ਵਾਮੇऽਪਿ ਚਤੁਰਃ ਸ਼ਂਖਾਨ੍ਨਾਮਮੁਦ੍ਰੇ ਚ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ । ਚਕ੍ਰਮੇਕਂਗਦੇ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਤਯੋਰਿਤਿ ਵਿਭੇਦਤਃ
ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਵੀ ਚਾਰ ਸ਼ੰਖਾਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਤੇ ਨਾਮ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਕ ਚੱਕਰ, ਦੋ ਗਦਾ, ਦੋ-ਦੋ ਹੋਰ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਇਹ ਸਭ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਹਨ।
ਲਲਾਟੇ ਚ ਗਦਾਮੇਕਾਂ ਨਾਮਮੁਦ੍ਰਾਂ ਤਥਾ ਹृਦਿ । ਤ੍ਰੀਣਿਤ੍ਰੀਣਿ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਮਧ੍ਯੇ ਸ਼ਾਖਾਵੁਭਾਵੁਭੌ
ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਇਕ ਗਦਾ, ਦਿਲ ਉੱਤੇ ਨਾਮ ਦੀ ਮੁਦਰਾ, ਵਿਚਕਾਰ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਤੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ।
ਹृਦਿ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਸ੍ਤਨਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਗਦਾਪਦ੍ਮਾਨਿ ਬਾਹੁਵਤ੍ । ਤ੍ਰੀਣਿ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਚਕ੍ਰਾਣਿ ਕਰ੍ਣਮੂਲੇ ਦ੍ਵਯੋਰਧਃ
ਦਿਲ, ਪਾਸੇ, ਛਾਤੀ ਤੋਂ ਉੱਤੇ, ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਂਗ ਗਦਾ ਤੇ ਕਮਲ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਤਿੰਨ, ਚਾਰ ਚੱਕਰ ਦੋਹਾਂ ਕੰਨਾਂ ਦੇ ਨਿੜੇ, ਹੇਠਾਂ ਲਗਦੇ ਹਨ।
ਏਕਮੇਕਂ ਤਦਨ੍ਯੇषੁ ਤਿਲਕੇषੁ ਚ ਧਾਰਯੇਤ੍ । ਸਂਪ੍ਰਦਾਯਜਮੁਦ੍ਰਾਂ ਤੁ ਧਾਰ੍ਯਾ ਸ਼ਿष੍ਟਾਨੁਸਾਰਤਃ
ਹੋਰ ਤਿਲਕਾਂ ਉੱਤੇ ਇਕ-ਇਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਵੀ, ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਥਾਰੁਚ੍ਯਥਵਾ ਧਾਰ੍ਯਾ ਨ ਤਤ੍ਰ ਨਿਯਮਾ ਯਤਃ । ਆਚਾਂਡਾਲਾਦ੍ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਂਤਿ ਤਿਲਕਸ੍ਯੈਵ ਧਾਰਣਾਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਚਾਹੇ, ਤਿਲਕ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ। ਤਿਲਕ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਚੰਡਾਲ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਾਂਡਾਲਾਦਧਿਕਂ ਮਨ੍ਯੇ ਵੈष੍ਣਵਾਨਾਂ ਹਿ ਨਿਂਦਕਮ੍ । ਸ ਚ ਵਿष੍ਣੁਸਮੋ ਜ੍ਞੇਯੋ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ
ਮੈਂ ਤਾਂ ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਚੰਡਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
ਵੈष੍ਣਵੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਯਸ੍ਤੁ ਵਿष੍ਣੁਧ੍ਯਾਨੇषੁ ਤਤ੍ਪਰਃ । ਨਾਂਤਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵੈ ਜ੍ਞੇਯਃ ਸ ਵੈ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਭਵੇਦਿਹ
ਜੋ ਵੈਸ਼ਨਵ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਸੁਰਤ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਾਂਗ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਇੱਥੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਂਖਚਕ੍ਰਧਰੋ ਵਿਪ੍ਰੋ ਵੇਦਾਧ੍ਯਯਨਤਤ੍ਪਰਃ । ਸ ਵੈ ਨਾਰਾਯਣ ਇਤਿ ਵੇਦੇ ਚੈਵ ਤੁ ਪਠ੍ਯਤੇ
ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਚੱਕਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਵੈਦਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਵੈਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਰਾਇਣ ਹੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤਪ੍ਤਚਕ੍ਰਧਰੋ ਵਿਪ੍ਰਃ ਪਂਕ੍ਤਿਪਾਵਨਪਾਵਨਃ । ਤਸ੍ਯ ਭਕ੍ਤਿਯੁਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਮਹਾਪਾਪੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਤਪਤ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਪੰਕਤੀ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਭਗਤੀ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤੁਲਸੀਪਤ੍ਰਮਾਲਾਂ ਵਾ ਤੁਲਸੀਕਾष੍ਠਸਂਭਵਾਮ੍ । ਧृਤ੍ਵਾ ਵੈ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਭੂਯਾਨ੍ਮੁਕ੍ਤਿਭਾਗੀ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਜਾਂ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਲੱਕੜ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਵਿष੍ਣੁਰੂਪੋ ਯਤੋ ਵਿਪ੍ਰੋ ਵੈष੍ਣਵਃ ਸ ਇਹ ਸ੍ਮृਤਃ । ਪਂਚਤ੍ਵੇ ਯਸ੍ਯ ਤਿਲਕਂ ਗੋਪੀਚਂਦਨਸਂਭਵਮ੍
ਕਿਉਂਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਉਹ ਵੈਸ਼ਨਵ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਦਾ ਤਿਲਕ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ, ਗੋਪੀਚੰਦਨ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਵਿਮਾਨਂ ਸ ਸਮਾਰੁਹ੍ਯ ਯਾਤਿ ਵਿष੍ਣੋਃ ਪਰਂ ਪਦਮ੍ । ਕਲੌ ਨਾਰਦ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਿਲਕਂ ਗੋਪਿਚਂਦਨਮ੍
ਉਹ ਵਿਮਾਨ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸਰਵੋਚ ਪਦ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਨਾਰਦ ਜੀ, ਮੈਂ ਗੋਪੀਚੰਦਨ ਦੇ ਤਿਲਕ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗਾ।
ਯੇ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਨ ਤੇषਾਂ ਦੁਰ੍ਗਤਿਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਸ਼ਂਖਂ ਚੈਵ ਤਥਾ ਚਕ੍ਰਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਚਾਪਿ ਸਵ੍ਯਕੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਦੁਖੀ ਹਾਲਤ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਚੱਕਰ, ਸੱਜੇ ਤੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ, ਦੋਹਾਂ ਉੱਤੇ ਲਗਦੇ ਹਨ।
ਹਸ੍ਤੇ ਧृਤ੍ਵਾ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਮਹਾਪਾਪੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ । ਮਦ੍ਯਪਾਨਰਤਾ ਯੇ ਚ ਯੇ ਚ ਸ੍ਤ੍ਰੀਬਾਲਘਾਤਕਾਃ
ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਜਿਹੜੇ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਅਗਮ੍ਯਾਗਮਕਾ ਯੇ ਵੈ ਦृਸ਼੍ਯਂਤੇ ਭੁਵਿ ਵਾਡਵ । ਭਕ੍ਤਾਨਾਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦੇਵ ਮੁਕ੍ਤਿਸ੍ਤੇषਾਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨਿਸ਼ੇਧਤ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੰਦ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਸਂਸਾਰੇ ਤੁਚ੍ਛਸਾਰੇਸ੍ਮਿਨ੍ਕੁਤੋ ਵੈ ਵੈष੍ਣਵਾ ਜਨਾਃ । ਅਹਂ ਹਿ ਵੈष੍ਣਵੋ ਜਾਤੋ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਭਕ੍ਤਿਪ੍ਰਸਾਦਤਃ
ਇਸ ਬੇਮਤਲਬ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੈਸ਼ਨਵ ਲੋਕ ਕਿੱਥੋਂ ਆਏ? ਮੈਂ ਖੁਦ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਵੈਸ਼ਨਵ ਬਣਿਆ ਹਾਂ।
ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਨਿਵਸਤਾਂ ਹ੍ਯਤ੍ਰ ਰਾਮਰਾਮੇਤਿ ਸਂਜਪਨ੍ । ਤੇਨ ਪੁਣ੍ਯਾਦਿਯੋਗੇਨ ਸ਼ਿਵੋ ਵੈ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ 'ਰਾਮ ਰਾਮ' ਜਪਣ ਵਾਲਾ, ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ, ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਾਦ੍ਮੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪਂਚਪਂਚਾਸ਼ਤ੍ਸਹਸ੍ਰਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਉਤ੍ਤਰਖਣ੍ਡੇ ਉਮਾਪਤਿਨਾਰਦਸਂਵਾਦੇ ਗੋਪੀਚਂਦਨਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਨਾਮੈਕੋਨਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮਾ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਖੰਡ ਵਿਚ ਉਮਾ ਪਤੀ ਤੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ, ਗੋਪੀਚੰਦਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲਾ ਉਨਤੀਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ- ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਸਂਵਤ੍ਸਰਾਖ੍ਯਸ੍ਯ ਦੀਪਸ੍ਯ ਵਿਧਿਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਸਰ੍ਵਵ੍ਰਤਪ੍ਰਧਾਨਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਪ੍ਰਵਦਸ੍ਵ ਮੇ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ — ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਸਾਲਾਨਾ ਵ੍ਰਤ ਦੇ ਦੀਏ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਰੀਤਿ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਵ੍ਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
ਯੇਨ ਵ੍ਰਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਕृਤਾਨ੍ਯੇਵ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਸਰ੍ਵਕਾਮਸਮृਦ੍ਧਿਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਪਾਪਕ੍ਸ਼ਯੋ ਭਵੇਤ੍
ਜਿਸ ਰੀਤਿ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਵ੍ਰਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਹਾਦੇਵ ਉਵਾਚ - ਵਦਾਮਿ ਤਵ ਦੇਵਰ੍षੇ ਰਹਸ੍ਯਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਯਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਾ ਗੋਘ੍ਨੋ ਮਿਤ੍ਰਘ੍ਨੋ ਗੁਰੁਤਲ੍ਪਗਃ
ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ — ਹੇ ਦੇਵਰਸ਼ਿ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਕ ਰਾਜ਼ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਜਿਸਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਗਾਂ, ਮਿਤਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇ ਜਾਂ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਪਾਪ ਕਰੇ—
ਵਿਸ਼੍ਵਾਸਘਾਤੀ ਕ੍ਰੂਰਾਤ੍ਮਾ ਮੁਕ੍ਤਿਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੀਮ੍ । ਸ਼ਤਂ ਕੁਲਾਨਾਮੁਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਲੋਕਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਘਾਤੀ ਹੋਵੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਕਰੂੜ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਦੀਵੀ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਸੌ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਧਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਦਹਂ ਕਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਦੀਪਵ੍ਰਤਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਸਂਵਤ੍ਸਰਪ੍ਰਮਾਣਸ੍ਯ ਵਿਧਿਂ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮੇਵ ਚ
ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਬੇਮਿਸਾਲ ਦੀਪ ਵ੍ਰਤ, ਉਸ ਦੀ ਸਾਲ ਭਰ ਦੀ ਰੀਤਿ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਹੇਮਂਤੇ ਪ੍ਰਥਮੇ ਮਾਸਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਹ੍ਯੇਕਾਦਸ਼ੀਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇ ਮੁਹੂਰ੍ਤ੍ਤੇ ਚੋਤ੍ਥਾਯ ਕਾਮਕ੍ਰੋਧਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਹੇਮੰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਪਵਿੱਤਰ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਬ੍ਰਹਮ ਮੁਹੂਰਤ ਵਿੱਚ ਉਠ ਕੇ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ—
ਨਦੀਸਂਗਮਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਤਡਾਗੇषੁ ਸਰਿਤ੍ਸੁ ਚ । ਸ੍ਨਾਨਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ਤਤ੍ਰ ਗृਹੇ ਵਾ ਨਿਯਤਾਤ੍ਮਵਾਨ੍
ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ, ਝੀਲਾਂ ਜਾਂ ਸਰੋਵਰਾਂ 'ਤੇ, ਜਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਨਾਤੋऽਹਂ ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥੇ ਤਤ੍ਸ੍ਨਾਨਂ ਦੇਹਿ ਮੇ ਸਦਾ
ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ 'ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਚੁਕਾ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਹ ਇਸ਼ਨਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ।
ਸ੍ਨਾਨਮਂਤ੍ਰਃ । ਦੇਵਾਨ੍ਪਿਤॄਂਸ਼੍ਚ ਸਂਤਰ੍ਪ੍ਯ ਕृਤਜਪ੍ਯੋ ਜਿਤੇਂਦ੍ਰਿਯਃ । ਤਤਃ ਸਂਪੂਜਯੇਦ੍ਦੇਵਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਨਾਰਾਯਣਂ ਪ੍ਰਭੁਮ੍ । ਪਂਚਾਮृਤੇਨ ਸਂਸ੍ਨਾਪ੍ਯ ਤਤੋ ਗਂਧੋਦਕੇਨ ਚ
ਇਸ਼ਨਾਨ ਮੰਤਰ: ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਕੇ, ਜਪ ਕਰਕੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮੀ-ਨਾਰਾਇਣ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਪੰਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾਂ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਾ ਕੇ, ਫਿਰ ਸੁਗੰਧਤ ਪਾਣੀ ਨਾਲ।
ਸ੍ਨਾਤੋऽਸਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ ਸਹਿਤੋ ਦੇਵਦੇਵ ਜਗਤ੍ਪਤੇ । ਮਾਂ ਸਮੁਦ੍ਧਰ ਦੇਵੇਸ਼ ਘੋਰਾਤ੍ਸਂਸਾਰਬਂਧਨਾਤ੍
ਤੁਸੀਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਜਗਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਚੁਕੇ ਹੋ; ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਮੈਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਉੱਠਾ ਲਵੋ।
ਤਤਃ ਸਂਪੂਜਯੇਦ੍ਦੇਵਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ ਸਹ ਜਨਾਰ੍ਦਨਮ੍ । ਮਂਤ੍ਰੈਸ੍ਤੁ ਵੈਦਿਕੈਰ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤਥਾ ਪੌਰਾਣਿਕੈਰਪਿ
ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਵੈਦਿਕ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਕ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ।
ਅਤੋ ਦੇਵੇਤਿ ਗਂਧਾਦਿ ਪੌਰੁषੇਣਾਪਿ ਵਾ ਪੁਨਃ । ਨਮੋ ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਯ ਦੇਵਾਯ ਕੂਰ੍ਮਦੇਵਾਯ ਵੈ ਨਮਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵ, ਸੁਗੰਧਤ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਯਤਨ ਨਾਲ, ਫਿਰ: ਮਤਸਯ ਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਕੂਰਮ ਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।