ਉਪੋषਿਤਸ੍ਤਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਨਾਨਂ ਕृष੍ਣਤਿਲੈਃ ਸਹ । ਸ੍ਥਾਪਯੇਦਵ੍ਰਣਂ ਕੁਂਭਂ ਪਂਚਰਤ੍ਨਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਕਾਲੇ ਤਿਲਾਂ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਪੰਜ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਘੜਾ ਰੱਖੋ।
ਵਜ੍ਰਮੌਕ੍ਤਿਕਵੈਡੂਰ੍ਯ ਪੁष੍ਪਰਾਗੇਂਦ੍ਰਨੀਲਕਮ੍ । ਪਂਚਰਤ੍ਨਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਂ ਤੁ ਇਤਿ ਕਾਤ੍ਯਾਯਨੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਹੀਰਾ, ਮੋਤੀ, ਵਿਦੂਰ, ਪੀਲਾ ਪੱਤਰ ਤੇ ਨੀਲਾ — ਇਹ ਪੰਜ ਚੰਗੇ ਰਤਨ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਤਿਆਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ।
ਤਸ੍ਯੋਪਰਿ ਨ੍ਯਸੇਤ੍ਪਾਤ੍ਰਂ ਸੌਵਰ੍ਣਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਸੌਵਰ੍ਣਾਂ ਵਿਨ੍ਯਸੇਤ੍ਤਤ੍ਰ ਯਸ਼ੋਦਾਂ ਨਂਦਗੇਹਿਨੀਮ੍
ਉਸ ਘੜੇ ਉੱਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਚੰਗਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲਾ ਪਾਤਰਾ ਰੱਖੋ। ਉਥੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਯਸ਼ੋਦਾ, ਜੋ ਨੰਦ ਜੀ ਦੀ ਘਰਵਾਲੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਰੱਖੋ।
ਦਦਮਾਨਾਂ ਤੁ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸ੍ਤਨਂ ਵੈ ਵਿਸ੍ਮਿਤਾਨਨਾਮ੍ । ਪਿਬਮਾਨਂ ਸ੍ਤਨਂ ਮਾਤੁਰਪਰਂ ਪਾਣਿਨਾ ਸ੍ਪृਸ਼ਤ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਿਆਉਂਦੀ ਹੋਈ, ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਦੁੱਧ ਪੀ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਦੂਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਮਾਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਤਨ ਫੜ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਆਲੋਕ੍ਯ ਮਾਤਰਂ ਪ੍ਰੇਮ੍ਣਾ ਸੁਖਯਂਤਂ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ । ਸੌਵਰ੍ਣਂ ਕਾਰਯੇਦ੍ਦੇਵਂ ਯਾਵਚ੍ਛਕ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਮਾਂ ਵਲ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਤੱਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਉ।
ਦ੍ਵਿ ਨਿष੍ਕਮਾਤ੍ਰਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਯਦਿ ਸ਼ਕ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਤ੍ਰਿਲੋਹੇਨੈਵ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸੌਵਰ੍ਣੇਨਾਥਵਾ ਪੁਨਃ
ਜੇ ਸਮਰਥਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਦੋ ਨਿਸ਼ਕ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਭਾਰ ਦੀ ਬਣਾਉ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਧਾਤਾਂ ਦੀ ਜਾਂ ਫਿਰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਵੀ ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
thumb|ਅਙ੍ਗੁਲਿਵਿਨ੍ਯਾਸਃ2 thumb|ਅਙ੍ਗੁਲਿਵਿਨ੍ਯਾਸਃ4 thumb|ਅਙ੍ਗੁਲਿਵਿਨ੍ਯਾਸ5 thumb|ਅਙ੍ਗੁਲਿਵਿਨ੍ਯਾਸ6 ਤਦ੍ਵਚ੍ਚ ਰੋਹਿਣੀਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸੌਵਰ੍ਣੀ ਰਾਜਤਃ ਸ਼ਸ਼ੀ । ਅਂਗੁष੍ਠਮਾਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਸ਼ਸ਼ੀ ਰੋਹਿਣੀ ਚਤੁਰਂਗੁਲਾ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰੋਹਣੀ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੂੰ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਬਣਾਉ। ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਤੇ ਰੋਹਣੀ ਚਾਰ ਉਂਗਲਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਰੱਖੋ।
