ਜੀਵੋਪਦੇਸ਼ਾਚ੍ਛਕ੍ਰਸ੍ਯ ਹਤ੍ਯਾ ਨਮੁਚਿਸਂਭਵਾ । ਵਿਨष੍ਟਾ ਮੁਨਿਮੁਖ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰ ਤ੍ਰਿਸ੍ਪृਸ਼ਾ ਸਮੁਪੋषਣਾਤ੍
ਸ਼ਕਰ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਨਾਮੁਚੀ ਤੋਂ ਹੋਈ ਹੱਤਿਆ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਸ਼ਾ ਦੇ ਉਪਵਾਸ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਦਿ ਪਾਪਾਨਿ ਤ੍ਰਿਸ੍ਪृਸ਼ਾਸਮੁਪੋषਣਾਤ੍ । ਵਿਲਯਂ ਯਾਂਤਿ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰ ਪਾਪੇष੍ਵਨ੍ਯੇषੁ ਕਾ ਕਥਾ
ਬ੍ਰਹਮਾ-ਹੱਤਿਆ ਵਰਗੇ ਪਾਪ ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਸ਼ਾ ਦੇ ਉਪਵਾਸ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ; ਹੋਰ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ।
ਨ ਪ੍ਰਯਾਗੇ ਨ ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਤੁ ਗੋਮਤ੍ਯਾਂ ਕृष੍ਣਸਂਨਿਧੌ । ਮੋਕ੍ਸ਼ੋ ਭਵਤਿ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰ ਤ੍ਰਿਸ੍ਪृਸ਼ਾ ਯਦਿ ਨੋ ਕृਤਾ
ਨਾ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਗੋਮਤੀ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ, ਜੇ ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।
ਮਰਣਾਚ੍ਚ ਪ੍ਰਯਾਗੇ ਤੁ ਗੋਮਤ੍ਯਾਂ ਕृष੍ਣਸਨ੍ਨਿਧੌ । ਸ੍ਨਾਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਗੋਮਤ੍ਯਾਂ ਮੁਕ੍ਤਿਰ੍ਭਵਤਿ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੀ
ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਗੋਮਤੀ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਗੋਮਤੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਸਦੀਵੀ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਗृਹੇਪਿ ਜਾਯਤੇ ਮੁਕ੍ਤਿਸ੍ਤ੍ਰਿਸ੍ਪृਸ਼ਾ ਸਮੁਪੋषਣਾਤ੍ । ਵਿषਯੇ ਵਰ੍ਤ੍ਤਮਾਨਸ੍ਯ ਕਾਮਭੋਗਾਨ੍ਵਿਤਸ੍ਯ ਚ
ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਜੇ ਕੋਈ ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੋਖਸ਼ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਸੁਖਾਂ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋਵੇ।
ਨਿਵृਤ੍ਤਵਿषਯਸ੍ਯਾਪਿ ਮੁਕ੍ਤਿਃ ਸਾਂਖ੍ਯੇਨ ਦੁਰ੍ਲ੍ਲਭਾ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕੁਰੁष੍ਵ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰ ਤ੍ਰਿਸ੍ਪृਸ਼ਾਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਦਾਯਿਨੀਮ੍
ਜੋ ਇੰਦਰੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਹਟ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਵੀ ਸਾਂਖਿਆ ਰਾਹੀਂ ਮੋਖਸ਼ ਮਿਲਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੂੰ ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ, ਜੋ ਮੋਖਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਅਪਣਾ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ- ਕੀਦृਸ਼ਂ ਤਤ੍ਸੁਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਤ੍ਰਿਸ੍ਪृਸ਼ਾਖ੍ਯਂ ਮਹਾਵ੍ਰਤਮ੍ । ਮੁਕ੍ਤਿਦਂ ਯਦ੍ ਦ੍ਵਿਜਾਤੀਨਾਂ ਤ੍ਵਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਮਮਾਧੁਨਾ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਇਹ ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ ਨਾਂ ਵਾਲਾ ਵੱਡਾ ਵਰਤ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮੋਖਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ?
