ਗੀਤਂ ਨृਤ੍ਯਂ ਚ ਵਾਦ੍ਯਂ ਚ ਕਾਰਯੇਦ੍ਭਕ੍ਤਿਮਾਨ੍ਬੁਧੈਃ । ਏਵਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਿਧਾਨਂ ਤੁ ਯਥਾਵਿਭਵਸਾਰਤਃ । ਗੁਰੁਂ ਸਂਪੂਜਯੇਤ੍ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਪੂਜਾਂ ਤਤ੍ਰ ਸਮਾਪਯੇਤ੍
ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਗੀਤ, ਨੱਚ ਅਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਸਮਰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਜਿਵੇਂ ਰੀਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਕਰਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਰੂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਉਥੇ ਪੂਜਾ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਮਹਾਦੇਵ ਉਵਾਚ- ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਮਾਪ੍ਤਵਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍ । ਮਘਵਾ ਜਾਤਸਂਕਲ੍ਪਃ ਪਰ੍ਯਪृਚ੍ਛਦ੍ਬृਹਸ੍ਪਤਿਮ੍
ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਜਦੋਂ ਇੰਦ੍ਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੌ ਯੱਗ ਕੀਤੇ ਸਨ ਤੇ ਦਾਨ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲਏ ਸਨ, ਉਹ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਮਘਵਾਨ ਨੇ ਮਨ ਵਿਚ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
ਭਗਵਨ੍ਕੇਨ ਦਾਨੇਨ ਸਰ੍ਵਤਃ ਸੁਖਮੇਧਤੇ । ਯਦਕ੍ਸ਼ਯਂ ਮਹਾਰ੍ਘਂ ਚ ਤਨ੍ਮੇ ਬ੍ਰੂਹਿ ਮਹਾਤਪਃ
ਹੇ ਭਗਵਾਨ! ਕਿਹੜਾ ਦਾਨ ਐਸਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਰ ਥਾਂ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਦੇ ਮੁੱਕਦਾ ਨਹੀਂ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਕੀਮਤੀ ਹੈ? ਹੇ ਵੱਡੇ ਤਪਸੀ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸੋ।
ਏਵਮਿਂਦ੍ਰੇਣ ਚੋਕ੍ਤੋऽਸੌ ਦੇਵਦੇਵਃ ਪੁਰੋਹਿਤਃ । ਪ੍ਰਹਸ੍ਯ ਤਂ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞੋ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਰੁਵਾਚਹ
ਇੰਦ੍ਰ ਵਲੋਂ ਇਹ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪੂਜਾਰੀ ਤੇ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਜੀ ਹੱਸ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਹਿਰਣ੍ਯਦਾਨਂ ਗੋਦਾਨਂ ਭੂਮਿਦਾਨਂ ਚ ਵਾਸਵ । ਏਤਤ੍ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਮਾਨਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਪਾਪੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਹੇ ਵਾਸਵ! ਸੋਨਾ, ਗਾਂਵਾਂ ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਵਰ੍ਣਂ ਰਜਤਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਂ ਮਣਿਰਤ੍ਨਂ ਚ ਵਾਸਵ । ਸਰ੍ਵਮੇਵ ਭਵੇਦ੍ਦਤ੍ਤਂ ਵਸੁਧਾਂ ਯਃ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ
ਹੇ ਵਾਸਵ! ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੋ ਜਿਵੇਂ ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ, ਕਪੜਾ ਤੇ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨ—all ਕੁਝ ਹੀ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਫਾਲਕृष੍ਟਾਂ ਮਹੀਂ ਦਤ੍ਵਾ ਸਬੀਜਾਂ ਸਸ੍ਯਮਾਲਿਨੀਮ੍ । ਯਾਵਤ੍ਸੂਰ੍ਯਕृਤਾਲੋਕਸ੍ਤਾਵਤ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗੇਮਹੀਯਤੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਲ ਨਾਲ ਜੋਤੀ ਹੋਈ, ਬੀਜੀ ਹੋਈ ਤੇ ਫਸਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉੱਨਾ ਚਿਰ ਸੁਰਗ ਵਿਚ ਇੱਜ਼ਤ ਮਿਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਯਤ੍ਕਿਂਚਿਤ੍ਕੁਰੁਤੇ ਪਾਪਂ ਪੁਰੁषੋ ਵृਤ੍ਤਿਕਰ੍षਿਤਃ । ਅਪਿ ਗੋਚਰ੍ਮਮਾਤ੍ਰੇਣ ਭੂਮਿਦਾਨੇਨ ਸ਼ੁਧ੍ਯਤਿ
ਕੋਈ ਵੀ ਮਨੁੱਖ, ਜਿਹੜਾ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਵਾਸਤੇ ਪਾਪ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੇ ਗਾਂ ਦੀ ਖਾਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਜ਼ਮੀਨ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਸ਼ਹਸ੍ਤੇਨ ਦਂਡੋऽਤ੍ਰ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਦਂਡਾਨਿ ਵਰ੍ਤਨਮ੍ । ਦਸ਼ਤਾਨ੍ਯੇਵ ਗੋਚਰ੍ਮ੍ਮ ਬ੍ਰਹ੍ਮਗੋਚਰ੍ਮਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਲੱਕੜ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦਸ ਹੱਥ ਹੈ, ਤੇ ਤੀਹ ਲੱਕੜਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪੱਟੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਦਸ ਪੱਟੀਆਂ ਮਿਲ ਕੇ ਗਾਂ ਦੀ ਖਾਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਜ਼ਮੀਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਵृषਂ ਗੋਸਹਸ੍ਰਂ ਤੁ ਯਤ੍ਰ ਤਿष੍ਠਤ੍ਯਯਂਤ੍ਰਿਤਮ੍ । ਬਾਲਵਤ੍ਸਪ੍ਰਸੂਤਾਨਾਂ ਤਦ੍ਗੋਚਰ੍ਮ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਜਿਥੇ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਆਪਣੇ ਬਛੜਿਆਂ ਤੇ ਬਲਦਾਂ ਸਮੇਤ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਖਲੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਥੇ ਨਵੇਂ ਬਛੜੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ ਗਾਂ ਦੀ ਖਾਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਪ੍ਰਾਯ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਚ ਗੁਣਾਨ੍ਵਿਤਾਯ ਤਪੋਯੁਤਾਯ ਪ੍ਰਜਿਤੇਂਦ੍ਰਿਯਾਯ । ਯਾਵਨ੍ਮਹੀ ਤਿष੍ਠਤਿ ਸਾਗਰਾਂਤਾ ਤਾਵਤ੍ਫਲਂ ਤਸ੍ਯ ਭਵੇਦਨਂਤਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗੁਣੀ, ਤਪਸੀ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾਈ ਹੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਧਰਤੀ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉੱਨਾ ਚਿਰ ਅੰਤਹੀਣ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾਪ੍ਸੁ ਪਤਿਤਃ ਸ਼ਕ੍ਰ ਤੈਲਬਿਂਦੁਃ ਪ੍ਰਸਰ੍ਪਤਿ । ਏਵਂਭੂਮਿਕृਤਂ ਦਾਨਂ ਸਸ੍ਯੇ ਸਸ੍ਯੇ ਪ੍ਰਸਰ੍ਪਤਿ
ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਤੇਲ ਦਾ ਬੂੰਦ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਹਰ ਫਸਲ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾਬੀਜਾਨਿ ਰੋਹਂਤਿ ਪ੍ਰਚੀਰ੍ਣਾਨਿ ਮਹੀਤਲੇ । ਏਵਂ ਕਾਮਾਨ੍ਪ੍ਰਰੋਹਂਤਿ ਭੂਮਿਦਾਨਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ 'ਚ ਪਾਏ ਹੋਏ ਬੀਜ ਉੱਗਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵੀ ਫਲਦਾਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਨ੍ਨਦਾਃ ਸੁਖਿਨੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਦੋ ਰੂਪਵਾਨ੍ਭਵੇਤ੍ । ਸ ਨਰਃ ਸਰ੍ਵਦੋ ਭੂਯੋ ਯੋ ਦਦਾਤਿ ਵਸੁਂਧਰਾਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅੰਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਕਪੜਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੋਹਣੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਧਰਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾ ਗੌਰ੍ਭਰਤੇ ਵਤ੍ਸਂ ਕ੍ਸ਼ੀਰਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ੀਰਿਣੀ । ਏਵਂ ਦਤ੍ਤਾ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ ਭੂਮਿਰ੍ਭਰਤਿ ਭੂਮਿਦਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਗਾਂ ਦੁੱਧ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੇ ਬੱਛੜੇ ਨੂੰ ਪਾਲਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਦਾਨ ਦੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਆਪਣੇ ਦਾਤੇ ਨੂੰ ਪਾਲਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਂਖੋ ਭਦ੍ਰਾਸਨਂ ਛਤ੍ਰਂ ਵਰਾਸ਼੍ਵਵਰਵਾਰਣਾਃ । ਭੂਮਿਦਾਨਸ੍ਯ ਪੁਣ੍ਯਸ੍ਯ ਫਲਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਃ ਪੁਰਂਦਰ
ਸ਼ੰਖ, ਚੰਗਾ ਆਸਨ, ਛਤਰੀ, ਵਧੀਆ ਘੋੜੇ ਤੇ ਹਾਥੀ—ਇਹ ਸਭ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਫਲ ਹਨ, ਹੇ ਪੁਰੰਦਰ, ਤੇ ਸੁਰਗ ਉਸ ਦਾ ਅਸਲ ਫਲ ਹੈ।
ਆਦਿਤ੍ਯੋ ਵਰੁਣੋ ਵਹ੍ਨਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸੋਮੋ ਹੁਤਾਸ਼ਨਃ । ਸ਼ੂਲਪਾਣਿਸ਼੍ਚ ਭਗਵਾਨਭਿਨਂਦਂਤਿ ਭੂਮਿਦਮ੍
ਸੂਰਜ, ਵਰੁਣ, ਅੱਗ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸੋਮ, ਹੋਮ ਦੀ ਅੱਗ, ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਵਾਲਾ ਭਗਵਾਨ—ਇਹ ਸਭ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਉੱਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਆਸ੍ਫੋਟਯਂਤਿ ਪਿਤਰੋ ਵਰ੍ਣਯਂਤਿ ਪਿਤਾਮਹਾਃ । ਭੂਮਿਦਾਤਾ ਕੁਲੇ ਜਾਤਃ ਸ ਨਸ੍ਤ੍ਰਾਤਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਪਿਤਰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਤਾਲੀਆਂ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਦਾਦੇ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ—'ਸਾਡੀ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾਨ ਕਰ ਗਿਆ, ਹੁਣ ਇਹ ਸਾਡਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇਗਾ।'
ਤ੍ਰੀਣ੍ਯਾਹੁਰਤਿਦਾਨਾਨਿ ਗਾਵਃ ਪृਥ੍ਵੀ ਸਰਸ੍ਵਤੀ । ਨਰਕਾਦੁਦ੍ਧਰਂਤ੍ਯੇਤੇ ਜਪਵਾਪਨਦੋਹਨਾਤ੍
ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਦਾਨ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਨੇ: ਗਾਂ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ। ਇਹ ਤਿੰਨੇ, ਜਪ, ਭੇਟ ਤੇ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਨਰਕ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲੈਂਦੇ ਨੇ।
ਦੁਰ੍ਗਤਿਂ ਤਾਰਯਂਤ੍ਯੇਤੇ ਵਿਦ੍ਵਦ੍ਭਿਰ੍ਵਿਪ੍ਰਧਾਰਣੈਃ । ਪ੍ਰਾਵृਤਾ ਵਸ੍ਤ੍ਰਦਾ ਯਾਂਤਿ ਨਗ੍ਨਾ ਯਾਨ੍ਤਿਤ੍ਵਵਸ੍ਤ੍ਰਦਾਃ
ਇਹ ਤੀਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਗਿਆਨੀਆਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਨੇ। ਜਿਹੜੇ ਕਪੜੇ ਦਿੰਦੇ ਨੇ, ਉਹ ਵਰ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਕਪੜੇ ਪਾ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਨੇ, ਤੇ ਜਿਹੜੇ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਉਹ ਨੰਗੇ ਜਾਂਦੇ ਨੇ।
ਤृਪ੍ਤਾ ਯਾਂਤ੍ਯਨ੍ਨਦਾਤਾਰਃ ਕ੍ਸ਼ੁਧਿਤਾ ਯਾਂਤ੍ਯਨਨ੍ਨਦਾਃ । ਕਾਂਕ੍ਸ਼ਂਤਿ ਪਿਤਰਃ ਸਰ੍ਵੇ ਨਰਕਾਦ੍ਭਯਭੀਰਵਃ
ਜਿਹੜੇ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦੇ ਨੇ, ਉਹ ਰੱਜ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਨੇ; ਜਿਹੜੇ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਉਹ ਭੁੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਸਾਰੇ ਪਿਉ-ਪੁਰਖ, ਨਰਕ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਭੇਟਾਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਨੇ।
ਗਯਾਂ ਯਾਸ੍ਯਤਿ ਯਃ ਪੁਤ੍ਰਃ ਸ ਨਸ੍ਤ੍ਰਾਤਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਏष੍ਟਵ੍ਯਾ ਬਹਵਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਯਦ੍ਯੇਕੋऽਪਿ ਗਯਾਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਜਿਹੜਾ ਪੁੱਤਰ ਗਯਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਸਾਡਾ ਉਧਾਰਕ ਬਣੇਗਾ। ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰ ਚਾਹੀਦੇ ਨੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਤਾਂ ਗਯਾ ਜਾ ਸਕੇ।
ਯਜੇਤ ਵਾਸ਼੍ਵਮੇਧੇਨ ਨੀਲਂ ਵਾ ਵृषਮੁਤ੍ਸृਜੇਤ੍ । ਲੋਹਿਤੋ ਯਸ੍ਤੁ ਵਰ੍ਣੇਨ ਪੁਚ੍ਛਾਗ੍ਰੇ ਯਸ੍ਤੁ ਪਾਂਡੁਰਃ
ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ ਕਰ ਸਕੀਦਾ ਜਾਂ ਨੀਲਾ ਬਲਦ ਛੱਡ ਸਕੀਦਾ। ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਪੁੱਛ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਚਿੱਟਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ।
ਸ਼੍ਵੇਤਃ ਖੁਰਵਿषਾਣਾਭ੍ਯਾਂ ਸ ਨੀਲੋ ਵृष ਉਚ੍ਯਤੇ । ਨੀਲਃ ਪਾਂਡੁਰਲਾਂਗੂਲਸ੍ਤੋਯਮੁਦ੍ਧਰਤੇ ਤੁ ਯਃ
ਜਿਸ ਬਲਦ ਦੇ ਖੁਰ ਤੇ ਸਿੰਗ ਚਿੱਟੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਨੀਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ। ਜਿਹੜਾ ਨੀਲਾ ਤੇ ਪੁੱਛ ਚਿੱਟੀ ਹੋਵੇ ਤੇ ਪਾਣੀ ਖਿੱਚੇ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ।
षष੍ਟਿਂ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਪਿਤਰਸ੍ਤੇਨ ਤਰ੍ਪਿਤਾਃ । ਯਚ੍ਚ ਸ਼ृਂਗਗਤਂ ਪਂਕਂ ਕੁਲਂ ਤਿष੍ਠਤਿ ਚੋਦ੍ਧृਤਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਉ-ਪੁਰਖ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਰੱਜ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਤੇ ਜਿਹੜਾ ਮਿੱਟੀ ਸਿੰਗ ਉੱਤੇ ਲੱਗੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਸਾਰਾ ਕੁਲ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦਾ।
ਪਿਤਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚਾਸ਼੍ਨਂਤਿ ਸੋਮਲੋਕਂ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿਮ੍ । ਆਸੀਦ੍ਰਾਜ੍ਞੋ ਦਿਲੀਪਸ੍ਯ ਨृਗਸ੍ਯ ਨਹੁषਸ੍ਯ ਚ
ਉਸ ਦੇ ਪਿਉ-ਪੁਰਖ ਸੋਮ ਦੇ ਚਮਕਦਾਰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਭੋਗਦੇ ਨੇ। ਇਹੀ ਹਾਲ ਦਿਲੀਪ, ਨ੍ਰਿਗ ਤੇ ਨਹੁਸ਼ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਸੀ।
ਅਨ੍ਯੇषਾਂ ਤੁ ਨਰੇਂਦ੍ਰਾਣਾਂ ਪੁਨਰਨ੍ਯੋ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ । ਬਹੁਭਿਰ੍ਵਸੁਧਾ ਦਤ੍ਤਾ ਰਾਜਭਿਃ ਸਗਰਾਦਿਭਿਃ
ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ, ਕੋਈ ਹੋਰ ਇਹ ਦਰਜਾ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ। ਧਰਤੀ ਬਹੁਤ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ, ਸਗਰ ਆਦਿਕ ਵਲੋਂ ਵੀ, ਦਿਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯ ਯਸ੍ਯ ਯਦਾ ਭੂਮਿਸ੍ਤਸ੍ਯਤਸ੍ਯ ਤਦਾ ਫਲਮ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਘ੍ਨੋ ਵਾਥ ਸ੍ਤ੍ਰੀਹਂਤਾ ਬਾਲਘ੍ਨਃ ਪਤਿਤੋऽਥਵਾ
ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਧਰਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਫਲ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਘਾਤੀ, ਔਰਤ-ਘਾਤੀ, ਬੱਚਾ-ਘਾਤੀ ਜਾਂ ਪਤਿਤ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਗਵਾਂ ਸ਼ਤਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਹਂਤਾ ਤਤ੍ਤਸ੍ਯਦੁਃष੍ਕृਤਮ੍ । ਸ੍ਵਦਤ੍ਤਾਂ ਪਰਦਤ੍ਤਾਂ ਵਾ ਯੋ ਹਰੇਤ੍ਤੁ ਵਸੁਂਧਰਾਮ੍
ਜਿਹੜਾ ਲੱਖ ਗਾਂ ਮਾਰਦਾ, ਉਸ ਦਾ ਪਾਪ ਉੱਨਾ ਹੀ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਜਿੰਨਾ ਉਹਦਾ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਜਾਂ ਪਰਾਈ ਦਿੱਤੀ ਧਰਤੀ ਖੋਹ ਲੈਂਦਾ।
ਸ ਚ ਵਿष੍ਠਾਕृਮਿਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਪਿਤृਭਿਃ ਸਹ ਪਚ੍ਯਤੇ । षष੍ਟਿਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਤਿष੍ਠਤਿ ਭੂਮਿਦਃ
ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਗੋਬਰ ਦੇ ਕੀੜੇ ਵਾਂਗ ਬਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਉ-ਪੁਰਖਾਂ ਸਮੇਤ ਸਜ਼ਾ ਭੁਗਤਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਧਰਤੀ ਦਿੰਦਾ, ਉਹ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।