ਕਰ੍ਣਯੋਃ ਕੁਂਡਲੇ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਕਂਠਾਭਰਣਕਂ ਗਲੇ । ਏਵਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਗੋਵਿਂਦਂ ਮਾਤ੍ਰਾਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਜਗਤ੍ਪਤਿਮ੍
ਕੰਨਾਂ ਲਈ ਕੁੰਡਲ ਤੇ ਗਲੇ ਲਈ ਹਾਰ ਪਾਓ। ਫਿਰ ਗੋਵਿੰਦ ਜੀ ਦੀ ਮਾਂ ਸਮੇਤ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।
ਕ੍ਸ਼ੀਰਾਦਿਸ੍ਨਪਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਚਂਦਨੇਨਾਨੁਲੇਪਯੇਤ੍ । ਸ਼੍ਵੇਤਵਸ੍ਤ੍ਰਯੁਗਚ੍ਛਤ੍ਰਂ ਪੁष੍ਪਮਾਲੋਪਸ਼ੋਭਿਤਮ੍
ਦੁੱਧ ਆਦਿ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਚੰਦਨ ਲਗਾਓ। ਚਿੱਟੇ ਕਪੜੇ, ਚਿੱਟਾ ਛਤਰੀ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਾਓ।
ਨੈਵੇਦ੍ਯੈਰ੍ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਭਕ੍ਸ਼ੈਃ ਫਲੈਰ੍ਨਾਨਾਵਿਧੈਰਪਿ । ਦੀਪਂ ਚ ਕਾਰਯੇਤ੍ਤਤ੍ਰ ਪੁष੍ਪਮਂਡਪਸ਼ੋਭਿਤਮ੍
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੋਜਨ, ਮਿੱਠਾਈਆਂ ਤੇ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਫਲ ਨੈਵੇਦਿਆਂ ਵਜੋਂ ਚੜ੍ਹਾਓ। ਉਥੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਮੰਡਪ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਦੀਵਾ ਵੀ ਰੱਖੋ।
ਗੀਤਂ ਨृਤ੍ਯਂ ਚ ਵਾਦ੍ਯਂ ਚ ਕਾਰਯੇਦ੍ਭਕ੍ਤਿਮਾਨ੍ਬੁਧੈਃ । ਏਵਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਿਧਾਨਂ ਤੁ ਯਥਾਵਿਭਵਸਾਰਤਃ । ਗੁਰੁਂ ਸਂਪੂਜਯੇਤ੍ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਪੂਜਾਂ ਤਤ੍ਰ ਸਮਾਪਯੇਤ੍
ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਗੀਤ, ਨੱਚ ਅਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਸਮਰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਜਿਵੇਂ ਰੀਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਕਰਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਰੂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਉਥੇ ਪੂਜਾ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਮਹਾਦੇਵ ਉਵਾਚ- ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਮਾਪ੍ਤਵਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍ । ਮਘਵਾ ਜਾਤਸਂਕਲ੍ਪਃ ਪਰ੍ਯਪृਚ੍ਛਦ੍ਬृਹਸ੍ਪਤਿਮ੍
ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਜਦੋਂ ਇੰਦ੍ਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਸੌ ਯੱਗ ਕੀਤੇ ਸਨ ਤੇ ਦਾਨ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲਏ ਸਨ, ਉਹ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਮਘਵਾਨ ਨੇ ਮਨ ਵਿਚ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
ਭਗਵਨ੍ਕੇਨ ਦਾਨੇਨ ਸਰ੍ਵਤਃ ਸੁਖਮੇਧਤੇ । ਯਦਕ੍ਸ਼ਯਂ ਮਹਾਰ੍ਘਂ ਚ ਤਨ੍ਮੇ ਬ੍ਰੂਹਿ ਮਹਾਤਪਃ
ਹੇ ਭਗਵਾਨ! ਕਿਹੜਾ ਦਾਨ ਐਸਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਰ ਥਾਂ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਦੇ ਮੁੱਕਦਾ ਨਹੀਂ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਕੀਮਤੀ ਹੈ? ਹੇ ਵੱਡੇ ਤਪਸੀ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸੋ।
ਏਵਮਿਂਦ੍ਰੇਣ ਚੋਕ੍ਤੋऽਸੌ ਦੇਵਦੇਵਃ ਪੁਰੋਹਿਤਃ । ਪ੍ਰਹਸ੍ਯ ਤਂ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞੋ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਰੁਵਾਚਹ
ਇੰਦ੍ਰ ਵਲੋਂ ਇਹ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪੂਜਾਰੀ ਤੇ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਜੀ ਹੱਸ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਹਿਰਣ੍ਯਦਾਨਂ ਗੋਦਾਨਂ ਭੂਮਿਦਾਨਂ ਚ ਵਾਸਵ । ਏਤਤ੍ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਮਾਨਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਪਾਪੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਹੇ ਵਾਸਵ! ਸੋਨਾ, ਗਾਂਵਾਂ ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਵਰ੍ਣਂ ਰਜਤਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਂ ਮਣਿਰਤ੍ਨਂ ਚ ਵਾਸਵ । ਸਰ੍ਵਮੇਵ ਭਵੇਦ੍ਦਤ੍ਤਂ ਵਸੁਧਾਂ ਯਃ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ
ਹੇ ਵਾਸਵ! ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੋ ਜਿਵੇਂ ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ, ਕਪੜਾ ਤੇ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨ—all ਕੁਝ ਹੀ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਫਾਲਕृष੍ਟਾਂ ਮਹੀਂ ਦਤ੍ਵਾ ਸਬੀਜਾਂ ਸਸ੍ਯਮਾਲਿਨੀਮ੍ । ਯਾਵਤ੍ਸੂਰ੍ਯਕृਤਾਲੋਕਸ੍ਤਾਵਤ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗੇਮਹੀਯਤੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਲ ਨਾਲ ਜੋਤੀ ਹੋਈ, ਬੀਜੀ ਹੋਈ ਤੇ ਫਸਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉੱਨਾ ਚਿਰ ਸੁਰਗ ਵਿਚ ਇੱਜ਼ਤ ਮਿਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਯਤ੍ਕਿਂਚਿਤ੍ਕੁਰੁਤੇ ਪਾਪਂ ਪੁਰੁषੋ ਵृਤ੍ਤਿਕਰ੍षਿਤਃ । ਅਪਿ ਗੋਚਰ੍ਮਮਾਤ੍ਰੇਣ ਭੂਮਿਦਾਨੇਨ ਸ਼ੁਧ੍ਯਤਿ
ਕੋਈ ਵੀ ਮਨੁੱਖ, ਜਿਹੜਾ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਵਾਸਤੇ ਪਾਪ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੇ ਗਾਂ ਦੀ ਖਾਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਜ਼ਮੀਨ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਸ਼ਹਸ੍ਤੇਨ ਦਂਡੋऽਤ੍ਰ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਦਂਡਾਨਿ ਵਰ੍ਤਨਮ੍ । ਦਸ਼ਤਾਨ੍ਯੇਵ ਗੋਚਰ੍ਮ੍ਮ ਬ੍ਰਹ੍ਮਗੋਚਰ੍ਮਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਲੱਕੜ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦਸ ਹੱਥ ਹੈ, ਤੇ ਤੀਹ ਲੱਕੜਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪੱਟੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਦਸ ਪੱਟੀਆਂ ਮਿਲ ਕੇ ਗਾਂ ਦੀ ਖਾਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਜ਼ਮੀਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਵृषਂ ਗੋਸਹਸ੍ਰਂ ਤੁ ਯਤ੍ਰ ਤਿष੍ਠਤ੍ਯਯਂਤ੍ਰਿਤਮ੍ । ਬਾਲਵਤ੍ਸਪ੍ਰਸੂਤਾਨਾਂ ਤਦ੍ਗੋਚਰ੍ਮ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਜਿਥੇ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਆਪਣੇ ਬਛੜਿਆਂ ਤੇ ਬਲਦਾਂ ਸਮੇਤ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਖਲੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਥੇ ਨਵੇਂ ਬਛੜੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ ਗਾਂ ਦੀ ਖਾਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਪ੍ਰਾਯ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਚ ਗੁਣਾਨ੍ਵਿਤਾਯ ਤਪੋਯੁਤਾਯ ਪ੍ਰਜਿਤੇਂਦ੍ਰਿਯਾਯ । ਯਾਵਨ੍ਮਹੀ ਤਿष੍ਠਤਿ ਸਾਗਰਾਂਤਾ ਤਾਵਤ੍ਫਲਂ ਤਸ੍ਯ ਭਵੇਦਨਂਤਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗੁਣੀ, ਤਪਸੀ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾਈ ਹੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਧਰਤੀ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉੱਨਾ ਚਿਰ ਅੰਤਹੀਣ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾਪ੍ਸੁ ਪਤਿਤਃ ਸ਼ਕ੍ਰ ਤੈਲਬਿਂਦੁਃ ਪ੍ਰਸਰ੍ਪਤਿ । ਏਵਂਭੂਮਿਕृਤਂ ਦਾਨਂ ਸਸ੍ਯੇ ਸਸ੍ਯੇ ਪ੍ਰਸਰ੍ਪਤਿ
ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਤੇਲ ਦਾ ਬੂੰਦ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਹਰ ਫਸਲ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾਬੀਜਾਨਿ ਰੋਹਂਤਿ ਪ੍ਰਚੀਰ੍ਣਾਨਿ ਮਹੀਤਲੇ । ਏਵਂ ਕਾਮਾਨ੍ਪ੍ਰਰੋਹਂਤਿ ਭੂਮਿਦਾਨਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ 'ਚ ਪਾਏ ਹੋਏ ਬੀਜ ਉੱਗਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵੀ ਫਲਦਾਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਨ੍ਨਦਾਃ ਸੁਖਿਨੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਦੋ ਰੂਪਵਾਨ੍ਭਵੇਤ੍ । ਸ ਨਰਃ ਸਰ੍ਵਦੋ ਭੂਯੋ ਯੋ ਦਦਾਤਿ ਵਸੁਂਧਰਾਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅੰਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਕਪੜਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੋਹਣੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਧਰਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾ ਗੌਰ੍ਭਰਤੇ ਵਤ੍ਸਂ ਕ੍ਸ਼ੀਰਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ੀਰਿਣੀ । ਏਵਂ ਦਤ੍ਤਾ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ ਭੂਮਿਰ੍ਭਰਤਿ ਭੂਮਿਦਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਗਾਂ ਦੁੱਧ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੇ ਬੱਛੜੇ ਨੂੰ ਪਾਲਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਦਾਨ ਦੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਆਪਣੇ ਦਾਤੇ ਨੂੰ ਪਾਲਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਂਖੋ ਭਦ੍ਰਾਸਨਂ ਛਤ੍ਰਂ ਵਰਾਸ਼੍ਵਵਰਵਾਰਣਾਃ । ਭੂਮਿਦਾਨਸ੍ਯ ਪੁਣ੍ਯਸ੍ਯ ਫਲਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਃ ਪੁਰਂਦਰ
ਸ਼ੰਖ, ਚੰਗਾ ਆਸਨ, ਛਤਰੀ, ਵਧੀਆ ਘੋੜੇ ਤੇ ਹਾਥੀ—ਇਹ ਸਭ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਫਲ ਹਨ, ਹੇ ਪੁਰੰਦਰ, ਤੇ ਸੁਰਗ ਉਸ ਦਾ ਅਸਲ ਫਲ ਹੈ।
ਆਦਿਤ੍ਯੋ ਵਰੁਣੋ ਵਹ੍ਨਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸੋਮੋ ਹੁਤਾਸ਼ਨਃ । ਸ਼ੂਲਪਾਣਿਸ਼੍ਚ ਭਗਵਾਨਭਿਨਂਦਂਤਿ ਭੂਮਿਦਮ੍
ਸੂਰਜ, ਵਰੁਣ, ਅੱਗ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸੋਮ, ਹੋਮ ਦੀ ਅੱਗ, ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਵਾਲਾ ਭਗਵਾਨ—ਇਹ ਸਭ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਉੱਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਆਸ੍ਫੋਟਯਂਤਿ ਪਿਤਰੋ ਵਰ੍ਣਯਂਤਿ ਪਿਤਾਮਹਾਃ । ਭੂਮਿਦਾਤਾ ਕੁਲੇ ਜਾਤਃ ਸ ਨਸ੍ਤ੍ਰਾਤਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਪਿਤਰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਤਾਲੀਆਂ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਦਾਦੇ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ—'ਸਾਡੀ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾਨ ਕਰ ਗਿਆ, ਹੁਣ ਇਹ ਸਾਡਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇਗਾ।'
ਤ੍ਰੀਣ੍ਯਾਹੁਰਤਿਦਾਨਾਨਿ ਗਾਵਃ ਪृਥ੍ਵੀ ਸਰਸ੍ਵਤੀ । ਨਰਕਾਦੁਦ੍ਧਰਂਤ੍ਯੇਤੇ ਜਪਵਾਪਨਦੋਹਨਾਤ੍
ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਦਾਨ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਨੇ: ਗਾਂ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ। ਇਹ ਤਿੰਨੇ, ਜਪ, ਭੇਟ ਤੇ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਨਰਕ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲੈਂਦੇ ਨੇ।
ਦੁਰ੍ਗਤਿਂ ਤਾਰਯਂਤ੍ਯੇਤੇ ਵਿਦ੍ਵਦ੍ਭਿਰ੍ਵਿਪ੍ਰਧਾਰਣੈਃ । ਪ੍ਰਾਵृਤਾ ਵਸ੍ਤ੍ਰਦਾ ਯਾਂਤਿ ਨਗ੍ਨਾ ਯਾਨ੍ਤਿਤ੍ਵਵਸ੍ਤ੍ਰਦਾਃ
ਇਹ ਤੀਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਗਿਆਨੀਆਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਨੇ। ਜਿਹੜੇ ਕਪੜੇ ਦਿੰਦੇ ਨੇ, ਉਹ ਵਰ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਕਪੜੇ ਪਾ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਨੇ, ਤੇ ਜਿਹੜੇ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਉਹ ਨੰਗੇ ਜਾਂਦੇ ਨੇ।