ਮਹਾਦੇਵ ਉਵਾਚ- ਜਾਹ੍ਨਵ੍ਯੈ ਸਾ ਪੁਰਾ ਵਿਪ੍ਰ ਤ੍ਰਿਸ੍ਪृਸ਼ਾ ਮਾਧਵੇਨ ਤੁ । ਪ੍ਰਾਚੀ ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਤੀਰੇ ਕਥਿਤਾ ਤ੍ਵਨੁਕਂਪਯਾ
ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮਾਧਵ ਨੇ ਜਾਹਨਵੀ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਦੱਖਣੀ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ।
ਜਾਹ੍ਨਵ੍ਯੁਵਾਚ- ਕਲਿਕਲ੍ਮष ਕੋਟ੍ਯੌਘੈਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਦਿਕੈਰ੍ਯੁਤਾਃ । ਕਲਿਕਾਲੇ ਹृषੀਕੇਸ਼ ਸ੍ਨਾਨਂ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਮਜ੍ਜਲੇ
ਜਾਹਨਵੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਲੋਕ ਕ੍ਰੋੜਾਂ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਆਦਿ, ਭਰੇ ਹੋਏ ਮੇਰੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤੇषਾਂ ਪਾਪਸ਼ਤੈਰ੍ਦੋषੈਰ੍ਦੇਹੋ ਮੇ ਕਲੁषੀ ਕृਤਃ । ਕਥਂ ਯਾਸ੍ਯਤਿ ਮੇ ਦੇਵ ਪਾਤਕਂ ਗਰੁਡਧ੍ਵਜ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਮੈਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਗਰੁੜ-ਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੇ ਪਾਪ ਕਿਵੇਂ ਦੂਰ ਹੋਣਗੇ?
ਪ੍ਰਾਚੀਮਾਧਵ ਉਵਾਚ-। ਕਥਯਾਮਿ ਨ ਸਂਦੇਹੋ ਮਾ ਪੁਤ੍ਰਿ ਰੋਦਨਂਕੁਰੁ । ਸ਼੍ਯਾਮੋਵਟਸ੍ਤੁ ਮੇ ਸ੍ਥਾਨਂ ਪ੍ਰਾਚੀਦੇਵੀ ਮਮਾਗ੍ਰਤਃ
ਪੂਰਬੀ ਮਾਧਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ—ਕਦੇ ਸੰਦੇਹ ਨਾ ਕਰ, ਧੀਏ, ਨਾ ਹੀ ਰੋਣ। ਮੇਰਾ ਨਿਵਾਸ ਸ਼ਿਆਮੋਵਟ ਤੇ ਹੈ, ਤੇ ਪੂਰਬੀ ਦੇਵੀ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੀ ਹੈ।
ਵਹਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤਨਯਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾਗ੍ਰੇ ਚ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰੀਮ੍ । ਸ੍ਨਾਨਂ ਕੁਰੁष੍ਵ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤ੍ਵਂ ਤ੍ਵਤ੍ਰ ਪੂਤਾ ਭਵਿष੍ਯਸਿ
ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਧੀ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ ਸਾਹਮਣੇ ਦਿੱਸਦੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਉਥੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ, ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗੀ।
ਯਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸੁਤਾ ਪ੍ਰਾਚੀ ਤਤ੍ਰਾਹਂ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਤੀਰ੍ਥਕੋਟਿਸ਼ਤੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸੁਰੈਃ ਸਹ ਵਸਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਜਿਥੇ ਪੂਰਬੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਓਥੇ ਮੈਂ ਆਪ ਹਾਂ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਉਥੇ ਲੱਖਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਪਵਿਤ੍ਰਂ ਮਤ੍ਪ੍ਰਿਯਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਹਤ੍ਯਾਕੋਟਿਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਸਂਤੁष੍ਟੇਨ ਮਯਾ ਦਤ੍ਤਂ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਾਣਾਧਿਕਾਸਿ ਮੇ
ਉਹ ਥਾਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪਿਆਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਕ੍ਰੋੜਾਂ ਹੱਤਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਥਾਂ ਤੈਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਪਿਆਰੀ ਹੈ।
ਤੀਰ੍ਥਕੋਟਿਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤਿष੍ਠਂਤਿ ਜਾਹ੍ਨਵਿ । ਪ੍ਰਾਚੀਸਰਸ੍ਵਤੀ ਤੋਯੇ ਸਰ੍ਵਦੈਵ ਮਮਾਜ੍ਞਯਾ
ਹੇ ਜਾਹਨਵੀ, ਲੱਖਾਂ ਤੀਰਥ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਪੂਰਬੀ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਧਾਤ੍ਸੁਰਾਪਾਨਾਤ੍ਗੋਧਵਾਦ੍ਵृषਲੀਵਧਾਤ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਹਰਣਾਦੇਵ ਮਾਤਾਪਿਤ੍ਰੋਸ੍ਤ੍ਵਪੂਜਨਾਤ੍
ਬ੍ਰਹਮਣ ਹੱਤਿਆ, ਮਦ ਪੀਣਾ, ਗਾਂ ਮਾਰਨਾ, ਨੀਚ ਜਾਤ ਦੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਦੌਲਤ ਚੋਰੀ ਕਰਨਾ, ਮਾਂ-ਪਿਉ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾ ਕਰਨਾ—
ਚਕ੍ਰਿਯਾਨਾਦ੍ਗੁਰੁਦ੍ਰੋਹਾਦਭਕ੍ਸ਼੍ਯਸ੍ਯ ਚ ਭਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ । ਸਰ੍ਵਪਾਪਸ੍ਯ ਕਰਣਾਤ੍ਪ੍ਰਾਚੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸੁਤਾ ਸੁਤੇ
ਵਿਅਕਤ ਕਰਮ ਕਰਨਾ, ਗੁਰੂ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤ ਕਰਨਾ, ਜੋ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਉਹ ਖਾਣਾ, ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਕਰਨ ਨਾਲ—ਹੇ ਧੀਏ, ਪੂਰਬੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਧੀ—
ਵ੍ਯਪੋਹਯਤਿ ਪਾਪਾਨਿ ਸਕृਤ੍ਸ੍ਨਾਨੇਨ ਮੇऽਗ੍ਰਤਃ । ਕੁਰੁ ਸ੍ਨਾਨਂ ਸਰਿਚ੍ਛ੍ਰੇष੍ਠੇ ਵਿਪਾਪਾ ਤ੍ਵਂ ਭਵਿष੍ਯਸਿ
ਇਹ ਸਭ ਪਾਪ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ, ਤੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾ।
ਜਾਹ੍ਨਵ੍ਯੁਵਾਚ- ਨਾਹਂ ਸ਼ਕ੍ਨੋਮਿ ਦੇਵੇਸ਼ ਆਗਂਤੁਂ ਨਿਤ੍ਯਮੇਵ ਹਿ । ਕਥਂ ਨਸ਼੍ਯਂਤਿ ਪਾਪਾਨਿ ਕਥਯਸ੍ਵੇਹ ਮਾਧਵ
ਜਾਹਨਵੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਥੇ ਆ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ। ਦੱਸੋ, ਹੇ ਮਾਧਵ, ਇੱਥੇ ਪਾਪ ਕਿਵੇਂ ਨਾਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਚੀਮਾਧਵ ਉਵਾਚ- ਨ ਸ਼ਕ੍ਨੋषਿ ਯਦਾਗਂਤੁਂ ਨਿਤ੍ਯਮੇਵ ਹਿ ਜਾਹ੍ਨਵਿ । ਤਦਾਨ੍ਯਤ੍ਸਂਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਸ੍ਮਾਨ੍ਮਤ੍ਪਾਦਸਂਭਵਾ
ਪੂਰਬੀ ਮਾਧਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇ ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦੀ, ਹੇ ਜਾਹਨਵੀ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੋਰ ਤਰੀਕਾ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ।
ਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯਧਿਕਾ ਯਾ ਚ ਤੀਰ੍ਥਕੋਟਿਸ਼ਤਾਧਿਕਾ । ਮਖਕੋਟ੍ਯਧਿਕਾ ਵਾਪਿ ਵ੍ਰਤਦਾਨਾਧਿਕਾ ਚ ਯਾ
ਜੋ ਸਰਸਵਤੀ ਤੋਂ ਵਧ ਹੈ, ਲੱਖਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਤੋਂ ਵਧ ਹੈ, ਲੱਖਾਂ ਯਜਨਾਂ ਤੋਂ ਵਧ ਹੈ, ਤੇ ਵਰਤ ਤੇ ਦਾਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਹੈ—
ਜਪਹੋਮਾਧਿਕਾ ਯਾ ਚ ਚਤੁਰ੍ਵਰ੍ਗਫਲਪ੍ਰਦਾ । ਸਾਂਖ੍ਯਯੋਗਾਧਿਕਾ ਯਾ ਚ ਤ੍ਰਿਸ੍ਪृਸ਼ਾ ਕ੍ਰਿਯਤਾਂ ਸ਼ੁਭਾ
ਜੋ ਜਪ ਤੇ ਹੋਮ ਤੋਂ ਵਧ ਹੈ, ਚਾਰ ਪੁਰਸ਼ਾਰਥਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਸਾਂਖਿਆ ਤੇ ਯੋਗ ਤੋਂ ਵਧ ਹੈ—ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ ਕਰੋ।
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਮਾਸੇ ਸਮਾਯਾਤਿ ਸਿਤਾ ਚ ਯਦਿ ਵਾਸਿਤਾ । ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਸਾ ਸਰਿਚ੍ਛ੍ਰੇष੍ਠੇ ਕृਤੇ ਪਾਪਾਤ੍ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਜਿਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਚੰਦ੍ਰਮਾਸੀ ਪੱਖ ਆ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਮਨਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਾਹ੍ਨਵ੍ਯੁਵਾਚ-। ਕੀਦृਸ਼ੀ ਤ੍ਰਿਸ੍ਪृਸ਼ਾ ਦੇਵ ਮਮਾਖ੍ਯਾਹਿ ਸੁਮਾਧਵ । ਈਦृਸ਼ੋ ਮਹਿਮਾ ਯਸ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਮਮਾਧੁਨਾ
ਜਾਹਨਵੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਸੋਹਣੇ ਮਾਧਵ, ਇਹ 'ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ' ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤੂੰ ਹੁਣੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ ਰਹੇ ਹੋ?
ਦਸ਼ਮ੍ਯੇਕਾਦਸ਼ੀਭਦ੍ਰਾ ਦਿਨੈਕਸ੍ਮਿਨ੍ਯਦਾ ਭਵੇਤ੍ । ਤ੍ਰਿਸ੍ਪृਸ਼ਾ ਸਾ ਭਵੇਦ੍ਦੇਵ ਵਾਨ੍ਯਥਾ ਵਦ ਮੇ ਪ੍ਰਭੋ
ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦਸਮੀ ਤੇ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲ ਜਾਣ, ਉਹੀ 'ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ' ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਹੋਰ ਵੀ ਦੱਸੋ।
ਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ-। ਆਸੁਰੀ ਤ੍ਰਿਸ੍ਪृਸ਼ਾ ਦੇਵੀ ਯਾ ਤ੍ਵਯਾ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾ । ਵਰ੍ਜਨੀਯਾ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਵृਤ੍ਤਿਹੀਨੋ ਯਥਾ ਪਤਿਃ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੋ 'ਅਸੁਰੀ ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ' ਤੂੰ ਦੱਸ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਤਿਆਗਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪਤੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਚੰਗੇ ਗੁਣ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ।
ਅਸੁਰਾਣਾਂ ਤੁ ਸਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਆਯੁਰ੍ਬਲਵਿਨਾਸ਼ਿਨੀ । ਵਰ੍ਜਨੀਯਾ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਯਥਾ ਨਾਰੀ ਰਜਸ੍ਵਲਾ
ਉਹ ਅਸੁਰਾਂ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਮਰ ਤੇ ਤਾਕਤ ਘਟਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਤਿਆਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮਹਿਲਾ ਮਾਸਿਕ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ।
ਸ੍ਵਜਾਤਿਂ ਚ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਯਾ ਗਤਾਧਮਜਾਤਿषੁ । ਸੈਵ ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਂ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਦਸ਼ਮੀਯੁਕ੍ਤਂ ਹਿ ਮਦ੍ਦਿਨਮ੍
ਜੋ ਆਪਣੀ ਜਾਤ ਛੱਡ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੀ ਜਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਦਿਨ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਤਿਆਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਦਿਨ ਦਸਮੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਐਸਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾ ਰਜਸ੍ਵਲਾਸਂਗਾਦ੍ਦੂष੍ਯਂਤੇ ਜ੍ਞਾਨਵਰ੍ਜਿਤਾਃ । ਤਥੈਵ ਦਸ਼ਮੀਯੁਕ੍ਤਂ ਮਦ੍ਦਿਨਂ ਦੂषਿਤਂ ਨृਣਾਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਜੋ ਮਹਿਲਾ ਮਾਸਿਕ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਅਗਿਆਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਦਸਮੀ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਮੇਰਾ ਦਿਨ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਤ੍ਯਾਯੁਤਸ਼ਤਂ ਹਂਤਿ ਤ੍ਰਿਸ੍ਪृਸ਼ਾ ਸਮੁਪੋषਿਤਾ । ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਚ ਰਾਤ੍ਰਿਸ਼ੇषੇ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ
'ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ਾ' ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਦਸ ਲੱਖ ਕਤਲਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਇਕਾਦਸ਼ੀ, ਦੁਵਾਦਸ਼ੀ ਤੇ ਤ੍ਰਿਯੋਦਸ਼ੀ ਰਾਤ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਣ।