ਤਿਥਿਰੇਕਾ ਭਵੇਤ੍ਸਰ੍ਵਾ ਪਕ੍ਸ਼ਯੋਰੁਭਯੋਰਪਿ । ਉਭਯੈਕਾਦਸ਼ੀ ਸ੍ਵਲ੍ਪਾ ਹ੍ਯਂਤੇ ਚੈਵ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ
ਦੋਵੇਂ ਪੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿਥੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਦੋਵੇਂ ਏਕਾਦਸ਼ੀਆਂ ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਮਧ੍ਯੇ ਤੁ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਪੂਰ੍ਣਾ ਤ੍ਰਿਸ੍ਪृਸ਼ਾ ਸਾ ਹਰਿਪ੍ਰਿਯਾ । ਏਕਾਮੁਪੋषਯੇਤ੍ਤਾਂ ਵੈ ਸਹਸ੍ਰੈਕਾਦਸ਼ੀਫਲਮ੍
ਵਿੱਚੋਂ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਪੂਰੀ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਛੁਹਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੈ। ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਏਕਾਦਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਫਲ ਪਾਵੇਗਾ।
ਸਹਸ੍ਰਗੁਣਿਤਂ ਹ੍ਯੇਵਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਪਾਰਣੇ ਕृਤੇ । ਅष੍ਟਮ੍ਯੇਕਾਦਸ਼ੀ षष੍ਠੀ ਤृਤੀਯਾ ਚ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ੀ
ਜਦੋਂ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਪਾਰਣ ਕਰਕੇ ਉਪਵਾਸ ਤੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਫਲ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਸ਼ਟਮੀ, ਏਕਾਦਸ਼ੀ, ਛੱਠੀ, ਤੀਜੀ ਤੇ ਚੌਦ੍ਹਵੀ ਤੀਥੀਆਂ—
ਪੂਰ੍ਵਵਿਦ੍ਧਾ ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਪਰਵਿਦ੍ਧਾਮੁਪੋषਯੇਤ੍ । ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਹ੍ਯਹੋਰਾਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਘਟਿਕਾ ਭਵੇਤ੍
ਜੇ ਇਹ ਤੀਥੀਆਂ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਪਰ ਜੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਪੂਰਾ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਚੱਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਸਵੇਰੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਵੀ।
ਸਾ ਤਿਥਿਃ ਪਰਿਹਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਉਪੋष੍ਯਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀਯੁਤਾ । ਏਵਂਵਿਧਾ ਮਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਪਕ੍ਸ਼ਯੋਰੁਭਯੋਰਪਿ
ਉਹ ਤੀਥੀ, ਜੇ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਤਿਆਗਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਦੋਵੇਂ ਪੱਖਾਂ ਦੀ ਠੀਕ ਰੀਤ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵੀਤ ਹ੍ਯੁਪਵਾਸਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਤੇ ਯਾਂਤਿ ਵੈष੍ਣਵਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਯਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਗਰੁਡਧ੍ਵਜਃ
ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਹੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਲੋਕ ਇਹ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਗਰੁੜਧਵਜ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਧਨ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਮਾਨਵਾ ਲੋਕੇ ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤਿਪਰਾਯਣਾਃ । ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਕਾਲੇषੁ ਯਃ ਪਠੇਤ੍
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਲੋਕ ਧਨਿਆ ਹਨ ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਭਕਤੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਹਰ ਸਮੇਂ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ—
ਗੋਸਹਸ੍ਰਫਲਂ ਸੋऽਪਿ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਮਾਨਵਃ । ਦਿਵਾ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਰਾਤ੍ਰੌ ਯੇ ਵੈ ਸ਼ृਣ੍ਵਂਤਿ ਭਕ੍ਤਿਤਃ
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਦਿਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਰਾਤ, ਜੋ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣਦੇ ਹਨ—
ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਦਿਪਾਪੇਭ੍ਯੋ ਮੁਚ੍ਯਂਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਵਿष੍ਣੁਧਰ੍ਮਸਮਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਗੀਤਾਰ੍ਥਂ ਚ ਨृਪੋਤ੍ਤਮ । ਏਕਾਦਸ਼ੀਸਮਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਵ੍ਰਤਂ ਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਨਮ੍
ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਆਦਿ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਧਰਮ ਨਾਲ, ਗੀਤਾ ਦੇ ਅਰਥ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਨਾਲ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ ਉਵਾਚ- ਵਂਦੇ ਵਿष੍ਣੁਂ ਵਿਭੁਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਲ੍ਲੋਕਤ੍ਰਯਸੁਖਾਵਹਮ੍ । ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ਂ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਤਾਰਂ ਪੁਰਾਣਂ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸੁਆਮੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਪੁਰਾਣਾ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੁਰਖ ਹੈ।
ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ ਸਂਸ਼ਯੋऽਸ੍ਤਿ ਮਹਾਨ੍ਮਮ । ਲੋਕਾਨਾਂ ਚ ਹਿਤਾਰ੍ਥਾਯ ਪਾਪਾਨਾਂ ਕ੍ਸ਼ਯਹੇਤਵੇ
ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਹ ਹੈ; ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ—
ਮਾਰ੍ਗਸ਼ੀਰ੍षੇਸਿਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ੇ ਭਵੇਦੇਕਾਦਸ਼ੀ ਤੁ ਯਾ । ਕਿਂ ਨਾਮ ਕੋ ਵਿਧਿਸ੍ਤਸ੍ਯਾਃ ਕੋ ਦੇਵਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪੂਜ੍ਯਤੇ । ਏਤਦਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਮੇ ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਯਥਾਤਥਮ੍
ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਦੇ ਸਿਤੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਜੋ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਕੀ ਹੈ, ਰੀਤ ਕੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਹੜਾ ਦੇਵਤਾ ਉਸ ਦਿਨ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਹੈ, ਦੱਸੋ।
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ- ਸਾਧੁ ਪृष੍ਟਂ ਤ੍ਵਯਾ ਰਾਜਨ੍ਸਾਧੁ ਤੇ ਵਿਮਲਂ ਯਸ਼ਃ । ਕਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ ਹਰਿਵਾਸਰਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਚੰਗਾ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੀ ਪਵਿੱਤਰ ਯਸ਼ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਯੋਗ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਰੀ ਦੇ ਉੱਤਮ ਦਿਨ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚਾਸਿਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਮਮ ਵਲ੍ਲਭਾ । ਮਾਰ੍ਗਸ਼ੀਰ੍षੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰਿਤਿ ਮਮ ਦੇਹ ਸਮੁਦ੍ਭਵਾ
ਜੋ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਸਿਤੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੀ ਹੈ; ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਦੀ ਏਕਾਦਸ਼ੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਉਤਪੱਤੀ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।
ਸੁਰਾਸੁਰਵਧਾਰ੍ਥਾਯ ਹ੍ਯੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਭਰਤਰ੍षਭ । ਕਥਿਤਾ ਚ ਮਯਾ ਸਾ ਵੈ ਤਵਾਗ੍ਰੇ ਰਾਜਸਤ੍ਤਮ
ਇਹ ਦਿਨ, ਭਾਰਤਾਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ, ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਮੈਂ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੱਸ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ।
ਪੂਰ੍ਵਾ ਚੈਕਾਦਸ਼ੀ ਰਾਜਂਸ੍ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੇ ਸਚਰਾਚਰੇ । ਮਾਰ੍ਗਸ਼ੀਰ੍षੇ ਸਿਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ੇ ਉਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰਿਤਿ ਨਾਮਤਃ
ਪਹਿਲੀ ਏਕਾਦਸ਼ੀ, ਰਾਜਾ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ—ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ—ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਦੇ ਸਿਤੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ 'ਉਤਪੱਤੀ' ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਤਃ ਪਰਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਮਾਰ੍ਗਸ਼ੀਰ੍षੇ ਸਿਤਾ ਤੁ ਯਾ । ਯਸ੍ਯਾਃ ਸ਼੍ਰਵਣਮਾਤ੍ਰੇਣ ਵਾਜਪੇਯਫਲਂ ਲਭੇਤ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੋਰ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਦੇ ਸਿਤੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਵਾਜਪੇਯ ਯਜਨਾ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੋਕ੍ਸ਼ਾ ਨਾਮੇਤਿ ਸਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਸਰ੍ਵਪਾਪਹਰਾ ਪਰਾ । ਦੇਵਂ ਦਾਮੋਦਰਂ ਰਾਜਨ੍ਪੂਜਯੇਚ੍ਚ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ
ਇਸ ਨੂੰ 'ਮੋਖਸ਼ਦਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਰਾਜਾ, ਦਾਮੋਦਰ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਤੁਲਸ੍ਯਾ ਮਂਜਰੀਭਿਸ਼੍ਚ ਧੂਪੈਰ੍ਦੀਪੈਃ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ । ਪੂਰ੍ਵੇਣ ਵਿਧਿਨਾ ਚੈਵ ਦਸ਼ਮ੍ਯੇਕਾਦਸ਼ੀ ਤਥਾ
ਤੁਲਸੀ ਦੀਆਂ ਮੰਜਰੀਆਂ, ਧੂਪ ਤੇ ਦੀਵੇ ਨਾਲ, ਪੂਰੇ ਮਨ ਲਗਾ ਕੇ, ਪੂਰਵ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਦਸਮੀ ਤੇ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦਿਨ ਵੀ।
ਮੋਕ੍ਸ਼ਾ ਚੈਕਾਦਸ਼ੀ ਨਾਮ੍ਨਾ ਮਹਾਪਾਤਕਨਾਸ਼ਿਨੀ । ਰਾਤ੍ਰੌ ਜਾਗਰਣਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਨृਤ੍ਯਗੀਤਸ੍ਤਵੈਰ੍ਮਮ
ਮੋਖਸ਼ਦਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਸਤੁਤੀ, ਨ੍ਰਿਤ, ਤੇ ਗੀਤ ਨਾਲ।
ਸ਼ृਣੁ ਰਾਜਨ੍ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਦਿਵ੍ਯਾਂ ਪੌਰਾਣਿਕੀਕਥਾਮ੍ । ਯਸ੍ਯਾਃ ਸ਼੍ਰਵਣਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸਰ੍ਵਪਾਪਕ੍ਸ਼ਯੋ ਭਵੇਤ੍
ਸੁਣੋ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਧੋਯੋਨਿਗਤਸ਼੍ਚੈਵ ਪਿਤਰੋ ਯਸ੍ਯ ਪਾਪਤਃ । ਅਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਪੁਣ੍ਯਦਾਨੇਨ ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਯਾਂਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਰ ਪਾਪਾਂ ਕਰਕੇ ਹੇਠਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਏ ਹੋਏ ਹਨ, ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੇਣ ਨਾਲ ਉਹ ਮੋਖਸ਼ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਚਂਪਕੇ ਨਗਰੇ ਰਮ੍ਯੇ ਵੈष੍ਣਵੈਸ਼੍ਚ ਵਿਭੂषਿਤੇ । ਵੈਖਾਨਸੋ ਨਾਮ ਨृਪਃ ਪੁਤ੍ਰਵਤ੍ਪਾਲਯੇਤ੍ਪ੍ਰਜਾਃ
ਚੰਪਕ ਨਗਰ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਵੈਖਾਨਸਾ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਪਾਲਦਾ ਸੀ।
ਵਸਂਤਿ ਬਹਵੋ ਵਿਪ੍ਰਾ ਵੇਦਵੇਦਾਂਗਪਾਰਗਾਃ । ऋਦ੍ਧਿਮਤ੍ਯਃ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞੋ ਵੈਖਾਨਸਸ੍ਯ ਹਿ
ਉਸ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ। ਰਾਜਾ ਵੈਖਾਨਸਾ ਦੀ ਪ੍ਰਜਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਸੀ।
ਏਵਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਾਣੋ ਰਾਤ੍ਰੌ ਸ੍ਵਪ੍ਨਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯਤਃ । ਸ੍ਵਕੀਯਪਿਤਰੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਅਧੋਯੋਨਿਗਤਾ ਨृਪ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇੱਕ ਰਾਤ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਏ ਹੋਏ ਦੇਖਿਆ।
ਏਵਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਤਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਵਿਸ੍ਮਯਾਵਿष੍ਟਮਾਨਸਃ । ਕਥਯਾਮਾਸ ਵृਤ੍ਤਾਂਤਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨਜਾਤਂ ਦ੍ਵਿਜਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦਾ ਮਨ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਘਟਨਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।
ਰਾਜੋਵਾਚ- ਮਯਾ ਸ੍ਵਪਿਤਰੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨਰਕੋਪਗਤਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ । ਤਾਰਯੇਤਿ ਤਨੂਜਤ੍ਵਮਸ੍ਮਾਨ੍ਨਿਰਯਸਾਗਰਾਤ੍
ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਪਏ ਹੋਏ ਦੇਖਿਆ; ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਮੈਨੂੰ ਨਰਕ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਬਚਾਓ।'
ਏਵਂ ਬ੍ਰੁਵਾਣਾਸ੍ਤੇ ਨੂਨਂ ਰੋਦਮਾਨਾ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ । ਮਯਾ ਦृष੍ਟਾ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਏਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਨ ਮੇ ਸੁਖਮ੍
ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਰੋ ਰਹੇ ਸਨ; ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਏਤਦ੍ਰਾਜ੍ਯਂ ਮਮ ਮਹਤ੍ਸੁਖਦਾਯਿ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਅਸ਼੍ਵਾ ਗਜਾਸ੍ਤਥਾ ਸਰ੍ਵੇ ਰੋਚਂਤੇ ਮੇ ਨ ਭੋ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਮੇਰਾ ਇਹ ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ; ਘੋੜੇ, ਹਾਥੀ ਆਦਿ ਵੀ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ।
ਨ ਦਾਰਾ ਨ ਸੁਤਾ ਮਹ੍ਯਂ ਰੋਚਂਤੇ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ । ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ ਕ੍ਵ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਹृਦਯਂ ਮੇऽਵਰੁਧ੍ਯਤੇ
ਨਾ ਪਤਨੀ, ਨਾ ਪੁੱਤਰ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਉਂਦੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ; ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ? ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਬਹੁਤ ਭਾਰੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।