ਨਿਤ੍ਯਂ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰ ਯੋ ਧਾਤ੍ਰੀਫਲਕਰ੍ਦ੍ਦਮਮ੍ । ਦਿਨੇ ਦਿਨੇ ਲਭੇਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਜੋ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਧਾਤਰੀ ਫਲ ਦਾ ਗੂਦਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ, ਉਹ ਹਰ ਦਿਨ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਧਾਤ੍ਰੀਤਰੁਂ ਚ ਯੋ ਹਂਤਿ ਸਰ੍ਵਦੇਵਗਣਾਸ਼੍ਰਯਮ੍ । ਸ ਦਦਾਤਿ ਹਰੇਰਂਗੇ ਘਾਤਂ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਜੋ ਧਾਤਰੀ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਘਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਸਰ੍ਵਦੇਵਮਯੀ ਧਾਤ੍ਰੀ ਵਿਸ਼ੇषਾਤ੍ਕੇਸ਼ਵਪ੍ਰਿਯਾ । ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਕ੍ਤੁਂ ਗੁਣਂ ਤਸ੍ਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾਪਿ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ
ਧਾਤਰੀ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਖਾਸ ਪਿਆਰੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬਿਆਨ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਧਾਤ੍ਰ੍ਯਾਸ੍ਤੁਲਸ੍ਯਾ ਵਿਦਧਾਤਿ ਭਕ੍ਤਿਂ ਯੋ ਮਾਨਵੋ ਜ੍ਞਾਤਸਮਸ੍ਤਤਤ੍ਵਃ । ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਭੋਗਾਨ੍ਸਕਲਾਂ ਸ੍ਤਤੋਂऽਤੇ ਸ ਮੁਕ੍ਤਿਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਹਰੇਃ ਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਸਤਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਧਾਤਰੀ ਅਤੇ ਤੁਲਸੀ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੇਵਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਭੋਗ ਕੇ, ਹਰੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਜੈਮਿਨਿਰੁਵਾਚ- ਭੂਯ ਏਵ ਮਹਾਭਾਗ ਤੁਲਸ੍ਯਾਃ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਅਤਿਥੇਃ ਪੂਜਨਸ੍ਯਾਪਿ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਵਿਸ੍ਤਰਾਤ੍
ਜੈਮੀਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲੇ, ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾ, ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ, ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ- ਤਤੋ ਵ੍ਯਾਸੋ ਮਹਾਤੇਜਾਸ੍ਤੁਲਸ੍ਯਾ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮ । ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਵਕ੍ਤੁਮਾਰੇਭੇ ਸ਼ृਣ੍ਵਤਾਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਵਿਆਸ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨੂੰ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਜੋ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸੁਣਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ- ਇਯਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਮਹਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਸ੍ਤੁਲਸੀ ਭਗਵਤ੍ਪ੍ਰਿਯਾ । ਤਸ੍ਮਾਦਿਮਾਂ ਨ ਪਸ਼੍ਯਂਤਿ ਵृਕ੍ਸ਼ਜ੍ਞਾਨੇਨ ਜੈਮਿਨੇ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਤੁਲਸੀ ਸਿੱਧਾ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਹੈ, ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪਿਆਰੀ; ਇਸ ਲਈ, ਜੈਮੀਨੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾਲ ਸਿਰਫ ਰੁੱਖ ਨਾ ਸਮਝੋ।
ਸਦੈਵ ਤੁਲਸੀਂ ਮਰ੍ਤ੍ਯੋ ਯਥੈਵ ਭੁਵਿ ਸੇਵਤੇ । ਤਥੈਵ ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਾ ਵਿਬੁਧਾਃ ਸੇਵਂਤੇ ਤਂ ਸੁਰਾਲਯੇ
ਜਿਵੇਂ ਮਰਤਭੂਮੀ ਤੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵਲੋਕ ਵਿਚ ਸੇਵਦੇ ਹਨ।
ਪਰਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਰੂਪੇਯਂ ਤੁਲਸੀ ਯਤ੍ਰ ਤਿष੍ਠਤਿ । ਤਤ੍ਰੈਵ ਕੁਸ਼ਲਂ ਸਰ੍ਵਂ ਸੁਦृਢਂ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਮਯਾ
ਜਿੱਥੇ ਤੁਲਸੀ ਖੜੀ ਹੈ, ਓਥੇ ਉਹ ਪਰਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ; ਓਥੇ ਸਾਰਾ ਭਲਾ ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਮृਤ੍ਯੁਕਾਲੇ ਯਸ੍ਤੋਯਂ ਪਾਤਕਵਾਨਪਿ । ਤੁਲਸੀਪਤ੍ਰਗਲਿਤਂ ਸ ਯਾਤਿ ਹਰਿਸਨ੍ਨਿਧਿਮ੍
ਜੋ ਮੌਤ ਵੇਲੇ ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਤੁਲਸੀ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਡਿੱਗਿਆ ਪਾਣੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰੀ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤੁਲਸੀਮृਤ੍ਤਿਕਾਪੁਣ੍ਡ੍ਰਂ ਯੋ ਮृਤ੍ਯੁਸਮਯੇ ਵਹੇਤ੍ । ਸ ਮੁਕ੍ਤਃ ਸਕਲੈਃ ਪਾਪੈਃ ਪੁਰਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਚਕ੍ਰਿਣਃ
ਜੋ ਮੌਤ ਸਮੇਂ ਤੁਲਸੀ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਟਿਕਾ ਲਗਾ ਕੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚਕਰਧਾਰੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤੁਲਸੀਪਤ੍ਰਂ ਮੁਖੇ ਸ਼ਿਰਸਿ ਕਰ੍ਣਯੋਃ । ਮृਤ੍ਯੁਕਾਲੇ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਵਾਮੀ ਨ ਭਾਸ੍ਕਰਿਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੌਤ ਵੇਲੇ ਜਿਸ ਦੇ ਮੂੰਹ, ਸਿਰ ਜਾਂ ਕੰਨਾਂ ਤੇ ਤੁਲਸੀ ਪੱਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੂਰਜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਪਵਿਤ੍ਰਨਾਮਾ ਸੁਮਤਿਰ੍ਬਭੂਵ ਪਰਮਾਰ੍ਥਵਿਤ੍ । ਬਭੂਵ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਤਸ੍ਯ ਬਹੁਲਾ ਨਾਮ ਧਾਰਿਣੀ
ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਪਰਮ ਸਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ; ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਬਹੁਲਾ ਸੀ।
ਸਦ੍ਵਂਸ਼ਪ੍ਰਭਵਾ ਸਾਧ੍ਵੀ ਪਤਿਸੇਵਾਪਰਾਯਣਾ । ਅਨਪਤ੍ਯਪਤਿਰ੍ਨਾਮ ਤਤ੍ਰੈਕੋਸ੍ਤਿ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਃ
ਉਹ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਆਈ, ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਰਹੀ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਅਨਪਤਿਆਪਤੀ ਸੀ।
ਸਖ੍ਯਂ ਤੇਨ ਪਵਿਤ੍ਰੋऽਸੌ ਚਕਾਰ ਦ੍ਵਿਜਸੇਵਿਨਾ । ਤਤੋऽਨਪਤ੍ਯਪਤਿਨਾ ਕਥਾਲੋਭੇਨ ਸਤ੍ਤਮਃ
ਉਹ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਬਣਾਈ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਬਿਨਾ ਪਤਨੀ ਤੇ ਬਿਨਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਉਪਵਿष੍ਟਃ ਪਵਿਤ੍ਰੋऽਸੌ ਸ੍ਨੇਹਾਦੇਕਵਰਾਸਨੇ । ਤਤ੍ਰਾਂਤਰੇ ਮਹਾਤੇਜਾ ਲੋਮਸ਼ੋ ਨਾਮ ਸ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਹੀ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਲੋਮਸ਼ ਨਾਮ ਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸੀ।
ਕਥਯਂਤੌ ਕਥਾਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਾਃ ਸਮਾਗਤ੍ਯ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਤੌ । ਅਥ ਤਂ ਲੋਮਸ਼ਂ ਵਿਪ੍ਰਂ ਵਿਪ੍ਰਾਵੁਤ੍ਥਾਯ ਪੀਠਤਃ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵਿਅਕਤੀ ਰੰਗੀਨ ਕਹਾਣੀਆਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਫਿਰ, ਪੀਠ ਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਲੋਮਸ਼ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ।
ਪਾਦ੍ਯਾਰ੍ਘ੍ਯਾਚਮਨੀਯਾਦ੍ਯੈਃ ਪੂਜਯਾਮਾਸਤੁਸ਼੍ਚ ਤੌ । ਸੁਪ੍ਰੀਤੋ ਲੋਮਸ਼ਸ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਨਾਰਾਯਣਪਰਾਯਣਃ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਅਰਘ, ਚੁੱਪਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਤੇ ਹੋਰ ਰਸਮਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਆਦਰ-ਸਤ्कार ਕੀਤੀ। ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਭਗਤ ਲੋਮਸ਼, ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਉਵਾਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਆਸਨੇ ਕੀਰ੍ਤਯਨ੍ਹਰਿਮ੍ । ਆਸਨਸ੍ਥਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਲੋਮਸ਼ਂ ਤਂ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਮ੍
ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਹਰੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਲੋਮਸ਼ ਦੇ ਕੋਲ ਗਏ।
ਪਵਿਤ੍ਰਾਨਾਪਤ੍ਯਮੁਨੀ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਾਹਤੁਰ੍ਲੋਮਸ਼ਮ੍ । ਭਗਵਨ੍ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਤ੍ਵਤ੍ਪਾਦਯੁਗਲੈਰ੍ਨृਭਿਃ
ਪਵਿੱਤਰ, ਜੋ ਬਿਨਾ ਪੁੱਤਰ ਵਾਲਾ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਲੋਮਸ਼ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਭਗਵਾਨ, ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ—'
ਸਦ੍ਭਿਰ੍ਗ੍ਰਾਹ੍ਯੈਰਾਸ਼੍ਰਮੋऽਯਂ ਪੂਤੋऽਭੂਨ੍ਨੂਨਮਾਵਯੋਃ । ਕृਤਾਨਿ ਯਾਨਿ ਪਾਪਾਨਿ ਆਵਾਭ੍ਯਾਂ ਮੋਹਤਃ ਪੁਰਾ
'ਇਹ ਆਸ਼ਰਮ ਸਚਮੁਚ ਸਾਡੇ ਲਈ ਉੱਚੇ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਥੇ ਭਲੇ ਤੇ ਯੋਗ ਮਨੁੱਖ ਆਏ ਹਨ। ਜੋ ਪਾਪ ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਿਚ ਕਰ ਲਏ—'
ਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਨष੍ਟਾਨਿ ਤ੍ਵਤ੍ਪਾਦਯੁਗਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ । ਭਵਾਨ੍ਨਾਰਾਯਣਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਪੂਜਨੀਯੋऽਮਰੈਰਪਿ
'ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਨਾਰਾਇਣ ਹੀ ਹੋ, ਜੋ ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਵੀ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੋ।'
ਸਮ੍ਯਕ੍ਤੇ ਪੂਜਨਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਕਿਮਾਵਾਂ ਮਾਨੁषੌ ਕ੍ਸ਼ਮੌ । ਅਤਿਥੇਰ੍ਯਾ ਕृਤਾ ਪੂਜਾ ਤੇऽਸ੍ਮਾਭਿਰ੍ਨਿਜਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ
'ਅਸੀਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਹੋ ਕੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਪੂਜਾ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ? ਜੋ ਅਤਿਥਿ-ਸੇਵਾ ਅਸੀਂ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।'
ਅਨਯਾ ਭਵ ਸੁਪ੍ਰੀਤਃ ਕ੍ਸ਼ਮਸ੍ਵ ਦੋषਮਾਵਯੋਃ । ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੌ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੌ ਤਸ੍ਯਾਗਂਤੋਃ ਪਦਦ੍ਵਯੇ । ਨਿਪੇਤਤੁਰ੍ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਵਯਸ੍ਯੌ ਗृਹਮੇਧਿਨੌ
'ਇਸ ਰਾਹੀਂ, ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੋ ਤੇ ਸਾਡੇ ਦੋਸ਼ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿਓ।' ਇੰਝ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੱਡੇ ਆਤਮਾ, ਜੋ ਘਰਵਾਲੇ ਤੇ ਦੋਸਤ ਸਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਗਏ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ- ਤਤੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸੁਸਂਤੁष੍ਟੋ ਲੋਮਸ਼ੋ ਵਿਦੁषਾਂਵਰਃ । ਯੁਵਾਂ ਵਿਨਯਿਨਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੌ ਦ੍ਵਿਜਾਗ੍ਰ੍ਯੌ ਧਰ੍ਮਤਤ੍ਪਰੌ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਫਿਰ, ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਲੋਮਸ਼ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਨਿਮਰਤਾ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਉੱਚੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਵਾਲੇ ਹੋ।
ਆਪ੍ਯਾਯਿਤੋऽਸ੍ਮਿ ਸੁਤਰਾਂ ਯੁਵਯੋਰ੍ਵਿਨਯੋਕ੍ਤਿਭਿਃ । ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸ਼ਿਵੋ ਵਿष੍ਣੁਰਤਿਥਿਃ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਬੁਧੈਃ
'ਤੁਹਾਡੇ ਨਿਮਰ ਬੋਲਾਂ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਗਿਆਨੀਆਂ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤਿਥਿ ਵਜੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।'
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਤਾਵਤੀਭਕ੍ਤਿਰ੍ਯੁਵਯੋਰਸ੍ਤੁ ਮਙ੍ਗਲਮ੍ । ਆਰਾਧਿਤੋऽਸ੍ਮ੍ਯਹਂਸਮ੍ਯਗਤਿਥਿਰ੍ਭੂਰਿਭੋਜਨੈਃ
'ਤੁਹਾਡੀ ਭਗਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗਾ ਫਲ ਲਿਆਵੇ। ਮੈਂ ਅਤਿਥਿ ਵਜੋਂ ਬਹੁਤ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਨਾਲ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਦਰ-ਸਤਕਾਰ ਹੋਇਆ ਹਾਂ।'
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ- ਤਤ ਉਤ੍ਥਾਯ ਤੌ ਵਿਪ੍ਰੌ ਤਤ੍ਪਾਦਕਮਲਦ੍ਵਯੇ । ਭੂਯੋऽਪਿ ਤਂ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਪ੍ਰਾਹਤੁਰ੍ਲੋਮਸ਼ਂ ਮੁਨਿਮ੍
ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਫਿਰ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉੱਠ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਕਮਲ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮੁੜ ਲੋਮਸ਼ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਵੂਚਤੁਃ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਨਤਿਥਿਪੂਜਾਯਾ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ । ਯਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਮੁਕ੍ਤਿਰ੍ਦੁਃਖਲਭ੍ਯਾਪਿ ਮਾਨਵੈਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਮਹਾਰਾਜ, ਤੁਸੀਂ ਅਤਿਥਿ-ਸੇਵਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕਰੋ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਰਕੇ ਦੁੱਖੀ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।'
ਕੋऽਤਿਥਿਃ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਲੋਕੇ ਤਸ੍ਯ ਪੂਜਾ ਚ ਕੀਦृਸ਼ੀ । ਆਤਿਥੇਯੋऽਤਿਥਿਸ਼੍ਚੇਮੌ ਲਭੇਤੇ ਕਾਮੁਭੌ ਗਤਿਮ੍
'ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਕੌਣ ਅਤਿਥਿ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ? ਆਤਿਥੇ ਤੇ ਅਤਿਥਿ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।'