ੍ਭਵਾ
ਜੋ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਸਿਤੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੀ ਹੈ; ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਦੀ ਏਕਾਦਸ਼ੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਉਤਪੱਤੀ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।
ਸੁਰਾਸੁਰਵਧਾਰ੍ਥਾਯ ਹ੍ਯੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਭਰਤਰ੍षਭ । ਕਥਿਤਾ ਚ ਮਯਾ ਸਾ ਵੈ ਤਵਾਗ੍ਰੇ ਰਾਜਸਤ੍ਤਮ
ਇਹ ਦਿਨ, ਭਾਰਤਾਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ, ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਮੈਂ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੱਸ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ।
ਪੂਰ੍ਵਾ ਚੈਕਾਦਸ਼ੀ ਰਾਜਂਸ੍ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੇ ਸਚਰਾਚਰੇ । ਮਾਰ੍ਗਸ਼ੀਰ੍षੇ ਸਿਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ੇ ਉਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰਿਤਿ ਨਾਮਤਃ
ਪਹਿਲੀ ਏਕਾਦਸ਼ੀ, ਰਾਜਾ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ—ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ—ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਦੇ ਸਿਤੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ 'ਉਤਪੱਤੀ' ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਤਃ ਪਰਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਮਾਰ੍ਗਸ਼ੀਰ੍षੇ ਸਿਤਾ ਤੁ ਯਾ । ਯਸ੍ਯਾਃ ਸ਼੍ਰਵਣਮਾਤ੍ਰੇਣ ਵਾਜਪੇਯਫਲਂ ਲਭੇਤ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੋਰ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਦੇ ਸਿਤੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਵਾਜਪੇਯ ਯਜਨਾ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੋਕ੍ਸ਼ਾ ਨਾਮੇਤਿ ਸਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਸਰ੍ਵਪਾਪਹਰਾ ਪਰਾ । ਦੇਵਂ ਦਾਮੋਦਰਂ ਰਾਜਨ੍ਪੂਜਯੇਚ੍ਚ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ
ਇਸ ਨੂੰ 'ਮੋਖਸ਼ਦਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਰਾਜਾ, ਦਾਮੋਦਰ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਤੁਲਸ੍ਯਾ ਮਂਜਰੀਭਿਸ਼੍ਚ ਧੂਪੈਰ੍ਦੀਪੈਃ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ । ਪੂਰ੍ਵੇਣ ਵਿਧਿਨਾ ਚੈਵ ਦਸ਼ਮ੍ਯੇਕਾਦਸ਼ੀ ਤਥਾ
ਤੁਲਸੀ ਦੀਆਂ ਮੰਜਰੀਆਂ, ਧੂਪ ਤੇ ਦੀਵੇ ਨਾਲ, ਪੂਰੇ ਮਨ ਲਗਾ ਕੇ, ਪੂਰਵ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਦਸਮੀ ਤੇ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦਿਨ ਵੀ।
ਮੋਕ੍ਸ਼ਾ ਚੈਕਾਦਸ਼ੀ ਨਾਮ੍ਨਾ ਮਹਾਪਾਤਕਨਾਸ਼ਿਨੀ । ਰਾਤ੍ਰੌ ਜਾਗਰਣਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਨृਤ੍ਯਗੀਤਸ੍ਤਵੈਰ੍ਮਮ
ਮੋਖਸ਼ਦਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਸਤੁਤੀ, ਨ੍ਰਿਤ, ਤੇ ਗੀਤ ਨਾਲ।
ਸ਼ृਣੁ ਰਾਜਨ੍ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਦਿਵ੍ਯਾਂ ਪੌਰਾਣਿਕੀਕਥਾਮ੍ । ਯਸ੍ਯਾਃ ਸ਼੍ਰਵਣਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸਰ੍ਵਪਾਪਕ੍ਸ਼ਯੋ ਭਵੇਤ੍
ਸੁਣੋ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਧੋਯੋਨਿਗਤਸ਼੍ਚੈਵ ਪਿਤਰੋ ਯਸ੍ਯ ਪਾਪਤਃ । ਅਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਪੁਣ੍ਯਦਾਨੇਨ ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਯਾਂਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਰ ਪਾਪਾਂ ਕਰਕੇ ਹੇਠਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਏ ਹੋਏ ਹਨ, ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੇਣ ਨਾਲ ਉਹ ਮੋਖਸ਼ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਚਂਪਕੇ ਨਗਰੇ ਰਮ੍ਯੇ ਵੈष੍ਣਵੈਸ਼੍ਚ ਵਿਭੂषਿਤੇ । ਵੈਖਾਨਸੋ ਨਾਮ ਨृਪਃ ਪੁਤ੍ਰਵਤ੍ਪਾਲਯੇਤ੍ਪ੍ਰਜਾਃ
ਚੰਪਕ ਨਗਰ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਵੈਖਾਨਸਾ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਪਾਲਦਾ ਸੀ।
ਵਸਂਤਿ ਬਹਵੋ ਵਿਪ੍ਰਾ ਵੇਦਵੇਦਾਂਗਪਾਰਗਾਃ । ऋਦ੍ਧਿਮਤ੍ਯਃ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞੋ ਵੈਖਾਨਸਸ੍ਯ ਹਿ
ਉਸ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ। ਰਾਜਾ ਵੈਖਾਨਸਾ ਦੀ ਪ੍ਰਜਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਸੀ।
ਏਵਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਾਣੋ ਰਾਤ੍ਰੌ ਸ੍ਵਪ੍ਨਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯਤਃ । ਸ੍ਵਕੀਯਪਿਤਰੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਅਧੋਯੋਨਿਗਤਾ ਨृਪ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇੱਕ ਰਾਤ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਏ ਹੋਏ ਦੇਖਿਆ।
ਏਵਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਤਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਵਿਸ੍ਮਯਾਵਿष੍ਟਮਾਨਸਃ । ਕਥਯਾਮਾਸ ਵृਤ੍ਤਾਂਤਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨਜਾਤਂ ਦ੍ਵਿਜਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦਾ ਮਨ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਘਟਨਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।
ਰਾਜੋਵਾਚ- ਮਯਾ ਸ੍ਵਪਿਤਰੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨਰਕੋਪਗਤਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ । ਤਾਰਯੇਤਿ ਤਨੂਜਤ੍ਵਮਸ੍ਮਾਨ੍ਨਿਰਯਸਾਗਰਾਤ੍
ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਪਏ ਹੋਏ ਦੇਖਿਆ; ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਮੈਨੂੰ ਨਰਕ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਬਚਾਓ।'
ਏਵਂ ਬ੍ਰੁਵਾਣਾਸ੍ਤੇ ਨੂਨਂ ਰੋਦਮਾਨਾ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ । ਮਯਾ ਦृष੍ਟਾ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਏਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਨ ਮੇ ਸੁਖਮ੍
ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਰੋ ਰਹੇ ਸਨ; ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਏਤਦ੍ਰਾਜ੍ਯਂ ਮਮ ਮਹਤ੍ਸੁਖਦਾਯਿ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਅਸ਼੍ਵਾ ਗਜਾਸ੍ਤਥਾ ਸਰ੍ਵੇ ਰੋਚਂਤੇ ਮੇ ਨ ਭੋ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਮੇਰਾ ਇਹ ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ; ਘੋੜੇ, ਹਾਥੀ ਆਦਿ ਵੀ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ।
ਨ ਦਾਰਾ ਨ ਸੁਤਾ ਮਹ੍ਯਂ ਰੋਚਂਤੇ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ । ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ ਕ੍ਵ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਹृਦਯਂ ਮੇऽਵਰੁਧ੍ਯਤੇ
ਨਾ ਪਤਨੀ, ਨਾ ਪੁੱਤਰ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਉਂਦੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ; ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ? ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਬਹੁਤ ਭਾਰੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤਦ੍ਵ੍ਰਤਂ ਤਂ ਤਪੋਯੋਗਂ ਯੇਨੈਵ ਮਮ ਪੂਰ੍ਵਜਾਃ । ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਪ੍ਰਯਾਂਤਿ ਸਦ੍ਯੋ ਵੈ ਕਥ੍ਯਤਾਂ ਚ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਇਸ ਲਈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਵਰਤ ਜਾਂ ਤਪਸਿਆ ਦੱਸੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਪਿਤਰ ਤੁਰੰਤ ਮੋਖਸ਼ ਪਾ ਸਕਣ।
ਪੁਤ੍ਰੇ ਤੁ ਜੀਵਿਤਪ੍ਰਾਯੇ ਬਲੀਯਸਿ ਮਹਾਤ੍ਮਨਿ । ਪਿਤਾਸ੍ਤਿ ਨਰਕੇ ਘੋਰੇ ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਕਿਂ ਫਲਮ੍
ਜੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਮਹਾਨ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਜੀਵਤ ਹੈ, ਪਰ ਪਿਤਾ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਐਸੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਊਚੁਃ - ਪਰ੍ਵਤਸ੍ਯ ਮੁਨੇ ਰਾਜਨ੍ਨਿਕਟੇ ਚਾਸ਼੍ਰਮੋ ਮਹਾਨ੍ । ਗਮ੍ਯਤਾਂ ਰਾਜਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਭੂਤਂ ਭਵ੍ਯਂ ਵਿਜਾਨਤਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਰਾਜਾ, ਪਹਾੜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਜਾ, ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਜੋ ਭੂਤਕਾਲ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।'
ਤੇषਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਰਾਜਾ ਵੈਖਾਨਸੋ ਮਹਾਨ੍ । ਜਗਾਮ ਚਾਸ਼ੁ ਤਤ੍ਰੈਵ ਚਾਸ਼੍ਰਮਂ ਪਰ੍ਵਤਸ੍ਯ ਚ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਵੈਖਾਨਸਾ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਰ੍ਵੇष੍ਟਿਤੋ ਰਾਜਾ ਰਾਜਭਿਸ਼੍ਚ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । ਆਸ਼੍ਰਮਂ ਵਿਪੁਲਂ ਤਸ੍ਯ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਰਾਜਸਤ੍ਤਮਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਉਹ ਵੱਡਾ ਆਸ਼ਰਮ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਤਤ੍ਰਰ੍ਗ੍ਵੇਦ ਯਜੁਰ੍ਵੇਦ ਸਾਮਾਧ੍ਯਯਨਕੋਵਿਦੈਃ । ਵੇष੍ਟਿਤਂ ਮੁਨਿਭਿਸ਼੍ਚੈਵ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਯਥਾ
ਉਥੇ, ਰਿਗਵੇਦ, ਯਜੁਰਵੇਦ ਤੇ ਸਾਮਵੇਦ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਮੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਦੂਜੇ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਸੀ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਂ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਂ ਰਾਜਾ ਵੈਖਾਨਸਸ੍ਤਥਾ । ਦਂਡਵਤ੍ਪ੍ਰਣਤਿਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ ਚਰਣੌ ਮੁਨੇਃ
ਉਸ ਮੁਨਿ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਵੈਖਾਨਸਾ ਨੇ ਦੰਡਵਤ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਮੁਨਿ ਦੇ ਚਰਨ ਛੁਹੇ।
ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਕੁਸ਼ਲਂ ਤਸ੍ਯ ਸਪ੍ਤਸ੍ਵਂਗੇष੍ਵਸੌ ਮੁਨਿਃ । ਰਾਜ੍ਯੇ ਨਿष੍ਕਂਟਕਤ੍ਵਂ ਚ ਰਾਜ੍ਞਃ ਸੌਖ੍ਯਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਮੁਨਿ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸੱਤ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਖੈਰ-ਖ਼ਬਰ ਪੁੱਛੀ, ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਤੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸੁਖ ਦੀ ਵੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ।
ਰਾਜੋਵਾਚ - ਤਵ ਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ਭੋ ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ਕੁਸ਼ਲਂ ਮੇऽਙ੍ਗਸਪ੍ਤਸੁ । ਭਕ੍ਤਾ ਯੇ ਵਿष੍ਣੁਵਿਪ੍ਰੇषੁ ਕਥਂ ਤੇषਾਂ ਚ ਵਿਘ੍ਨਤਾ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ - ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਸਵਾਮੀ, ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਸੱਤ ਅੰਗ ਚੰਗੇ ਹਨ। ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਮਯਾ ਸ੍ਵਪਿਤਰੋ ਦृष੍ਟਾਃ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਚ ਨਰਕੇ ਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਕਸ੍ਯ ਪੁਣ੍ਯਸ੍ਯ ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਾਨ੍ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਯਾਂਤਿ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ
ਮੈਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਕਿਹੜੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਉੱਚ ਕੋਟ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ?